Jonge bedrijven in de defensiesector en ruimtevaartindustrie kiezen dit jaar steeds vaker voor een beursgang via een indirecte notering. De mogelijkheid om flexibel kapitaal aan te trekken en sneller toegang te krijgen tot de beurs trekt bedrijven aan nu de belangstelling van beleggers voor de sector sterk toeneemt.

Bij een dergelijke notering fuseren bedrijven met zogenoemde Special Purpose Acquisition Companies (spacs). Het betreft hier lege beursvennootschappen die via een beursgang geld ophalen en vervolgens fuseren met een privaat bedrijf om dat naar de beurs te brengen. Met spac-fusies kunnen bedrijven vooraf in besloten kring onderhandelen over hun waardering en financiering veiligstellen. Dat biedt meer zekerheid over de kapitaalwerving en maakt bedrijven minder afhankelijk van gunstige marktomstandigheden.

Veel kleinere bedrijven uit de defensiesector en ruimtevaartindustrie zijn afhankelijk van overheidscontracten met onvoorspelbare ontwikkelingscycli. Volgens deskundigen biedt een spar voor dergelijke bedrijven een eenvoudiger route naar de beurs. “Een spac-fusie kan een flexibelere route bieden voor bedrijven met overheidscontracten, strategische steun of een duidelijk groeitraject, maar die nog niet beschikken over voldoende omzet, marges of voorspelbare inkomsten,” beklemtoont Kat Liu, vicepresident bij Ipox.

Een golf van grote beursgangen biedt spacs bovendien kansen, omdat kleinere bedrijven naar de beurs kunnen zonder met megadeal te hoeven concurreren om de aandacht van beleggers. Het Amerikaanse defensiebedrijf Ursa Major, dat voortstuwingssystemen voor raketten en andere projectielen ontwikkelt, stemde vorige maand in met een spac-transactie ter waarde van 2,3 miljard dollar. Topman Chris Spagnoletti zei dat de vraag van klanten het aanbod in de sector overtrof en dat de spac-transactie kapitaal zou opleveren om dat tekort te verkleinen.

“Bij een traditionele beursgang zouden we onze timing hebben moeten afstemmen op de markt in plaats van op onze klanten” gaf Spagnoletti aan. “We wilden niet dat onze planning zou afhangen van hoe het beursvenster voor defensie er volgend jaar uitziet. Kapitaal uit de openbare markt stelt ons in staat de binnenlandse productie uit te breiden op het moment dat klanten om meer capaciteit, hogere snelheid en betere prijzen vragen.”

Volgens gegevens van Spac-Insider hebben dit jaar tot nu toe zes defensie-, ruimtevaart- of satellietbedrijven een spac-fusie aangekondigd. Dat is ongeveer 10 procent van alle SPAC-deals, tegenover drie transcacties over het hele vorige jaar.

Trump

Naast de spac-fusies zijn volgens gegevens van de London Stock Exchange Group (LSEG) dit jaar ten minste zeven andere defensie- en ruimtevaartbedrijven via een traditionele beursgang naar de beurs gegaan. Dat wijst erop dat bedrijven willen profiteren van de gunstige marktomstandigheden. Vooral de ruimtevaartsector is in trek, dankzij toenemende overheids- en commerciële investeringen in satellietnetwerken en communicatie. De beursnotering van Spacex van Elon Musk heeft de belangstelling van beleggers voor de sector verder versterkt.

Ook op de private markt is de sterke vraag zichtbaar. De waardering van Sierra Space is in drie jaar tijd met meer dan 50 procent gestegen tot 8 miljard dollar bij een financieringsronde in maart.

Nationale veiligheid staat eveneens centraal nu de regering van de Verenigde Staten de Amerikaanse defensie wil versterken en voorraden wil aanvullen die zijn geslonken door wapenleveringen aan bondgenoten en het gebruik van munitie tijdens het conflict met Iran. De Amerikaanse president Donald Trump heeft voorgesteld de Amerikaanse defensie-uitgaven in 2027 fors te verhogen. Het totale defensiebudget zou uitkomen op ongeveer 1,5 biljoen dollar, tegenover 901 miljard dollar in de vastgestelde begroting voor dit jaar.

De veranderende aard van oorlogsvoering creëert kansen voor nieuwe bedrijven, nu drones een steeds grotere rol spelen in conflicten in Oekraïne en het Midden-Oosten. Startups richten zich steeds vaker op goedkope systemen en nieuwe technologieën om marktaandeel te veroveren op traditionele defensiebedrijven, die al lange tijd een dominante positie innemen bij overheidsopdrachten.

De sector kent ook prominente politieke connecties. Eric Trump, de zoon van Donald Trump, investeert in het anti-dronebedrijf Space-Eyes, dat via een spar naar de beurs wil. Eric Trump heeft ook geïnvesteerd in de droneproducent Xtend. Ook Donald Trump Jr, de oudste zoon van Trump, is betrokken geweest bij verschillende investeringen in defensie en ruimtevaart. Daarmee nemen de banden tussen de familie Trump en de sector toe.

Jonge defensie- en ruimtevaartbedrijven blijven echter kwetsbaar voor verstoringen in kwetsbare toeleveringsketens en vertragingen bij orders. Ook kan de afhankelijkheid van een relatief kleine groep overheidsklanten leiden tot onvoorspelbare inkomsten.

