Een sterke toename van goedkope import uit Tunesië heeft in Italië op de markt voor olijfolie geleid tot een instorting van de prijzen. Hierdoor lopen de spanningen tussen boeren en de machtige bottelindustrie in het land op. Dat heeft de Italiaanse boerenorganisatie Coldiretti gezegd. Omdat bottelaars en handelaren vooral naar de goedkoopste inkoop kijken, komen Italiaanse producenten immers onder druk te staan. De Italiaanse producenten hebben hogere productiekosten en kunnen moeilijk meekomen met die lage prijzen.

Coldiretti meldt dat de import uit Tunesië in de eerste tien maanden van 2025 op jaarbasis met circa 40 procent is gestegen. Daardoor worden veel Italiaanse producenten gedwongen met verlies te verkopen, omdat zij niet kunnen concurreren. “Het zal heel moeilijk worden om de prijzen te herstellen”, zegt David Granieri, vicevoorzitter van Coldiretti. “De toestroom van goedkopere buitenlandse olie begon precies toen Italiaanse boeren met de oogst startten. Dit was volgens georganiseerd omdat de olijfolie-industrie de prijs in Italië wil drukken”.

Associazione Italiana dell’Industria Olearia (Assitol), de sectororganisatie van de Italiaanse voedingsolie-industrie, benadrukt dat import onvermijdelijk is vanwege het structurele productietekort van Italië. “De recente prijsdalingen zijn geen gevolg van marktmanipulatie, maar weerspiegelen vooral het herstel van de mediterrane productie na twee seizoenen die door droogte werden getroffen seizoenen”, beklemtoont Anna Cane, hoofd van de olijfoliesectie bij Assitol.

De waarschuwingen van Coldiretti komen op het moment dat Tunesië probeert het quotum voor de belastingvrije export van olijfolie naar de Europese Unie te verdubbelen tot 100.000 ton per jaar. Dat voorstel vereist echter instemming van de lidstaten van de Europese Unie, waarvan veel landen toenemende protesten ervaren van binnenlandse boeren over voedselimporten.

Italiaanse olijfolieboeren hebben de afgelopen jaren te maken gehad met plantenziekten, grillig weer, een tekort aan arbeidskrachten en verouderde boomgaarden die door strikte regels voor landschapsbescherming moeilijk te vernieuwen zijn.

Italië is al lange tijd afhankelijk van import om te voldoen aan een jaarlijkse vraag van ongeveer 600.000 ton. Die kwam vroeger vooral uit Spanje, maar steeds vaker uit Tunesië, waar olie Italië tegen circa 3,50 euro per kilogram – een prijs die volgens de producenten veel Italianen dwingt onder de kostprijs te verkopen – binnenkomt.

Volgens Coldiretti kwam in 2025 meer dan 500.000 ton olijfolie Italië binnen. Dat volume ligt ruim boven de binnenlandse productie van ongeveer 300.000 ton. Twee seizoenen met slechte weersomstandigheden, onder invloed van de klimaatverandering – beperkten de productie in heel Europa en dreven de prijzen tot meerjarige hoogtepunten, waarbij in 2024 een piek werd bereikt. Die prijsstijging moedigde Tunesische boeren aan meer olijfbomen te planten en de productie uit te breiden.

Een recent rapport van de Europese Rekenkamer stelde dat in de Europese Unie 75 procent van de import van olijfolie uit Tunesië komt en wees op grote tekortkomingen in het toezicht. “Controles op pesticide-residuen en andere verontreinigingen in geïmporteerde olijfolie zijn in verschillende lidstaten, waaronder Italië en Spanje, niet bestaand of zeer beperkt”, wordt er opgemerkt.

Import is echter niet de enige zorg voor Italiaanse olijfboeren. Nu de prijzen van echte olijfolie sterk zijn gestegen, worden veel Italianen volgens Coldiretti misleid tot de aankoop van goedkopere namaak-oliën. Vaak gaat het om zaadoliën die met chlorofyl zijn gekleurd. In andere gevallen wordt echte olijfolie als extra vierge verkocht, terwijl de producten niet aan de vereiste normen voldoen.

Granieri bekritiseerde de douaneregels van de Europese Unie, die toestaan dat goederen die in Italië worden verwerkt als Italiaanse producten worden verkocht, ook wanneer de grondstoffen zijn geïmporteerd. Bottelaar Monini riep eveneens op tot nauwkeurigere herkomstetikettering.

Michele Buccelletti, een Toscaanse olijfboer die olie bottelt en verkoopt onder zijn familienaam, zegt niet tegen Tunesische import te zijn. Hij noemt die invoer belangrijk om de economie van het Noord-Afrikaanse land te ondersteunen en om de immigratie naar Italië te verminderen. Volgens Buccelletti is Tunesische olijfolie vaak van hoge kwaliteit, met relatief lage pesticideresiduen, maar hij waarschuwt dat een gebrekkige traceerbaarheid ruimte biedt voor misbruik. “Sommige gewetenloze handelaren geven Tunesische productie uit voor Italiaanse olie”, zegt uit. “Die wordt zo gebruikt om de prijs van Italiaanse olijfolie, die anders een premie zou krijgen, te drukken.”

