Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen hebben de Russische productie van olie en gas vorig jaar tot wel 12,9 miljard dollar (1 biljoen roebel) gekost. Dat heeft Jevgeni Borovikov, plaatsvervangend chief executivr van verzekeringsmakelaar Mains, tegenover de Russische krant Kommersant gezegd.

De directe verliezen voor de sector liepen in 2025 op tot meer dan 1,3 miljard dollar (100 miljard roebel). “Wanneer deze worden opgeteld bij indirecte schade en misgelopen omzet en winst, komen de totale verliezen voor de Russische producenten van olie en gas uit op ongeveer 13 miljard dollar”, merkt Borovikov op. Russische verzekeraars zagen vorig jaar hun uitkeringen sterk oplopen, doordat claims voor sabotage en terrorisme toenamen als gevolg van intensievere Oekraïense aanvallen op cruciale infrastructuur, waaronder energievoorzieningen en raffinaderijen.

De levering van ruwe olie aan Russische raffinaderijen daalde in 2025 tot het laagste niveau in minstens vijftien jaar. Dat kwam vooral door ongeplande stilleggingen in de tweede helft van het jaar na een toename van Oekraïense drone-aanvallen op belangrijke Russische energie-infrastructuur. De aanvoer van ruwe olie naar raffinaderijen zakte vorig jaar tot 228,34 miljoen ton. Door de daling in leveringen nam ook de verwerkingsgraad af. Die lag volgens Kommersant vorig jaar 1,7 procent lager dan het jaar voordien.

De groei van de sectoren kunstmatige intelligentie (AI) en defensie zal de wereldwijde vraag naar koper tegen 2040 met 50 procent doen toenemen. Zonder extra recycling en nieuwe mijnbouwprojecten zal het aanbod echter jaarlijks meer dan 10 miljoen ton tekortschieten. Dat blijkt uit een rapport van het adviesbureau S&P Global.

Koper wordt al lange tijd op grote schaal gebruikt in de bouw, transport, technologie en elektronica. Het metaal geleidt elektriciteit zeer goed, is corrosiebestendig en relatief eenvoudig te vormen. “Hoewel de opkomst van elektrische voertuigen de koperconsumptie in het afgelopen decennium heeft verhoogd, zullen de industrieën van artificiële intelligentie, defensie en robotica de volgende vijftien jaar nog meer koper nodig hebben, naast de aanhoudende vraag van consumenten naar onder meer airconditioners en andere apparaten die veel koper bevatten”, stipt S&P Global aan.

Volgens het rapport zal de wereldwijde vraag in 2040 uitkomen op 42 miljoen ton per jaar, tegenover 28 miljoen ton vorig jaar. Zonder nieuwe bronnen van aanbod zal bijna een kwart van die vraag waarschijnlijk niet kunnen worden ingevuld. “De onderliggende drijvende kracht is de elektrificatie van de wereld, en koper is het cruciale metaal van elektrificatie,” benadrukte onderzoeker Dan Yergin.

Artificiële intelligentie is een belangrijke groeimotor voor de koperconsumptie. Vorig jaar werden meer dan honderd nieuwe projecten voor datacenters aangekondigd, met een gezamenlijke waarde van bijna 61 miljard dollar. Ook de oorlog in Oekraïne en de plannen van Japan, Duitsland en andere landen om hun defensie-uitgaven te verhogen, zullen volgens S&P Global de vraag naar koper verder stimuleren, stelt het rapport. “De vraag naar koper is in de defensiesector nauwelijks elastisch,” merkte Carlos Pascual, voormalig Amerikaans ambassadeur in Oekraïne, op.

Vrijwel elk elektronisch apparaat bevat koper. Chili en Peru zijn de grootste koperproducenten ter wereld, terwijl China de grootste koperverwerker is. De Verenigde Staten, die op sommige soorten koper invoerheffingen hebben ingesteld, importeren jaarlijks ongeveer de helft van hun koperbehoefte. In het rapport is geen rekening gehouden met een mogelijke toekomstige aanvoer uit diepzeemijnbouw.

S&P Global publiceerde in 2022 een vergelijkbaar rapport waarin de koperbehoefte werd ingeschat op basis van het scenario dat de wereld in 2050 klimaatneutraal zou zijn. Het nieuwe rapport gebruikt volgens S&P Global een andere methodologie en gaat uit van een basisscenario waarin de vraag naar koper stijgt, ongeacht het overheidsbeleid op het gebied van klimaat. “De politieke dynamiek rond de energietransitie is ingrijpend veranderd,” zei Dan Yergin.

Het Europese recyclingsysteem wordt tegen de Europese Unie gebruikt nu Chinese afnemers op grote schaal aluminiumschroot opkopen, het omsmelten en vervolgens als nieuw metaal terug exporteren naar Europa. Dat heeft de topman van Novelis, de grootste recycleerder van aluminium in de hele wereld, in een gesprek met de Britse zakenkrant Financial Times, gezegd.

