De afhankelijkheid van Chinese duurzame technologie maakt Europese landen kwetsbaar voor nationale veiligheidsrisico’s zoals cyberaanvallen, handelsbeperkingen en spionage. Dat staat in een rapport, opgesteld in opdracht van Loom, een nonprofit organisatie gericht op economische, ecologische en nationale veiligheidsvraagstukken. Het rapport werd geschreven door Michael Collins – voormalig adjunct-hoofd nationale veiligheidsstrategie bij het Britse Cabinet Office – en Michal Meidan, directeur van het China Energy Programme bij het Oxford Institute for Energy Studies.

In het rapport, gebaseerd op interviews met energiespecialisten en veiligheidsexperts, stelt dat Europese regeringen deze risico’s onvoldoende meewegen bij de invoering van Chinese duurzame technologie om de energievoorziening veilig te stellen en klimaatverandering aan te pakken.

Nadat de oorlog met Iran leidde tot de tweede energieschok in vijf jaar tijd, hebben veel Europese politici – onder wie Dan Jørgensen, Europees commissaris voor energie – betoogd dat hernieuwbare energie veiliger is dan fossiele brandstoffen, omdat deze minder gevoelig zou zijn voor prijsschommelingen en verstoringen in de toeleveringsketen.

China domineert echter de duurzame technologiesector. Het land produceert ongeveer 90 procent van de wereldwijde zonnepanelen, meer dan 80 procent van de windturbines en 80 procent van de batterijcellen. Daarnaast controleert het Aziatische land belangrijke delen van de toeleveringsketens voor zeldzame aardmetalen en halfgeleidermaterialen. Volgens Collins dreigen landen onbewust af te stevenen op een situatie waarin zij plotseling met een groot nationaal veiligheidsprobleem worden geconfronteerd.

“Landen moeten doorgaan met de energietransitie weg van fossiele brandstoffen, maar daarbij rekening houden met de risico’s en waar mogelijk hun toeleveringsketens diversifiëren”, beklemtoonde Michael Collins. “We willen niet de afhankelijkheid van de import van fossiele brandstoffen vervangen door een afhankelijkheid van Chinese koolstofarme technologie.”

Risico’s

Het rapport identificeert acht afzonderlijke risico’s die samenhangen met een te grote afhankelijkheid van Chinese groene technologie. Een van de grootste risico’s is volgens de auteurs verstoring van de toeleveringsketen. Zij stellen dat China waarschijnlijk de levering van koolstofarme technologie en componenten zal beperken. China heeft de afgelopen jaren in toenemende mate exportcontroles ingezet om invloed uit te oefenen via zijn positie in mondiale toeleveringsketens.

Ook wordt volgens de auteurs onvoldoende rekening gehouden met het risico is dat de Verenigde Staten Europa zouden kunnen dwingen Chinese technologie uit zijn energiesystemen te verwijderen, op straffe van invoerheffingen, sancties of verminderde veiligheidsgaranties. Daarbij wordt verwezen naar het besluit van het Verenigd Koninkrijk om Chinese telecombedrijf Huawei te weren uit zijn 5G-netwerk. Dat gebeurde na zware druk vanuit de Verenigde Staten.

Andere risico’s omvatten grootschalige verstorende aanvallen waarbij zogenoemde kill switches zouden kunnen worden gebruikt om zonnepanelen, windturbines en andere technologie op afstand uit te schakelen. Hoewel de auteurs stellen dat Chinese cyberactoren vrijwel zeker in staat zijn om op afstand toegang te verkrijgen tot in China geproduceerde of beheerde slimme hardware en software, achten zij de kans op een dergelijk scenario zeer klein. Het rapport wijst omvormers – die hernieuwbare energieprojecten verbinden met het elektriciteitsnet – aan als een bijzonder kwetsbaar onderdeel.

Chinese functionarissen verwerpen zorgen over afhankelijkheid van hun groene technologie. Volgens hen heeft China niet de intentie deze politiek in te zetten. Volgens hen verkleinen goedkope windturbines, zonnepanelen en andere hernieuwbare energieproducten juist het grotere risico van hoge koolstofuitstoot.