De Franse export van wijn en sterke drank is in 2025 voor het derde opeenvolgende jaar gedaald, doordat Amerikaanse importheffingen en Chinese maatregelen de verkoop drukken. Dat heeft de Fédération des Exportateurs de Vins & Spiritueux de France (FEVS), de sectororganisatie van de Franse uitvoerders van wijn en sterke drank gemeld. Het vooruitzicht blijft volgens de sector uitdagend.

De uitvoer daalde vorig jaar met 8 procent in waarde tot 14,3 miljard euro en met 3 procent in volume tot 168 miljoen kisten, nadat handelsbelemmeringen in de Verenigde Staten en China de vraag raakten. Sinds 2022 is de exportwaarde met 17 procent teruggelopen. Daarmee zakte wijn en sterke drank van de tweede naar de derde plaats op de ranglijst van de Franse export, achter de luchtvaartindustrie en cosmeticasector. De achteruitgang moet worden toegeschreven aan de toenemende handelsspanningen toenamen.

Vooruitkijkend verwacht Gabriel Picard, voorzitter van de sectororganisatie, dat de sector kan profiteren van nieuwe handelsakkoorden van de Europese Unie met India en het Mercosur-blok, waar de vraag groeit. “Toch kan 2026 moeilijk blijven zonder betere markttoegang”, stipte Picard uit.

Vorig jaar temperden hogere invoerheffingen op zendingen naar de Verenigde Staten, samen met dreigingen van nog hogere importbelastingen tot 200 procent, de vraag. Dat was vooral in de tweede jaarhelft het geval. De omzet in de Verenigde Staten daalde met 21 procent tot 3,0 miljard euro en het volume zakte tot onder het niveau van 30 miljoen kisten. “Er is sprake van een echte terugval in de Verenigde Staten en de volumecorrectie is mogelijk niet voldoende geweest”, zei Picard. “Misschien zien we in 2026 opnieuw een volumecorrectie.”

De verkoop aan China daalde in 2025 met 20 procent tot 767 miljoen euro, doordat antidumpingheffingen de uitvoer van cognac, armagnac en andere op wijn gebaseerde sterke dranken sterk beperkten. De export van cognac, het vlaggenschip van de Franse sector, kelderde met 15 procent in volume en 24 procent in waarde en behoort daarmee tot de grootste slachtoffers van de oplopende handelsspanningen.

“Geopolitieke spanningen tussen Frankrijk en China hebben het einde van cognac in China gemarkeerd”, benadrukte Picard. “Iets stoppen gaat snel, maar opnieuw opbouwen kost veel tijd.

Binnen Europa bleef de export van wijn en sterke drank grotendeels stabiel op 4,1 miljard euro. Markten zoals het Verenigd Koninkrijk toonden volgens de sectororganisatie veerkracht, want daar steeg het volume, ondanks de fiscale druk, met 3 procent.

De verkoop aan Zuid-Afrika nam met 22 procent toe tot 182 miljoen euro. Ook Vietnam, de Filipijnen en Australië lieten een sterke groei zien. Dit biedt mogelijkheden tot een diversificatie van de afzet om de inkrimping van de traditionele markten te compenseren.

De wijnregio Bordeaux introduceert een nieuw officieel wijntype: bordeaux claret. De erkenning is een reactie op klimaatverandering, veranderende drinkgewoonten en dalende consumptie van zware rode wijnen. Door hogere temperaturen rijpen druiven sneller, wat leidt tot steeds hogere alcoholpercentages. Met claret willen producenten juist lichtere, frissere en minder tanninerijke wijnen maken. Met claret grijpt Bordeaux terug op een historische stijl, aangepast aan moderne smaak en klimaat.

Saoedi-Arabië is van plan twee nieuwe alcoholwinkels te openen. Eén van de vestigingen is gericht op niet-moslims en buitenlandse medewerkers van staatsoliemaatschappij Aramco. De opening van de winkels is mogelijk geworden door een verdere versoepeling van het beleid van de Saoedische overheid.

De vestigingen komen in de oostelijke provincie Dhahran en in de havenstad Jeddah, waar een winkel speciaal voor diplomaten wordt ingericht. De uitbreiding wordt gezien als een volgende stap in de hervormingen van de facto heerser kroonprins Mohammed bin Salman om het land meer open te stellen. Vorige jaar opende het koninkrijk in de hoofdstad Riyadh al een alcoholwinkel voor niet-moslimdiplomaten. Dat was de eerste winkels sinds 73 jaar geleden in Saoedi-Arabië een verbod op de verkoop van alcohol werd ingesteld.

De nieuwe winkel in Dhahran zal volgens de bronnen worden gevestigd in een complex van Aramco. Deze vestiging is bedoeld voor niet-moslims die bij de Saoedische staatsoliemaatschappij werken. Volgens sommige bronnen zouden er ook plannen zijn voor een derde alcoholwinkel in Jeddah, speciaal voor niet-moslimdiplomaten. In Jeddah zijn immers veel ambassades en ereconsulaten gevestigd. Beide winkels zouden naar verwachting in 2026 worden geopend, hoewel er nog geen officiële tijdslijnen zijn vrijgegeven.