De wekelijkse olie-exportinkomsten van Rusland zijn midden november gedaald tot het laagste niveau in bijna drie jaar, doordat forse prijsverlagingen en een duidelijke terugtrekking van belangrijke Aziatische klanten de markt onder druk zetten. Dat blijkt uit een rapport van het persbureau Reuters.

In de vier weken tot half november verdiende Rusland gemiddeld 1,22 miljard dollar per week aan buitenlandse leveringen van ruwe olie. Dat is het zwakste niveau sinds maart 2023 en vormt een daling van 20 procent ten opzichte van eind oktober, toen de wekelijkse inkomsten rond 1,48 miljard dollar lagen.

De terugval hangt samen met een forse prijsdaling van Urals, de belangrijkste Russische petroleumkwaliteit. Die werd vorige week verhandeld voor slechts 36 dollar per vat, waarbij de korting tegenover Brent-olie opliep tot 23 dollar. Dat is de grootste kloof in tweeënhalf jaar.

Amerikaanse sancties tegen Rosneft en Lukoil – die ongeveer de helft van de Russische olieproductie en export voor hun rekening nemen – brengen twee derde van de leveringen aan India en China in gevaar. Die landen vertegenwoordigen 90 procent van de voorraden Russische olie met zeetransport worden geëxporteerd

Chinese raffinaderijen hebben volgens Bloomberg, op basis van schattingen van het bureau Rystad Energy, hun aankopen van Russische olie voor december met twee derde teruggeschroefd in aanloop naar de volledige handhaving van de Amerikaanse sancties volgende maand. Ook de vraag uit India is afgenomen, nadat de vijf grootste raffinaderijen van dat land zijn gestopt met de aankoop van olie van Russische herkomst.

Ondertussen blijven tankers olie laden in Russische havens. Tijdens de tweede week van november ging het volgens Bloomberg om circa 3,29 miljoen vaten per dag. Een groeiend deel van die ruwe olie heeft echter nog geen bestemming. JPMorgan schat dat ongeveer een derde van de Russische olie-export – zo’n 1,4 miljoen vaten per dag – momenteel stil ligt in tankers die wachten op kopers.

Het Internationaal Energieagentschap waarschuwde recent nog dat de sancties tegen Rosneft en Lukoil mogelijk de meest verstrekkende impact tot nu toe op de mondiale oliemarkten kunnen hebben en aanzienlijke neerwaartse risico’s toevoegen aan de vooruitzichten voor de Russische productie.

Vandana Hari, oprichter van het bureau Vanda Insights, benadrukt dat de nieuwe ronde Amerikaanse sancties zich vooral onderscheid door het element van onzekerheid dat hierdoor in de markt is gebracht. “De Amerikaanse sancties tegen Rosneft en Lukoil zouden wel eens een spelveranderende factor kunnen zijn,” beklemtoonde hij.

De westerse wereld poogt een eigen toeleveringsketen voor magneten op te bouwen en daarmee zijn afhankelijkheid van China te verminderen. Die actie wordt aangevoerd door een grootschalige Amerikaanse steun voor het bedrijf MP Materials, maar daarbij moet volgens analisten met een cruciaal probleem rekening worden gehouden. Er blijkt immers een tekort aan zogenoemde zware zeldzame aardmetalen.

De Verenigde Staten en hun bondgenoten werken koortsachtig aan een alternatieve toeleveringsketen voor supersterke zeldzame aarde-magneten, die essentieel zijn voor onder meer defensie-technologie, elektrische voertuigen, elektronica en windturbines.

MP Materials, gevestigd in de Amerikaanse staat Nevada, wil de volledige keten, van mijnbouw tot de productie van magneten, integreren en heeft ambitieuze plannen om binnen enkele jaren magneten te produceren. Het bedrijf wordt gesteund door een overeenkomst van juli die miljarden dollars aan Amerikaanse overheidssteun omvat. MP Materials maakte eerder deze maand bekend dat de verwerking van twee lichte zeldzame aardmetalen dit kwartaal met 51 procent is gestegen.

Analisten waarschuwen echter dat tekorten aan de zware elementen dysprosium en terbium een Achilleshiel kunnen vormen om een westerse magneetindustrie te ontwikkelen buiten de geopolitieke spanningen die de Chinese toevoer onder druk zetten. De Mountain Pass Mine van MP Materials in Californië bevat slechts minieme sporen van deze twee elementen, die weliswaar in kleine hoeveelheden worden gebruikt, maar onmisbaar zijn. Dysprosium en terbium zorgen ervoor dat magneten ook bij hoge temperaturen – zoals in motoren van elektrische auto’s – hun magnetische eigenschappen behouden.