In 2023 meldde de Financial Times dat het Britse National Cyber Security Centre, onderdeel van de inlichtingendienst GCHQ, de National Grid adviseerde om onderdelen van een Chinees staatsgesteund bedrijf uit het Britse netwerk voor elektriciteitstransmissie te verwijderen vanwege bekommernissen rond cyberveiligheid. Britse veiligheidsdiensten hebben daarnaast de bredere rol van China in het Britse energiesysteem onderzocht.

Volgens Joss Garman, directeur van Loom, zouden de recente prijsschokken bij fossiele brandstoffen de Europese energietransitie moeten versnellen, maar ontstaan nieuwe gevaren omdat de goedkoopste route in overweldigende mate langs China loopt. Vorige maand wees het Verenigd Koninkrijk plannen af voor een Chinese windturbinefabriek in Schotland op grond van nationale veiligheidsbezwaren. Bij een Italiaanse aanbesteding vorig jaar werd geëist dat modules en omvormers voor nieuwe zonneprojecten van Chinese afkomst mochten zijn.

Collins benadrukte echter dat er een fundamenteel verschil bestaat tussen de risico’s van koolstofarme, op elektriciteit gebaseerde technologieën en fossiele brandstoffen. “Als de relatie met China verslechtert nadat de benodigde koolstofarme technologie al is geïnstalleerd, stort de economie niet binnen enkele dagen in, zoals we bij fossiele brandstoffen zien,” beklemtoonde Collins.

Booking Holdings heeft zijn verwachtingen voor het volledige boekjaar 2026 verlaagd vanwege de aanhoudende gevolgen van het conflict in het Midden-Oosten voor de reisindustrie. Volgens het bedrijf houden verstoringen van belangrijke transportroutes en bredere economische druk de vooruitzichten onder druk.

Het bedrijf verklaarde ervan uit te gaan dat de directe en indirecte impact van het conflict in het Midden-Oosten aanhoudt tot eind juni. Daarnaast verwacht Booking Holdings dat bredere inflatiedruk, waaronder schommelingen in kerosineprijzen en capaciteitsverlagingen bij luchtvaartmaatschappijen, het reisgedrag in bredere zin zal beïnvloeden.

“Deze ontwikkelingen kunnen tegenwind veroorzaken in de gehele reisketen en wij volgen de situatie nauwlettend. Onze verwachtingen voor het tweede kwartaal en het volledige boekjaar zijn gebaseerd op schattingen en de momenteel beschikbare informatie in een uitzonderlijk onvoorspelbare omgeving,” merkt het bedrijf op.

Voor het lopende kwartaal rekent Booking Holdings op een groei van het aantal geboekte overnachtingen tussen 2 procent en 4 procent en een stijging van de bruto boekingen tussen 4 procent tot 6 procent. Ook de omzet en de operationele winst zullen naar verwachting met 4 procent tot 6 procent toenemen. Daarmee komt de omzetprognose uit op een bedrag tussen 7,07 miljard dollar en 7,21 miljard dollar.

Voor het hele boekjaar verwacht het bedrijf dat de bruto boekingen met een hoog enkelcijferig tot laag dubbelcijferig percentage stijgen, waar eerder nog werd uitgegaan van een lage dubbelcijferige groei. De operationele winst per aandeel zal naar verwachting 10 procent tot 15 procent toenemen. Eerdere verwachtingen maakten gewag van een groei met ongeveer 15 procent. De omzetgroei wordt nu geraamd op een hoog enkelcijferig percentage, vergeleken met een eerdere prognose van lage dubbelcijferige groei.

In het eerste kwartaal van dit jaar rapporteerde Booking Holdings een winst van 1,14 dollar per aandeel. De omzet steeg met ruim 16 procent tot 5,53 miljard dollar. De resultaten weerspiegelen een stijging van 6 procent in geboekte overnachtingen en een toename van 15 procent in bruto boekingen. Beide cijfers werden volgens het bedrijf met ongeveer 2 procentpunt negatief beïnvloed door het conflict in het Midden-Oosten. Daarnaast kondigde Booking Holdings een kwartaaldividend aan van 0,42 dollar per aandeel.

Het aansluiten van schepen op laadstations op zee is doorgaans omslachtig. Met een nieuwe magnetische laadstekker voor boten zou dat echter bijna even eenvoudig kunnen worden als het plaatsen van een beker in een bekerhouder. Dat blijkt uit een studie van wetenschappers aan het onderzoekscentrum Sintef in Trondheim (Noorwegen).