Er is geen officiële wijziging in de Saoedische regelgeving aangekondigd na de opening van de Riyadh-winkel, die zich in een onopvallend gebouw in het diplomatieke district bevindt en door sommige diplomaten de booze bunker wordt genoemd. Onlangs werd het klantenbestand van de Riyadh-winkel uitgebreid naar niet-moslimhouders van het programma Saudi Premium Residency. Deze verblijfsvergunningen worden toegekend aan ondernemers, grote investeerders en mensen met bijzondere talenten.

Voor de opening van de winkel in Riyadh was alcohol in Saoedi-Arabië vooral verkrijgbaar met de diplomatieke post of de zwarte markt. Alcohol wordt in het land ook illegaal gestookt. Voor het merendeel van de Saoedische bevolking blijft alcohol taboe. In andere landen in de Golfregio is alcohol, met uitzondering van Koeweit, verkrijgbaar onder bepaalde beperkingen.

Onder het bewind van Mohamed bin Salman krijgen zowel Saoedi’s als buitenlanders toegang tot activiteiten – zoals desert raves of bioscoopbezoek – die voorheen ondenkbaar waren. Andere hervormingen omvatten het toestaan van vrouwen om te rijden, het versoepelen van regels over de scheiding van mannen en vrouwen in openbare ruimtes en het aanzienlijk beperken van de macht van de religieuze politie. Het koninkrijk versoepelt de beperkingen om toeristen en internationale bedrijven aan te trekken, als onderdeel van een ambitieus plan om de economie te diversifiëren en minder afhankelijk te worden van olie.

Een terugval in de verkoop, Amerikaanse invoerheffingen en de slechtste oogst in zeventig jaar brengt vele Franse wijnproducenten op de rand van de sluiting. Dat hebben woordvoerders van de Franse wijnbouwers gezegd. De sector, één van de drie pijlers van de Franse economie, wordt volgens de producenten geconfronteerd met een ongekende reeks tegenslagen, die de toekomst van industrie zwaar hypothekeren.

Jean-Marie Fabre, voorzitter van de Vignerons Indépendants de France, benadrukt dat spoedmaatregelen nodig zijn om tot een vijfde van de wijnproducenten in het land te redden. “De wijnbouwers leveren hun laatste inspanningen in deze strijd om te overleven”, waarschuwt Fabre. “De situatie is dramatisch en de regering moet ingrijpen. We kunnen ons niet voorstellen dat een sector die zo belangrijk is voor Frankrijk wordt achtergelaten. Maar als de overheid niet handelt, zegt ze impliciet dat de productie van wijn en sterke dranken niet langer van belang is. Dat zou moeilijk te bevatten zijn. Het zou zijn alsof de Duitse regering verklaarde dat de automobielindustrie haar niet meer interesseert.”

De wijnbouwers riepen de Franse overheid op met een reddingspakket te komen om verliezen door slecht weer, stijgende kosten en dalende verkopen te compenseren. Eerder deze maand voorspelde het Franse ministerie van landbouw dat de productie dit jaar 3,6 miljard liter zal bedragen. Dat is hetzelfde niveau als vorig jaar, dat door de sector eveneens als een rampzalige periode werd bestempeld.

Fabre stelt dat wijnmakers de voorbije vijf jaar werden getroffen door een reeks externe schokken die hun bedrijven tot op het randje van instorting hebben verzwakt. Tot die factoren behoren de Amerikaanse invoerheffingen van 15 procent op wijn en sterke dranken, de covid-pandemie, oogsten die door hittegolven en hagel werden verwoest, kostenstijgingen door de oorlog in Oekraïne en een sterke terugval in de binnenlandse en internationale verkoop.

De export van grand cru-wijnen van Bordeaux naar China daalde vorig jaar tot het laagste niveau in tien jaar. Volgens een rapport van de Grand Conseil de vin de Bordeaux is de uitvoer naar China sinds 2017 gehalveerd. Het Aziatische land voerde in juli bovendien een belasting van 32,2 procent in op een groot gedeelte van de import van wijnhoudende gedistilleerde dranken uit de Europese Unie. Alleen de grote Franse bedrijven LVMH Group, Pernod Ricard en Rémy Cointreau werden van het tarief vrijgesteld.

Maatregelen

Damien Onorre, voorzitter van de Union Syndicale des Vignerons de l?Aude, vertelde dat de wijnbouwers uit de regio al drie jaar met droogte en hittegolven van meer dan 40 graden kampen. Onorre zegt tijdens die periode 50 procent van zijn productie te zijn kwijtgeraakt. “De Aude heeft zijn wijnproductie in drie jaar bijna zien halveren tot 2 miljoen hectoliter”, stipt hij aan.

De wijnbouwers willen van Annie Genevard, Frans minister van landbouw, een aantal concrete maatregelen. Onder meer wil de producenten een compensatie voor het verwijderen van wijnstokken. Onder een vorig jaar ingevoerd plan zijn 27.000 hectare wijnstokken gerooid, met een vergoeding van 4.000 euro per hectare. Volgens Fabre kan nog eens 35.000 hectare verdwijnen. In Bordeaux zijn onder een vergelijkbaar programma 12.000 hectare ontworteld.