“MP Materials staat voor een forse uitdaging,” betoogt Ilya Epikhin, analist bij het adviesbureau Arthur D. Little. “Het bedrijf zal naar Brazilië, Maleisië of sommige Afrikaanse landen moeten gaan om die grondstoffen te vinden, maar dat kan veel tijd kosten.” Michael Rosenthal, operationeel directeur van MP Materials, benadrukte dat het bedrijf actief in gesprek is met potentiële leveranciers van zware grondstoffen. Rosenthal noemde echter geen namen. Verder rekent MP Materials op recyclage-materiaal met zware zeldzame aardmetalen van Apple. MP Materials zal op zijn beurt aan Apple magneten leveren.

MP Materials is volgens analisten een sprekend voorbeeld van de blijvende afhankelijkheid van de westerse wereld van China voor de verwerking van zware zeldzame aardmetalen. Volgens Benchmark Mineral Intelligence zal het westen in 2030 nog steeds voor 91 procent van zijn behoefte aan zware zeldzame aardmetalen afhankelijk zijn van China. Dat is slechts een lichte daling dan het niveau van 99 procent dat vorig jaar werd opgetekend.

De Chinese exportbeperkingen op zware zeldzame aardmetalen in magneten, die in april werden ingevoerd, hebben in sommige gevallen de productie bij autofabrikanten stilgelegd en de westerse wereld tot actie aangezet. Eind oktober stemde China na een akkoord met de Verenigde Staten ermee in nieuwe controles uit te stellen.

Wedloop

Het aandeel zware zeldzame aardmetalen in ertslagen wereldwijd is aanzienlijk lager dan dat van de lichtere elementen die in magneten worden gebruikt. De schaarste buiten China blijkt onder meer uit de prijs. Dysprosiumoxide kost in Rotterdam 900 dollar per kilogram. Dat is ruim drie keer hoger dan de prijs van 255 dollar die in China wordt gehanteerd.

Volgens Adamas Intelligence zal de productiecapaciteit voor magneten buiten China en Japan tegen 2030 oplopen tot 70.000 ton per jaar. Daarvoor is jaarlijks 1.650 ton dysprosiumoxide nodig. “Zware elementen zijn de volgende sleutel die moet worden omgedraaid om een grootschalige westerse magneetproductie mogelijk te maken,” beklemtoonde Ryan Castilloux, directeur van Adamas Intelligence.

Ondanks een aantal recente deals zullen mijnen buiten China in 2035 volgens het onderzoeksbureau CRU Group naar verwachting slechts 29 procent leveren van de zware zeldzame aardmetalen die het westen voor zijn automobielindustrie en windenergie nodig heeft. “Om die kloof te dichten, zullen nieuwe mijnen moeten worden geopend of zullen bestaande sites sterk moeten worden uitgebreid”, benadrukte Piyush Goel, analist bij de CRU Group. “Maar deze nieuwe mijnen zullen duurder produceren dan de huidige leveranciers, waar China de dominante speler is.”

Veel bedrijven kondigen nieuwe projecten voor zware zeldzame aardmetalen aan, maar de meeste zullen nog jaren op zich laten wachten. MP Materials en Lynas Rare Earths – de twee grootste westerse partijen in de sector – zoeken beide aanvullende ertsen omdat hun eigen mijnen niet rijk genoeg zijn aan zware elementen. Het Australische bedrijf Lynas startte dit jaar met de scheiding van zware zeldzame aardmetalen in Maleisië en is daarmee de eerste producent buiten China. Het bedrijf kondigde plannen aan om de productie te verhogen naar 250 ton dysprosium en 50 ton terbium per jaar, maar noemde geen tijdlijn.

Iluka Resources, een andere Australische producent van zeldzame metalen, bouwt in Eneabba een raffinaderij die uiteindelijk 750 ton zware zeldzame aardmetalen per jaar zal kunnen verwerken. De nieuwe site zou in 2027 in gebruik genomen moeten kunnen worden. Het bedrijf werkt daarbij samen met Northern Minerals, dat vanaf 2028 aan Iluka materiaal zal leveren.

MP Materials wil de productie van magneten uiteindelijk opvoeren tot 10.000 ton per jaar en volgend jaar een scheidingsinstallatie voor zware elementen openen. Die instellatie zou 200 ton dysprosium en terbium per jaar moet kunnen leveren. Maar de eigen mijn bevat minder dan 1,8 procent middelzware en zware zeldzame aardmetalen. MP zegt enkele honderden tonnen concentraat te hebben opgeslagen, maar dat bevat slechts 4 procent dysprosium en terbium.

