In Londen voert het bedrijf Wayve Technologies momenteel proefritten uit met een robotaxi. Deze proefritten, die met een Ford Mustang Mach-E wordt uitgevoerd, worden georganiseerd in aanloop naar proefprojecten met robotaxi’s die de Britse overheid deze lente wil starten. Maar de Londense taxichauffeurs blijven sceptisch over de komst van de robotaxi’s.

De Mustang Mach-E van Wayve Technologies maakt gebruik van ingebouwde artificiële intelligentie om zich door het Londense verkeer een weg te banen. Ook andere technologiebedrijven, waaronder het Amerikaanse Waymo en het Chinese Baidu, nemen deel aan de pilot. Daarmee wordt Londen het nieuwste toneel in de internationale concurrentiestrijd rond zelfrijdende taxi’s.

Hoewel autonome taxi’s geen nieuw fenomeen zijn, kunnen zij het historische en complexe stratenpatroon van Londen extra uitdagingen opleveren. De stad kent smalle, kronkelige wegen die deels teruggaan tot de Romeinse tijd, in tegenstelling tot het rasterpatroon van Amerikaanse steden waar robotaxi’s al actief zijn.

Daarnaast is er weerstand onder de beroemde Londense taxichauffeurs van de zogenoemde black cabs. Zij moeten slagen voor een zware opleiding, dat als The Knowledge bekend staat. Daarbij moeten honderden routes uit het hoofd worden geleerd. Dat is een traject dat jaren kan duren. In het verleden hebben de Londense taxichauffeurs zich ook tegen technologische vernieuwingen in hun sector, zoals de komst van Uber, verzet.

Steven McNamara, secretaris-generaal van de Licensed Taxi Drivers Association, noemt zelfrijdende taxi’s een oplossing voor een probleem dat niet bestaat. Volgens hem bieden robotaxi’s weinig voordeel op het Londense wegennet, dat bekendstaat als een van de meest verkeersdrukke ter wereld. De straten zijn al vol met auto’s, bussen, scooters, fietsen en elektrische deelfietsen.

Ook voetgangers vormen volgens critici een uitdaging. Waar het in veel landen verboden is om buiten zebrapaden over te steken, is dat in het Verenigd Koninkrijk niet strafbaar. “Het is vrijwel onmogelijk om ergens te rijden zonder dat iemand voor de auto langs loopt,” aldus McNamara. Met bijna 10 miljoen inwoners vraagt hij zich af hoe autonome voertuigen met zulke aantallen mensen moeten omgaan.

Extra vervoersoptie

De betrokken bedrijven stellen dat er wel degelijk ruimte is voor de nieuwe technologie. Alex Kendall, topman van Wayve, zegt dat autonoom rijden een extra vervoersoptie zal zijn naast de metro, de fiets en voetgangersverkeer. Wayve werkt samen met Uber in het kader van de proefprojecten, die onderdeel zijn van nationale regelgeving voor zelfrijdende voertuigen. Het Verenigd Koninkrijk wil zich profileren als koploper op dit gebied.

Baidu zal in Londen zijn dienst Apollo Go inzetten in samenwerking met Uber en concurrent Lyft. Waymo, onderdeel van moederbedrijf Alphabet, wil in het derde kwartaal van 2026 een passagiersdienst in Londen lanceren. Het bedrijf benadrukt niet van plan te zijn om de stad massaal met robotaxi’s te overspoelen en wijst erop in San Francisco sinds 2024 met circa 1.000 voertuigen te opereren.

Tijdens een demonstratierit reed de Ford van Wayve probleemloos een traject van vijf kilometer in Noord-Londen. Het voertuig hield zich aan de snelheidslimiet en reageerde adequaat op verkeerslichten, al zorgde een plotselinge stop voor een lichte schok. Volgens Kendall onderscheidt Wayve zich doordat het bedrijf geen gebruikmaakt van gedetailleerde kaarten of vooraf geprogrammeerde scenario’s. In plaats daarvan wordt het systeem getraind met miljoenen uren aan rijdata, zodat de auto zelfstandig leert hoe het verkeer functioneert. Wayve wil technologie leveren die in uiteenlopende voertuigen kan worden geïntegreerd en sloot in december een overeenkomst met Nissan om tegen 2027 zelfrijdende auto’s te produceren voor Japan en Noord-Amerika.

Over prijzen voor de Londense robotaxi’s zijn nog geen details bekendgemaakt. Waymo stelt dat zijn tarieven concurrerend zullen zijn en aansluiten bij de markt, met ruimte voor een premiumprijs. Deskundigen verwachten dat robotaxi’s in het Verenigd Koninkrijk vooral een aanvullende rol zullen spelen, bijvoorbeeld in gebieden waar busverbindingen zijn weggevallen. Tegelijk blijft er volgens hen vraag naar menselijke chauffeurs, met name onder toeristen en bezoekers van buiten de stad.

Londen is opnieuw uitgeroepen tot beste stedelijke bestemming van de wereld. De Britse hoofdstad gaat in de rangschikking New York en Parijs vooraf. Dat blijkt uit een studie van de bureaus Resonance en Ipsos. Opgemerkt wordt dat er een sterke vraag naar stedelijke bestemmingen kan worden opgemerkt. Londen werd voor het elfde achtereenvolgende jaar tot beste stad van de wereld verkozen. De rest van de top tien bestaat uit Tokio, Madrid, Singapore, Rome, Dubai, Berlijn en Barcelona.