Het geld zou ook worden gebruikt om onverkochte wijn te distilleren tot biobrandstof. Wijnbouwers willen daarnaast gebruikmaken van de Europese crisisreserve, waarvan Portugal vorig jaar profiteerde voor een distillatieprogramma. Volgens de Franse wijnmakers is tot dusver op hun verzoek niet gereageerd.

Uit een enquête van FranceAgriMer, het Franse instituut voor de productie van voedsel en drank, blijkt dat 20 procent van de Franse wijnbouwers overweegt te stoppen, wat kan leiden tot het verlies van mogelijk 100.000 banen. De Franse productie van wijnen en sterke dranken heeft een geschatte jaaromzet van 92 miljard euro en behoort samen met de luchtvaart en luxe-industrie tot de drie grootste industriële sectoren van het land. Ze biedt direct of indirect werk aan meer dan 440.000 mensen. De Franse Association Nationale pour l’Emploi et la Formation en Agriculture (Anefa) omschrijft de sector als een pijler van de economie en een bron van werkgelegenheid.

Meer over dit onderwerp:

• Fransen vinden wijn onderdeel van nationale cultuur
• Minister kondigt maatregelen aan voor bescherming wijnsector

Het technische comité van de Unesco heeft een eerste positief advies gegeven voor de opname van de Italiaanse keuken op de Lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid. De definitieve beslissing wordt in december verwacht. De aanvraag werd ingediend door de Italiaanse ministeries van cultuur en landbouw. De experts raden aan om de Italiaanse keuken op de erfgoedlijst te plaatsen. De uiteindelijke beslissing van het intergouvernementeel comité van de Unesco valt naar verwachting in de loop van de maand december.

“Het is prachtig om te zien hoeveel belangstelling er is voor de mogelijke erkenning van de Italiaanse keuken als Unesco-erfgoed,” zei Francesco Lollobrigida, Italiaans minister van landbouw en voeding. “Italië heeft een grote traditie, met een onderscheidende waarde, voorgedragen.” Hij waarschuwde wel dat er nog wel op een definitieve beslissing moet worden genomen.

Het dossier benadrukt de diversiteit van lokale ingrediënten, het vakmanschap in de bereiding en de gemeenschappelijke beleving van het delen van maaltijden als weerspiegeling van de Italiaanse identiteit. Als de aanvraag wordt goedgekeurd, zou niet een specifiek gerecht of gebruik op de lijst worden opgenomen, maar de Italiaanse culinaire traditie als geheel. Tot nu toe hebben alleen Mexico, Japan en Frankrijk een vergelijkbare erkenning gekregen.

De nominatie is bedoeld om een levenswijze te beschermen die steeds meer onder druk staat door globalisering. In de tekst wordt het begrip convivialità omschreven als een centraal element van de Italiaanse cultuur. Van de zondagse lunch tot regionale festiviteiten (sagra) wordt de Italiaanse keuken omschreven als een levendige uitdrukking van gemeenschap en biodiversiteit. Ook de economische dimensie komt aan bod. De Italiaanse eetcultuur genereert naar schatting 250 miljard euro per jaar en geldt als een belangrijke pijler van Italië’s culturele invloed in het buitenland.

Italië heeft al verscheidene vermeldingen op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed. In 2017 werd de Napolitaanse Pizzaiolo al in de lijst opgenomen, gevolgd door de glaskralenkunst (2020), de praktijk van het operazingen (2023) en het handmatig klokkengelui (2024).

Carbonara-kruistocht

Inmiddels heeft Fratelli d’Italia, de politieke partij van de Italiaanse premier Giorgia Meloni, een schrijven gestuurd aan Roberta Metsola, voorzitter van het Europese Parlement, waarin kritiek wordt geuit op de verkoop van een aantal producten in de supermarkt van het Europees Parlement in Brussel. Daarbij wordt volgens het schrijven op een aantal pastasauzen onrechtmatig gebruik gemaakt van de Italiaanse vlag en Italiaanse benamingen.

“Het onrechtmatig gebruik van symbolen of verwijzingen naar Italiaansheid op producten die niet uit Italië komen, kan een misleidende handelspraktijk vormen en dus strafbaar zijn,” zei Carlo Fidanza, delegatieleider van Fratelli d’Italia. Hij verwees daarbij naar een verordening van de Europese Unie die misleidende reclame verbiedt. De brief volgt op een Facebook-bericht van minister Francesco Lollobrigida, die foto’s deelde van sauzen die in België worden geproduceerd, maar etiketten dragen met de Italiaanse driekleur en Italiaanse namen. “Ik heb gevraagd om onmiddellijk een controle uit te voeren,” gaf Lollobrigida aan.

Op de etiketten staat niet dat de producten in Italië zijn gemaakt, maar wel dat sommige ingrediënten uit Italië komen, waarmee het gebruik van de Italiaanse vlag wordt gerechtvaardigd.

Het protest is de jongste actie in een reeks voedselgerelateerde campagnes van de partij van Meloni, die eerder bezwaar maakte tegen het gebruik van termen zoals burger en worst voor plantaardige producten en een wet aannam die de productie van kweekvlees in Italië verbiedt.

Voorverpakte pastasauzen worden in Italië doorgaans met argwaan bekeken. Het land is trots is op traditionele recepten en hoogwaardige ingrediënten. In september vorig jaar leidde de aankondiging van de Amerikaanse fabrikant Heinz van een nieuwe carbonara uit blik in Italië tot een felle discussie. Volgens de Italiaanse Michelin-chef Alessandro Pipero was dat product van ondermaatse kwaliteit. Hij vergeleek de carbonara met kattenvoer.

