managing21.be

In de Democratische Republiek Congo heeft de regering een biedronde voor tweeënvijftig gebieden voor de winning van fossiele brandstoffen gelanceerd. Hierdoor wordt meer dan de helft van het land opgedeeld in concessies voor fossiele brandstoffen, maar dreigen ook projecten voor natuurbescherming en de woongebieden van miljoenen Congolezen in het gedrang te komen. Dat is de conclusie van een rapport van Earth Insight, Notre Terre Sans Pétrole, Rainforest Foundation UK en Corap.

De veiling heeft betrekking op 124 miljoen hectare land en binnenwateren. Maar volgens een aantal milieudeskundigen vertegenwoordigen de geselecteerde gebieden de slechtste plek ter wereld om naar olie te zoeken, vanwege de enorme koolstofopslag en de unieke biodiversiteit – waaronder bedreigde laaglandgorilla’s en bonobo’s – die er worden aangetroffen.

Volgens een ruimtelijke analyse door Earth Insight bestaat 64 procent van het geselecteerde gebied uit intact tropisch regenwoud. “De uitbreiding van de ontginning van olie en gas druist in tegen de internationale beloftes van Congo rond biodiversiteit en klimaatbescherming”, waarschuwen milieuspecialisten.

In juli 2022 probeerde de Congolese regering al dertig sites voor de ontginning van olie en gas te veilen, maar die ronde werd uiteindelijk geannuleerd wegens laattijdige inzendingen en gebrek aan concurrentie. “Maar nu wordt de slechtste plek ter wereld om naar olie te zoeken opnieuw geveild”, beklemtoonde Simon Lewis, professor ecologie aan het University College London. “Geen enkel geloofwaardig bedrijf zou hierop mogen bieden. De aanwezige voorraden zijn wellicht onvoldoende om een rendabele uitbating te garanderen. Een exploitatie zou – financieel, sociaal en ecologisch – een zware kost vergen.”

Eerder dit jaar kondigde de Congolese regering nog een ecologisch project aan voor de corridor Kivu-Kinshasa. Maar volgens het milieurapport zou 72 procent van deze corridor overlappen met de geplande concessies voor olie en gas. Ook de Cuvette Centrale, het grootste tropische veenmoeras-complex ter wereld, valt binnen de nieuw aangewezen concessies. Dit uitgestrekte gebied, even groot als Nepal, huisvest zeldzame diersoorten zoals bosolifanten, laaglandgorilla’s, chimpansees en endemische vogels. Naar schatting ligt er in het veengebied ongeveer 30 miljard ton koolstofdioxide opgeslagen.

Collectieve mislukking

De voorbije jaren zijn er meerdere internationale pogingen ondernomen om financiering te vinden voor de bescherming van het tropisch woud in Congo. Met het Central African Forest Initiative (Cafi) werd een project – ter waarde van 500 miljoen dollar – opgezet om de ontbossing terug te dringen en 8 miljoen hectare aangetast land te herstellen.

Tot nu toe werd echter slechts 150 miljoen dollar uitbetaald. Daarmee is een grote achterstand opgelopen tegenover het bedrag van bijna 400 miljoen dollar dat volgens het contract al overgemaakt had moeten worden. Er lopen gesprekken om de uitbetaling te versnellen. Critici noemden het gebrek aan internationale financiering om bossen economisch rendabel te houden een collectieve mislukking, waardoor landen zoals Congo geneigd zijn overeenkomsten rond de winning van olie en gas te sluiten.

Naast de natuurschade zijn er echter ook sociale gevolgen. Naar schatting 39 miljoen mensen wonen immers binnen de gebieden die voor de ontginning zijn opengesteld. Daaronder bevinden zich veel inheemse bevolkingsgroepen en gemeenschappen die afhankelijk zijn van gezonde bossen en rivieren. Pascal Mirindi, campagnecoördinator van Notre Terre Sans Pétrole, wijst er daarbij op dat 64 procent van de bossen door de concessies rechtstreeks zouden worden getroffen.

Het rapport roept de Congolese overheid en internationale partners op om de aanbesteding te annuleren en te investeren in ontwikkelingsmodellen die de rechten van inheemse volkeren en gemeenschappen respecteren. “De ontginning van olie en gas in deze kwetsbare ecosystemen zou verwoestende gevolgen hebben voor de biodiversiteit, de lokale gemeenschappen, landrechten en de wereldwijde strijd tegen klimaatverandering”, gaf Anna Bebbington, onderzoeksmanager bij Earth Insight, aan.

Meer over dit onderwerp:

• Verenigd Koninkrijk heropent tinmijn in Cornwall