Ecologische impact

“Brazilië ontwikkelt zich tot een grote exporteur van zeldzame ertsen, maar de echte bottleneck zit in de raffinage”, betoogt Neha Mukherjee, analist van Benchmark Mineral Intelligence. “Technologie buiten China zal naar verwachting pas rond 2029 klaar zijn en de kosten zullen vijf tot zeven keer hoger liggen.”

Hogere concentraties zware elementen komen voor in ionische kleimijnen, waar een standaardwinning gebeurt met een chemische uitloging. In Myanmar leidde dit echter tot waterverontreiniging en ontbossing. Westerse bedrijven claimen milieuvriendelijkere methoden te gebruiken, maar krijgen soms tegenstand van lokale gemeenschappen. Winning uit monaziet brengt bovendien radioactieve elementen zoals uranium en thorium – die moeilijk veilig kunnen worden verwerkt – met zich mee. “Een belangrijk knelpunt is de grotere ecologische impact van de winning en verwerking van zware zeldzame aardmetalen,” zegt Goel.

Sommige bedrijven, waaronder het Duitse Vacuumschmelze (VAC), produceren magneten zonder zware elementen, maar die zijn alleen bruikbaar in beperkte toepassingen, zoals langzaam draaiende windturbines. “Zodra het gaat om toepassingen zoals motoren voor elektrische wagens die snel draaien en temperaturen bereiken van 120 graden Celsius tot 140 graden Celsius, heeft men de zware elementen nodig,” stipt Erik Eschen, chief executive van Vacuumschmelze, aan.

Kernafval, dat door zijn langdurige radioactiviteit – die duizenden jaren kan aanhouden – een groot milieuprobleem vormt, kan echter ook een duurzame route bieden voor een langdurige waterstofproductie. Dat blijkt uit een onderzoek van wetenschappers aan de University of Sharjah in de Verenigde Arabische Emiraten. Waterstof wordt momenteel beschouwd als een veelbelovende drager van duurzame energie en wetenschappers zoeken actief naar nieuwe methoden om het product aan te maken.

Wereldwijd neemt de hoeveelheid kernafval toe. Rekening houdend met verschillende niveaus van radioactiviteit, wordt geschat dat er momenteel meer dan 4 miljoen kubieke meter kernafval is opgeslagen. “Het benutten van kernafval is een nieuwe methode voor de productie van waterstof, waardoor een hardnekkig milieuprobleem in een nuttige hulpbron wordt omgezet,” stellen de onderzoekers. “Waterstof is uitgegroeid tot een veelbelovende energiedrager nu wereldwijd de behoefte aan duurzame en schone energiebronnen toeneemt.”

Het optimisme van de wetenschappers over de omzetting van kernafval in waterstof is gebaseerd op een uitgebreide analyse van bestaande innovatieve technologieën die radioactiviteit gebruiken om watermoleculen te splitsen in waterstof en zuurstof, zonder dat daarbij koolstofdioxide vrijkomt.

Volgens het onderzoek kan kernafval de waterstofproductie aanzienlijk verbeteren door een aantal geavanceerde methoden, waaronder een katalysator-versterkte elektrolyse, methaanreforming en thermochemische cycli. Andere veelbelovende technieken omvatten stralingsversterkte elektrolysecellen, het gebruik van radioactief afval als warmtebron voor elektrolysecellen, radiolyse en vloeibare plasmafotokatalyse. 

Volgens de auteurs behoort stralingsversterkte elektrolyse tot de meest veelbelovende technologieën. Deze nieuwe methode kan de waterstofopbrengst tot tien keer verhogen ten opzichte van traditionele elektrolyse en biedt volgens de onderzoekers een snellere en efficiëntere route naar waterstofproductie uit kernafval.

Uraniumgebaseerde katalyse is volgens de onderzoekers een kostenefficiënte, zowel wat betreft materiaalbeschikbaarheid als totale kosten, oplossing. “Het gebruik van uraniumgebaseerde katalysatoren vermindert de noodzaak om zeldzame en dure metalen aan te wenden”, werpen zij op. “Hoge kosten en schaarste kunnen de urgentie vergroten om goedkopere alternatieven te ontwikkelen.” Bij uraniumgebaseerde katalyse fungeren uraniumverbindingen als katalysatoren – stoffen die chemische reacties versnellen – om waterstof uit water te produceren. Deze benadering wint aan belangstelling in wetenschappelijke kringen.

Beperkingen en uitdagingen

De onderzoekers bevelen ook twee aanvullende technologieën aan voor waterstofproductie. In eerste instantie wordt daarbij gewezen op methaanreforming met uraniumkatalysatoren, wat de ophoping van koolstof vermindert en de waterstofopbrengst verhoogt. Daarnaast wordt ook gewag gemaakt van vloeistoffase-plasmafotokatalyse, een methode die de productie van waterstof uit radioactief afvalwater verbetert.