Meer over dit onderwerp:

• Donald Trump herziet invoerheffing op koffie en bananen

Niet alleen het Amazonegebied wordt verstoord door menselijke activiteiten. De aantasting van het uitgestrekte Congobekken, bekend als de tweede long van de wereld, eist zijn tol in heel Afrika. Het probleem bedreigt bovendien de teelt van cacao, een van de meest verhandelde gewassen ter wereld. Dat blijkt uit een studie van Zero Carbon Analytics, waarbij gekeken werd op welke manier de afnemende neerslag de cacao-oogst in negen producerende landen kan verstoren. 

Het Congobekken, dat zich uitstrekt over zes landen in Centraal-Afrika, is na het Amazonegebeid het grootste tropische regenwoud ter wereld en vormt een cruciale koolstofput. Het beïnvloedt zelfs weerpatronen tot in Ivoorkust, op een afstand groter dan die tussen Dublin en Moskou. Tijdens de top Cop30 is er opnieuw financiering toegezegd voor het gebied. Frankrijk wil 2,5 miljard dollar ophalen voor de bestrijding van de gevolgen van de ontbossing, die verder reiken dan de lokale ecosystemen en een brede gordel van buurlanden treffen.

Een rapport van Zero Carbon Analytics wijst op een massale aantasting van het Congobekken. Bomen blijken er in een steeds sneller tempo te verdwijnen. Hierdoor wordt nu al de neerslag in delen van West-Afrika al ernstig beïnvloed”, zegt onderzoeksleider Joanne Bentley, moleculair ecoloog bij Zero Carbon Analytics. “Dat brengt een van de meest waardevolle exportgewassen van de regio in gevaar. Het regensysteem heeft de wereldwijde cacao-industrie decennialang ondersteund, maar die milieudienst begint nu uiteen te vallen.”

De effecten van het probleem zijn volgens Bentley verstrekkend. “Wanneer factoren zoals koolstofopslag, biodiversiteit, waterdiensten, hittebescherming en temperatuurbuffering verdwijnen, kunnen belangrijke economische risico’s ontstaan”, werpt de ecoloog op. De bevindingen van de studie suggereren dat de ontbossing de regenval in de cacaogordel van West-Afrika tijdens de cruciale groeiseizoenen met wel 20 procent kan verminderen. Dit bedreigt de opbrengsten die verantwoordelijk zijn voor driekwart van de wereldwijde cacaovoorraden.

De cacaoprijzen zijn de voorbije jaren sterk gestegen nadat ziekten en extreme weersomstandigheden – gedreven door de klimaatverandering – in Ivoorkust en Ghana de oogsten hebben doen instorten. Hierdoor bereiken de cacaoprijzen recordhoogtes. Een chocoladereep van 100 gram werd in sommige delen van Europa 35 procent duurder. Hierdoor is ook de consumentenvraag verzwakt.

Regenwouden reguleren neerslag via evapotranspiratie. Bomen pompen daarbij grondwater omhoog en geven dit via hun bladeren af, waardoor wolken ontstaan en een zelfversterkende cyclus van regenval in stand blijft. De bomen van het Congobekken genereren tot 83 procent van de lokale neerslag – meer dan in het Amazonegebied – waardoor het bos vochtig blijft en continue regenval wordt ondersteund. Seizoenswinden voeren dit vocht westwaarts en leveren bijna een vijfde van de neerslag in West-Afrika, met inbegrip van Ivoorkust en Ghana, het hart van de wereldwijde cacaoproductie.

Wanneer bossen verdwijnen, verzwakt ook dit neerslagsysteem. De ontbossing vermindert niet alleen de vochtproductie, maar verandert ook regionale windpatronen, waardoor de moesson in West-Afrika verzwakt. Het Congobekken verloor sinds het begin van deze eeuw al ongeveer 10 procent van zijn boombedekking. Het tempo van de ontbossing neemt bovendien toe door kleinschalige landbouw, houtkap en houtskoolproductie.

Meer dan de helft van de bomen staat in de Democratische Republiek Congo, die vorig jaar meer dan 1,2 miljoen hectare bos verloor. Als het huidige tempo aanhoudt, kan tegen 2050 ongeveer 27 procent van het bos verdwijnen. Een dergelijke evolutie kan volgens wetenschappers waarschuwen dat de regio over een kritisch kantelpunt kan worden geduwd, met aanhoudend drogere omstandigheden, zowel lokaal als in West-Afrika.

Europa

Cacao is in tropische regio’s een van de gewassen die het meest van neerslag afhankelijk zijn. De teelt gebeurt vrijwel volledig door kleinschalige boeren in vochtige equatoriale zones en is afhankelijk van regen. Bij droogte keldert de opbrengst. Zero Carbon Analytics verwacht dat de cumulatieve verliezen tegen het midden van deze eeuw kunnen oplopen tot 1,6 miljoen ton in Ivoorkust (ongeveer 80 procent van de huidige productie), plus 866.000 ton in Ghana, 377.000 ton in Nigeria en 205.000 ton in Kameroen. 