Uit het onderzoek bleek dat Londen op het gebied van welvaart de hoogste score van alle steden behaalde. Op het gebied van aantrekkelijkheid eindigde de Britse hoofdstad op een tweede plaats. Op het vlak van leefbaarheid eindigde Londen als derde. Verder merken de onderzoekers op dat New York blijft investeren in culturele infrastructuur, grote stedelijke ontwikkelingsprojecten en wereldwijde aantrekkingskracht, ondanks veranderingen in het Amerikaanse politieke sentiment die de perceptie beïnvloeden. Parijs wordt omschreven als een stad die floreert met een focus op de toekomst tegen een historische achtergrond.

De Verenigde Staten hebben in de top honderd van beste steden ter wereld de meeste vertegenwoordigers. In totaal werden in die top honderd negentien Amerikaanse bestemmingen genoteerd, gevolgd door Duitsland (8) en China (7). De onderzoekers wijzen er echter op dat Amerikaanse steden zich door tegenwind – met een versneld klimaatimpact, een snelle adoptie van artificiële intelligentie, druk op infrastructuur en een tijdperk van fracties in het globalisme – moeten navigeren.

Hierdoor moeten kapitaalstromen, talentbewegingen en merkimago worden geherdefinieerd. “Stedelijke bosbranden, extreme hitte, waterschaarste en eisen rond de energietransitie zijn niet langer uitzonderingen, maar kerncriteria voor ontwikkeling, risicobeheer en locatiekeuze,” stippen de onderzoekers aan.

Internationaal reizen herstelt zich ongelijk. De regio Azië-Pacific groeit snel, terwijl de belangstelling voor Amerikaanse bestemmingen is afgenomen. Inkomende bezoeken uit markten zoals China, Japan en het Verenigd Koninkrijk blijven in veel belangrijke steden achter bij de cijfers van 2019.

Ondanks deze uitdagingen versterken toonaangevende steden hun klimaatbestendigheid, halen zij geavanceerde productie terug naar eigen bodem, verdiepen zij de samenwerking tussen universiteiten en industrie op het gebied van onderzoek en ontwikkeling (vooral in AI en schone technologie), investeren zij in multimodale verbindingen en ontwikkelen zij culturele districten met aantrekkingskracht – terwijl ze de dynamiek van ecosystemen, digitale betrokkenheid en klimaatrisico’s nauwgezet monitoren.

“Met gepolariseerde percepties – toenemende zorgen over immigratie, groeiende nostalgie en tegenreacties op ‘Brand America’ – moeten Amerikaanse steden de kloof tussen imago en prestaties dichten,” aldus Jason McGrath, EVP en hoofd U.S. Corporate Reputation bij Ipsos, de partner voor het Best Cities-onderzoek. “De beste steden ter wereld zullen winnen door veiligheid, leefbaarheid en kansen op de grond te bewijzen – en dat bewijs duidelijk te communiceren naar bewoners en bezoekers.”

Het rapport wijst echter ook op een aantal opkomende risico’s en prioriteiten waarmee steden wereldwijd worden geconfronteerd. Daarbij wordt onder meer gewag gemaakt van klimaatgerelateerde uitdagingen, de energietransitie en een ongelijkmatig herstel van het toerisme na het einde van de covid-academie. Veranderingen in wereldwijde percepties en geopolitieke druk worden genoemd als aanvullende factoren die de stedelijke concurrentiekracht beïnvloeden.  

“Voor leiders die de stedelijke omgeving van morgen vormgeven – of het nu gaat om kapitaalallocatie, locatiekeuze, infrastructuurontwikkeling of bestemmingsmarketing – biedt dit rapport meer dan ranglijsten”, benadrukte Chris Fair, chief executive van Resonance. “Het rapport levert strategische inzichten, risicobeoordelingen en een routekaart naar de steden en kansen die het volgende decennium van wereldwijde groei zullen definiëren.”  

“We zijn verheugd te horen dat Londen opnieuw tot beste stad ter wereld is uitgeroepen”, betoogde Chris Carter-Chapman, directeur evenementen bij WTM London. Londen staat bekend als een wereldwijd knooppunt voor innovatie, deals en strategische samenwerkingen. Die status zorgt ervoor dat de Britse hoofdstad de ideale locatie is voor de vormgeving van de toekomst van reizen.”  

Sterk stedelijk toerisme  

Uit het rapport blijkt eveneens dat stedentrips in opmars zijn. Internationaal toerisme in grote steden presteert beter dan het nationale gemiddelde en keert daarmee de voorkeur voor landelijke bestemmingen tijdens de pandemie om. In vergelijking met 2019 zullen de vijftig grootste stedelijke bestemmingen ter wereld naar verwachting dit jaar bijna 25 procent meer internationale bezoekers ontvangen, tegenover een groei van 5 procent voor alle bestemmingen in landen. De top honderd vertoont vergelijkbare prestaties. Verwacht wordt dat die trend zich het volgende decennium verder zal zetten.  

De groei wordt gedreven door een herstel van zakenreizen, een toenemende toeristische belangstelling voor cultuur en evenementen en verbeterde luchtverbindingen. Verwacht wordt dat de bezoekersaantallen van de vijftig grootste stedelijke bestemmingen tegen 2032 een stijging met meer dan 40 procent zullen vertonen. Tegelijkertijd zou het landelijk toerisme een toename met ongeveer 33 procent vertonen.

Verwacht wordt dat Dubai en Bangkok bij de grote metropolen de volgende vijf jaar de grootste groei in vrijetijdstoerisme zullen kennen. Die bestemmingen zouden zich aan een stijging met 50 procent mogen verwachten. Een sterke toename wordt ook verwacht voor New York en Los Angeles (30 procent) en Londen, Istanbul en Tokio (ruim 20 procent). Bij de kleinere steden zouden ook Tunis en Sydney een groei met 50 procent kunnen registreren, gevolgd door Lima en Kaapstad (40 procent).