De wetenschappers erkennen dat de betrokken technologieën met een aantal beperkingen en uitdagingen kunnen worden geconfronteerd. Daarbij wordt onder meer gewezen naar het risico op syngasverontreiniging, chemische veranderingen in de katalysator en een strenge regelgeving die de onderzoeksvoortgang belemmert. Toch benadrukken de onderzoekers de voordelen van de voorgestelde methoden. “De toepassingen verlagen de hoeveelheid radioactief afval, verminderen de behoefte aan een langdurige opslag van nucleair materiaal en bieden een stabiele aanvoer van waterstof”, zeggen ze.

De studie wijst ook op blijvende hiaten aan het licht in het onderzoek naar waterstofproductie uit kernafval. “Deze lacunes moeten in toekomstig onderzoek worden aangepakt”, werpen ze op. “Onderzoek op dit gebied blijft beperkt en versnipperd, wat de noodzaak van verdere studie onderstreept. Daarnaast vormt ook het strenge regelgevingskader rond de toegang tot radioactief materiaal en afval een belangrijke belemmering voor wetenschappers die technologieën ontwikkelen om kernafval in waterstof om te zetten. Hoewel regelgeving essentieel is, belemmeren strikte regels de innovatie.”

De auteurs roepen op tot een samenwerking tussen de verschillende sectoren. “Om technische, regelgevende en financiële obstakels in de toekomst te overwinnen, zal het cruciaal zijn om de samenwerking tussen onderzoeksinstellingen, beleidsmakers en industriële belanghebbenden te bevorderen”, voeren zij aan.

Meer over dit onderwerp:

• Donald Trump wil nieuwe kernreactoren laten bouwen
• Nucleaire tests kunnen sector grote winsten opleveren
• Energie voor datacenters achter toename Amerikaanse kernenergie
• Nieuwe batterij kan kernafval omzetten in elektriciteit
• Japan belooft Amerikaanse kernenergie te ondersteunen

Door de chemische en genetische eigenschappen van hout te combineren, kan de herkomst van tropisch hardhout veel nauwkeuriger worden vastgesteld. Deze precisie is essentieel voor het opsporen van illegale houtstromen. Dat blijkt uit onderzoek onder leiding van wetenschappers aan de Wageningen University & Research (WUR). De onderzoekers bepaalden de chemische en genetische kenmerken van bijna 250 bomen uit Centraal-Afrika. Door deze eigenschappen te combineren, konden zij de herkomst van het hout binnen een straal van 100 kilometer met 94 procent nauwkeurigheid vaststellen.

Illegale houthandel is wereldwijd een wijdverbreide en winstgevende vorm van criminaliteit, waarbij vaak valse oorsprongsdocumenten worden gebruikt. In verschillende Afrikaanse landen in het Congobekken zou naar schatting tot 90 procent van het geëxporteerde hout illegaal worden verhandeld. Om deze fraude tegen te gaan heeft de Europese Unie de European Deforestation Regulation (EUDR) aangenomen. Deze wet zal houthandelaren verplichten om aan te tonen dat hun producten legaal zijn verkregen en niet afkomstig zijn uit recent ontboste gebieden.

“De wetgeving vereist dat de exacte herkomst van hout wordt opgegeven wanneer het de Europese markt opkomt”, verduidelijkt onderzoeksleider Laura Boeschoten, milieudeskundige aan de Wageningen University & Research. “Vanwege het veelvuldige frauderisico moeten autoriteiten die herkomst echter ook onafhankelijk kunnen verifiëren, onder meer door middel van houtanalyse. Ons onderzoek bewijst dat deze verificatie bijzonder nauwkeurig kan zijn wanneer verschillende analysetechnieken worden gecombineerd.”

Waardevolle soorten

Het onderzoek richtte zich op de Afrikaanse houtsoort azobé, die vaak in waterbouwkundige constructies wordt gebruikt. De onderzoekers bepaalden de concentraties van diverse chemische elementen, zoals magnesium en calcium, in het hout. Deze waarden worden beïnvloed door het bodemtype waarin de boom groeit. Daarnaast maten ze andere chemische kenmerken die samenhangen met het regionale klimaat en onderzochten ze genetische eigenschappen, die sterker verschillen naarmate bomen verder uit elkaar staan.

Op basis van deze gegevens werd de herkomst van het hout geschat. Wanneer slechts één van de drie analysemethoden werd toegepast, lag de kans op een juiste herkomstbepaling binnen een straal van 100 kilometer tussen 50 procent en 80 procent. Door de methoden te combineren, steeg die nauwkeurigheid tot 94 procent. “Sommige houtkenmerken worden beïnvloed door factoren die alleen over grote afstanden verschillen, terwijl andere juist sterk variëren tussen bomen die dicht bij elkaar groeien”, verduidelijken de onderzoekers. “Door de technieken te combineren, vullen ze elkaars blinde vlekken aan.”