Cacao vertegenwoordigt ongeveer een derde van de exportinkomsten in Ivoorkust en meer dan de helft van de landbouwexport in buurlanden, waardoor hun economieën zeer kwetsbaar zijn. De prijsimpact zou mondiaal zijn. Volgens de studie kan de cacaoprijs in 2050 oplopen tot 68,10 dollar per kilogram. Dat is bijna zes keer meer dan eind dit decennium. Ontbossing zou verantwoordelijk zijn voor ongeveer 40 procent van die stijging. Zonder een verder verlies aan bossen zou de prijs in 2050 dichter bij 41 dollar liggen. 

Europa, de grootste cacao-importeur van de wereld, zou een groot deel van de extra kosten dragen. Als de invoervolumes gelijk blijven, zou de ontbossing in 2050 alleen al 33,8 miljard dollar per jaar toevoegen aan de invoerkosten van de Europese Unie. In totaal zouden de extra kosten tot ongeveer 256 miljard dollar kunnen oplopen. Dat betekende bijna het dubbele van de wereldwijde marktwaarde die de cacao-industrie vorig jaar vertegenwoordigde.

Niet alle onderzoekers zijn het eens over de omvang van die risico’s. Dominic Moran, professor hulpbronneneconomie aan de University of Edinburgh, zegt dat dergelijke ramingen mogelijk onderschatten op welke manier boeren en de cacao-industrie zich aan een veranderend klimaat kunnen aanpassen. “Het uitgangspunt is dat het gewas blijft staan waar het staat, vervolgens zwaar wordt getroffen door droogte en er geen substitutie plaatsvindt,” zegt hij. “Dat is discutabel, want de meeste gewassen worden uiteindelijk op een andere locatie verbouwd. Boeren zullen hun activiteiten diversifiëren.”

Sommige grote chocoladeproducenten passen hun strategie al aan. Gewezen wordt naar onder meer naar Barry Callebaut, producent van hoogwaardige chocolade en cacaoproducten. Het bedrijf verloor tijdens de cacaocrisis vorig jaar 20 procent van zijn beurswaarde, maar investeert in nieuwe gebieden buiten West-Afrika, vooral in Latijns-Amerika, waar de neerslag stabieler is en de opbrengsten minder wisselvallig blijken.

Onderzoekers van Zero Carbon Analytics stellen echter dat de grootste dreiging in de timing schuilt. Hun analyse wijst uit dat de impact tot het begin van het volgend decennium beheersbaar blijft, maar na 2040 sterk zal toenemen omdat de neerslagsystemen verder verzwakken en de rol van het Congobekken als regionale vochtbron ineenstort. Bovendien zou voorkomen aanzienlijk goedkoper zijn dan niets doen.

De wereldwijde wijnproductie is in 2025 licht gestegen, maar blijft voor het derde opeenvolgende jaar onder het gemiddelde. Wijnbouwers kregen opnieuw te maken met extreme en wisselvallige weersomstandigheden. Dat blijkt uit een rapport van de Internationale Organisatie voor Wijnbouw en Wijn (OIV).

Volgens de eerste schattingen van de OIV bedraagt de wereldwijde wijnproductie dit jaar 232 miljoen hectoliter (mhl), een stijging van 3 procent ten opzichte van 2024, maar nog steeds 7 procentonder het gemiddelde van de afgelopen vijf jaar.

“Als we kijken naar de oorzaken van de lagere productie in de afgelopen drie jaar, dan ligt de belangrijkste factor echt bij de klimaatvariaties die we in beide hemisferen hebben gezien,” zei OIV-directeur-generaal John Barker. “Sommige regio’s kregen te maken met hitte en droogte, gevolgd door stortregens of onverwachte vorst. Dat dit nu het derde jaar op rij gebeurt, is opvallend.”

In Europa noteerde Frankrijk zijn kleinste oogst sinds 1957, terwijl de Spaanse productie daalde tot het laagste niveau in dertig jaar. Italië herwon de positie van grootste wijnproducent ter wereld dankzij een productiestijging van 8 procent, geholpen door gunstige weersomstandigheden.

De Verenigde Staten, de vierde wijnproducent wereldwijd, zullen naar verwachting 21,7 miljoen hectoliter produceren — een stijging van 3 procent ten opzichte van 2024, maar nog altijd ver onder de historische pieken en 9 procent onder het vijfjarig gemiddelde.

In het zuidelijk halfrond steeg de productie met 7 procent na drie jaren van daling, vooral dankzij Zuid-Afrika, Australië, Nieuw-Zeeland en Brazilië. Die toename compenseerde de terugval in Chili, maar de totale productie bleef 5 procent onder het gemiddelde, aldus de OIV.

De beperkte groei van de wereldwijde wijnproductie zal waarschijnlijk bijdragen aan een stabilisering van de voorraden, tegen de achtergrond van zwakke vraag in volwassen markten, dalende consumptie in China en voortdurende onzekerheid in de wereldhandel, zei Barker. “Een lage productie kan erg lastig zijn voor individuele producenten en regio’s, maar vanuit macro-economisch perspectief is het positief, omdat productie en consumptie zo beter in balans blijven”, verklaarde hij.

De OIV zal haar schattingen later dit jaar bijwerken.