Wedstrijden in de Champions League van de Union of European Football Associations (UEFA) genereren voor een gaststad gemiddeld ruim 5 miljoen euro aan directe toeristische bestedingen. Dat blijkt uit een studie van het bureau Mabrian en de Data Appeal Company, gebaseerd op een inschatting van de inkomsten van zes toekomstige topwedstrijden in in Spanje, Italië en Duitsland.

De uitgaven komen vooral terecht bij accommodaties, horeca en vervoer. De analyse richtte zich op bestedingen die direct samenhangen met reisbezoek aan de wedstrijden.

Uit het onderzoek bleek dat de wedstrijden van Inter Milan tegen Liverpool en Arsenal de Italiaanse gaststad telkens ongeveer 5,6 miljoen euro zou opleveren. De wedstrijden van Bayern München tegen de Belgische clubs FC Brugge en Union Saint-Gilloise zouden respectievelijk 5,3 miljoen euro en 5,4 miljoen euro inkomsten genereren. De wedstrijden van Real Madrid tegen Manchester City en Borussia Dortmund tegen Bodø/Glimt zouden aan een bedrag van 4,4 miljoen euro komen.

Gemiddeld bestaan de bestedingen voor 51 procent uit voeding en drank, 27 procent uit overnachtingen en 22 procent uit vervoer. Milaan laat naar verwachting de hoogste impact optekenen. Dat is het gevolg van een sterke bezetting en hoge bestedingen. Dortmund liet de laagste gemeten impact optekenen, maar ook hier is er nog altijd sprake van een bedrag van meer 4 miljoen euro.

Wanneer de onderzoekers zich verder toespitsen op de wedstrijd tussen Real Madrid en Manchester City – die op 10 december 2025 in Madrid wordt betwist – toespitsen, blijkt dat het duel naar verwachting 72.213 supporters zal lokken. Die toeschouwers zouden 2,4 miljoen euro besteden aan voeding en drank, terwijl voor accommodatie met een budget van 1,3 miljoen euro wordt gerekend. Aan transport zou 721.500 euro worden uitgegeven. Dat levert een totale besteding van 4,4 miljoen euro op.

“Ondanks het feit dat ongeveer 60 procent van de bezoekers seizoenkaarthouders uit Madrid zijn, leidt het duel tot een aantoonbare extra toeristische activiteit”, werpen de onderzoekers op. “De luchtcapaciteit naar Madrid ligt tijdens de vier dagen rond de wedstrijd 8,7 procent hoger dan dezelfde periode vorig jaar. Het aantal stoelen vanaf Britse luchthavens neemt met 22,7 procent toe. De grootste stijging wordt vooral vanuit Manchester (58 procent) gemeld.

In het rapport wordt opgemerkt dat in de periode van de wedstrijd ook de hotelprijzen in Madrid stijgen. In de categorie van de driesterrenhotels zal voor een overnachting gemiddeld 154 euro moeten worden betaald. Dat bedrag ligt 6,2 procent hoger dan tijdens dezelfde periode vorig jaar. Bij de viersterrenhotels is er sprake van een gemiddelde stijging met 15,3 procent tot 211 euro per nacht. Volgens Mabrian maakt de analyse duidelijk dat sporttoerisme een groeiende economische aanjager is voor Europese bestemmingen.

De onderzoekers wijzen er nog op dat in de studie geen rekening werd gehouden met andere economische effecten – zoals de kaartverkoop, sponsoring of reclame – die tot extra lokale inkomsten zouden kunnen leiden.

Naarmate duurzaamheid in investeringsstrategieën een centrale rol krijgt toebedeeld, zullen ecologische aspecten en de uitstoot van voertuigen in het bijzonder, een meetbare invloed hebben op de prestaties van het omliggend commercieel vastgoed. Dat blijkt uit een onderzoek van wetenschappers aan de Virginia Polytechnic Institute and State University (Virginia Tech), gebaseerd op de analyse tussen 2002 en 2019 over een uitgebreide dataset van Amerikaanse commerciële panden.

“In de Verenigde Staten bleken commerciële panden in een gebied waar voertuigen een lagere uitstoot van koolstofdioxide lieten optekenen, gemiddeld 1,5 procent hogere jaarlijkse rendementen opleveren dan vergelijkbare panden in gebieden met hogere uitstoot”, beklemtoonde onderzoeksleider Hainan Sheng, docent aan het Blackwood Department of Real Estate van de Virginia Tech. “Dit wijst erop dat investeerders bij de waardering van commercieel vastgoed steeds meer rekening houden met ecologische en transitie-gerelateerde risico’s.”

De onderzoekers merkten nog op dat de effecten ook zichtbaar blijven wanneer rekening wordt gehouden met eigenschappen van het pand, de lokale economische omstandigheden, het milieubeleid en het gebruik van het openbaar vervoer. “Het effect van uitstoot blijkt vooral uit toekomstige prijsstijgingen, maar niet zozeer niet uit de operationele inkomsten”, geeft Hainan Sheng aan. “Dit suggereert dat het lange-termijn groeipotentieel het meest wordt beïnvloed. Ook de politieke context speelt een rol. Het effect van de uitstoot van voertuigen op rendementen bleek het sterkst in staten met een Democratische meerderheid, waar milieubeleid vaak prominenter aanwezig is.”