Het combineren van analysetechnieken voor herkomstbepaling staat nog in de kinderschoenen. “In de voorbije decennia richtten onderzoekers zich vooral op het ontwikkelen en promoten van hun eigen methode”, voeren de wetenschappers aan. “Wij kiezen een andere benadering, want wij vergelijken en combineren de verschillende gegevens. Dat is uiteraard kostbaar en zal in de praktijk alleen worden toegepast bij zeer waardevolle houtsoorten of wanneer het risico op illegale herkomst groot is.”

China bouwt op snelle wijze nieuwe locaties voor de opslag van olie. De werken vormen een onderdeel van de plannen van het land om zijn reserves ruwe olie verder te versterken. Dat hebben een aantal experts tegen de Britse zakenkrant Financial Times gezegd. Er wordt aan toegevoegd dat de inspanningen een extra urgentie kregen na de aanval van Rusland op Oekraïne, die de wereldwijde energiestromen verstoorde. Dit jaar zijn volgens de experts die inspanningen nog verder versneld.

Chinese staatsoliebedrijven, waaronder Sinopec en Cnooc, zullen voor het einde van volgend jaar naar verwachting minstens 169 miljoen vaten opslagcapaciteit toevoegen, verspreid over elf verschillende locaties. Van dit totaal is al 37 miljoen vaten capaciteit gerealiseerd. Na voltooiing zullen de nieuwe locaties ongeveer twee weken aan import kunnen opslaan. Dit vertegenwoordigt een aanzienlijk volume, aangezien China verreweg de grootste olie-importeur ter wereld is.

Volgens S&P Global Commodity Insight heeft China dit jaar tot nu toe gemiddeld 530.000 vaten per dag gestockeerd. Het opbouwen van reserves absorbeert een deel van het mondiale overschot en ondersteunt de prijzen nu de producenten van de productiebeperkingen afbouwen. Analisten verwachten dat deze stockpiling, gestimuleerd door de recente olieprijs van onder de 70 dollar per vat, minstens tot het eerste kwartaal van volgend jaar zal doorlopen.

Zijn sterke afhankelijkheid van buitenlandse olie, vooral per olietanker, vormt een strategische kwetsbaarheid die China door opslag, diversificatie van import-bronnen en het handhaven van binnenlandse productie probeert te beperken. Tegelijk ontwikkelt het land snel hernieuwbare energie, terwijl ook het nationale wagenpark snel wordt geëlektrificeerd, waardoor de vraag naar benzine en diesel afneemt en de totale olieconsumptie waarschijnlijk in 2027 een piek bereikt.

De bouw van nieuwe opslaglocaties versnelt. De geplande uitbreidingen tot eind volgend jaar benaderen het volume – tussen 180 miljoen en 190 miljoen vaten – dat de voorbije vijf jaar werd toegevoegd.  China bouwde in 2006 zijn eerste strategische reserve, maar de recente inspanning is een reactie op de Russische invasie van Oekraïne in 2022, die leidde tot sancties tegen Moskou, waardoor de kwetsbaarheid van de Chinese olie-importen werd blootgelegd. Sinds eind 2023 heeft China zijn staatsbedrijven opgedragen olie te stockeren. Volgens Energy Aspects in Londen werd in juli een mandaat genoemd voor de aankoop van 140 miljoen vaten voor strategische reserves, met leveringen tot maart volgend jaar.

Geopolitieke risico’s

Volgens June Goh, analist bij het bureau Sparta Commodities in Singapore, heeft China altijd de doelstelling gehad voldoende energiezekerheid te waarborgen om zijn sterk afhankelijkheid van olie-importen op te vangen. Dit jaar is de agenda urgenter geworden door de verhoogde geopolitieke risico’s rond Rusland en Iran. China is voor beide landen de grootste afnemer van ruwe olie. In januari werd een wet aangenomen, waarbij bedrijven worden opgedragen maatschappelijk-verantwoordelijke voorraden aan te houden. 

Een rapport uit 2017 gaf aan dat China negen opslagbasissen met een totale capaciteit van 238 miljoen vaten olie telde. In augustus meldde de China Petroleum and Petrochemical Industry Federation dat de staatreserve zou moeten aangroeien tot meer dan 1 miljard vaten. Dat is gelijk aan drie maanden import. Er werd daarbij geen tijdlijn aangegeven. Dit zou in lijn zijn met het vereiste van het International Energy Agency, waarvan China geen deel uitmaakt, maar dat zijn leden oplegt voorraden voor minstens negentig dagen importen aan te houden, 

Volgens een aantal handelaars streeft China naar een voorraad die zes maanden aan importen dekt. Dat komt overeen met ongeveer 2 miljard vaten. Die voorraad is veel groter dan de reserves van de Verenigde Staten, de grootste olieproducent van de wereld en sinds 2019 een netto-exporteur op de internationale petroleummarkt. Eind augustus hadden de Verenigde Staten in hun Strategic Petroleum Reserve een voorraad van 404 miljoen vaten ruwe olie.

