managing21.be

In Europa en China kon het voorbije jaar de luchtvervuiling door fijnstof worden teruggedrongen. Dat heeft vooral te maken met een pollutie die met menselijke activiteiten in verbrand kan worden gebracht. Dat blijkt uit een rapport van de World Meteorological Organization (WMO), gebaseerd op data van het Amerikaanse ruimtevaartbureau Nasa en de Copernicus Atmosphere Monitoring Service van de Europese Unie. Beklemtoond wordt daarbij dat luchtkwaliteit en klimaatverandering nauw met elkaar verbonden zijn.

Fijnstof met een omvang van maximaal 2,5 micrometer (PM 2.5) kan bij een langere inademing een ernstig gezondheidsrisico vormen. Het stof is immers klein genoeg om in de bloedbaan van de mens terecht te komen. Dit fijnstof is afkomstig van menselijke activiteiten zoals de verbranding van fossiele brandstoffen, transport en industrie, naast bosbranden en woestijnstof dat door de wind wordt verspreid. Inmiddels zouden wereldwijd negen op tien mensen sterk vervuilde lucht inademen.

“De gegevens maken duidelijk dat de aanwezigheid van fijnstof in China en Europa de voorbije twintig jaar is gedaald”, benadrukt Lorenzo Labrador, een wetenschapper bij de World Meteorological Organization (WMO). 

Luchtvervuiling en klimaatverandering gaan vaak hand in hand. – Foto: Pixabay

“Klimaatverandering en luchtkwaliteit kunnen niet los van elkaar worden behandeld”, benadrukte Ko Barrett, secretaris-generaal van de meteorologische organisatie. “Beide problemen moeten dan ook samen worden aangepakt. “De chemicaliën die verantwoordelijk zijn voor luchtvervuiling, worden meestal tegelijk met broeikasgassen uitgestoten. Een vicieuze cirkel van klimaatverandering, bosbranden en luchtvervuiling heeft een steeds negatievere impact op de menselijke gezondheid, de ecosystemen en de landbouw.”

In het rapport wordt nog opgemerkt dat de aanwezigheid van fijnstof in India en sommige regio’s van Zuidoost-Azië boven het wereldwijde gemiddelde ligt. Dat fenomeen moet worden toegeschreven aan menselijke en industriële activiteiten. In China en Europa bleven de cijfers echter onder het wereldwijde gemiddeld. “We denken vaak dat de afname van de vervuiling in Europa en China het rechtstreekse resultaat is van de inspanningen die in deze landen worden gedaan om de emissies terug te dringen. Dit is een weinig verrassende bevinding, want deze trend kon al bij de eerste editie van het rapport drie jaar geleden worden vastgesteld.”

Ook in Noord-Afrika en het Arabische Schiereiland konden lagere emissies van fijnstof worden gemeld. In de Verenigde Staten liet de luchtvervuiling een status quo optekenen. “Bosbranden in Noord-Amerika zorgden vorig jaar echter voor uitzonderlijk sterke emissies in vergelijking met de twee voorbije decennia”, stipt Labrador aan. 

Trend wordt verdergezet

Luchtvervuiling veroorzaakt jaarlijks meer dan 4,5 miljoen vroegtijdige overlijdens en leidt tot hoge economische en ecologische kosten. De luchtkwaliteit beïnvloedt anderzijds de gezondheid van het ecosysteem, omdat luchtverontreinigende stoffen uit de atmosfeer naar het aardoppervlak zakken. De afzet van stikstof, zwavel en ozon vermindert de diensten – zoals zuiver water, biodiversiteit en de opvang van koolstofdioxide – die door natuurlijke ecosystemen worden geleverd.

“Dit rapport heeft op vorig jaar betrekking”, beklemtoonde Ko Barrett nog. “De eerste acht maanden van dit jaar hebben een voortzetting van die trends getoond. Daarbij verhogen intense hitte en aanhoudende droogtes het risico op bosbranden en luchtvervuiling. Door de klimaatverandering zullen we dit scenario steeds vaker tegenkomen. Interdisciplinaire wetenschap en onderzoek zijn de sleutel tot het vinden van oplossingen.”

Fijnstof heeft niet alleen een grote impact op de gezondheid, maar ook op de landbouw. ??Het probleem kan de productiviteit van gewassen verminderen in gebieden waar het maximaliseren van de opbrengst nochtans van cruciaal belang is om de bevolking te voeden. Wereldwijde hotspots kunnen worden teruggevonden in landbouwgebieden in Centraal-Afrika, China, India, Pakistan en Zuidoost-Azië.

Data uit China en India geven aan dat fijnstof de opbrengst van gewassen in sterk vervuilde gebieden met wel 15 procent kan verminderen. Fijnstof vermindert de hoeveelheid zonlicht die het bladoppervlak bereikt en blokkeert fysiek de delen van bladeren die de uitwisseling van waterdamp en koolstofdioxide met de atmosfeer reguleren. De landbouw draagt echter zelf ook ??in grote mate bij tot de productie van fijnstof. Dat gebeurt door het verbranden van stronken, het aanbrengen van kunstmest en pesticiden, de grondbewerking, de oogsten en het opslaan en gebruiken van mest.

Daarnaast moesten er het voorbije jaar over de hele wereld intense bosbranden worden geregistreerd. Die kunnen door verschillende verschillende oorzaken worden aangestoken. Daarbij wordt gewezen naar het landbeheer, maar ook naar accidentele of bewuste brandstichting. Maar ook de klimaatverandering heeft hier een indirecte rol door de frequentie en intensiteit van hittegolven te vergroten en droogte te verlengen. Deze omstandigheden vergroten het risico en de waarschijnlijkheid dat bosbranden zich verspreiden, wat op zijn beurt een grote impact heeft op de luchtkwaliteit.

Meer over dit onderwerp:

• Amerikaanse vuilnisbelten belangrijke bron van pfas-vervuiling
• Britse wildbestand geniet stimulans van natuurvriendelijke landbouw
• Krachtcentrale biomassa grootste Britse producent van emissies
• Engeland telt bijna 500 chemicaliën in rivieren en grondwater
• Alarm over uitstoot 4,1 miljoen ton koolstofdioxide door Great Salt Lake