managing21.be

De vangst van de wilde zalmen in Schotland is het voorbije jaar teruggezakt tot het laagste niveau sinds in 1952 met de metingen is begonnen. Tegenover twee jaar geleden werd een daling met 41 procent opgetekend. Experts hebben het over een uiterst zorgwekkende achteruitgang van de vispopulatie.

De crisis rond de wilde zalm, een beschermde soort, wordt toegeschreven aan een afname van het aantal Atlantische zalmen dat terugkeert uit zee, waar de temperaturen stijgen, evenals aan warmere en lagere rivierstanden in Schotland. Daarnaast belemmeren obstakels zoals stuwen en dammen de toegang tot paaigebieden.

Volgens officiële statistieken bedroeg de totale hengelvangst vorig jaar ongeveer 28.000 zalmen. Die vangst bedroeg nog amper 68 procent van het gemiddelde over de voorgaande vijf jaar. Tevens is er sprake van een scherpe daling ten opzichte van de piek van ruim 111.000 exemplaren die in 2010 kon worden opgetekend.

Milieuorganisaties stellen dat ook de industrie van de zalmkweek bijdraagt aan de afname. Ontsnapte vissen uit open netten zouden zich voortplanten met wilde zalm, wat genetische verzwakking veroorzaakt. Daarnaast zouden de dichtbevolkte kweekomstandigheden luizen en andere ziekten bevorderen die schadelijk zijn voor wilde vis.

“Het is een pijnlijke trend,” zei Nick Measham, directeur van natuurbeschermingsorganisatie WildFish. Volgens hem is de impact van zalmkwekerijen op wilde populaties een van de onbetwiste negatieve factoren. Measham riep de overheid op tot strengere regulering van de sector en stelde dat consumenten zich bewust moeten worden van de gevolgen van viskweek voor wilde zalm.

In 2023 herclassificeerde de International Union for Conservation of Nature (IUCN) de wilde Atlantische zalm in Groot-Brittannië van gevoelig naar bedreigd, vanwege de versnelde achteruitgang van lokale populaties.

Zalmkweek

Sectororganisatie Salmon Scotland spreekt tegen dat zalmkweek de belangrijkste oorzaak is van de daling. De organisatie stelt dat tegenstanders van zalmkwekerijen zich baseren op ongefundeerde beschuldigingen en een agenda nastreven die banen in gevaar zou brengen.

Volgens de organisatie Fisheries Management Scotland, die rivierbeheerders vertegenwoordigt en zich inzet voor het behoud van wilde zalm, heeft het uitzonderlijk droge jaar 2025 de reeds neerwaartse trend verder versterkt. De organisatie meldt dat de zalmpopulatie in de afgelopen 25 jaar met 70 procent is afgenomen. Minder dan een vijfde van de zalmrivieren in Schotland zou nog over populaties beschikken die zichzelf op natuurlijke wijze in stand kunnen houden. Fisheries Management Scotland pleit daarom voor de invoering van een hengelvergunning als onderdeel van een nationale beschermingsstrategie.

De nieuwe cijfers zullen naar verwachting het debat aanwakkeren over de afweging tussen de economische voordelen van gekweekte zalm en de impact van de activiteit op de natuur. Fisheries Management Scotland pleit voor strengere regulering van de sector, waaronder een betere monitoring van zeeluizen bij wilde vis en maatregelen om ontsnappingen uit kwekerijen te voorkomen. In 2025 bleek volgens de statistieken 1,6 procent van de met een hengel gevangen zalmen afkomstig uit kwekerijen.

In het verkiezingsprogramma van de Scottish Greens wordt opgeroepen tot een moratorium op nieuwe zalmkwekerijen en op uitbreiding van bestaande bedrijven totdat strengere regels voor dierenwelzijn zijn ingevoerd. “Onze zeearmen worden vervuild door slecht beheerde viskwekerijen, terwijl onze rivieren en binnenlandse meren verstopt raken door rioolwater en landbouwchemicaliën,” benadrukte Ariane Burgess, parlementslid voor de Scottish Greens.

Een rapport van de Schotse regering stelde eerder dit jaar dat hoge sterftecijfers in mariene zalmkwekerijen geen wijdverbreid probleem vormen. Volgens het rapport is een aanvullende regulering niet nodig, omdat de sector al snelle stappen zet om de sterfte terug te dringen, onder meer via aangepaste netten en speciaal ontwikkelde vaccins.

Zalm is volgens Salmon Scotland het grootste exportproduct van de voedselindustrie in het Verenigd Koninkrijk en draagt de activiteit jaarlijks bijna 1 miljard pond bij aan de nationale economie. De sector ondersteunt ongeveer 11.000 banen, vooral in landelijke en kustgemeenschappen.