Flexibele route

Momenteel zoeken negen spacs naar overnamekandidaten in de defensie- of ruimtevaartsector. Volgens SPACInsider-topvrouw Kristi Marvin, topvrouw van Spac-Insider, staat daarbij ongeveer 2,35 miljard dollar in trust. Dat wijst erop dat er meer deals kunnen volgen. Quantum Space en Elroy Air kondigden in juni spac-deals aan. Spac-fusies bieden flexibiliteit en een snellere toegang tot kapitaal, maar kunnen bestaande aandeelhouders ook verwateren, vooral wanneer sprake is van private investment in public equity (PIPE).

De route ligt bovendien onder vuur vanwege zorgen over beleggersbescherming en de mate van toezicht in vergelijking met traditionele beursgangen. Sommige analisten achten die risico’s echter beheersbaar.

“Spac-beleggers hoeven niet per se omzet te zien, laat staan winst, om in een veelbelovende start-up te investeren,” beklemtoont Matt Kennedy, senior strateeg bij Renaissance Capital. “Hoewel sommige grote spac-fusies – zoals Rocket Lab, Intuitive Machines en AST SpaceMobile – vanaf hun recente pieken zijn gedaald, ziet de ontwikkeling over twee jaar er een stuk beter uit.”

De Europese vliegtuigbouwer Airbus heeft geen afname gezien in de vraag naar vliegtuigen of in het aantal leveringen als gevolg van geopolitieke spanningen of problemen in de toeleveringsketen. Dat heeft Anand Stanley, president van Airbus Asia-Pacific, tijdens een briefing in Hongkong over de marktverwachtingen van Airbus voor de periode van 2026 tot 2045 gezegd.

“We blijven een sterke vraag zien”, zei Anand Stanley. “Niet alleen dat: we zien ook een sterke bereidheid om leveringen in ontvangst te nemen en een duidelijke toename van leveringen over de hele linie. Dat geldt niet alleen voor Azië-Pacific, maar ook voor het Midden-Oosten.” Volgens Stanley ligt het aantal leveringen van Airbus dit jaar tot nu toe 9 procent hoger dan in dezelfde periode vorig jaar.

De Europese vliegtuigbouwer verwacht dat wereldwijd de komende twintig jaar ongeveer 42.000 nieuwe vliegtuigen nodig zijn. Naar schatting 45 procent daarvan zal worden geleverd aan de snelgroeiende regio Azië-Pacific. Francois Cabaret, hoofd van de wereldwijde marktprognoses van Airbus, zei tijdens de bijeenkomst dat Chinese luchtvaartmaatschappijen een aanzienlijke inhaalslag moeten maken bij de vernieuwing van hun vloten.

Voor de coronapandemie namen Chinese luchtvaartmaatschappijen gezamenlijk ongeveer 400 nieuwe vliegtuigen per jaar in ontvangst. “Sindsdien is het gezamenlijke aantal leveringen van Airbus, Boeing en de Chinese vliegtuigbouwer COMAC teruggevallen tot minder dan de helft daarvan”, verduidelijkt Cabaret.

Uit gegevens van Airbus blijkt dat China, de grootste afzonderlijke markt voor commerciële vliegtuigen van de fabrikant, de komende twintig jaar 8.830 nieuwe passagiersvliegtuigen nodig heeft. India heeft behoefte aan 3.480 toestellen en de rest van Azië-Pacific aan 6.880 eenheden.

Verstedelijking

De prognose onderstreept de uiteenlopende groeiverwachtingen binnen Azië. Het totale luchtverkeer in de regio zal naar verwachting de komende twintig jaar jaarlijks met 5,1 procent groeien. India blijft volgens Airbus de snelst groeiende markt voor passagiersvervoer door de lucht. Airbus verhoogde zijn prognose voor de groei van het binnenlandse luchtverkeer daar van 8,9 procent naar 9,3 procent. Voor China werd de prognose juist verlaagd van 5,4 procent naar 4,7 procent.

Volgens Cabaret houdt de neerwaartse bijstelling voor China verband met macro-economische factoren en niet met structurele overcapaciteit. Hij wees er daarnaast op dat de verstedelijking wereldwijd steeds meer verschuift naar kleinere en middelgrote steden. Naar verwachting zullen de komende twintig jaar ongeveer 600 nieuwe kleine en middelgrote steden ontstaan. Dat zal volgens Airbus leiden tot nieuwe luchthaveninfrastructuur en extra vraag naar vliegroutes.

Stanley zei dat het kleinere A220-toestel met smalle romp wereldwijd al meer dan 400 nieuwe routes mogelijk heeft gemaakt. In Azië-Pacific zou het toestel nog eens circa 800 nieuwe verbindingen tussen steden kunnen ontsluiten. De A321XLR, die met één gangpad een bereik biedt dat vergelijkbaar is met dat van grotere widebody-vliegtuigen, zou in de regio meer dan 2.200 potentiële nieuwe routes kunnen openen.

Het aantal fusies en overnames in de toeleveringsketen van de luchtvaartindustrie neemt toe nu duidelijkere productieplanningen van Boeing en Airbus kopers meer vertrouwen geven in de langetermijnvraag. Dat blijkt uit sectorgegevens en gesprekken met dealmakers en leveranciers. Tijdens de eerste acht maanden van dit jaar registreerde de investeringsbank Janes Capital Partners, 154 publiek aangekondigde transacties in de commerciële luchtvaart. Daarmee wordt het jaarrecord van 159 transacties uit 2019 benaderd.

Kopers richten zich op toeleveranciers met schaars technisch personeel, gespecialiseerde productiecapaciteit en ruimte om de groeiende vliegtuigproductie te ondersteunen. Ook grote fabrikanten van vliegtuigen en motoren proberen de levering van cruciale onderdelen veilig te stellen.

