managing21.be

De afhankelijkheid van Chinese duurzame technologie maakt Europese landen kwetsbaar voor nationale veiligheidsrisico’s zoals cyberaanvallen, handelsbeperkingen en spionage. Dat staat in een rapport, opgesteld in opdracht van Loom, een nonprofit organisatie gericht op economische, ecologische en nationale veiligheidsvraagstukken. Het rapport werd geschreven door Michael Collins – voormalig adjunct-hoofd nationale veiligheidsstrategie bij het Britse Cabinet Office – en Michal Meidan, directeur van het China Energy Programme bij het Oxford Institute for Energy Studies.

In het rapport, gebaseerd op interviews met energiespecialisten en veiligheidsexperts, stelt dat Europese regeringen deze risico’s onvoldoende meewegen bij de invoering van Chinese duurzame technologie om de energievoorziening veilig te stellen en klimaatverandering aan te pakken.

Nadat de oorlog met Iran leidde tot de tweede energieschok in vijf jaar tijd, hebben veel Europese politici – onder wie Dan Jørgensen, Europees commissaris voor energie – betoogd dat hernieuwbare energie veiliger is dan fossiele brandstoffen, omdat deze minder gevoelig zou zijn voor prijsschommelingen en verstoringen in de toeleveringsketen.

China domineert echter de duurzame technologiesector. Het land produceert ongeveer 90 procent van de wereldwijde zonnepanelen, meer dan 80 procent van de windturbines en 80 procent van de batterijcellen. Daarnaast controleert het Aziatische land belangrijke delen van de toeleveringsketens voor zeldzame aardmetalen en halfgeleidermaterialen. Volgens Collins dreigen landen onbewust af te stevenen op een situatie waarin zij plotseling met een groot nationaal veiligheidsprobleem worden geconfronteerd.

“Landen moeten doorgaan met de energietransitie weg van fossiele brandstoffen, maar daarbij rekening houden met de risico’s en waar mogelijk hun toeleveringsketens diversifiëren”, beklemtoonde Michael Collins. “We willen niet de afhankelijkheid van de import van fossiele brandstoffen vervangen door een afhankelijkheid van Chinese koolstofarme technologie.”

Risico’s

Het rapport identificeert acht afzonderlijke risico’s die samenhangen met een te grote afhankelijkheid van Chinese groene technologie. Een van de grootste risico’s is volgens de auteurs verstoring van de toeleveringsketen. Zij stellen dat China waarschijnlijk de levering van koolstofarme technologie en componenten zal beperken. China heeft de afgelopen jaren in toenemende mate exportcontroles ingezet om invloed uit te oefenen via zijn positie in mondiale toeleveringsketens.

Ook wordt volgens de auteurs onvoldoende rekening gehouden met het risico is dat de Verenigde Staten Europa zouden kunnen dwingen Chinese technologie uit zijn energiesystemen te verwijderen, op straffe van invoerheffingen, sancties of verminderde veiligheidsgaranties. Daarbij wordt verwezen naar het besluit van het Verenigd Koninkrijk om Chinese telecombedrijf Huawei te weren uit zijn 5G-netwerk. Dat gebeurde na zware druk vanuit de Verenigde Staten.

Andere risico’s omvatten grootschalige verstorende aanvallen waarbij zogenoemde kill switches zouden kunnen worden gebruikt om zonnepanelen, windturbines en andere technologie op afstand uit te schakelen. Hoewel de auteurs stellen dat Chinese cyberactoren vrijwel zeker in staat zijn om op afstand toegang te verkrijgen tot in China geproduceerde of beheerde slimme hardware en software, achten zij de kans op een dergelijk scenario zeer klein. Het rapport wijst omvormers – die hernieuwbare energieprojecten verbinden met het elektriciteitsnet – aan als een bijzonder kwetsbaar onderdeel.

Chinese functionarissen verwerpen zorgen over afhankelijkheid van hun groene technologie. Volgens hen heeft China niet de intentie deze politiek in te zetten. Volgens hen verkleinen goedkope windturbines, zonnepanelen en andere hernieuwbare energieproducten juist het grotere risico van hoge koolstofuitstoot.

In 2023 meldde de Financial Times dat het Britse National Cyber Security Centre, onderdeel van de inlichtingendienst GCHQ, de National Grid adviseerde om onderdelen van een Chinees staatsgesteund bedrijf uit het Britse netwerk voor elektriciteitstransmissie te verwijderen vanwege bekommernissen rond cyberveiligheid. Britse veiligheidsdiensten hebben daarnaast de bredere rol van China in het Britse energiesysteem onderzocht.

Volgens Joss Garman, directeur van Loom, zouden de recente prijsschokken bij fossiele brandstoffen de Europese energietransitie moeten versnellen, maar ontstaan nieuwe gevaren omdat de goedkoopste route in overweldigende mate langs China loopt. Vorige maand wees het Verenigd Koninkrijk plannen af voor een Chinese windturbinefabriek in Schotland op grond van nationale veiligheidsbezwaren. Bij een Italiaanse aanbesteding vorig jaar werd geëist dat modules en omvormers voor nieuwe zonneprojecten van Chinese afkomst mochten zijn.

Collins benadrukte echter dat er een fundamenteel verschil bestaat tussen de risico’s van koolstofarme, op elektriciteit gebaseerde technologieën en fossiele brandstoffen. “Als de relatie met China verslechtert nadat de benodigde koolstofarme technologie al is geïnstalleerd, stort de economie niet binnen enkele dagen in, zoals we bij fossiele brandstoffen zien,” beklemtoonde Collins.