“Dit onderzoek toont dat de duurzaamheid van de omgeving van een pand belangrijk is”, verduidelijkt Sheng. “Het gaat niet alleen om een duurzaam certificaat dat voor een gebouw kan worden verkregen. De bredere context van de gemeenschap, in dit geval de uitstoot van transport, beïnvloedt direct op welke manier investeerders de waarde op langetermijn beoordelen.”

Volgens Sheng heeft onderzoek naar vastgoed zich tot nu toe vooral gericht op de waarde en prestaties van panden met milieucertificeringen. “Weinig studies hebben echter onderzocht of de duurzaamheid van de externe omgeving – de omliggende buurt of regio – eveneens invloed heeft op investeringsresultaten”, werpt hij op.

Volgens de Amerikaanse Environmental Protection Agency is de transportsector de grootste bron van uitstoot van koolstofdioxide in de Verenigde Staten. Motorvoertuigen waren in 2019 en 2022 verantwoordelijk voor meer dan 80 procent van de transportgerelateerde uitstoot. Sheng plaatst deze factor centraal in de analyse van commercieel vastgoed, waarmee wordt benadrukt dat niet alleen de efficiëntie van het gebouw zelf, maar wel de duurzaamheid van de bredere gemeenschap de investeringsbeslissingen stuurt.

Uit de bevindingen van Sheng blijkt dat beleggers in commercieel vastgoed in hun besluitvorming nu al milieu-gerelateerde risico’s – zij het indirect – meenemen. “Een hogere lokale uitstoot kan wijzen op toekomstige beleidsingrepen, marktverschuivingen of veranderende voorkeuren van consumenten die de waardegroei van panden kunnen beïnvloeden”, beklemtoont de onderzoeker.

Naast implicaties voor investeringen kunnen een transportbeleid en initiatieven op het gebied van duurzaamheid volgens de onderzoekers op gemeenschapsniveau directe financiële voordelen opleveren. De onderzoekers benadrukken daarbij de verwevenheid van een stedelijke planning, het milieubeheer en de economische prestaties.

Steden en gemeenschappen die grote evenementen met vrouwensport organiseren, profiteren van brede voordelen. De initiatieven vormen een stimulans voor het toerisme, zorgen voor economische groei en hebben een positief effect op het gebied van gendergelijkheid. Dat blijkt uit onderzoek van wetenschappers aan de University of South Australia, gebaseerd op de percepties die in Australische gaststeden tijdens het wereldkampioenschap voetbal voor vrouwen in 2023 werden geregistreerd.

Nu vrouwensportevenementen wereldwijd meer aandacht krijgen, wijzen experts van de University of South Australia op de sociale impact die zulke competities hebben op gastgemeenschappen. Het wereldkampioenschap voetbal voor vrouwen in Australië trok recordaantallen bezoekers en kijkers en genereerde een economische impact van 1,32 miljard Australische dollar. De halve finale tussen Australië en Engeland schreef geschiedenis met 11,2 miljoen televisiekijkers, het grootste televisiepubliek in de Australische geschiedenis. Ook in Spanje en het Verenigd Koninkrijk werden records gebroken.

“De steun van de lokale bevolking werd niet alleen ingegeven door de gebruikelijke economische of sportieve baten”, werpen de onderzoekers Jessica Mei Pung, Sunny Son en Craig Lee op. “We zagen dat steun vooral voortkwam uit de promotie van vrouwensport, het bevorderen van gendergelijkheid en het versterken van het imago van Australië”.

“Dit toont dat evenementen met vrouwensport krachtige instrumenten kunnen zijn voor sociale vooruitgang, naast de erkende toeristische en economische voordelen. Toch bleven ook de traditionele baten meetellen. Bewoners gaven aan dat zulke evenementen werkgelegenheid, investeringen, stedelijke vernieuwing en gemeenschapsgevoel stimuleren.”

Volgens de wetenschappers kampen vrouwensportevenementen nog steeds met de perceptie dat zij minder belangrijk zijn dan mannelijke competities. Het meeste academisch onderzoek richt zich bovendien op toernooien zoals het wereldkampioen voetbal voor mannen of de Olympische Spelen. “Hoewel de aandacht voor gendergelijkheid wereldwijd groeit, is er nog weinig onderzoek naar de impact van vrouwensportevenementen”, werpt Mei Pung daarbij op.

De onderzoekers benadrukken dat overheden en organisatoren grote vrouwensportevenementen structureel zouden moeten opnemen in hun strategieën. “Sport brengt mensen samen en versterkt het gemeenschapsgevoel”, benadrukt Pung. “Investeren in vrouwensportevenementen draagt bij aan een ambitieus beeld van het gastland of de gaststad, waarin stigma’s verdwijnen en vrouwen worden versterkt.”

Donkere auto’s kunnen de buitentemperaturen op warme zomerdagen met bijna 4 graden Celsius verhogen. Dat blijkt uit een studie van wetenschappers aan de Universiteit van Lissabon in Portugal, waarbij de luchttemperatuur rond twee auto’s – een zwart en wit exemplaar die meer dan vijf uur op een heldere en warme zomerdag in de buitenlucht stonden geparkeerd – werd gemeten.

Op een snikhete zomerdag kan een geparkeerde auto aanvoelen als een oven. Het Portugese onderzoek wijst erop dat dit effect niet alleen oncomfortabel aanvoelt, maar ook volledige buurten kan opwarmen. Daarbij blijkt de kleur van de auto een belangrijke rol te vervullen.

