managing21.be

Verkeersstromen worden niet alleen door wegen bepaald. Dat blijkt uit een onderzoek van wetenschappers aan de ETH Zürich en de University of Wisconsin, waarbij werd geanalyseerd op welke manier stedelijke ontwikkeling en verkeer elkaar wederzijds beïnvloeden en welke oorzakelijke verbanden daarbij optreden.

Of het verkeer in een stad vlot doorstroomt of vastloopt, hangt van meer af dan alleen de wegeninfrastructuur. Wanneer een stedelijk spoorwegnet naar de buitenwijken wordt uitgebreid, leidt dat er vaak toe dat er extra woningen worden gebouwd in een beter verbonden agglomeratie. Het omgekeerde geldt eveneens. Als in een buitenwijk nieuwe gebouwen als paddenstoelen uit de grond schieten, vraagt dat om een uitbreiding van de transportinfrastructuur. Stedelijke ontwikkeling en vervoer staan dus in een wederkerige relatie tot elkaar.

“Onze steden worden steeds complexer, terwijl vervoerssystemen onder toenemende druk staan”, benadrukte onderzoeksleider Yatao Zhang, expert geoinformatica. “Daarom is het cruciaal om de relatie tussen mobiliteit en steden te begrijpen, omdat dit de enige manier is om stedelijke centra op een duurzame manier te ontwikkelen en vorm te geven,” 

De onderzoekers vergeleken dertig grote steden over de hele wereld. De studie richtte zich op het wegverkeer en in het bijzonder op verkeersopstoppingen. Dat gebeurde op basis van de verkeersdata van het bedrijf Here Technologies, dat op basis van voertuigbewegingen wereldwijd congesties regristreert. De wetenschappers koppelden deze congestiegegevens aan uiteenlopende stedelijke kenmerken, zoals de structuur van het wegennet, de vorm van groengebieden en de indeling van wijken en buurten. Ook werd gekeken naar de functie van stedelijke gebieden, zoals wonen, winkelen, sport, bestuur en onderwijs.

Het is bekend dat stedelijke structuren en verkeer elkaar beïnvloeden. Een stad met een hoge bebouwingsdichtheid of een goed wegennet kent doorgaans veel verkeer. Zhang en zijn collega’s gingen echter een stap verder. Zij ontwikkelden een methode waarmee het mogelijk wordt om de wederzijdse invloed van stedelijke kenmerken en verkeer in de tijd te beschrijven en zelfs causale verbanden vast te stellen.

Sterke correlatie

Opvallend is dat er een sterke correlatie bestaat tussen de uitbreiding van het wegennet en verkeersdrukte. Ook de ruimtelijke vorm van een stad en de aanwezigheid van verschillende typen bebouwing blijken bepalende factoren voor verkeersvolumes. Een uitgestrekte stad leidt doorgaans tot meer verkeer, terwijl de concentratie van vrijetijdsactiviteiten in een wijk het weekendverkeer kan verhogen. Gemengde functies – wonen en werken in dezelfde omgeving – leiden daarentegen tot minder verkeer, omdat woon-werkafstanden korter worden. “Verkeer ontstaat door wat mensen doen, niet alleen door de aanwezigheid van wegen”, beklemtoonde Zhang.

Het onderzoek richt zich vooral op internationale vergelijking. Zo blijken er duidelijke verschillen tussen bijvoorbeeld Singapore en Zürich. Singapore wordt gekenmerkt door afgebakende woongebieden die gericht zijn op een centrum met dienstverlenende banen. Veranderingen in woongebieden hebben daar een directe invloed op pendelstromen. In Zürich is die relatie tussen stedelijke ontwikkeling en vervoer minder uitgesproken, omdat woningen verspreid over de stad liggen.

Volgens Martin Raubal, hoogleraar Geoinformation Engineering aan ETH Zürich en begeleider van het onderzoek, biedt de studie belangrijke perspectieven voor stedelijke en transportplanning op middellange termijn. “De studie biedt een innovatieve methode om te voorspellen hoe een verandering in een stedelijk kenmerk – zoals de bouw van een groot winkelcentrum – het verkeer op middellange termijn beïnvloedt”, beklemtoonde hij.