managing21.be

De Duitse automobielindustrie werd ooit wereldwijd erkend om zijn hoogwaardige, innovatieve wagens met verbrandingsmotoren en vormde een van de steunpilaren van de nationale economie. Het bezit van een Duitse auto was een luxe en statussymbool. Maar inmiddels moet van de sector een somberder beeld worden geschetst. Dat hebben analisten gezegd.

“Voor Duitse autofabrikanten die bijna honderdveertig jaar lang de onbetwiste technologische marktleiders in de sector waren en zich nauwelijks zorgen hoefden te maken over verkoop of concurrentie, is dit een onbekende situatie”, vertelde Andreas Ries, hoofd automotive bij KPMG, “De sector ondergaat de grootste transformatie uit zijn geschiedenis.” Uit cijfers van het Ifo Institut blijkt dat het sentiment in de Duitse automobielindustrie de voorbije jaren een grillig verloop heeft vertoond. In augustus daalde het sentiment opnieuw naar min 24,7 punten. De verwachtingen van het bedrijfsleven voor de volgende zes maanden waren volgens het Ifo Institut extreem pessimistisch.

Volkswagen kan niet langer uitsluiten in Duitsland fabrieken te moeten sluiten. – Foto: VW Group

De negatieve sfeer werd recent nog geïllustreerd door Volkswagen. De fabrikant erkende immers niet langer te kunnen uitsluiten dat er fabrieken in zijn thuisland Duitsland zouden worden gesloten. Volkswagen gaf daarbij te kennen zijn arbeidsovereenkomst, die in Duitsland sinds 1994 van kracht was, te moeten beëindigen.

Volkswagen is echter niet de enige Duitse autobouwer die met problemen worstelt. In de jongste reeks winstrapporten verlaagde Mercedes zijn jaarlijkse winstprognoses, terwijl ook BMW aangaf dat de winstmarge tijdens het tweede kwartaal tot een lager niveau was ingekrompen dan eerder was verwacht. Porsche verlaagde eveneens zijn prognoses voor het lopende jaar, hoewel daarbij vooral werd gewezen naar een tekort aan speciale aluminium-legeringen.

Problemen in de automobielsector kunnen ook spillover-effecten hebben op de bredere Duitse economie, die zich al sinds vorig jaar dicht bij een recessie bevindt. Tijdens het tweede kwartaal van dit jaar daalde het bruto binnenlands product van Duitsland met 0,1 procent tegenover de drie maanden voordien. “Een oude uitspraak beweert dat wanneer de Duitse automobielsector hoest, Duitsland de griep heeft”, werpt Ries op. “Die woorden beschrijven de huidige situatie op een goede manier.” De autobouw omvat niet alleen de grote constructeurs, maar ook duizenden middelgrote en kleine bedrijven in het hele land.” 

Meerdere uitdagingen

De huidige situatie is volgens experts door een reeks factoren in de hand gewerkt. “We staan voor meerdere uitdagingen”, betoogde een woordvoerder van het Duitse Verband der Automobilindustrie (VDA). “Dit drukt op de markt. We staan ??voor meerdere uitdagingen. Daarbij moet nog steeds gekeken worden naar de nasleep van de covid-pandemie, maar ook naar geopolitieke spanningen en hoge bureaucratische vereisten op nationaal en Europees niveau. De autoproductie heeft tevens geleden onder de zwakkere binnenlandse vraag, te wijten aan de algehele staat van de Duitse economie. Bredere macro-economische trends hebben ook in de autosector hun impact.”

Maar de twee factoren die keer op keer naar voren komen in het debat rond de Duitse autosector zijn de situatie op de Chinese markt en de verschuiving naar de elektrische aandrijving. “De situatie wordt nog steeds door een aantal moeilijkheden gekenmerkt, want elektrische voertuigen doen het slechter dan werd verwacht”, betoogt Horst Schneider, autospecialist bij Bank of America. “De vraag is lager dan verwacht, terwijl de concurrentie is toegenomen.”

“Terwijl de markt voor auto’s zich in China aan het herstellen is, hebben Duitse autofabrikanten het effect van die opleving niet gevoeld, want concurrenten hebben marktaandeel overgenomen”, beklemtoont. “Het is ook een kwestie van prijs. Duitse elektrische voertuigen zijn gewoon te duur, terwijl Chinese producten in sommige opzichten beter en ook beter betaalbaar zijn.

Spanningen rond heffingen tussen de Europese Unie en China hebben eveneens een negatieve impact.”

“De Duitse producenten zijn erg blootgesteld aan handelspolitiek”, verklaart Schneider. “In het verleden werd tussen 40 procent en 50 procent van de winst in China gemaakt. Maar de Chinese markt wordt voor westerse fabrikanten minder toegankelijk. Tegelijkertijd hebben we een hoger percentage elektrische voertuigen die lang niet zo winstgevend zijn als auto’s met verbrandingsmotoren. Dit heeft een dubbel probleem gecreëerd.”

“Indien de winsten in China nog steeds zo hoog waren als in het verleden, zou het dilemma van de winstgevendheid van elektrische voertuigen goed kunnen worden aangepakt. Maar omdat dit niet het geval is en ook op de Chinese markt de prijzen dalen, is er een algemene druk op de winsten en krimpen de marges. Het einde van het subsidieprogramma voor elektrische voertuigen in Duitsland heeft eveneens een negatieve impact op de markt gehad. Er wordt momenteel wel gewerkt aan een plan om nieuwe belastingverlagingen in te voeren om het gebruik van elektrische voertuigen te bevorderen.”

Volgens Andreas Ries kunnen er tussen de uitdagingen echter ook enkele hoopvolle signalen worden gevonden. “De hybride voertuigtechnologie zal bijvoorbeeld waarschijnlijk langer worden gebruikt dan verwacht en de verkoop van auto’s met verbrandingsmotoren trekt enigszins aan”, verduidelijkte hij. “Maar de politiek, het bedrijfsleven en onderzoekers moeten samenwerken om kaders te creëren die problemen zoals regelgeving kunnen aanpakken en de sector toelaten zich opnieuw op kwaliteit en regelgeving te richten.”

Het Verband der Automobilindustrie wijst echter ook op de noodzaak om andere productievoorwaarden te creëren. “We hebben politieke hervormingen nodig in plaats van regelgeving”, werd er opgemerkt. Micromanagement moet door pragmatisme worden vervangen. We hebben nood aan een moderne mengeling van marktgericht economisch beleid en vormgevend industrieel beleid. De marktomstandigheden zullen naar verwachting minstens ook het volgende jaar uitdagend blijven.”

“Veel autofabrikanten suggereren nog steeds dat hun prestaties tijdens de tweede helft van het jaar opnieuw betere cijfers zullen kunnen voorleggen dan tijdens de zes maanden voordien”, werpt ook Schneider op. “Over die vooruitzichten is nu echter twijfel gegroeid. De investeerders geloven die voorspellingen niet helemaal. Er wordt dan ook gevreesd dat het derde kwartaal van dit jaar door winstwaarschuwingen zal worden gekenmerkt. Dat leidt op zijn beurt weer tot open vragen of de gezondheidstoestand die de automarkt volgend jaar zal kennen.”

Meer over dit onderwerp:

• Japan steunt zijn autobouwers met batterij-subsidies
• Amerikaanse autodealers tonen zich pessimistischer
• Toyota schroeft ambities voor elektrische wagens terug
• General Motors stelt investering in lithiumontginning uit
• Batterijfabriek Volkswagen blijft op halve capaciteit draaien