Volgens het bureau Kpler telde China begin september, met inbegrip van de voorraden van staatsondernemingen particuliere bedrijven, een nationale reserve van 799 miljoen vaten olie. Dat zijn 109 miljoen vaten meer dan begin 2023 was gemeld. In deze berekening is geen rekening gehouden met voorraden van vier ondergrondse opslagsites, die begin 2021 een capaciteit van 110 miljoen vaten zouden hebben gehad.

De wereldwijde markt voor geraffineerd koper zal naar verwachting volgend jaar met een tekort van 150.000 ton worden geconfronteerd, terwijl bij eerdere ramingen nog van een overschot van 209.000 ton gewag werd gemaakt. Dat blijkt uit een rapport van de International Copper Study Group (ICSG). De bijgestelde verwachtingen moeten volgens de studiegroep aan een langzamere productie worden toegeschreven.

“De koperprijzen stegen recent tot het hoogste niveau in zestien maanden”, wordt in het rapport aangevoerd. “De pieken werden veroorzaakt door bekommernissen over mogelijke tekorten, veroorzaakt door een reeks recente verstoringen in mijnen in Indonesië, Chili en Congo. Deze incidenten zorgen er ook voor dat de prognoses voor de wereldwijde groei van de koperproductie voor dit jaar moeten worden bijgesteld. In april werd voor het lopende jaar nog met een groei van 2,3 procent rekening gehouden, maar dat cijfer werd inmiddels tot een toename met 1,4 procent bijgesteld.

Er zal volgens de International Copper Study Group voor dit jaar op de internationale kopermarkt nog op een overschot van 178.000 ton kunnen worden gerekend. Eerder was er echter sprake van een overschot van 289.000 ton. “Volgend jaar zal de mijnproductie wellicht een stijging met 2,3 procent toenemen”, wordt er opgemerkt. “Die toename is te danken aan de wereldwijde opstart van nieuwe projecten of de uitbreiding van de capaciteit van bestaande ontginningen, samen met een verbeterde productie in Chili, Peru en Zambia en een herstel van de mijnbouw in Indonesië.”

De groei van de geraffineerde productie zal volgens het rapport volgend jaar naar verwachting echter tot 0,9 procent vertragen, tegenover een toename van 3,4 procent dit jaar. “Die vertraging moet worden toegeschreven aan een lagere beschikbaarheid van ruwe koperconcentraten”, zegt de studiegroep. “De productie van koper uit schroot zal wel toenemen, maar dat is niet voldoende om de lagere aanvoer uit de ontginning volledig te compenseren.”

De studiegroep verwacht nu dat het wereldwijde gebruik van geraffineerd koper volgend jaar een niveau van 28,7 miljoen ton zal bereiken. “Dat betekent een stijging met 2,1 procent tegenover dit jaar”, wordt er aangevoerd. “Dit weerspiegelt wel een vertraging tegenover de groei van 3 procent die dit jaar kon worden gemeld. Vooral de afnemende consumptiegroei in China zal voor die vertraging verantwoordelijk zijn.” China neemt 58 procent van het wereldwijde gebruik van geraffineerd koper voor zijn rekening.

“Azië blijft de belangrijkste motor van de groei op de wereldwijde kopermarkt”, werpt de studiegroep nog op. “De vraag bij andere belangrijke koperconsumenten – vooral de Europese Unie en Japan – zal daarentegen relatief beperkt blijven.”

Geopolitieke spanningen en een veranderend handelsbeleid hertekenen de mondiale scheepvaartroutes. Nieuwe Amerikaanse havengelden, de aanhoudende export van Russische ruwe olie en Aziatische importstrategieën beïnvloeden immers de tankermarkten en de inzet van schepen. Dat blijkt uit een rapport van het bureau Xclusiv Shipbrokers.

De handelsspanningen tussen de Verenigde Staten en China zetten de scheepvaart opnieuw onder druk. Half oktober voeren de Verenigde Staten havengelden in voor tonnage dat met China is verbonden. Schepen van Chinese ondernemingen of geëxploiteerd door Chinese bedrijven zullen hierdoor per reis een heffing van 80 dollar per ton moeten betalen. Schepen die in China zijn gebouwd voor buitenlandse eigenaars worden geconfronteerd met een heffing van 23 dollar per ton of 154 dollar per container, met een maximum van vijf aanlopen per jaar.