Ondanks meer dan tien jaar internationale inspanningen om de handel in bedreigde haaiensoorten te beperken, blijft de illegale trafiek in haaienvinnen wereldwijd op grote schaal doorgaan. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van wetenschappers aan de Florida International University (FIU) en het Mote Marine Laboratory & Aquarium, gebaseerd op een analyse van bijna 20.000 monsters van haaienvinnen die tussen 2014 en 2021 op de markten werden verzameld.

De studie voert aan dat vinnen van vier van de vijf haaien­soorten die onder de regels van de Convention on International Trade of Endangered Species (Cites) vallen, op markten in Hongkong – het wereldwijde centrum van de verkoop van haaienvinnen – nog steeds in grote aantallen te vinden zijn. Sinds de invoering van de handelsbeperkingen in 2014 is er in de sector nochtans nauwelijks een legale handel gerapporteerd.

“Er is een enorme kloof tussen de gemaakte afspraken en de reële situatie”, betoogde onderzoeker Diego Cardeñosa, marine bioloog aan Global Forensic and Justice Center van de Florida International University en het Institute of Environment. “DNA-bewijs toont duidelijk aan dat deze beschermde soorten nog steeds in alarmerende aantallen op de wereldwijde markten belanden. Er worden zeventig keer meer vinnen van oceanische witpunthaaien en tien keer meer van hamerhaaien gevonden dan op basis van legale rapportages werd verwacht.”

In 2013 erkenden landen de ernst van het probleem en legden zij tijdens een bijeenkomst van Cites handelsbeperkingen op aan vijf bijzonder bedreigde soorten die in de handel belangrijk zijn. De lijst heeft betrekking op drie grote soorten hamerhaaien (de gescandeerde, gladde en grote hamerhaai), de haringhaai en de oceanische witpunthaai. De regels bepaalden dat alle handel moest worden gerapporteerd, waarbij landen bovendien moeten aantonen dat de vangsten niet bedreigend zijn voor het voortbestaan van de soort.

“Sinds de beslissing van Cites in 2014 is er nauwelijks legale handel gemeld of goedgekeurd, wat logisch is gezien de slechte toestand van deze populaties in het wild,” werpt Demian Chapman, directeur van het Shark and Rays Conservation Research Program bij het Mote Marine Laboratory & Aquarium, op. “Op basis van die cijfers zouden we slechts bijzonder weinig vinnen van deze soorten in Hongkong mogen aantreffen. Ondanks de zeer beperkte legale handel bleken vinnen van gescandeerde, gladde en grote hamerhaaien en van oceanische witpunthaaien nochtans elk jaar opnieuw aanwezig te zijn.”

Handhaving

“Onze bevindingen tonen dat wereldwijde handelsregels een krachtig middel kunnen zijn, maar hun efficiëntie hangt af van een daadwerkelijke handhaving door landen,” beklemtoont Chapman. “We zien een duidelijk bewijs dat de wetgeving heel vaak wordt genegeerd. De illegale handel vindt nog altijd op grote schaal plaats.”

De betrokken haaiensoorten staan sinds 2013 op de lijst van Cites, waarbij is gestipuleerd dat de internationale handel alleen is toegestaan wanneer de transacties legaal, traceerbaar en duurzaam zijn. Toch heeft 81 procent van de landen die haaienvinnen exporteren nog nooit enige handel in deze soorten gemeld, wat wijst op aanhoudende illegale uitvoer.

De International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN) beschouwt de hamerhaaien en oceanische witpunthaaien respectievelijk als ernstig bedreigd en kwetsbaar. De voortdurende exploitatie dreigt de populaties echter nog dichter bij uitsterven te brengen. Het genetische speurwerk van het onderzoeksteam wijst uit dat de illegale handel zich over meerdere continenten uitstrekt en diverse grote visserijnaties omvat. Volgens de onderzoekers hebben onder meer Spanje, Taiwan, de Verenigde Arabische Emiraten, de Filipijnen, Ghana en Brazilië in deze handel een belangrijke rol.

“Wij naderen een kantelpunt,” waarschuwt Cardeñosa. “Als de vangst en handel van deze haaien niet aanzienlijk worden teruggebracht, zullen deze soorten verdwijnen. Dat zou een groot verlies zijn van toppredatoren in onze oceanen, met ernstige en onvoorspelbare gevolgen voor het ecosysteem en uiteindelijk ook voor de mens.”

De onderzoekers pleiten voor een striktere toepassing van de Cites-regels, een strengere handhaving en transparantie in de handel en een uitbreiding van genetische monitoring binnen de toeleveringsketen. “Inzicht in het probleem is een belangrijke stap naar een eventuele oplossing,” beklemtoont Chapman. “Cites beschikt over interne mechanismen om illegale handel aan te pakken. In december zal ook worden besloten of de wereldwijde handel in de oceanische witpunthaai geheel wordt verboden. We zijn op het punt beland waarop dergelijke strengere maatregelen noodzakelijk zijn.”

Engelse wijnbouwers hopen dat een stijgende export voor een ondersteuning van de verkoop zal zorgen en daarmee een compensatie kan bieden voor de vertragende binnenlandse afzetgroei. Groot-Brittannië beleefde dit jaar de warmste zomer die ooit in het land werd gemeten. De klimaatverandering heeft daarmee voor de wijnbouw gunstige omstandigheden gecreëerd.