Volgens de studie stralen voertuigen met donkere kleuren aanzienlijk meer warmte uit dan wagens met een lichtere tint, waardoor de omgevingstemperatuur met enkele graden Celsius kan stijgen. “Wanneer dit effect zich vermenigvuldigt over duizenden geparkeerde auto’s, kan de werking van het stedelijke hitte-eiland – het fenomeen waarbij steden veel warmer worden dan hun omgeving – aanzienlijk versterken”, benadrukt onderzoeksleider Márcia Matias, professor klimatologie aan de Universiteit van Lissabon.

Bij een buitentemperatuur van 36 graden Celsius zorgde de zware auto ervoor dat de luchttemperatuur in de directe omgeving van het voertuig 3,8 graden Celsius warmer kon worden dan het omliggende asfalt. De witte auto had een veel geringer effect. “Dit verschil moet aan de lichtreflectie worden toegeschreven”, verduidelijkt professor Matias.

“Bij auto’s met een witte lak kan tussen 75 procent en 85 procent van het zonlicht worden weerkaatst”, merkt Márcia Matias op. “Bij zwarte auto’s is er slechts sprake van een weerkaatsing tussen 5 procent en 10 procent. De rest van het licht wordt geabsorbeerd. Omdat de metalen carrosserie van een voertuig dun is en snel opwarmt, geeft een auto de opgenomen warmte vlugger aan de omgevende lucht af dan asfalt, dat trager opwarmt.”

“In een stad staan duizenden auto’s geparkeerd”, vervolgt Matias. “Elk voertuig kan daarbij enerzijds een kleine warmtebron of anderzijds een hitteschild vormen. De kleur van een auto kan dan ook daadwerkelijk bepalen hoe warm de straten kunnen aanvoelen.”

De wetenschappers wijzen erop dat het autopark een belangrijke bijdrage tot stedelijke hitte-eilanden kunnen leveren. Dit fenomeen ontstaat immers wanneer de bestrating warmte opslaat, terwijl een dichte bebouwing de luchtcirculatie vermindert en warmte vasthoudt. Auto’s, airconditioners en industriële activiteiten dragen nog meer warmte bij. Tijdens de nacht is dit effect het sterkst. Steden kunnen op dat ogenblik tot 10 graden Celsius warmer blijven dan het platteland, omdat beton, asfalt en staal de warmte die overdag is opgeslagen tijdens de nacht slechts langzaam afgeven. 

Hitterecords

In Europese steden kunnen oppervlaktetemperaturen tijdens de zomer tussen tien en vijftien graden Celsius hoger liggen dan in landelijke gebieden, waar planten en bossen voor afkoeling zorgen. Aangezien ongeveer 70 procent van de Europeanen in stedelijke gebieden woont, vormt dit een belangrijk risico voor de volksgezondheid.

Europa is de afgelopen jaren zwaar getroffen door hitterecords. In meerdere steden stegen de temperaturen deze zomer boven de grens van 40 graden Celsius. Hitte veroorzaakt niet alleen ongemakken, maar kan ook biologische veroudering versnellen, de mentale gezondheid aantasten en kinderen gevoeliger maken voor uitdroging, ademhalingsproblemen en zelfs overlijden. Ouderen en mensen met bestaande gezondheidsklachten lopen het grootste gevaar.

Door heel Europa werken steden aan oplossingen. In de Spaanse metropool Barcelona wordt met klimaatschuilplaatsen – openbare gebouwen zoals bibliotheken, scholen en musea die tijdens hittegolven openblijven – gewerkt om inwoners een koel toevluchtsoord te bieden. Andere steden vergroenen hun straten. De Nederlandse stad Breda heeft zijn rivieroevers omgevormd tot tuinen en betonnen tegels vervangen door gras en bomen. Inmiddels bestaat 60 procent van de stad uit groenaanleg. Tegen 2030 wil Breda een van de meest natuurrijke steden van Europa zijn.

Omdat dergelijke projecten tijd en investeringen vergen, krijgen snellere en goedkopere maatregelen – zoals het vergroten van stedelijke reflectiviteit – meer aandacht. “Auto’s zouden daarbij een interessante rol kunnen spelen”, merkt professor Matias op. “Vastgesteld werd dat het overschilderen van donkere auto’s naar lichtere tinten in Lissabon de reflectiviteit van bepaalde straten van nagenoeg 20 procent tot bijna 40 procent zou kunnen verdubbelen, terwijl de luchttemperatuur vlak boven de grond op hete en windstille dagen merkbaar zou verlagen.”

Vooral wagenparken van taxi’s, bestelwagens of gemeentelijke voertuigen zouden volgens Matias goede kandidaten zijn voor lichtere lak.

Meer over dit onderwerp:

• World Cup 2026 door hittestress en extreem weer bedreigd
• Amerikaans minister van energie minimaliseert klimaatrisico’s
• Dakontwerp moet aan grotere stormdreiging worden aangepast
• Bescherming moerassen Braziliaanse Cerrado grotendeels genegeerd
• Wijnranken bieden steden bescherming tegen klimaatverandering

Wetenschappers van Aarhus Universiteit hebben een manier gevonden om beton tot leven te brengen. Door bacteriën aan het cement toe te voegen, kan het bouwmateriaal niet alleen structurele functies vervullen, maar ook elektriciteit opslaan en afgeven. Het resultaat is een biohybride supercondensator die zichzelf kan regenereren en in de toekomst mogelijk muren, bruggen en andere infrastructuur kan veranderen in herbruikbare energiebronnen.

