managing21.be

Verlieslatende en slecht geleide luchtvaartmaatschappijen dreigen frequenter met vliegtuigcrashes te moeten afrekenen. Een slecht bestuur, een gebrek aan toezicht en financiële problemen kunnen aan een slechtere reputatie op het gebied van veiligheid worden gekoppeld. Dat blijkt uit een rapport van wetenschappers aan de John Molson School of Business van de Concordia University in Montreal (Canada), gebaseerd op een internationale steekproef van crashes die tussen 1950 en 2019 plaatsvonden.

“Ongevallen kunnen in de luchtvaart voor de vliegtuigmaatschappijen zware gevolgen hebben”, merkt Thomas Walker, professor financiën aan de Concordia University, op. “Crashes ondermijnen immers het vertrouwen, al dan niet terecht, van het publiek. De luchtvaartsector is ook een van de meest streng gereguleerde industrieën, met strikte normen voor training, onderhoud en apparatuur. Van luchtvaartmaatschappijen wordt verwacht dat ze prioriteit geven aan de veiligheid van passagiers. Er kunnen bijzonder tragische dingen gebeuren als ze dat niet doen.”

De ongevallencijfers vertellen volgens de wetenschappers niet het volledige verhaal. – Foto: National Transportation Safety Board

Er kan een duidelijk verband worden opgemerkt tussen de financiële gezondheid en het management van een luchtvaartmaatschappij en de neiging van haar vliegtuigen om bij een ongeval betrokken te raken. “De meeste incidenten worden toegeschreven aan fouten van de piloot, maar de schuld ligt heel vaak bij de directie van de luchtvaartmaatschappij”, werpt Walker op. “Bedrijven die weinig geld hebben, minder winstgevend zijn en slecht worden beheerd, blijken investeringen in veiligheid te vermijden, waardoor uiteindelijk een hoger risico op crashes ontstaat.”

“Overheden zijn erg streng als het gaat om onderhoud van de vliegtuigen, maar de luchtvaartmaatschappijen hebben wel een keuze om hun vloot langer in dienst te houden, terwijl ze ook kunnen bepalen hoeveel moeite ze willen investeren in de opleiding van de piloten en welke kwaliteit van ingehuurde piloten wordt gevraagd. Er zijn veel variabelen en er kan uiteindelijk heel wat misgaan.”

De onderzoekers merken op dat het onderzoeken van veiligheidsdossiers van luchtvaartmaatschappijen een uitdaging kan vormen. “Ten eerste zijn er – gelukkig – relatief weinig crashes om te bestuderen”, voeren de wetenschappers aan. “Ten tweede verloopt het verzamelen van gegevens over het bestuur van luchtvaartmaatschappijen en hun financiële gezondheid, vooral in een internationale context, bijzonder moeizaam.”

Niet hele verhaal

De wetenschappers ontdekten dat 53 procent van alle crashes uitsluitend te wijten zou zijn aan een fout van de piloot, terwijl mechanisch falen aan de basis van nog eens 20 procent van de ongevallen zou liggen. Ongeveer 10 procent werd toegeschreven aan meteorologische omstandigheden.

“Maar deze cijfers vertellen niet het hele verhaal”, beklemtonen de onderzoekers. “Fouten van de piloot kunnen worden toegeschreven aan een breed scala aan invloeden, waaronder een onvoldoende toezicht, een ongepaste planning, een ontoereikende training, een opzettelijke overtreding van regels en zelfs corruptie. Fouten van vliegtuigfabrikanten en een gebrek aan ervaren grondpersoneel kunnen mechanische storingen veroorzaken. Tot slot kunnen ook ongunstige weersomstandigheden een probleem zijn, maar een goede training, ervaring en geavanceerde apparatuur kunnen het risico op crashes in dergelijke probleemsituaties verminderen, wat duidt op een onderlinge verband tussen de onderliggende factoren achter een ongeval.”

In totaal kan volgens de onderzoekers naar schatting 75 procent van alle ongevallen, direct of indirect, worden gekoppeld aan organisatorische factoren die binnen de controle van het bedrijf liggen. Bovendien ontdekten de wetenschappers dat de chief executive en de samenstelling van de raad van bestuur van invloed zijn op de financiële gezondheid van een luchtvaartmaatschappij, wat eveneens een impact op het risico op crashes blijkt te hebben.

De kwaliteit van het bestuur was gekoppeld aan verschillende factoren, waaronder de kwalificaties van bestuursleden, de intensiteit van de agenda van de directeuren en de diversiteit van de bestuursleden op het vlak van werkervaring, leeftijd en geslacht. Een grotere diversiteit in het bestuur werd geassocieerd met een lagere neiging tot ongelukken.

De ambtstermijn van de chief executives had eveneens invloed op de veiligheid, net zoals hun onafhankelijkheid van het bestuur. Over het algemeen kon een langere ambtstermijn van een chief executive gekoppeld worden aan een lagere frequentie crashes. Een chief executive die zijn pensioen naderde, werd echter wel geassocieerd met een minder strikt toezicht en een hoger risico op ongevallen. Ten slotte ontdekten de onderzoekers dat luchtvaartmaatschappijen die gevestigd zijn in landen met een sterke rechtsstaat en een betere infrastructuur voor het luchtvervoer, betere veiligheidsprestaties lieten noteren.

Walker zegt te hopen dat de studie luchtvaartmaatschappijen en regelgevers zal aansporen om hun veiligheidsnormen te verbeteren, zich meer bewust te zijn van de impact die het type van management en financiële factoren op mogelijke ongevallen kan hebben. Dat moet het volgens hem ook mogelijk maken om dreigende evoluties eerder te identificeren. Walker noemt daarbij het toezicht op luchtvaartmaatschappijen en vliegtuigfabrikanten en een hoogwaardige training noodzakelijk.

Meer over dit onderwerp:

• Airbus overweegt een herstructurering van divisie Space Systems
• Air New Zealand kondigt opschorting van klimaatdoelstellingen aan
• Kelly Ortberg genoemd als nieuwe chief executive Boeing
• Europese Commissie onderzoekt Duitse staatssteun voor Condor
• Twijfels over toekomst Australische maatschappij Rex Airlines