GE Aerospace maakte recent de overname bekend van toeleverancier Consolidated Precision Products voor 12 miljard dollar. Het bedrijf wil daarmee de productie van motoren uitbreiden. In een andere grote transactie stemde Parker Hannifin in mei in met de overname van de luchtvaartdivisie van Circor, die onder meer systemen voor aandrijving en landingsgestellen produceert. Parker Hannifin betaalt daarvoor 2,6 miljard dollar aan investeringsmaatschappij Kohlberg Kravis Roberts (KKR).

De meeste transacties betreffen echter strategische kopers en private-equitybedrijven die middelgrote en kleinere toeleveranciers overnemen. De 154 transacties die tot en met augustus werden aangekondigd, exclusief de overname door GE Aerospace in september, hadden volgens Janes Capital een gezamenlijke waarde van 14 miljard dollar. In heel 2025 waren er 157 transacties met een totale waarde van 37,5 miljard dollar.

Het aantal transacties bereikte in 2019 een record van 159 eenheden, met een totale waarde van 21,3 miljard dollar. In 2020, toen de pandemie toesloeg, zakte dat aantal naar 82 transacties met een gezamenlijke waarde van 3,3 miljard dollar. De hoogste jaarlijkse transactiewaarde werd in 2015 bereikt, toen 106 deals samen 59,4 miljard dollar vertegenwoordigden.

Boeing en Airbus

De leveringen van vliegtuigen door Boeing schommelden de afgelopen jaren sterk doordat het bedrijf met meerdere crises te maken kreeg. Het aantal leveringen daalde van 806 eenheden in 2018 naar 157 exemplaren in 2020. Vervolgens herstelde het zich tot 528 leveringen in 2023, waarna problemen met de productiekwaliteit het aantal in het daaropvolgende jaar terugbrachten tot 348 eenheden.

Onder een nieuwe topman heeft Boeing de productie van zijn bestverkochte 737 MAX gestabiliseerd en de productie opnieuw opgevoerd. Daardoor hebben leveranciers een duidelijker beeld van de toekomstige vraag. Boeing leverde vorig jaar 600 vliegtuigen af. Dat is het hoogste aantal dat sinds 2018 werd genoteerd. Het concern ligt op koers om dat aantal dit jaar te overtreffen. Ook de productie van Airbus daalde tijdens de pandemie, maar is sindsdien gestaag hersteld. Het bedrijf mikt dit jaar op 870 leveringen, meer dan het record van 863 vliegtuigen uit 2019.

“Je zou het tempo van de productieverhoging kunnen afzetten tegen het tempo waarin het aantal deals toeneemt”, benadrukte Anita Antenucci, oprichter van investeringsbank 3Wire Partners. “Deze twee ontwikkelingen lopen behoorlijk parallel.”

Volgens bankiers komt bovendien een achterstand aan potentiële verkopers op de markt. Veel private-equitybedrijven hielden hun participaties aanzienlijk langer aan dan gebruikelijk, omdat de sterk wisselende productie en overtollige voorraden tijdens de pandemie het moeilijk maakten om ondernemingen betrouwbaar te waarderen. “Er was geen manier waarop een koper kon weten hoe hoog de omzet zou worden”, werpt Stephen Perry, managing director bij Janes Capital, op

Nu productieniveaus stabiliseren en de toekomstige ontwikkeling beter voorspelbaar wordt, voelen kopers zich comfortabeler bij het waarderen van toekomstige prestaties. Dat geldt ook tegen de achtergrond van de bekende problemen bij Boeing. Die ontwikkeling was vorig jaar zichtbaar toen het Franse Demgy zijn positie in de toeleveringsketen van Boeing uitbreidde met de overname van Tool Gauge, een familiebedrijf van middelgrote omvang dat onderdelen voor vliegtuiginterieurs produceert.

Boeing had de productie op dat moment nog niet volledig gestabiliseerd. Toch was Demgy al begonnen met het onderzoeken van Tool Gauge, dat in Tacoma (Washington) is gevestigd en zich in de buurt van de fabriek voor de bouw van de Boeing 737 bevindt. Demgy gokte erop dat de situatie bij Boeing zou verbeteren.

“Door vroeg in te stappen wist het bedrijf grotendeels een biedingsstrijd om Tool Gauge te vermijden”, betoogde Mike Walter, president van de Noord-Amerikaanse activiteiten van Demgy. “Soms moet je een kans grijpen wanneer die zich voordoet. Wij zagen zo’n kans.”

De concurrentie om zelfs kleine toeleveranciers neemt echter toe, vooral door de groeiende belangstelling van private-equitybedrijven, zeggen dealmakers. Onder meer Boulevard Machine, een kleine machinefabriek met enkele tientallen werknemers buiten Springfield, (Massachusetts) getuigt om de haverklap met overnamevoorstellen te worden benaderd. Volgens Susan Kasa, topvrouw van Blulevard Machine,  is vooral geschoolde personeelsbestand — een schaars goed in een sector die kampt met personeelstekorten — een belangrijke reden waarom de onderneming zo aantrekkelijk is voor kopers.

De Australische luchtvaartmaatschappij Qantas zal de uitfasering van zijn Airbus A380-vliegtuigen versnellen. Alle tien dubbeldeks toestellen zullen vanaf 2028 geleidelijk uit dienst worden genomen. Dat is ongeveer vier jaar eerder dan de eerdere plannen voor de uitfasering van de superjumbo. Qantas nam zijn eerste Airbus A380 in september 2008 in dienst. Het laatste toestel werd in december 2011 geleverd.