Het onderzoeksteam van de Aarhus Universiteit heeft aangetoond hoe cement, het meest gebruikte bouwmateriaal in de wereld, kan worden omgevormd tot een levend energie-apparaat. Door energie-producerende bacteriën in cement te verwerken, hebben de wetenschappers een biohybride supercondensator gecreëerd met verrassend hoge prestaties en een opmerkelijk vermogen om zichzelf in de loop van de tijd te regenereren.

“We hebben structuur en functie gecombineerd”, benadrukt onderzoeksleider Qi Luo daarbij. “Het resultaat is een nieuw soort materiaal dat zowel een gewicht kan dragen als energie kan opslaan, maar dat bovendien ook zijn prestaties kan herstellen wanneer het van voedingsstoffen wordt voorzien.”

Beton wordt omschreven als een inerte en levensloze stof. Maar deze nieuwe studie volgt een radicaal andere benadering. Het Deense team voegde aan het bouwmateriaal de bacterie Shewanella oneidensis, die bekendstaat voor haar vermogen om elektronen naar oppervlakken buiten de cel te verplaatsen. Dit proces wordt extracellulaire elektronentransfer genoemd en maakt van de bacterie een soort natuurlijke elektriciteitskabel, die lading aan zijn omgeving kan doorgeven.

“Eenmaal ingebed in de cementmatrix creëren deze bacteriën een netwerk van dragers dat zowel elektrische energie kan opslaan als afgeven”, verduidelijkt Qi Luo. “Zelfs in dit vroege stadium toont het materiaal prestaties die opmerkelijk superieur zijn aan de niveaus van traditionele systemen van energie-opslag die op cement zijn gebaseerd, wat veelbelovend is voor toekomstige toepassingen. Wat misschien het meest opvallend is, is dat het materiaal blijft functioneren zelfs nadat de microben zijn gestorven en dat het systeem weer tot leven kan worden gebracht.”

Voedingsoplossing

Omdat de microbiële activiteit door een tekort aan voedingsstoffen of omgevingsstress geleidelijk afneemt, ontwierp het team in het cement een geïntegreerd microfluïdisch netwerk. Dat is een fijn kanalenstelsel dat vloeistof kan transporteren. Langs deze kanalen kan een voedingsoplossing met eiwitten, vitaminen, zouten en groeifactoren worden toegediend. Op deze manier kunnen de bacteriën in leven worden gehouden of kan het systeem opnieuw worden geactvieerd. Met deze methode kan tot 80 procent van de oorspronkelijke energiecapaciteit worden hersteld.

In de praktijk opent dit de deur naar herbruikbare energie-materialen die hun functie behouden zonder dat batterijen vervangen of dure herstellingen uitgevoerd hoeven te worden. De onderzoekers hebben het materiaal ook onder extreme omstandigheden getest. Zelfs bij vrieskou en hoge temperaturen behield het cement zijn vermogen om elektriciteit op te slaan en af te geven. En wanneer zes cementblokken in serie werden verbonden, leverden ze voldoende energie om een led-lamp van elektriciteit te voorzien.

“Dit is niet louter een laboratoriumexperiment,” zegt Qi Luo. “Wij zien deze technologie in echte gebouwen geïntegreerd. Door het aanbieden van een lokale energieopslag kan het concept worden gebruikt in muren, funderingen of bruggen, onder meer als ondersteuning van hernieuwbare energiebronnen zoals zonnepanelen. In een gewone kamer, gebouwd met bacterierijk cement, zouden de muren zelfs bij een bescheiden energiedichtheid van 5 wattuur per kilogram ongeveer 10 kilowattuur kunnen opslaan. Dat is voldoende om een standaard bedrijfsserver een hele dag van elektriciteit te voorzien.”

Nu de wereld verschuift naar hernieuwbare energiebronnen, groeit de behoefte aan een flexibele, betaalbare en duurzame energieopslag. Traditionele batterijen zijn afhankelijk van zeldzame en dure materialen zoals lithium en kobalt en degraderen in de loop van de tijd. Het nieuwe materiaal dat op cement is gebaseerd bestaat daarentegen uit overvloedige en goedkope componenten en kan op grote schaal worden geproduceerd. De gebruikte bacteriën komen van nature voor en zijn milieuvriendelijk.

De gemiddelde loopsnelheid van voetgangers in Amerikaanse steden is tussen 1980 en 2010 met 15 procent gestegen. Tegelijkertijd moet worden vastgesteld dat over diezelfde periode 14 procent minder mensen in de stadscentra blijven hangen. Dat blijkt uit een onderzoek onder leiding van wetenschappers aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT), gebaseerd op analyses in de steden Boston, New York en Philadelphia, waarbij videobeelden uit de jaren tachtig van de voorbije eeuw met recente opnames werden vergeleken.

“Er is in de stadscentra de voorbije veertig jaar duidelijk iets veranderd”, betoogt onderzoeksleider Carlo Ratti, professor architectuur aan het Massachusetts Institute of Technology. “We stappen sneller dan in het verleden, maar ook de manier waarop mensen elkaar in publieke ruimtes ontmoeten, blijkt aan een verandering onderhevig te zijn geweest. Deze ruimtes functioneren nu meer als doorgangsgebied dan als plek van ontmoeting.” 

Opgemerkt wordt dat de resultaten nuttig zouden kunnen zijn voor stadsplanologen die aan nieuwe of aangepaste openbare ruimtes werken. “De publieke ruimte is cruciaal voor het maatschappelijk leven, vooral nu het digitale domein steeds meer tot polarisatie leidt,” stelt Salazar-Miranda. “Naarmate de publieke ruimte wordt geoptimaliseerd, zullen onze steden weer betere locaties worden om samen te komen.”

