managing21.be

Europa is nog slechts enkele jaren verwijderd van de inzet van onbemande gevechtspiloten. Dat heeft Stephanie Lingemann, directeur van de luchtdivisie van de dronefabrikant Helsing, gezegd naar aanleiding van een demonstratie met een exemplaar van het jachtvliegtuig Gripen E van het Zweedse defensiebedrijf Saab in mei en juni boven de Oostzee. Helsing is momenteel de meest waardevolle startup in de Europese defensiesector.

“De experimenten met de Gripen E hebben aangetoond dat de technologie zich bijzonder snel ontwikkelt”, benadrukte Lingemann. “De inzet van onbemande gevechtsvliegtuigen zal dan ook op korte termijn worden gerealiseerd. Er wordt hier niet meer gesproken over enkele decennia, maar over enkele jaren. We verwachten dat de technologie, waarbij gevechtsvliegtuigen door software worden bestuurd, nog dit decennium op de markt zal worden geïntroduceerd.”

“De beste straaljagerpiloot kan tijdens zijn carrière ongeveer vijfduizend vlieguren opbouwen”, merkte Lingemann op. “Maar het kostte het Centaur AI-systeem van Helsing amper tweeënzeventig uur om één miljoen uur ervaring op te doen. De technologie kan heel snel een bovenmenselijk prestatieniveau bereiken en kan reageren op nieuwe omstandigheden. Piloten hoeven niet langer in gevaarlijke situaties gebracht te worden.”

Over de hele wereld werken legers – onder meer in de Verenigde Staten, Rusland en China – aan aanpassingen van bestaande straaljagers en de ontwikkeling van nieuwe onbemande toestellen. De trend betekent volgens Kevin Anderson, kolonel bij de Amerikaanse luchtmacht en analist van het Joint Air Power Competence Centre van de Navo, een paradigmaverschuiving in luchtgevechten. Volgens Lingemann moet daarbij echter met een lange overgangsperiode rekening worden gehouden.

“Piloten zullen in hun vliegtuigen in eerste instantie ondersteuning krijgen van artificiële intelligentie, die hen kan helpen bij complexe manoeuvres en het detecteren van dreigingen”, verduidelijkte Lingemann. “Beide systemen zullen een aantal decennia naast elkaar blijven bestaan. Uiteindelijk zullen de operatoren, net zoals bij drones, geleidelijk op andere functies overstappen.”

Drones en duikboten

Helsing werd vier jaar geleden opgericht, maar groeide snel uit tot een van grootste startups in Europa. Het bedrijf profiteerde van de oorlog in Oekraïne en de eis van de Verenigde Staten dat Europa een grotere verantwoordelijkheid voor de eigen militaire beveiliging zou opnemen. Deze fenomenen hebben immers geleid tot een grootschalige herbewapening van het Europese continent. De waarde van het bedrijf wordt momenteel op 12 miljard euro gewaardeerd.

Helsing begon met het ontwikkelen van artificiële intelligentie voor bestaande en toekomstige wapens, maar is inmiddels ook actief in de productie van drones en onbemande duikboten. De snelgroeiende industrie voor autonome wapens roept echter grote vragen op over ethiek, verantwoordelijkheid en de toekomst van de oorlogsvoering.

Antoine Bordes, vicevoorzitter artificiële intelligentie bij Helsing, benadrukte dat bij het bedrijf mensen altijd centraal staan bij beslissingen over de inzet van wapens en softwaresystemen. Maar hij voegde eraan toe dat Europa zich niet schuchter moet opstellen bij de ontwikkeling van autonome aanvalstechnologieën. “Als Europa dat niet – met zijn eigen waarden – doet, zal het elders gebeuren.”

Toch benadrukte Simon Brünjes, bij Helsing hoofd van de fabricage van bewapende drones die in Oekraïne worden ingezet, dat het bedrijf niet wil overgaan tot de inzet van volledig autonome dodelijke drones die zelf beslissen wat en wanneer ze aanvallen. “In Oekraïne bevinden kleuterscholen en andere civiele infrastructuur zich vaak dicht bij het front”, beklemtoonde hij. “In een dergelijke omgeving moet een mens de beslissing nemen. In andere scenario’s – zoals bij een grootschalige oorlog met Rusland of China – is dat een andere vraag.”