Het succes van de Britse wijnen wordt geïllustreerd door de recente editie van de International Wine Challenge, waar de Britse wijnmaker Nyetimber als eerste niet-Franse producent de wedstrijd voor mousserende wijn won. Dat succes vergroot de kansen van de Britse wijnmakers in markten zoals Noorwegen, Japan en China.

Buitenlandse verkopen worden steeds belangrijker, want de verzwakte Britse economie drukt de binnenlandse vraag naar luxeproducten. Internationale wijnproducenten tonen toenemende belangstelling voor Engeland, dat steeds aantrekkelijker wordt voor wijnbouw met het oog op zowel binnenlandse als buitenlandse verkoop. “De echte groeikansen liggen de volgende periode vooral in de export in de komende periode,” zei Brad Greatrix, hoofdwijnmaker bij Nyetimber.

De eerste moderne Engelse wijnhuizen ontstonden in de jaren negentig, toen vooruitziende landeigenaren van warmere zomers profiteerden. Tegenwoordig worden op de kalkrijke hellingen van Zuid-Engeland druivenstokken geplant op grond die vroeger voor akkerbouw, boomgaarden of golfbanen werd gebruikt. Sinds 2000 is de Engelse wijnproductie jaarlijks met gemiddeld 7 procent gestegen. Die groei zet naar verwachting door, nu het areaal wijngaarden tussen 2020 en 2024 met 30 procent is toegenomen.

Tot nu toe werd de groei vooral gedragen door de binnenlandse vraag, maar de verkoop van mousserende wijn – die met 6,2 miljoen flessen 70 procent van de totale afzet vertegenwoordigde – bleef daarbij stabiel, na een groei van 11 procent het jaar voordien. In september annuleerde Chapel Down, de grootste wijnproducent van het Verenigd Koninkrijk, plannen voor de bouw van een nieuwe wijnmakerij.

Volgens Nicola Bates, directeur van brancheorganisatie WineGB, is een stabiele verkoop een prestatie in een periode waarin horecaondernemingen onder druk staan. Zij wijst erop dat de invoer van champagne naar Groot-Brittannië vorig jaar met 13 procent is gedaald.

Voor veel consumenten blijft Engelse mousserende wijn een luxeproduct. Flessen van de merken Chapel Down en Nyetimber kosten respectievelijk 30 pond en 42 pond. Dat is vergelijkbaar met de prijzen die voor de Franse champagne worden aangerekend. “Nu er steeds meer wijngaarden bijkomen, moeten we de verkoop op middellange tot lange termijn sneller laten groeien,” benadrukte Bates.

Noorwegen

Hoewel sommige wijnmakers hun oogst van dit jaar pas over enkele jaren zullen verkopen, vormt de export een lichtpunt. De uitvoer steeg vorig jaar met 35 procent en vertegenwoordigt nu 9 procent van de totale Engelse wijnverkoop. Bates heeft als doel dit aandeel tegen 2030 te verdubbelen. Noorwegen is de grootste afnemer. De import van Engelse mousserende wijn steeg in het Scandinavische land van 451 liter in 2015 naar 111.639 liter vorig jaar. “Die groei overtreft die van andere markten, aldus Arnt Egil Nordlien, hoofd productontwikkeling bij de Noorse sectororganisatie Vinmonopolet. 

Volgens sommelier Aleksander Iversen van Brasserie Coucou in Oslo staan Noren open voor nieuwe wijnsoorten. “Sommige gasten vragen specifiek naar Engelse wijnen, anderen ontdekken ze op aanbeveling,” zegt hij. “De meesten zijn verrast over de kwaliteit. Vaak wordt een vergelijking gemaakt met de grote champagne-merken, maar wordt tegelijkertijd gewezen op het eigen karakter van de Britse wijnen.

Volgens Alistair Nesbitt, directeur van het specialiseerde adviesbureau Vinescapes, kende Engeland dit jaar bijna perfecte groeiomstandigheden. De gemiddelde temperatuur in Zuid-Engeland tijdens het groeiseizoen – van de lente tot de herfst – kende tijdens de voorbije veertig tot vijftig jaar een stijging tussen 1 graad Celsius en 1,5 graad Celsius. Aanhoudende regen halveerde vorig jaar de druivenoogst ten opzichte van het jaar voordien.

Hoewel klimaatverandering wereldwijd tot een grotere variatie in wijnproductie leidt, hebben koelere regio’s zoals Engeland volgens Nesbitt een voordeel ten opzichte van Zuid-Europese gebieden, die vaker met droogte en hittegolven kampen. Internationale wijnproducenten uit de Verenigde Staten, Frankrijk en Australië investeren al sinds een tiental jaar in Engelse grond. Het Franse champagnehuis Taittinger kocht in 2015 een Britse site en de Californische producent Jackson Family Wines vestigde zich in 2023 eveneens in Engeland.”

“Wijnbouwers die actief zijn in een regio die door door klimaatstress is getroffen en hun bedrijf willen behouden, kijken best naar koelere gebieden zoals het Verenigd Koninkrijk,” voert Nesbitt nog aan.