Toch merken de onderzoekers op dat niet alles een verandering heeft gekend. Het percentage mensen dat alleen liep, bleef vrijwel gelijk op ongeveer 67 procent. Maar het aantal mensen dat ter plekke een groep vormde, daalde wel van 5,5 procent naar 2 procent. “Misschien is publieke ruimte tegenwoordig functioneler en minder sociaal”, benadrukte Ratti.

Een aantal veranderingen lijken volgens de onderzoekers samen te hangen met de opkomst van mobiele telefoons. Individuen plannen hun sociale leven tegenover met hun smartphones en blijken zich tussen de verschillende locaties sneller te verplaatsen. “Op de oude beelden kan worden vastgesteld dat mensen in het verleden elkaar meer aankeken,” zegt Ratti. “De openbare ruimte in de stad was een plek waar men spontaan een gesprek kon beginnen of een bekende ontmoette. Momenteel wordt er eerst een bericht verstuurd om een ontmoeting te regelen.”

Een andere mogelijke verklaring is volgens de onderzoekers de opkomst van koffieketens zoals Starbucks. De studie suggereert dat sociale ontmoetingen zich deels hebben verplaatst naar comfortabele binnenruimtes die met airconditioning zijn uitgerust. In 1980 waren dergelijke koffiezaken in grote steden zeldzaam. Toch is het volgens de onderzoekers tevens mogelijk dat het menselijk gedrag in de publieke ruimte – los van Starbucks en de smartphone – aan een structurele verandering onderhevig was.

De onderzoekers werken momenteel aan een vervolgstudie, waarbij aan Europa aandacht wordt besteed. Er zouden momenteel beelden van een veertigtal locaties in Europa worden verzameld.

Naarmate de klimaatverandering versnelt, is de meest dringende uitdaging voor stedelijke gebieden in Europa en Centraal-Azië misschien niet langer de stijgende zeespiegel of verwoestende overstromingen, maar wel de hitte. Dit staat in een rapport van de World Bank, waarin gewaarschuwd wordt dat het aantal hete dagen in de grote steden van de regio tegen 2050 ruimschoots een verdrievoudiging zou kunnen kennen. De hitte zou daarbij evenveel levens eisen als het wegverkeer.

“De omvang van de dreiging is verbluffend”, wordt in het rapport gezegd. “De voorbije twee decennia zijn er in Europa en Centraal-Azië tienduizenden hittedoden geregistreerd. Tegen het midden van de eeuw zou de economische impact van extreme hitte in sommige landen tot wel 2,5 procent van het bruto binnenlandse product kunnen uitwissen.”

In stedelijke gebieden, waar meer dan 70 procent van de bevolking van de regio woont, maken een dichte bebouwing, een gebrek aan begroeiing en een slechte luchtcirculatie de bevolking buitengewoon kwetsbaar voor de toenemende gevolgen van hittegolven. “Dit proces vergroot de temperatuurverschillen tussen stedelijke gebieden en landelijke regio’s en zorgt ervoor dat de hitte in steden voor grotere problemen kan zorgen”, benadrukte onderzoeker Stevan Savi?, professor geowetenschappen aan de Univerzitet u Novom Sadu in Servië.

Het onderzoek van Savi? toont aan dat in de Westelijke Balkan, vooral in steden als Novi Sad, de temperatuurverschillen tussen de meest bebouwde gebieden en omliggende natuurlijke zones tot 9 graden Celsius kunnen oplopen. “Het stedelijke hitte-eilandeffect zorgt ervoor dat in Novi Sad negen tot tien keer meer tropische nachten werden opgetekend dan in het omliggende gebied”, benadrukte Savi?. “Tijdens die tropische nachten kunnen noch het lichaam noch de stad afkoelen, wat leidt tot grotere gezondheidsrisico’s voor ouderen, kinderen en mensen zonder toegang tot afkoeling.”

Er zijn volgens de World Bank echter een aantal oplossingen beschikbaar op het probleem aan te pakken. Daarbij wordt onder meer een uitbreiding van groene zones naar voor geschoven, samen met vroegtijdige waarschuwingssystemen en het aanpassen van de infrastructuur met hittebestendige materialen. Tanja Tötzer, experte stedelijke ontwikkeling aan het Austrian Institute of Technology (AIT) benadrukt dat klimaatadaptatie niet alleen noodzakelijk is, maar ook economisch verantwoord. “Het rapport toont aan dat tijdige interventies de risico’s aanzienlijk kunnen verminderen”, voerde Tötzer aan.

Brede benadering

“Een stedelijke planning moet tegenwoordig een breed scala aan onderling verbonden factoren in overweging nemen”, verduidelijkte Tötzer. “Daarbij moet verder worden gekeken dan de bebouwde omgeving. Er moet ook aandacht worden besteed aan duurzame mobiliteit, groene infrastructuur, waterbeheer, klimaatbestendigheid, volksgezondheid en sociale rechtvaardigheid. Instrumenten zoals hittekaarten, klimaatsimulaties en realtime monitoring kunnen planners helpen strategieën te ontwikkelen die doelgericht en inclusief zijn. Elke investering moet vanuit de invalshoek van de klimaatadaptatie worden bekeken.”

Ondertussen wijst Savi? op praktische maatregelen op korte termijn die zelfs in omgevingen met beperkte middelen kunnen worden ingevoerd. “De onmiddellijke wetenschappelijk onderbouwde interventies die binnen één tot drie jaar kunnen worden geïmplementeerd, omvatten het vergroten van kleinschalige stedelijke groene infrastructuur, met de nadruk op verplaatsbaar groen zoals bomen in plantenbakken. Daarnaast moet ook naar de creatie van kleine groene niches, zoals bankjes of schuilplaatsen, worden gekeken.”

