managing21.be

De uitbouw van de digitale economie gaat ten koste van het leefmilieu. Die waarschuwing staat in een rapport van United Nations Conference on Trade and Development (Unctad). Daarbij wordt onder meer gewezen naar de gigantische datacenters, die enorme hoeveelheden water en energie verbruiken. Er moeten volgens de organisatie dan ook duurzame strategieën worden ontwikkeld om de toenemende gevolgen van de digitalisering – vooral in ontwikkelingslanden – tegen te gaan.

De digitalisering wakkert de wereldwijde economische groei aan, maar de gevolgen voor het leefmilieu worden steeds ernstiger”, werpt Antonio Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, op. “De digitalisering gaat razendsnel en verandert levens en bestaansmiddelen. Tegelijkertijd dreigt een ongereguleerde digitalisering mensen achter te laten en de problemen voor het leefmilieu en het klimaat te verergeren.” Guterres waarschuwde dat de toegenomen afhankelijkheid van digitale hulpmiddelen een directe impact heeft op het milieu, omdat ze grondstoffen uitputten, water en energie verbruiken, luchtvervuiling veroorzaken en afval genereren. “Dit probleem wordt nog versterkt door opkomende technologieën zoals kunstmatige intelligentie”, gaf Guterres aan.

Datacenters vormen een belangrijke factor in de klimaatverandering. – Foto: Pixabay/Brian Penny

Er zijn slechts beperkte data beschikbaar over de impact van de artificiële intelligentie op het leefmilieu. Rebeca Grynspan, secretaris-generaal van de Unctad, richtte zich tot de grootste technologiebedrijven van de wereld om in de strijd tegen de negatieve gevolgen van de digitalisering het voortouw te nemen en daarbij door gestandaardiseerde gegevens te produceren. 

Google meldde onlangs dat zijn uitstoot van broeikasgassen de voorbije vijf jaar met 48 procent is gestegen. Die stijging wordt vooral toegeschreven aan de energievoorziening van de datacenters die de activiteiten op het gebied van artificiële intelligentie ondersteunen. Ook in het laatste duurzaamheidsrapport van Microsoft werd gemeld dat het bedrijf vorig jaar 29 procent meer broeikasgassen had uitgestoten dan in het begin van dit decennium. Google en Microsoft hebben elk beloofd om aan het eind van dit decennium klimaat te zullen opereren..

De Amerikaanse investeringsbank Goldman Sachs kondigde eveneens recent aan dat de belofte van generatieve artificiële intelligentie de grote technologiebedrijven ertoe aanzet om de volgende jaren naar schatting 1 biljoen dollar – onder meer in datacenters, chips en andere infrastructuur – te investeren. Maar deze uitgaven hebben tot nu toe weinig opgeleverd. Er rijzen dan ook vragen of deze grote uitgaven ooit zullen renderen in termen van voordelen en rendementen.”

Bitcoin

Shamika Sirimanne, bij de Unctad directeur voor technologie en logistiek, wierp op dat de vraag waarvoor artificiële intelligentie moet worden gebruikt – voor het algemeen belang of voor zoekmachines, marketing of het verkopen van t-shirts – nog niet is gesteld. “Maar voordat het te laat is, moet dat gesprek wel worden aangegaan.”

In het rapport van Unctad staan enkele voorbeelden vermeld van de gevolgen die de digitale economie voor het leefmilieu heeft. Onder meer wordt opgemerkt dat industrieën van informatie en communicatie begin dit decennium een uitstoot tussen 0,69 gigaton en 1,6 gigaton koolstofdioxide veroorzaakte. Dat vertegenwoordigt tussen 1,5 procent tot 3,2 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, wat overeenkomt met de emissies van het luchtvervoer of de scheepvaart. Nog wordt aangegeven dat voor de productie van een computer van 2 kilogram ongeveer 800 kilogram grondstoffen nodig zijn. Verder wordt nog benadrukt dat de vraag naar kritieke mineralen zoals grafiet, lithium en kobalt tegen het midden van deze eeuw met 500 procent zou kunnen stijgen.

Datacenters verbruikten twee jaar geleden 460 terawattuur elektriciteit, maar dat zal naar verwachting over twee jaar verdubbeld zijn. Nog volgens het rapport is het elektriciteitsverbruik van datacenters in Ierland tussen 2015 en 2022 meer dan verviervoudigd en nu 18 procent vertegenwoordigt van het totale elektriciteitsverbruik van het land. Dat cijfer zou tegen volgens ramingen tegen 2031 kunnen stijgen tot 28 procent. Het wereldwijde energieverbruik voor het delven van bitcoin, de meest prominente cryptomunt is tussen 2015 en 2023 ongeveer 34 keer verhoogd en bedraagt naar schatting 121 terawattuur.

“Dat volume ligt hoger dan het totale verbruik van landen zoals België en Finland”, verduidelijkte Grynspan. “Dit kan niet als een marginaal verschijnsel worden beschouwd. De digitalisering is een welkome en noodzakelijke motor voor wereldwijde economische groei, maar we moeten die ontwikkeling op een inclusieve en duurzame manier aanpakken. Omdat de snelle digitalisering de bezorgdheid over het leefmilieu doet toenemen, is het nu dringender dan ooit om het juiste beleid te kiezen, zodat de ecologische impact van die activiteiten optimaal kunnen worden beheerd.”

Meer over dit onderwerp:

• Filipijnen meer van steenkool afhankelijk dan China en Indonesië
• Inwoners van Tokio verzetten zich tegen bouw groot datacenter
• Europa volgende winter meer afhankelijk van steenkool om gas te vervangen
• Amazon heeft vorig jaar minder emissies van broeikasgassen veroorzaakt
• Caraïben bereiden zich na doortocht orkaan voor op economische klap