Ook in het oude Rome was het politieke debat hard en venijnig
Posted by managing21 on september 2nd, 2018
Het politieke debat in het oude Rome werd gevoerd met een grote hardheid en persoonlijke aanvallen. Er kan zelfs een vergelijking worden gemaakt met de haatzaaierij die momenteel online moet worden vastgesteld. Dat is de conclusie van een onderzoek van wetenschappers aan de Technische Universität Dresden. Deze aanvallen waren volgens de onderzoekers een integraal onderdeel van het openbare leven van de senatoren van de Romeinse Republiek. Deze vaststellingen zouden volgens de onderzoekers ook tot een relativering van de opruiende taal van de huidige generatie populisten moeten leiden.
“Een ernstige devaluatie van de politieke tegenstander versterkte de samenhorigheid en zorgde voor aandacht, amusement en verontwaardiging,” beklemtoont onderzoeksleider Martin Jehne, professor geschiedenis aan de Technische Universität Dresden. “Dit fenomeen toont veel gelijkenissen met de beledigingen, bedreigingen en haatdragende taal vandaag op het internet. De bijzonder hiërarchische Romeinse politiek klonk ruw, maar volgde in feite een aantal cruciale regels. Politici konden elkaar meedogenloos beledigen, maar tegelijkertijd dienden ze in de volksvergadering aanvallen van het publiek incasseren, zonder te kunnen terugslaan.”
“Dit vormde een uitlaatklep die, met een grote kloof tussen rijk en arm, de almachtige fantasieën van de elite beperkte,” zegt professor Jehne nog. “Misbruiken werden nagenoeg zelden opgetekend. De vergelijking met het hedendaagse discours is deels misleidend. Een zekere Romeinse robuustheid in de omgang met gewelddadige gemeenschappen, zoals Alternative für Deutschland (AfD) of Pegida, zou de opschudding over de problematiek kunnen temperen en de feitelijkheid te worden. Het weerstaan en overwinnen van beledigingen kon uiteindelijk ook een stabiliserend effect hebben. Het politieke klimaat bleef redelijk stabiel. Wraakmoorden gebeurden alleen in uitzonderlijke situaties van een burgeroorlog.”
“De laster in de Romeinse Republiek ging vrij ver,” zegt Jehne. “Marcus Tullius Cicero deinsde er niet voor terug om zijn tegenstander Clodius ervan te beschuldigen om met zijn broers en zussen een incestueuze relatie te onderhouden. Die seksuele praktijken waren ook in het oude Rome illegaal. Clodius liet zich echter niet doen en betichtte Cicero ervan dat hij zich in zijn functie van consul als een koning gedroeg. Dat was een ernstige aanklacht, want de Romeinse republiek had weinig sympathie voor het koningschap. Er waren in het politieke geschil nauwelijks beperking. Dat is een groot verschil met vandaag, waar eindeloos over de grenzen van het toelaatbare gedebatteerd.”
“De Romeinen schenen er zich weinig om te bekommeren,” aldus nog Jehne. “Het concept van smaad bestond wel, maar klachten waren bijzonder zeldzaam. De Romeinen waren trots op hun bijtende en meedogenloze humor ten koste van anderen. Die verbale agressie werd bestempeld als een belangrijk onderdeel van de stedelijke communicatievormen, in tegenstelling tot de de gemoedelijkheid van het platteland. Indien mogelijk zorgde het slachtoffer ervoor wraak te nemen. Tegenstanders werkten bovendien vaak snel weer samen en handhaafden meestal ook een normaal contact.”
Het feit dat het volk werd uitgesloten van de harde behandeling die de senatoren in de politieke arena te beurt viel, maar zelf de elite mocht beledigen, toont dat Rome de volksvergadering onbetwist als een politiek gegeven erkende. “Wie de volksvertegenwoordiging als beslissingsorgaan in vraag stelde, werd door de publieke opinie zwaar op de korrel genomen,” betoogt hij. “De macht van het volk was echter uitsluitend geldig in officiële arena’s voor politieke communicatie. De burger die op straat niet snel genoeg plaats maakte voor de senatoren en hun gevolg, werd niet gespaard.”
Het onderzoek heeft Jehne naar eigen zeggen de actuele debatten in sociale netwerken doen relativeren. “Het grensoverschrijdende betoog van groeperingen zoals Pegida of Alternative für Deutschland (AfD) – waarmee deze bewegingen hun supporters willen integreren – wordt in de media wellicht overdreven,” laat hij verstaan. “De Romeinse republiek is niet aan de verbale agressie ten onder gegaan.”