Indien de maatregel wordt gehandhaafd zou de Chinese rederij Cosco volgens het bureau Alphaliner jaarlijks met een Amerikaanse heffing van 1,53 miljard dollar rekening moeten houden. Dat is bijna de helft van de kost van 3,2 miljard dollar die de tien grootste rederijen gezamenlijk zouden moeten dragen. In een reactie op de Amerikaanse heffingen, ondertekende de Chinese premier Li Qiang inmiddels een decreet dat tegenmaatregelen belooft tegen discriminerende maatregelen tegen Chinese schepen of bemanningen.

Hoewel sommige waarnemers verwachten dat de deadline van half oktober mogelijk wordt uitgesteld of zelfs geschrapt zal worden als onderdeel van bredere onderhandelingen, zorgt de onzekerheid nu al voor onrust bij rederijen. “Dit voegt een nieuwe laag geopolitieke risico’s toe aan hun vlootstrategieën”, werpt Xclusiv Shipbrokers op.

Tegelijkertijd is Rusland erin geslaagd zijn export van ruwe olie verder op te voeren, ondanks een toenemende internationale druk en herhaalde Oekraïense aanvallen met drones op Russische raffinaderijen. De zeevracht van Russische ruwe olie bereikte in september 3,88 miljoen vaten per dag. Dat is het hoogste niveau sinds april vorig jaar.

India, inmiddels de belangrijkste afnemer van Russische olie, importeerde 1,73 miljoen vaten per dag. Dat is bijna 30 procent meer dan in augustus, terwijl ook Turkije de invoer verhoogde. China daarentegen verlaagde de volumes met 12 procent tot 1,12 miljoen vaten per dag. Deze cijfers wijzen duidelijk op een verschuivende dynamiek in de Russische exportstromen.

Deze stijging komt ondanks de beslissing van de G7 om de plafonds voor de olieprijs tot 47,60 dollar per vat aan te scherpen en extra druk uit te oefenen op de Russische uitvoer. Door de drone-aanvallen is bijna 1,9 miljoen vaten per dag aan raffinagecapaciteit stilgelegd, waardoor de Russische overheid het exportverbod op benzine en diesel heeft verlengd.

“De korting op Oeral-olie is inmiddels geslonken tot circa 11,50 dollar per vat ten opzichte van Dated Brent”, werpt Xclusiv Shipbrokers op. “Dat is aanzienlijk minder dan de gemiddelde 21,50 dollar na de aanval op Oekraïne. Dit duidt erop dat kopers nog steeds Russische olie afnemen, maar onder voorwaarden die voor Rusland gunstiger zijn dan voorheen. De druk op de Russische downstreamsector – met werkloze raffinaderijen, een daling van de export met 15 procent tegenover de maand voordien en zelfs brandstoftekorten in zuidelijke regio’s – toont dat de uitvoer van ruwe olie veerkrachtig blijft, maar niet zonder binnenlandse kosten.”

Gewijzigde inkoopstrategieën

Tegen deze achtergrond herzien Aziatische afnemers volgens Xclusiv Shipbrokers hun inkoopstrategieën. Zowel Thaise als Japanse raffinaderijen verhogen hun import van Amerikaanse olie, die door concurrerende prijzen aantrekkelijk is geworden, terwijl zij hun afhankelijkheid van het Midden-Oosten onder invloed van de regionale instabiliteit verminderen.

Tussen januari en augustus vertegenwoordigde Amerikaanse olie 16 procent van de totale Thaise invoer aan ruwe olie. Japan volgt een vergelijkbare koers. Dat land importeerde in dezelfde periode 85.000 vaten per dag. Dat is 43 procent meer dan vorig jaar, omdat de Amerikaanse petroleum vaak goedkoper is dan alternatieven uit het Midden-Oosten. 

Naast economische overwegingen spelen ook politieke factoren een rol. Thailand gebruikte zijn recordaankopen van Amerikaanse olie om een verlaging van wederzijdse invoerheffingen van 36 procent naar 19 procent te bedingen, terwijl Japan zijn importvolumes inzet binnen de bredere handelsbesprekingen die met de Verenigde Staten worden gevoerd.

Voor de tankermarkt illustreren deze ontwikkelingen uiteenlopende vaarroutes. Terwijl Russische olie oostwaarts blijft stromen via lange routes naar India en Turkije, creëert de verschuiving van Japan en Thailand naar Amerikaanse olie een bijkomende vraag naar vervoerscapaciteit over de Stille Oceaan.

De onzekerheid rond de Amerikaanse havengelden voor Chinese schepen, de kwetsbaarheid van Russische export en de veranderende Aziatische importmix onderstrepen volgens Xclusiv Shipbrokers één gezamenlijk thema. “Geopolitieke en handelsstrategische overwegingen bepalen in toenemende mate de inzet van tankers en beïnvloeden het sentiment op de aan- en verkoopmarkt”, concludeert het bureau.