Toch zijn Savi? en Tötzer het erover eens dat losse oplossingen niet volstaan. Een bestendigheid op lange termijn vereist volgens beide experts politieke wil, financiële steun en een strategische visie. “Alleen met een duidelijke politieke inzet en met een geïntegreerde, op bewijs gebaseerde en toekomstgerichte aanpak kan een duurzame en rechtvaardige transitie naar klimaatbestendige infrastructuur worden gerealiseerd.”

“De urgentie is overduidelijk. Naarmate de overheden langer wachten met handelen, zullen de kosten in mensenlevens, productiviteit en leefbaarheid van steden verder oplopen. Maar steden bezitten ook de sleutel tot hun eigen overleving. Met duidelijke mandaten, geïntegreerde strategieën en een blijvende nationale steun kunnen ze laboratoria van veerkracht worden en bewijzen dat aanpassing niet alleen noodzakelijk, maar ook mogelijk is.”

Voor bezorgrobots zijn niet alle trajecten even evident. Een beoordelingssysteem van potentiële routes kan de echter robots helpen om de optimale weg naar hun bestemming te kiezen. Dat blijkt uit een studie van wetenschappers aan de Cornell University (Manhattan), die voor de bezorgrobots een beoordelingssysteem voor elke straat in New York City hebben opgesteld.

“Bezorgrobots kunnen met heel wat uitdagingen worden geconfronteerd”, benadrukt onderzoeksleider Wendy Ju, docent informatiewetenschappen aan de Cornell University. “Sommige trajecten vertonen oneffenheden, terwijl andere routes met een grote drukte aan voetgangers of fietsers worden geconfronteerd. Een beoordelingssysteem voor de verschillende trajecten kan daarvoor echter een oplossing bieden.”

Nog nooit eerder zou een dergelijk beoordelingssysteem zijn opgesteld. “De toepassing zou stedenbouwkundigen en roboticabedrijven kunnen helpen bij de planning van toekomstige robotinzet die de bestaande trottoirs niet verstoort”, werpt Wendy Ju op. “Een robotability score kan voor deze partijen een belangrijke hulpinstrument vormen.”

In een aantal steden, universiteitscampussen en luchthavens worden momenteel al bezorgrobots ingezet. Maar die apparaten blijken zich daarbij door een onvriendelijke omgeving te moeten manoeuvreren. Geïnspireerd door scores voor beloopbaarheid en toegankelijkheid in wijken, ontwikkelden de onderzoekers de robotability score om in één omschrijving een weergave te bieden van de verschillende factoren die op de robotnavigatie van invloed zijn.

De robotbaarheidsscore omvat vierentwintig kenmerken, maar de onderzoekers selecteerden voor hun analyse in New York City slechts negentien factoren. Zes kenmerken – voetgangersdichtheid, dynamiek van de menigte, voetgangersstroom, kwaliteit van het trottoir, straatbreedte en dichtheid van straatmeubilair – vormden bijna de helft van de score. 

De onderzoekers merken op dat New York City de perfecte locatie was voor de ontwikkeling van de score. Er kon daarbij immers beroep worden gedaan op de website NYC OpenData, die een brede waaier gegevens over de Amerikaanse metropool aanbieden. De database bevat informatie zoals de breedte en conditie van het trottoir, samen met de locaties van bushaltes, fietspaden en kiosken. De onderzoekers gebruikten ook ongeveer acht miljoen dashcambeelden die eind 2023 in de stad werden verzameld om het verkeer van voertuigen, fietsen en voetgangers in te schatten.

Toegepast op de hele stad bleken gebieden met de hoogste scores 4,3 keer meer geschikt voor de trafieken van bezorgrobots dan de trajecten met de laagste score. Daarbij werd ook vastgesteld dat de spitsuren de verschillen tussen gebieden met hoge en lage scores nog vergroot. “Zelfs tijdens spitsuren hebben de bezorgrobots in gebieden met een hoge score geen probleem om over lege trottoirs te rijden.”

In de toekomst willen de wetenschappers ook een aantal andere functies, zoals realtime weerberichten en de intensiteit van het voetgangersverkeer, in de score integreren. “Net zoals scores voor de beloopbaarheid en toegankelijkheid van stedelijke gebieden aan ontwikkelaars en stedenbouwkundigen de mogelijkheid geboden om de leefbaarheid van wijken te optimaliseren, kan ook de robotability score aan de lokale gemeenschap een meerwaarde bieden”, stippen de onderzoekers aan. “We beweren niet dat de steden voor robots moeten worden gebouwd, maar wel proberen we de stedelijke omgeving door de lens van een robot te bekijken.”

Meer over dit onderwerp:

• Fietsverkeer in Londense Square Mile boekt nieuwe records
• Investeringen in kinderwelzijn helpen ontvolking Japanse kleinere steden afremmen
• Amerikaans openbaar vervoer wordt met miljardentekorten bedreigd
• Congestieheffing leverde New York tijdens eerste kwartaal 159 miljoen dollar op
• Verkeersongevallen grootste doodsoorzaak van Britse huiskatten
• Vliegende robots kunnen bouwwerken veiliger maken
• Productie voeding kan algemene stedelijke activiteit worden
• Amerikaanse steden verliezen belangrijke leidraad voor klimaatrapportage
• Californië mag geen verbod op verbrandingsmotoren invoeren
• In Verenigde Staten dreigt jaarlijkse taks van 250 dollar op elektrische wagens