managing21.be

Frankrijk heeft een centrale plaats in de strategie van de Europese Unie om de aanvoer van zeldzame aardmetalen te verzekeren. De regio voelt zich immers gedwongen om zijn afhankelijkheid van China voor de leveringen van deze cruciale grondstoffen, die onder meer van groot belang zijn voor de automobielindustrie, te verminderen. Dat heeft de Britse zakenkrant Financial Times gemeld.

Nadat de Amerikaanse president Donald Trump in april aankondigde aan goederen uit China zware invoerheffingen te koppelen, reageerde het Aziatische land met belangrijke exportbeperkingen op mineralen die cruciaal zijn voor de energietransitie. Dat leidde die maand tot een daling van 51 procent in de Chinese export van zeldzame aardmagneten ten opzichte van de maand voordien. Hierdoor groeide de bezorgdheid over een dreigend tekort aan componenten voor de wereldwijde automobielindustrie.

In Europa proberen bedrijven nu alternatieven te vinden voor de aankoop van Chinese grondstoffen. Leveranciers worden naar eigen zeggen overspoeld met vragen van autofabrikanten en industriële groepen die op zoek waren naar de materialen die gebruikt worden voor permanente magneten voor toepassingen zoals vliegtuigen, windturbines en elektrische auto’s.

“We worden met een bijzonder frustrerend probleem geconfronteerd”, getuigde Eric Petit, directeur van het bedrijf MagreeSource, een fabrikant van permanente magneten. “Er kan een grote vraag worden vastgesteld, maar we hebben niet voldoende capaciteit om daarop in te spelen.” Eenzelfde geluid is te horen bij Solvay Chem, dat naar eigen zeggen overspoeld wordt met smeekbeden van klanten die zich zorgen maken dat een tekort aan zeldzame aardmetalen hen met directe problemen zal confronteren. Dit heeft volgens een aantal betrokkenen een aantal leveranciers aangezet om hun tarieven sterk op te voeren, waardoor de prijzen voor klanten vaak een vertienvoudiging laten optekenen.

De mineralen zijn niet bijzonder zeldzaam, maar het is wel de uitdaging om afzettingen die economisch rendabel kunnen worden ontgonnen, te kunnen vinden. Het scheiden en verwerken van deze mineralen is een complexe operatie. Door zware investeringen in de hele toeleveringsketen te doen, heeft China in de sector een dominante positie verworven. De Chinese bedrijven hebben geprofiteerd van een staatssteun en de minder strenge milieuregels die het land hanteert. Tegen die voordelen kunnen westerse rivalen moeilijk concurreren.

Chinese afhankelijkheid

Beleidsmakers van de Europese Unie erkennen al lang dat een overdreven afhankelijkheid van China een belangrijke kwetsbaarheid is. Het Aziatische land dekt immers 98 procent van de vraag naar zeldzame aardmetalen in de Europese Unie. Er wordt nu vooral naar Frankrijk gekeken om een Europees antwoord op de Chinese uitdagingen te vinden. Frankrijk was immers historisch een belangrijke verwerker van deze metalen, voordat het land door China werd ingehaald. Frankrijk beschikt daarnaast ook over een overvloed aan relatief goedkope kernenergie. Investeerders zijn bovendien aangetrokken door de inspanningen van de Franse president Emmanuel Macron om een herindustrialisatie het land te realiseren.

Solvay heeft sinds 1948 een fabriek in La Rochelle, die in de jaren tachtig en negentig van de voorbije eeuw jaarlijks 15.000 ton zeldzame aardoxiden produceerde. In april kondigde het bedrijf aan de productie van zware en lichte zeldzame aardoxiden voor geavanceerde magneettechnologie te hervatten. Het bedrijf kondigde daarbij aan gebruik te maken van grondstoffen die niet uit China afkomstig zijn. Rhône-Poulenc, een Franse chemiegroep die in 2011 door Solvay werd overgenomen, had tot midden jaren tachtig van de voorbije eeuw trouwens een wereldwijd marktaandeel van bijna 50 procent in de verwerking van zeldzame aardmetalen.

Het bedrijf Carester uit Lyon ligt naar eigen zeggen op schema om vanaf 2026 zware oxiden van zeldzame aardmetalen te produceren. Ook dat bedrijf wil gebruik maken van grondstoffen die niet uit China afkomstig zijn. Caremag, een dochteronderneming van Carester, verkreeg in maart 216 miljoen euro van Japanse investeerders en de Franse overheid voor de bouw van een installatie voor de recyclage en raffinage van zeldzame metalen in Lacq, in de buurt van Pau. Het project heeft al 70 procent van de verwachte productie over een periode van tien jaar aan klanten, waaronder autofabrikant Stellantis, toegewezen.

Het Britse concern Less Common Metals plant in dezelfde regio een fabriek van 110 miljoen euro om oxiden om te zetten in zeldzame aardmetalen en legeringen in permanente magneten die worden gebruikt. Het concern is een van de weinige bedrijven buiten China die zeldzame aardmetalen en legeringen kan produceren, een essentiële stap tussen de scheiding van zeldzame aardmetalen en hun gebruik in de permanente magneten voor auto’s en turbines.

“Expertise is op de markt van zeldzame aardmetalen een belangrijk aspect”, benadrukt Caroline Messecar, analist bij prijsrapportagebureau Fastmarkets. “Frankrijk heeft op dit vlak een grote ervaring opgebouwd.” Eric Petit merkte daarbij wel op dat de binnenlandse industrie meer politieke en financiële steun nodig had, terwijl kopers volgens hem bereid moeten zijn een meerprijs te betalen voor lokaal geproduceerde magneten.

MagreeSource heeft bij investeerders en overheidsfondsen 200 miljoen euro opgehaald om permanente magneten te produceren op basis van gerecycleerde materialen. Vanaf 2027 hoopt het bedrijf duizend ton magneten per jaar te produceren, hoewel dit nog steeds een kleine hoeveelheid blijft in vergelijking met de zestienduizend ton die Europa jaarlijks uit China importeert.

Een Franse regeringsfunctionaris zei dat het land de Critical Raw Materials Act van de Europese Unie opnieuw wil bekijken. Daarbij zouden ook een aantal voorraadvereisten, ook door een aantal bedrijven gesuggereerd, naar voor worden geschoven. Volgens Edoardo Righetti, analist bij de denktank Centre for European Policy Studies, doet Frankrijk wel een aantal belangrijke inspanningen, maar hij voegt eraan toe dat Europa nog ver verwijderd was van een volledig ontwikkelde waardeketen.

Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, presenteerde recent de permanente magneet van het bedrijf Neo Performance Materials. “Dit product werd in Estland geproduceerd door een Canadees bedrijf, met behulp van grondstoffen uit Australië en zal uiteindelijk worden gebruikt in Duitse en Franse elektrische voertuigen en windturbines”, beklemtoonde von der Leyen daarbij.

Meer over dit onderwerp:

• Europese Unie lanceert strategisch project voor zeldzame metalen
• Japan en India starten samenwerking rond cruciale mineralen
• Quad onderneemt actie tegen Chinese dominantie zeldzame metalen
• Chili wil vergunningsprocedure voor mijnprojecten versnellen
• Smokkel van mineralen van Congo naar Rwanda op ongekend niveau
• Gebruikers zeldzame mineralen steeds vaker bereid hogere prijzen te betalen
• Groenland wil voorraad mineralen niet massaal ontginnen
• Budgetbeperkingen Trump raken ontginning zeldzame mineralen
• Braziliaanse mijnbouw ruil asbest in voor zeldzame metalen
• Mongolië lanceert onderzoek naar projecten aardmetalen