managing21.be

De Zuid-Afrikaanse townships lokken steeds meer toeristen. Soweto, ooit de aard van het verzet tegen de apartheid, is inmiddels zelfs de belangrijkse toeristische bezienswaardigheid van Johannesburg geworden. Het township-toerisme is een echte miljardenindustrie geworden, wat fel in contrast staat met het Zuid-Afrikaanse toerisme-imago, waarbij vooral gedacht wordt aan wildparken en stranden.

“Steeds meer toeristen zoeken de zwarte wijken op die rond de Zuid-Afrikaanse steden werden opgetrokken in de tijd van de apartheid,” aldus het persbureau Associated Press. “Hoog op het verlanglijstje staan de eerste woning van Nelson Mandela en dat van zijn gewezen echtgenote Winnie Madikezela Mandela en nobelprijs-winnaar Desmond Tutu. Ook monumenten voor de gevallen helden uit de strijd tegen de apartheid zijn heel populair.”

Zelfs in Kaapstad, dat niet hetzelfde historische belang heeft als Soweto, maakt ongeveer een kwart van de buitenlandse bezoekers tijd voor een wandeling door de stoffige straten van Cape Flats. Vorig jaar zouden 320.000 toeristen in Kaapstad een township-uitstap hebben gemaakt. Tachtig procent van de 250 touroperators hebben dergelijke uitstappen in hun aanbod.

Gemiddeld kosten dergelijke uitstappen ongeveer veertig dollar voor een halve dag, maar er kan ook overnacht worden in één van de traditionele en eenvoudige township-huizen. Over de economische impact van deze toerisme-tak bestaan geen officiele cijfers, maar de winkelstalletje met souveniers zorgen voor een belangrijke vorm van tewerkstelling.

Het stadsbestuur van Kaapstad moedigt deze vorm van toerisme aan, vooral met het oog op de Wereldbeker Voetbal in 2010. “De winsten sijpelen immers door tot de armste bewoners, wiens scholen en kinderverblijven worden ondersteund met een gedeelte van de winsten en donaties,” aldus nog het persbureau. “Met bezoeken aan de Tafelberg en de stranden van Kaapstad lukt dat niet.”

Maar helemaal risicoloos is deze vorm van toerisme niet. In november werd een groep Duitsers door een gewapende bende overvallen toe ze een bezoek brachten aan de school in Langa. Daar werd ook een groep Nederlanders op straat voor een restaurant aangevallen. Een jaar geleden werd een delegatie Duitse touroperators beroofd in de township Khayelitsha.

De incidenten hebben een aantal toeristen doen terugdeinzen, maar volgens de overheid gaat het om zeldzame en geisoleerde gevallen. “Ook elders wordt het toerisme geplaagd door criminaliteit,” wordt er aan toegevoegd. Wel worden pamfletten uitgedeeld met tips om criminaliteit te vermijden en een telefoonnummer voor noodgevallen.

Touroperators zorgen nu ook voor beter uitgestippelde routes en vermijden te dichtbevolkte buurten. Ook wordt er nu niet langer ’s avonds binnen gestapt in de shebeens (café’s) van de townships. “Vele township-bewoners benadrukken dat toeristen veilig zijn omdat de locale gemeenschap hun bezoek willen,” aldus nog Associated Press. “Dieven worden volgens hen door de locale gemeenschappen ook hard aangepakt.”