Volgens Vanessa Hudson, chief executive van de Qantas Group, speelt de A380 momenteel nog een belangrijke rol binnen de luchtvaartgroep, onder meer vanwege de groeiende vraag naar vliegreizen als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten.

Hudson benadrukte dat het toestel zowel binnen het bedrijf als bij passagiers geliefd is geweest. Tegelijkertijd wees zij erop dat de A380 – waarvan de productie door Airbus in 2021 werd beëindigd – veroudert, terwijl de operationele kosten en de uitgaven aan onderhoud blijven stijgen. Volgens Hudson zullen de onderhoudskosten van de oudere vliegtuigen de komende jaren verder toenemen. Ook verwacht zij dat de kosten van operationele verstoringen zullen stijgen.

De A380’s worden vervangen door toestellen van het type A350-1000 van Airbus. Dit is hetzelfde type vliegtuig dat vanaf eind 2027 zal worden ingezet voor de geplande rechtstreekse vluchten van Sydney naar Londen en New York. De extra A350’s, die Qantas aanduidt als de A350-1000LR voor vluchten op verre bestemmingen, krijgen niet de aanvullende brandstoftank die de Project Sunrise A350-1000ULR-toestellen een vliegbereik van ongeveer 22 uur geeft.

Ook zal de speciale Wellbeing Zone, waar passagiers tijdens ultralange vluchten kunnen staan en stretchen, ontbreken. Wel behouden de nieuwe toestellen dezelfde vierklassenindeling als de vliegtuigen van Project Sunrise. Die omvat zes afgesloten first-class suites, businessclass-suites met schuifdeur, premium economy en economy-stoelen.

Tijdelijke capaciteitskloof

Er ontstaat echter een periode tussen het uit dienst nemen van de eerste A380 en de ingebruikname van het eerste vervangende toestel. Qantas meldt hierover nog in gesprek te zijn met Airbus om bestaande aankoopopties voor widebody-vliegtuigen om te zetten in definitieve bestellingen. Volgens Hudson zijn deze toestellen echter pas na 2030 nodig.

Ondanks die tijdelijke capaciteitskloof zet de luchtvaartmaatschappij de uitfasering van de A380-vloot door. Qantas rekent daarbij op de levering van twaalf Project Sunrise A350-1000-toestellen. Een deel daarvan zal worden ingezet op routes zoals Perth–Londen en Auckland–New York. Hierdoor komen toestellen van het type Boeing 787 beschikbaar voor andere verbindingen. De eerste van twaalf nieuwe Boeing 787’s wordt in 2027 verwacht.

De A350-1000LR zal de huidige A380-routes tussen Sydney en Singapore, Londen en Los Angeles overnemen. Volgens de maatschappij zullen Boeing 787’s in eerste instantie de A380 vervangen op de routes tussen Sydney en Dallas/Fort Worth en tussen Sydney en Johannesburg.

Hoewel de A380 plaats biedt aan 485 passagiers en de A350-1000LR minder dan 300 stoelen heeft, verwacht Qantas dat de introductie van de Project Sunrise-vluchten naar Londen en New York, evenals de inzet van dezelfde toestellen op de routes Perth–Londen en Auckland–New York, zal bijdragen aan een betere spreiding van de passagiersstromen. De A350’s beschikken bovendien over een groter aandeel premiumstoelen, waaronder businessclass en premium economy. Deze cabineklassen genereren doorgaans hogere ticketopbrengsten.

Hudson verklaarde dat de nieuwe vliegtuigen niet alleen technisch zeer capabel zijn, maar ook meer premiumstoelen bevatten dan de A380 en de Airbus A330. Volgens haar sluit dit aan bij de strategie om voor elke route het meest geschikte vliegtuig en de juiste cabine-indeling te kiezen. De nieuwe toestellen bieden volgens haar meer flexibiliteit dan de A380, die over een zeer grote economycabine beschikt. Qantas stelt dat de inkomsten uit premiumcabines binnen het internationale netwerk momenteel twee keer zo snel groeien als de inkomsten uit economyclass.

Qantas is niet de enige luchtvaartmaatschappij die afscheid neemt van de A380. Verschillende maatschappijen hebben hun superjumbo’s al uit dienst genomen. Andere maatschappijen, waaronder Korean Air en Qatar Airways, zouden de komende jaren kunnen volgen. Lufthansa en Etihad Airways lijken hun A380-vloten nog tot het begin van het volgende decennium te blijven inzetten. British Airways moderniseert zijn A380’s met nieuwe first-class suites, terwijl Emirates van plan is de toestellen tot het eind van de jaren dertig in dienst te houden.

Airbus nadert een belangrijke mijlpaal voor zijn nieuwe generatie vrachtvliegtuig. De A350F zou volgens een aantal bronnen binnen enkele weken zijn eerste vlucht kunnen maken. Airbus zou de langverwachte vrachtvariant mogelijk al volgende maand laten vliegen. Dat zou een belangrijke stap zijn in het certificeringstraject, terwijl de vliegtuigbouwer mikt op ingebruikname tegen het einde van volgend jaar.

Het toestel belooft een emissiereductie van 20 procent ten opzichte van vrachtvliegtuigen van de vorige generatie met vergelijkbare laad- en vliegbereikcapaciteiten. De A350F heeft inmiddels orders binnengehaald van verschillende luchtvaartgroepen die hun vrachtvloten willen moderniseren. De certificering zal naar verwachting minstens twaalf maanden in beslag nemen. Daardoor staat er druk op Airbus om tijdig met de vliegtests te beginnen en de geplande ingebruikname in 2027 te halen.

