managing21.be

Managing21: een blik op het heden en de toekomst van de economie.

Noren willen groter deel staatsrijkdom

Posted by managing21 on juni 4th, 2006

Elke seconde wordt de Noorse staatskas 1.369 euro rijker. “Daarmee is Noorwegen volgens economist Arne Jon Isachsen het rijkste land van de wereld,” schrijft de Duitse krant Die Welt. “Na Rusland en Saudi-Arabië is het Scandinavische land de derde grootste uitvoerder van olie ter wereld. Sinds een tiental jaar belegt Noorwegen een groot gedeelte van die inkomsten in buitenlandse aandelen. Op die manier werd een spaarpot van 186 miljard euro aangelegd, meer dan 41.000 euro per inwoner. Het land wil daardoor de toekomstige kosten van de vergrijzing van de bevolking opvangen. 

Een steeds groter gedeelte van de bevolking wil echter dat die gelden nu geïnvesteerd worden in de wegenbouw, ziekenhuizen en scholen. “De Noren begrijpen het niet meer dat ze in het rijkste land van de wereld leven en ze tegelijkertijd geconfronteerd worden met wachttijden voor medische behandelingen en hun onderwijs niet aan de top staat,” vertelde publicist Aslak Bonde aan de Duitse krant. “Dat zou de regering van minister-president Jens Stoltenberg duur te staan kunnen komen.”

Uit een enquête van de krant ‘Bergens Tidende’ sprak zestig procent van de Noren zich ervoor uit dat een groter gedeelte van het olievermogen aangewend wordt voor het aanpakken van huidige maatschappelijke problemen. Dat is meteen ook het kernprogramma van de oppositiepartij Fremskrittspartiet. Het heeft de partij alvast een dertigtal procent van de Noorse kiezers opgeleverd. Daarmee is ze bijna even groot geworden als de regerende sociaaldemocraten.

Economisten wijzen er echter op dat het fonds niet alleen dient om reserves aan te leggen voor de post-petroleum periode en de stijgende vergrijzing, maar dat het aanleggen van de reserves ook een oververhitting van de economie moet tegengaan. “Vele grondstofrijke landen houden op het einde weinig over van hun bodemschatten, omdat ze met de opbrengsten daarvan slecht omgaan,” stellen ze. “Ook in Nederland werd na de ontdekking van aardgasvelden veel te weinig geïnvesteerd in de andere sectoren en steeg de wisselkoers en werd de concurrentiekracht van de export uitgehold.” Sindsdien wordt het fenomeen ‘Dutch Disease’ genoemd.

Noorwegen is tot nu toe een voorbeeld van het tegendeel, vooral omdat het zichzelf de nodige discipline oplegt. Slechts vier procent van de spaarpot, de hoogte van de gemiddelde rente, mag voor het dagelijks beleid van de staat gebruikt worden. “Op die manier slaagt Noorwegen erin zijn rijkdom over meerdere generaties uit te spreiden,” stipte de Amerikaanse nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz aan. “In tegenstelling tot vele andere landen met grote bodemschatten is Noorwegen daardoor echt rijk geworden.”

Wanneer een groter gedeelte van dat oliefonds aangesproken wordt, zou volgens economisten een einde kunnen komen aan die welvaart. “We hebben geen werkloosheid en alle middelen worden in de productie gestoken,” merkte Bonde op. “Grotere uitgaven zouden alleen maar leiden tot prijsstijgingen, een sterkere munt en economische problemen.” Om dat te vermijden wil de Fremskrittspartiet een buitenlandbudget oprichten en in het buitenland aankopen doen. Daarmee hoopt men een positief effect te verkrijgen, aangezien die buitenlandse investeringen de koers van de Noorse kroon niet doen stijgen en de binnenlandse economie ook niet oververhit zou raken.

Om de Noren toch tevreden te houden, denkt men eraan om hen jaarlijks een brief te sturen waarin vermeld staat hoe groot hun persoonlijk aandeel in het oliefonds waard is.