managing21.be

De hernieuwde wapenwedloop en groeiende internationale spanningen geven aan de commerciële ruimtevaartsector een sterke impuls. Startups zien nieuwe kansen in de beslissing van de lidstaten van de Navo om miljarden dollar vrijmaken voor militaire technologie, maar zij moeten concurreren met gevestigde defensiegroepen. Terwijl bedrijven als Spacex, Planet Labs en Iceye hun diensten aanbieden voor inlichtingen en communicatie, blijven budgettaire gaten, trage aanbestedingsprocedures en terughoudende overheden grote hindernissen.

De wereldwijde golf van herbewapening geeft ook aan de ruimtevaartsector een nieuw elan. De Kensho Final Frontiers Index, die bedrijven uit de ruimtevaart volgt, kende sinds april een stijging met 35 procent. Verschillende ondernemingen verschuiven hun focus van klimaatmonitoring naar defensie, of proberen gevestigde defensiebedrijven over te nemen om toegang te krijgen tot de nieuwe geldstromen.

“Toch is succes onzeker”, werpt de Financial Times op. “Legers kampen met gaten in hun begrotingen en jonge ruimtevaartbedrijven moeten concurreren met zwaargewichten zoals Lockheed Martin en Northrop Grumman. De vorige hype rond ruimtevaarttechnologie leverde veel teleurstelling op. Van dertien bedrijven uit de ruimtevaartsector die tussen 2018 en 2022 naar de beurs gingen, staan er momenteel slechts vier boven hun introductieprijs.”

Dit keer zijn de verwachtingen gebaseerd op concrete toezeggingen van de regeringen van de Verenigde Staten, Duitsland en Japan om commerciële aanbieders te betrekken bij snelle en goedkopere toegang tot militaire technologie. De Navo, het Amerikaanse ministerie van defensie en de Amerikaanse Space Force publiceerden plannen om fors te investeren in commerciële diensten. Ook de Amerikaanse blijkt regering niet-traditionele aannemers uit te nodigen om aan het raketschildproject Golden Dome deel te nemen, terwijl Duitsland in zijn defensieplan van 650 miljard euro eveneens op zoek is naar nieuwe leveranciers.

Er staan enorme bedragen op het spel. Als de lidstaten van de Navo hun belofte nakomen om tegen het midden van volgend decennium 5 procent van hun bruto binnenlands product aan defensie te besteden, zou volgens het Stockholm International Peace Research Institute jaarlijks een extra budget van 2.700 miljard dollar kunnen worden besteed.

Ruimtevaartbedrijven richten zich gretig op deze kansen. Starlink van Elon Musk was al marktleider in satelliet-breedband toen de technologie cruciaal werd in de verdediging van Oekraïne. In 2023 presenteerde hij Starshield, een divisie die speciaal op militaire klanten is gericht. Bedrijven uit de sector van de aardobservatie, die voorheen vooral klimaatverandering volgden, verkopen nu steeds vaker diensten voor inlichtingen en verkenning. Planet Labs sloot in juli nog een contract van 240 miljoen euro met de Duitse overheid voor de levering van beelden in hoge resolutie.

Bedrijven prijzen hun diensten aan als kant-en-klare, goedkopere opties voor strijdkrachten die onder financiële druk staan. “Landen kunnen geen tien jaar wachten om satellieten te lanceren,” aldus Planet-topman Will Marshall. Ook het Finse bedrijf Iceye, dat onder meer radar-opnames verzorgt voor Oekraïne, ziet wereldwijd groeiende belangstelling. Investeerders spelen op deze trend in. Het private-equityhuis Advent International nam in 2023 het bedrijf Maxar, een concurrent van Planet Labs, over. “Nationale veiligheid op aarde strekt zich verder uit tot nationale veiligheid in de ruimte”, verduidelijkte Shonnel Malani, partner bij Advent International.

Kruimels

Toch kunnen de financiële opbrengsten kleiner uitvallen dan gehoopt. McKinsey verwacht dat de jaarlijkse defensie-uitgaven van Europese lidstaten van de Navo in 2030 weliswaar tot 800 miljard euro verdubbelen, maar wijst erop dat de uitgaven aan ruimtevaart hooguit eveneens een verdubbeling zullen kennen en dan nog steeds slechts circa 1 procent van het totaal vormen. Na jaren van onderinvestering kampen veel Europese legers immers met tekorten aan personeel en munitie. Ruimtevaart is dan ook niet de grootste prioriteit.

Volgens de sectororganisatie ASD Eurospace kan het Europese budget voor militaire ruimtevaart jaarlijks een groei tussen 10 procent en 15 procent laten optekenen, maar dat blijft beperkt. Ondertussen botsen nieuwkomers op gevestigde partijen met decennialange relaties. “Commerciële partijen worden gezien als indringers,” beklemtoonde Paul Graziani, topman van het bedrijf Comspoc, gespecialiseerd in ruimtebewaking. “Diensten voor aanbestedingen hebben een immuunsysteem dat ons tegenwerkt. We krijgen de kruimels.”

Sommige partijen proberen barrières te omzeilen door bestaande defensiebedrijven op te kopen. Onder meer D-Orbit en het Canadese MDA Space zoeken naar overnames. Grote defensieconcerns waarschuwen intussen dat overheden zonder diepgaande expertise in ruimtevaart huiverig blijven om zwaar op commerciële oplossingen te leunen.

Ondanks de obstakels blijkt er toch optimisme te heersen. Mark Boggett, chief executive van investeerder Seraphim Space, denkt dat commerciële bedrijven tussen 10 procent en 20 procent van de wereldwijde stijging van defensiebudgetten kunnen binnenhalen. Critici betwijfelen die getallen, maar Boggett ziet een structurele verschuiving. “Conflicten gaan minder over tanks en helikopters, maar meer over digitale capaciteit”, werpt hij op. “Het geld zal heel anders verdeeld worden dan in het verleden.”