Het persbureau Reuters meldde dat Airbus de A350F mogelijk al in september voor het eerst wil laten vliegen. Volgens bronnen uit de industrie zou de planning echter kunnen verschuiven naar begin oktober. Een woordvoerder van Airbus wilde geen commentaar geven.

Aantrekkelijk

De A350F is een tweemotorig widebody-vrachtvliegtuig dat is gebaseerd op het bestaande A350-platform van Airbus. Het toestel is ontworpen om maximaal 111 ton vracht over een afstand van maximaal 8.700 kilometer te vervoeren.

Meer dan 70 procent van het vliegtuig bestaat qua gewicht uit geavanceerde materialen. Daarmee wordt het structurele gewicht beperkt. Volgens Airbus verbruikt de A350F tot 20 procent minder brandstof en stoot het toestel tot 20 procent minder koolstofdioxide uit dan vrachtvliegtuigen van de vorige generatie met een vergelijkbare laadcapaciteit en actieradius.

De A350F wordt aangedreven door Trent XWB-97-motoren van Rolls-Royce. Airbus stelt dat het toestel voldoet aan de emissienormen van de International Civil Aviation Organization (ICAO) die vanaf 2027 gelden. Vanaf de ingebruikname moet het vliegtuig bovendien met maximaal 50 procent duurzame vliegtuigbrandstof (SAF) kunnen vliegen. Airbus mikt erop dat de A350F vanaf 2030 volledig compatibel is met 100 procent duurzame vliegtuigbrandstof.

De A350F deelt het typeontwerp en de systeemarchitectuur van de A350-familie. Volgens Airbus biedt dit luchtvaartmaatschappijen die al met passagiersversies van de A350 vliegen voordelen op het gebied van operationele inzet en onderhoud. Verder beschikt de A350F volgens de fabrikant over de grootste vrachtdeur op het hoofddek in de sector. De lengte van de romp en de laadcapaciteit zijn afgestemd op de standaardpallets en -containers die in de vrachtindustrie worden gebruikt. Dankzij het uitgebreide gebruik van geavanceerde materialen ligt het maximale startgewicht volgens Airbus 46 ton lager dan dat van het concurrerende afgeleide model.

Ruim honderd bestellingen

De A350F heeft inmiddels belangstelling gewekt bij verschillende grote vrachtvervoerders. Airbus had bij de laatste telling 107 vaste bestellingen voor het toestel ontvangen van meer dan twaalf klanten wereldwijd. Dat aantal ligt ongeveer drie keer hoger dan het totale aantal bestellingen voor de A330F, de vrachtversie van de andere widebody-familie die Airbus momenteel produceert.

Onder de klanten bevinden zich verschillende grote Aziatische luchtvaartmaatschappijen. Cathay Group uit Hongkong heeft acht A350F’s besteld. Air China Cargo heeft een overeenkomst gesloten voor tien toestellen en exploiteert momenteel acht Airbus A330-200P2F-vliegtuigen.

Korean Air werd eveneens klant nadat de maatschappij in oktober vorig jaar zeven bestaande bestellingen voor A350-1000-passagiersvliegtuigen omzette naar de A350F. De Amerikaanse vrachtmaatschappij Atlas Air plaatste eerder dit jaar een vaste bestelling voor twintig A350F’s. Het was de grootste bestelling tot nu toe voor het nieuwe vrachtvliegtuig en maakt Atlas Air de grootste klant van het type.

Ook Starlux Airlines uit Taiwan heeft tien A350F’s besteld. Silk Way West Airlines uit Bakoe in Azerbeidzjan tekende daarnaast voor nog eens vier toestellen. Etihad Airways heeft eveneens tien A350F’s besteld. Volgens topman Antonoaldo Neves moet het toestel de vrachtdivisie van de maatschappij aanzienlijk versterken nu de wereldwijde vraag naar luchtvracht blijft groeien.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft een nieuw presidentieel memorandum ondertekend dat gericht is op een forse uitbreiding van het aantal commerciële ruimtevaartlanceringen en terugkeeroperaties in de Verenigde Staten. Tegen 2030 zouden de Verenigde Staten naar minstens duizend lanceringen en terugkeeroperaties per jaar moeten streven.

Dat nieuwe streefdoel zou een aanzienlijke stijging betekenen ten opzichte van de 178 lanceringen die vorig jaar werden geregistreerd. Dat aantal lag al tien keer hoger dan in 2013 en werd grotendeels gedomineerd door ruimtevaartbedrijf SpaceX van Elon Musk.

Het memorandum voorziet in een versnelling van vergunningsprocedures en milieubeoordelingen om vertragingen bij de bouw van ruimtehavens te beperken. Daarnaast krijgen federale instanties de opdracht voldoende draadloze spectrumcapaciteit beschikbaar te stellen voor commerciële ruimtevaartactiviteiten.

De beleidsmaatregel maakt deel uit van een bredere strategie om de commerciële ruimtevaartsector te stimuleren. Daarbij wordt onder meer ingezet op gezamenlijke ontwikkeling van ruimtevaartinfrastructuur door overheid en private partners, snellere vergunningverlening en een betere ondersteuning van lanceringen via telecommunicatie-infrastructuur.

