managing21.be

De toonaangevende staalbedrijven in Rusland verkeren in een steeds diepere financiële crisis. Hogere rentevoeten, een afnemende vraag en de uitbreiding van de internationale sancties veroorzaken een drastische beperking voor de toegang van de ondernemingen tot de exportmarkten en bedreigen het voortbestaan van een sector die al decennialang een pijler van de Russische economie vormt.

De grote Russische staalproducenten rapporteerden over de eerste helft van dit jaar sterk terugvallende winstcijfers. Magnitogorsk Iron and Steel Works (MMK), een van de grootste staalbedrijven van Europa en de tweede grootste producent van Rusland, zag zijn winst met bijna een factor negen tot 5,6 miljard roebel (70,6 miljoen dollar) dalen. De omzet van het concern, in handen van miljardair Viktor Rasjnikov, viel met een derde terug. De kasstroom van het bedrijf werd tijdens het tweede kwartaal negatief, waarbij de uitgaven de inkomsten met 4,9 miljard roebel (62 miljoen dollar) overtroffen.

Bij Severstal, onder controle van Aleksej Mordasjov, zijn de cijfers nog somberder. Het bedrijf, dat acht fabrieken exploiteert, boekte over het hele halfjaar een negatieve kasstroom van 29,1 miljard roebel (370 miljoen dollar). De omzet daalde met 16 procent, terwijl de nettowinst tot 15,5 miljard roebel (195 miljoen dollar) halveerde. Severstal heeft voor het derde kwartaal op rij besloten geen dividend uit te keren.

In Rusland blijft de binnenlandse vraag naar staal verder afnemen. Severstal rapporteerde daarbij een daling van 15 procent dit jaar, na een krimp van 6 procent vorig jaar. Dat betekent een scherpe terugval in een land dat ooit de bouw, infrastructuur en zware industrie als sterke afzetmarkten voor staal kende.

Door de combinatie van de verminderde vraag en de internationale sancties die export belemmeren, kampen producenten met oplopende voorraden en steeds minder afzetmogelijkheden. “Het tweede kwartaal was buitengewoon moeilijk voor zowel de staalindustrie als de Russische economie in het algemeen”, benadrukte Aleksandr Sjeveljev, chief executive van Severstal.

Kettingreactie

Econoom Nikolaj Koelbaka wijt de problemen in de sector aan de kettingreactie van internationale sancties, die de export van Russische grondstoffen zwaar hebben geraakt en op die manier het bedrijfsmodel van staalproducenten ondermijnen. “De binnenlandse consumptie is ontoereikend omdat de economie langzaam stagneert”, benadrukte hij. “De groei van het Russische binnenlandse product is teruggevallen tot een derde van het niveau van vorig jaar. De bouwactiviteit – een sleutelmarkt voor de staalindustrie – is met bijna 30 procent ingekrompen en zit nu op het laagste peil in drie jaar.”

Aleksandr Sjeveljev waarschuwde eerder al dat een zwakke vraag en hoge leenkosten het voortbestaan van de staalfabrieken in Rusland bedreigen. Hij schatte dat de Russische staalbedrijven dit jaar een voorraad van mogelijk 6 miljoen ton staal mogelijk niet zullen kunnen verkopen. Dat is ongeveer 10 procent van de productie die vorig jaar werd geregistreerd. De binnenlandse consumptie zou kunnen terugvallen tot 39 miljoen ton, tegenover een niveau tussen 43 miljoen ton en 45 miljoen ton vorig jaar.

Anton Alikhanov, Russisch minister van industrie en handel, verklaarde eerder al dat de overheid overweegt belastingverlichting voor staalproducenten te bieden, onder meer door aanpassingen aan de accijnsformule voor vloeibaar staal. Ook noemde hij de huidige wisselkoers van de roebel een belangrijke belemmering voor exporteurs, omdat Russisch staal hierdoor minder concurrerend – zelfs op markten die nog voor een handel met Rusland openstaan – wordt. “Er moeten dan ook dringend maatregelen worden genomen om de fiscale druk op de metallurgische sector te verlichten en de regeldruk te verminderen.”

Toch waarschuwen analisten dat een snel herstel onwaarschijnlijk is. Volgens experts van de Russische staatbank Promsvjazbank zal de staalsector van het land minstens tot het einde van dit jaar met sombere vooruitzichten rekening moeten houden. De combinatie van een aanhoudend hoge rente en een zwakke economische groei maakt het volgens hen voor bedrijven ook steeds moeilijker om in modernisering of capaciteitsuitbreiding te investeren.