managing21.be

Het spoorvervoer de meest duurzame wijze van transport biedt, blijft het nog steeds een uitdaging om de uitstoot van de sector compleet te liquideren. Dat blijkt uit een rapport van de European Association of Rail Rolling Stock Lessors (Earrl), de federatie van verhuurders van rollend spoorwegmaterieel. Daarom heeft de organisatie een stappenplan gepresenteerd voor de introductie van alternatieven die tijdens het tweede kwart van deze eeuw voor de vervanging van diesellocomotieven moeten instaan.

Momenteel is 60 procent van de hoofdlijnen op het Europese spoornet geëlektrificeerd. Een verdere ontplooiing van de elektrische aandrijving zou volgens het rapport van Earrl weliswaar de meest efficiënte optie zijn, maar opgemerkt wordt dat een volledige elektrificatie van de Europese spoorwegen tegen het midden van deze eeuw niet realistisch is.

Goederenvervoer

Het Europese goederenvervoer per spoor wordt momenteel door een vloot van ongeveer elfduizend locomotieven ondersteund. Driekwart van die locomotieven worden door elektriciteit aangedreven. Er blijven op de hoofdlijnen vandaag echter ook nog altijd 2.850 diesellocomotieven operationeel. Daarnaast zijn er ook nog 10.500 diesellocomotieven voor rangeeroperaties en het verkeer op korte afstand actief.

Verder telt het Europees treinvervoer per spoor 6.250 locomotieven. Ook hier kunnen nog altijd 950 diesellocomotieven worden geïdentificeerd. Dit betekent dat in de Europese Unie in totaal nog altijd meer dan 50 procent van de vloot locomotieven op diesel rijdt. Het merendeel van die diesellocomotieven wordt ingezet voor het goederenvervoer. “Voor het goederenvervoer is een combinatie van batterijen en elektrische voeding een betere en realistischer oplossing dan een volledige elektrificatie”, wordt in het rapport opgemerkt.

Europees spoorvervoer: snelle volledige elektrificatie moeilijk realiseerbaar. (Foto: Erich Westendarp/Pixabay)

“Een combinatie van plantaardige olie en waterstof, een biobrandstof van de tweede generatie die gebruik maakt van afval uit de voedingsindustrie, kan als een alternatief voor de korte termijn en een oplossing voor een overgangsperiode worden bestempeld. Waterstof kan ook worden beschouwd als een optie voor zwaar vrachtvervoer en lange afstanden, hoewel over de huidige technologieën de nodige twijfels moeten worden geuit.”

“Een combinatie van batterijen en een voeding langs elektrische leidingen is voor het Europese spoorvervoer van de toekomst een levensvatbare oplossing”, werpt het rapport op. “Dergelijke programma zijn immers al in de strategie van de Europese Unie opgenomen, maar bovendien is de technologie momenteel al beschikbaar.”

“Midden volgend decennium zou de technologie kunnen worden geïntroduceerd in de havens en rangeerterreinen, om zich vervolgens tot de belangrijkste spoorwegnetten uit te breiden. Om dat streven te kunnen realiseren, moet de Europese Unie tijdens de tweede helft van dit decennium investeringen in de modernisering van het rollend materieel te overwegen.”

Knelpunten

Er blijven volgens de organisatie echter nog wel een aantal knelpunten. “In eerste instantie moet worden opgemerkt dat batterijen momenteel voor het goederenvervoer per spoor niet bijzonder geschikt is”, wordt er aangevoerd. “Het bereik van de batterijen blijft beperkt, waardoor de technologie niet voor transport over langere afstanden kan worden ingezet. Bovendien dreigen investeringen in deze gecombineerde aandrijving de inzet van middelen voor een volledige elektrificatie tegen het midden van deze eeuw te zullen bemoeilijken.”

Ook de tijdelijke keuzes voor biodiesel en waterstof wordt met een aantal vragen geconfronteerd. De federatie van de verhuurders hoopt de technologie zal worden gebruikt als overbrugging tot het midden van volgende decennium, wanneer een aanzienlijke verschuiving naar ge gecombineerde elektrische alternatieven zou kunnen worden gerealiseerd.

“De technologie kan snel worden ingezet, want er moeten geen andere tanks of tankstations worden voorzien”, wordt er opgemerkt. “Ook kan het product ook met gewone diesel worden gemengd. Bovendien zou de brandstof al midden dit decennium op grote schaal kunnen worden ingevoerd.”

Anderzijds moet volgens het rapport worden vastgesteld dat een levering van voldoende voorraden biodiesel op langere termijn niet kan worden verzekerd. Bovendien vertegenwoordigt de technologie geen volledig duurzame oplossing. Tevens wordt opgemerkt dat dit type van biodiesel de emissies van koolstofdioxide drastisch kan beperken, maar bij de reductie van stikstofoxide en fijnstof minder efficiënt werkt.

Waterstof kan volgens de federatie voor het goederenvervoer per spoor daarentegen wel een oplossing zijn. “De technologie is immers beter geschikt dan batterijen om zware ladingen over lange afstanden te vervoeren”, wordt er opgemerkt. “Waterstof is echter duur en gevaarlijker om op te slaan en te vervoeren. Vooral tunnels kunnen daarbij knelpunten vormen.”

“Bovendien zal de technologie voor de productie van duurzame waterstof pas ten vroegste midden volgend decennium in Europa op grote schaal aanwezig zijn. Daarbij moet erop worden gewezen dat Europa bij de productie van hernieuwbare waterstof de laatste plaats inneemt. Dit vormt een bijkomende hindernis voor de massale invoering van waterstof op het Europese continent.

De sector erkent ook niet al te optimistisch te zijn over ammoniak en hernieuwbaar aardgas als valabele alternatieven voor diesel in de spoorwegsector. Bij ammoniak wordt vooral gewezen op de uitgebreide aanpassing van het rollend materieel die noodzakelijk zou zijn, terwijl de procedures voor de correcte behandeling en opslag van het product knelpunten zouden kunnen vormen. Bij hernieuwbaar aardgas zouden anderzijds niet alleen nieuwe tankstations moeten worden gebouwd, maar zou ook het rollend materieel moeten worden aangepast.

Meer over dit onderwerp:

• Het project Rail Baltica, dat de Baltische staten met de rest van de Europese Unie moet verbinden, bereikt een nieuwe mijlpaal.
• Het nutsbedrijf Rewe is de eerste zakelijke klant die bij Deutsche Bahn gebruiker van het Deutschland Ticket wordt.
• Londen koestert plannen om een vloot oude metrostellen voor bovengronds vervoer te recupereren.
• In de Verenigde Arabische Emiraten kan Etihad Rail, de nationale spoorwegmaatschappij, zijn activiteiten starten.
• De steden Shalamcheh in Iran en Basra in Irak krijgen, over een afstand van 32 kilometer, een nieuwe spoorverbinding.