Maan

De aankondiging sluit aan bij Trumps ambitie om Amerikaanse astronauten uiterlijk in 2028 opnieuw naar de maan te sturen. Het memorandum geeft de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa de opdracht commerciële transportmogelijkheden naar de maan te bevorderen, commerciële robotmissies naar Mars te ondersteunen en mogelijkheden te onderzoeken voor commerciële bemande missies naar de rode planeet.

Michael Kratsios, directeur van het White House Office of Science and Technology Policy, verklaarde dat het nieuwe nationale ruimtevaartbeleid inspeelt op de snelle groei van de sector en de positie van de Verenigde Staten als ruimtevaartleider moet versterken.

Volgens Kratsios kiest het beleid voor een “commercial-first”-benadering, met als doel Amerikanen tegen 2028 op de maan te laten landen en tegen 2030 de eerste onderdelen van een maanbasis te realiseren. Daarnaast moet het beleid bijdragen aan snelle en veerkrachtige lanceercapaciteiten voor nationale veiligheidsdoeleinden.

Trump heeft verder opdracht gegeven om binnen negentig dagen een nieuwe federale locatie voor terugkeeroperaties van ruimtevaartuigen te identificeren. Ook roept het memorandum federale instanties op geen ruimtevaartactiviteiten uit te voeren die commerciële Amerikaanse ruimtevaartbedrijven zouden kunnen belemmeren, ontmoedigen of beconcurreren, tenzij dit noodzakelijk is voor de openbare veiligheid of de nationale veiligheid.

SpaceX voerde in 2025 naar eigen zeggen 170 lanceringen uit en bracht daarbij ongeveer 2.500 satellieten in een baan om de aarde. In januari maakte het bedrijf bekend te streven naar een constellatie van één miljoen satellieten die zonne-energie zouden verzamelen voor de aandrijving van datacenters voor kunstmatige intelligentie.

In mei verklaarde het hoofd van de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA dat SpaceX binnen vijf jaar mikt op 10.000 lanceringen per jaar.

Het ruimtevaartbedrijf Spacex heeft meer dan 15 miljard dollar geïnvesteerd in de ontwikkeling van zijn megaraket Starship en streeft naar een lanceerfrequentie die de ruimtevaart moet laten functioneren volgens een luchtvaartschema in plaats van als een traditioneel overheidsprogramma. Dat heeft het persbureau Reuters gemeld op basis van het prospectus die het bedrijf in de aanloop naar zijn beursgang heeft opgesteld.

Het bedrag geeft voor het eerst inzicht in de totale ontwikkelingskosten van Starship. Op dat programma is een aanzienlijk deel van de beoogde beurswaardering van 1,75 biljoen dollar gebaseerd. Volgens de prospectus boekte Spacex vorig jaar 20,7 miljard dollar kapitaaluitgaven, tegenover 5,6 miljard dollar het jaar voordien.

Daarvan ging 12,7 miljard dollar naar projecten rond artificiële intelligentie. Dat bedrag ligt hoger dan de budgetten voor de kernactiviteiten in de ruimtevaart en satellieten. Mede hierdoor boekte het bedrijf vorig jaar een nettoverlies van 4,94 miljard dollar, tegenover een nettowinst van 791 miljoen dollar het jaar voordien.

De satellietdienst Starlink blijft de belangrijkste inkomstenbron van Spacex. Die divisie boekte vorig jaar een omzet van 11,4 miljard dollar en een operationele winst van 4,4 miljard dollar. Het totale concern boekte naar schatting een omzet tussen 15 miljard dollar en 16 miljard dollar. Eind 2025 telde Starlink circa 9 miljoen abonnees.

Elon Musk, topman van Spacex, wil dat de lanceringen van het bedrijf in de toekomst verlopen volgens schema’s die ook in de luchtvaart worden gehanteerd. Hij wil dat Starship dagelijks of zelfs meerdere keren per dag te laten vliegen, met een minimale tijd tussen lanceringen en hergebruik van voertuigen over tientallen tot honderden missies.

Momenteel kost het commercieel tussen 2.700 dollar en 3.000 dollar om met de raket Falcon 9 van Spacex één kilogram lading in een baan om de aarde te brengen. Spacex wil die kost met Starship terugbrengen tot een som tussen 10 dollar en 100 dollar per kilogram. Dat model veronderstelt wel dat een Starship, dat naar schatting 90 miljoen dollar kost om te bouwen, ongeveer 100 keer kan vliegen.

Cruciale testvlucht

De eerste vlucht van Starship Version 3, aangeduid als Flight 12, moet duidelijk maken in hoeverre die doelstellingen haalbaar zijn. Spacex voerde midden april een volledige statische test uit van Booster 19, waarbij alle 33 motoren tegelijk werden ontstoken. De eerste vlucht zou voor midden mei, kort voor de investeerders-roadshow voor de beursgang in juni, worden gepland.

De Amerikaanse Federal Aviation Authority (FAA) gaf Spacex toestemming om vanop de ruimtevaartbasis Starbase in Texas meer lanceringen uit te voeren. Tot nu toe mochten vanop Starbase vijf lanceringen per jaar worden uitgevoerd. Spacex mag dat aantal echter tot vijfentwintig lanceringen opvoeren. Voor de lanceerbasis in Florida werd toestemming verleend voor maximaal 44 lanceringen met Starship per jaar.

Spacex voerde in 2025 vijf testvluchten met het Starship uit. Nochtans was er vooraf op vijfentwintig vluchten gemikt. Dat past volgens analisten in een patroon waarbij technische doelen doorgaans worden gehaald, maar vaak jaren later dan gepland. De Falcon Heavy liep vijf jaar vertraging op en de Crew Dragon werd drie jaar later dan gepland opgeleverd. Eerdere mijlpalen voor Starship werden eveneens uitgesteld.

