managing21.be

De gemiddelde loopsnelheid van voetgangers in Amerikaanse steden is tussen 1980 en 2010 met 15 procent gestegen. Tegelijkertijd moet worden vastgesteld dat over diezelfde periode 14 procent minder mensen in de stadscentra blijven hangen. Dat blijkt uit een onderzoek onder leiding van wetenschappers aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT), gebaseerd op analyses in de steden Boston, New York en Philadelphia, waarbij videobeelden uit de jaren tachtig van de voorbije eeuw met recente opnames werden vergeleken.

“Er is in de stadscentra de voorbije veertig jaar duidelijk iets veranderd”, betoogt onderzoeksleider Carlo Ratti, professor architectuur aan het Massachusetts Institute of Technology. “We stappen sneller dan in het verleden, maar ook de manier waarop mensen elkaar in publieke ruimtes ontmoeten, blijkt aan een verandering onderhevig te zijn geweest. Deze ruimtes functioneren nu meer als doorgangsgebied dan als plek van ontmoeting.” 

Opgemerkt wordt dat de resultaten nuttig zouden kunnen zijn voor stadsplanologen die aan nieuwe of aangepaste openbare ruimtes werken. “De publieke ruimte is cruciaal voor het maatschappelijk leven, vooral nu het digitale domein steeds meer tot polarisatie leidt,” stelt Salazar-Miranda. “Naarmate de publieke ruimte wordt geoptimaliseerd, zullen onze steden weer betere locaties worden om samen te komen.”

Toch merken de onderzoekers op dat niet alles een verandering heeft gekend. Het percentage mensen dat alleen liep, bleef vrijwel gelijk op ongeveer 67 procent. Maar het aantal mensen dat ter plekke een groep vormde, daalde wel van 5,5 procent naar 2 procent. “Misschien is publieke ruimte tegenwoordig functioneler en minder sociaal”, benadrukte Ratti.

Een aantal veranderingen lijken volgens de onderzoekers samen te hangen met de opkomst van mobiele telefoons. Individuen plannen hun sociale leven tegenover met hun smartphones en blijken zich tussen de verschillende locaties sneller te verplaatsen. “Op de oude beelden kan worden vastgesteld dat mensen in het verleden elkaar meer aankeken,” zegt Ratti. “De openbare ruimte in de stad was een plek waar men spontaan een gesprek kon beginnen of een bekende ontmoette. Momenteel wordt er eerst een bericht verstuurd om een ontmoeting te regelen.”

Een andere mogelijke verklaring is volgens de onderzoekers de opkomst van koffieketens zoals Starbucks. De studie suggereert dat sociale ontmoetingen zich deels hebben verplaatst naar comfortabele binnenruimtes die met airconditioning zijn uitgerust. In 1980 waren dergelijke koffiezaken in grote steden zeldzaam. Toch is het volgens de onderzoekers tevens mogelijk dat het menselijk gedrag in de publieke ruimte – los van Starbucks en de smartphone – aan een structurele verandering onderhevig was.

De onderzoekers werken momenteel aan een vervolgstudie, waarbij aan Europa aandacht wordt besteed. Er zouden momenteel beelden van een veertigtal locaties in Europa worden verzameld.