De prospectus benadrukt dat Spacex voor zijn toekomstige groeistrategie sterk van Starship afhankelijk is. De draagreket is noodzakelijk voor de lancering van grotere satellieten van Starlink, de geplande uitbouw van datacenters voor artificiële intelligentie in een baan om de aarde, het maanproject Artemis van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa en eventuele Marsmissies.

De beursgang van Spacex mikt op een waardering van 1,75 biljoen dollar. Het bedrijf wil met zijn beursintroductie een kapitaal van maximaal 75 miljard dollar ophalen. Volgens analisten is ongeveer een derde van die waardering te onderbouwen met bestaande inkomsten uit Starlink en de lanceerdiensten. De rest hangt af van het succes van Starship.

Een succesvolle lancering voor de beursgang zou volgens analisten het vertrouwen in de langetermijnstrategie van Spacex versterken en de waardering ondersteunen. Een mislukking of vertraging kan juist druk zetten op de prijsstelling van de beursintroductie.

EasyJet en Rolls-Royce hebben met succes tests met een aangepaste vliegtuigmotor, die volledig op waterstof draait, afgerond. Dat hebben de twee bedrijven aangekondigd. Opgemerkt wordt dat tijdens de tests het maximale opstijgvermogen werd bereikt. Dit betekent volgens de partners een belangrijke stap in het onderzoek naar duurzamere aandrijftechnologieën voor de luchtvaart.

Tijdens de test, uitgevoerd in het Stennis Space Center van het Amerikaanse ruimtevaartbureau Nasa nabij Bay St. Louis in de Amerikaanse staat Mississippi, kon met een aangepaste motor van het type Pearl 15 van Rolls-Royce die op 100 procent waterstof draaide, bij een gesimuleerde opstijging een volledige opstuwingskracht worden ontwikkeld. Volgens de betrokken partijen is het voor het eerst in de sector dat een vliegtuigmotor op een volledige waterstofaandrijving een volledige gesimuleerde vluchtcyclus heeft doorlopen, inclusief opstarten, opstijgen, vliegen en landen.

Vierjarig programma

De mijlpaal is het resultaat van een vierjarig programma van beide bedrijven en een aantal internationale partners. Het project was gericht op het onderzoek naar waterstof als een potentiële vliegtuigbrandstof en het verzamelen van technische inzichten voor toekomstige aandrijfsystemen. EasyJet ondersteunde de ontwikkeling van technologie met een waterstofgasturbine als onderdeel van zijn strategie op lange termijn voor emissiereductie. Een samenwerking met Tata Consultancy Services droeg volgens de bedrijven bij aan versnelling van het technische ontwikkelingsproces.

Tijdens de testfase toonden ingenieurs aan dat een moderne straalmotor, schaalbaar voor narrowbody-vliegtuigen, veilig op gasvormige waterstof kan functioneren. Het programma volgde een gefaseerde technologische aanpak en bouwde voort op eerdere tests in 2022 op Boscombe Down in het Verenigd Koninkrijk, gevolgd door aanvullende testen van componenten en systemen in Europa.

Voor het project werd onder meer een grootschalige fabriek voor de productie van waterstof ontwikkeld en werd de motor aangepast voor gebruik van waterstof in plaats van conventionele kerosine, waarbij rekening werd gehouden met de emissies van koolstofdioxide en andere broeikasgassen.

David Morgan, operationeel directeur van EasyJet, noemde de test een belangrijke stap om de klimaatdoelstellingen van de luchtvaartmaatschappij te realiseren. Volgens hem toont het project aan dat waterstof op grote schaal toepasbaar kan zijn in toekomstige luchtvaart-toepassingen. Adam Newman, hoofdingenieur van het Hydrogen Demonstrator Programme bij Rolls-Royce, voegde eraan toe dat het programma waardevolle inzichten heeft opgeleverd in het gedrag van waterstof in moderne vliegtuig-gasturbines. De opgedane kennis zal in toekomstige ontwikkelingsprogramma’s worden toegepast.

Anupam Singhal, president manufacturing bij Tata Consultancy Services, maakte gewag van een belangrijke stap vooruit. “Deze mijlpaal toont dat de luchtvaartsector dichter bij praktische toepassing van waterstofaandrijving komt”, beklemtoonde hij.

Afrikaanse regeringen moeten de luchtvaart hoger op de beleidsagenda te plaatsen als motor voor economische groei en regionale integratie. Dat hebben woordvoerders van de International Air Transport Association (IATA) gezegd. Volgens de organisatie kan een gerichte luchtvaartstrategie bijdragen aan betere connectiviteit, meer handel, toerisme en duurzame sociaaleconomische ontwikkeling op het continent.

Volgens Kamil Alawadhi, regionaal vicepresident voor Afrika en het Midden-Oosten bij de International Air Transport Association, vertegenwoordigt de luchtvaart een cruciale economische infrastructuur voor Afrika. “Een luchtvaartstrategie die gericht is op veiligheid, concurrentiekracht, energiezekerheid en gebruiksgemak voor bedrijven creëert banen, bevordert handel, ondersteunt toerisme en versterkt regionale integratie,” benadrukt Alawadhi.

Hoewel de luchtvaartveiligheid in Afrika is verbeterd, blijft het continent achter bij het wereldgemiddelde. Er werden vorig jaar in de regio nog 7,86 ongevallen per miljoen vluchten opgetekend. Dat betekende wel een daling tegenover het jaar voordien, toen er 12,13 ongevallen per miljoen vluchten werden geregistreerd. Het Afrikaanse cijfer blijft echter ruim boven het mondiale gemiddelde van 1,32 ongevallen per miljoen vluchten. Afrika heeft in de luchtvaart het hoogste ongevalspercentage van de hele wereld.

De International Air Transport Association pleit voor een strengere toepassing van de internationale veiligheidsnormen van de International Civil Aviation Organization (ICAO), een snellere publicatie van ongevalsrapporten en een bredere inzet van internationale veiligheidsaudits.

Ondernemingsklimaat

De IATA wijst erop dat luchtvaartgerelateerde belastingen en heffingen in Afrika gemiddeld ongeveer 15 procent hoger liggen dan wereldwijd. Volgens de organisatie ondermijnt dit fenomeen de concurrentiepositie van de luchtvaartmaatschappijen en wordt de verdere groei van de sector belemmerd. De roept regeringen op om de stijgende heffingen voor de vergaring van passagiersgegevens terug te draaien, bestaande afspraken binnen de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (Ecowas) over lagere luchtvaartbelastingen uit te voeren en een dubbele belastingheffing voor luchtvaartmaatschappijen te voorkomen.

Ook het ondernemingsklimaat vormt volgens IATA een belangrijke belemmering. Eind maart 2026 stond wereldwijd voor 774 miljoen dollar aan inkomsten van luchtvaartmaatschappijen geblokkeerd in Afrikaanse landen. Algerije vertegenwoordigt daarvan met 258 miljoen dollar het grootste aandeel, gevolgd door de Centraal-Afrikaanse regio, Mozambique, Eritrea en Angola. De IATA stelt dat het uitblijven van toegang tot deze gelden de connectiviteit in gevaar brengt en roept de betrokken regeringen op in overleg te treden met de sector om structurele oplossingen te vinden.

Daarnaast merkt de organisatie op dat bijna de helft van alle reizen binnen Afrika nog altijd vooraf een visum vereist. Dat belemmert volgens de IATA de mobiliteit binnen de regio en remt de groei van toerisme en luchtverkeer af. Landen die visumregels hebben versoepeld, zagen volgens de organisatie een sterkere vraag naar regionale vliegdiensten.

Op het gebied van duurzaamheid ziet de IATA voor Afrika kansen in de productie van duurzame vliegtuigbrandstof (SAF). De Afrikaanse Sub-Sahara zou tegen 2050 tot 106 miljoen ton grondstoffen voor duurzame vliegtuigbrandstoffen kunnen leveren, vooral afkomstig uit landbouwresten, bosafval en huishoudelijk afval. Daarnaast zouden Afrikaanse landen samen 57,6 miljoen emissie-eenheden kunnen leveren binnen het mondiale compensatiesysteem voor luchtvaartemissies. Volgens de IATA hebben echter nog slechts enkele landen stappen gezet om daaraan deel te nemen.

De organisatie concludeert dat gerichte investeringen, beleidssteun en aansluiting bij internationale duurzaamheidskaders de energiezekerheid kunnen versterken, werkgelegenheid kunnen creëren en de positie van Afrika in de mondiale luchtvaartketen kunnen verbeteren.

Een sterke vraag naar diensten voor herstellingen en onderhoud heeft de Canadese vliegtuigbouwer Bombardier in staat gesteld om het jaar met sterke financiële resultaten te beginnen. In het eerste kwartaal rapporteerde Bombardier immers een omzet van 1,6 miljard dollar. Dat vertegenwoordigde een stijging van 5 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. In de servicedivisie werd een opmerkelijke omzetstijging van 25 procent tot 617 miljoen dollar opgetekend.

De omzet uit dienstverlening steeg op jaarbasis met 25 procent tot 617 miljoen dollar, gedreven door een sterke vraag naar onderdelen en onderhoud voor de groeiende wereldwijde vloot van het bedrijf, met name in de Verenigde Staten.

De markt voor privéluchtvaart is over het algemeen veerkrachtig gebleven, ondanks de sterk gestegen brandstofprijzen voor vliegtuigen als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten.

De Canadese vliegtuigbouwer genereerde in het kwartaal een winst van 360 miljoen dollar. Dat is volgens Eric Martel, topman van Bombardier, het beste resultaat dat het bedrijf tijdens dat kwartaal in bijna twintig jaar heeft kunnen melden. Vorig jaar werd tijdens het eerste kwartaal een winst van 304 miljoen dollar opgetekend.

Bombardier verhoogde zijn winstverwachting voor het hele jaar naar meer dan 1 miljard dollar. Eerder was gewag gemaakt van een positief resultaat tussen 600 miljoen dollar en 1 miljard dollar. Het bedrijf handhaafde zijn plan om dit jaar meer dan 157 vliegtuigen af te leveren. Er wordt een omzet van meer dan 10 miljard dollar in het vooruitzicht gesteld.

Bombardier profiteerde daarnaast van nieuwe bestellingen voor zijn recent gecertificeerde zakenjet Global 8000 voor ultralange afstanden, gesteund door aanhoudende vraag naar privévluchten. Het bedrijf besliste om de productie verder op te schalen.

Bombardier leverde tijdens het eerste kwartaal van dit jaar 24 vliegtuigen af. Dat is één exemplaar meer dan tijdens dezelfde periode vorig jaar. De orderportefeuille blijft groeien en bereikte eind maart een waarde van 20,3 miljard dollar. Dat betekende een stijging van 2,8 miljard dollar tegenover eind vorig jaar.