Elektrische verbindingen zijn gevoelig voor de zoute omstandigheden op zee, maar een nieuwe magnetische stekker maakt het laden op open water mogelijk. Daardoor zou het opladen van een schip op zee even gangbaar kunnen worden als het opladen van een auto langs de snelweg.

Batterijaangedreven offshorevaartuigen zouden daardoor operationeel kunnen blijven zonder lange afstanden naar een haven te moeten afleggen om op te laden. Alleen al de reis naar de kust zou een aanzienlijk deel van de batterijcapaciteit verbruiken.
Het gaat daarbij vooral om elektrische Service Operation Vessels (SOV), die onderhoud uitvoeren aan offshore windparken. Ook andere scheepstypen, zoals bevoorradingsschepen in de olie-industrie — zogeheten Platform Supply Vessels (PSV) — komen in aanmerking.

Technische uitdagingen

Het installeren van laadstations op zee brengt aanzienlijke uitdagingen met zich mee. Toch zijn enkele bedrijven daar al mee begonnen. Eén van die ondernemingen is Vard. “Beweging en slijtage maken het opladen op zee met klassieke stekkerverbindingen een lastige opdracht”, benadrukt Håvard Vollset Lien, directeur van Vard en leider van het project Ocean Charger. “Mechanische slijtage, corrosie en intensief onderhoud verhogen de risico’s en kosten.”

Binnen het Ocean Charger-project werken wetenschappers en ingenieurs aan een alternatief voor conventionele laadstekkers. “We hebben tal van oplossingen onderzocht,” zegt Giuseppe Guidi, senior onderzoeker bij Sintef. “Daarbij hebben we een oplossing getest die vrijwel werkt als een regulier elektrisch contact, maar waarbij de energie inductief wordt overgedragen via een volledig ingekapselde stekker die bestand is tegen zware omstandigheden.”

Het principe is eenvoudig. De traditionele metalen contactpunten, die gevoelig zijn voor corrosie, worden vervangen door magnetische velden. Doordat de energieoverdracht plaatsvindt zonder direct metalen contact, wordt de laadverbinding beter beschermd tegen de corrosieve invloeden van zout water en andere natuurlijke elementen. Aan de kabel van het laadstation — bijvoorbeeld afkomstig van een windturbine — wordt een spoel bevestigd die volledig waterdicht is ingekapseld in materiaal dat bestand is tegen zout en algen. Een vergelijkbare spoel wordt op het schip gemonteerd.

Onderzoekers van het Sintef ontwikkelden en testten de inductieve laadspoel, het centrale onderdeel van het systeem. Via een magnetisch veld wordt stroom overgedragen zodra beide spoelen dicht genoeg bij elkaar komen. “Het is niet nodig om de stekker uiterst nauwkeurig in de ontvanger te plaatsen,” beklemtoont Guidi. “Het werkt ongeveer zoals een beker in een bekerhouder plaatsen. Ongeacht de oriëntatie past het systeem vanzelf. Het is zeer plug-and-play.” Volgens de ontwikkelaars levert deze nieuwe stekker telkens opnieuw een snellere, veiligere en stabielere verbinding.

Hoewel draadloze energieoverdracht naar een scheepsbatterij eenvoudig klinkt, vereist het in de praktijk een complex geheel van technische systemen die efficiënt, veilig en kosteneffectief moeten samenwerken. De elektriciteit moet eerst worden omgezet van wisselstroom naar gelijkstroom, vervolgens onder hoge spanning via een flexibele kabel worden getransporteerd en daarna worden omgezet naar hoogfrequente stroom voor magnetische overdracht.

Aan boord moet de energie opnieuw worden opgevangen, omgezet en veilig naar de batterij worden geleid. Daarvoor zijn speciale kabels, intelligente besturingssystemen en componenten nodig die bestand zijn tegen hoge vermogens en zware omstandigheden.
Volgens Guidi lag de focus van het team met name op twee aspecten. Er werd vooral gewerkt aan het elektromagnetische ontwerp van de spoelen en het regelsysteem dat energieverliezen tot een minimum moet beperken.

Weersbestendig

Het doel was om een efficiëntie te behalen die vergelijkbaar is met conventioneel laden via fysieke contacten, maar dan met het voordeel van een onderhoudsvrije en robuuste oplossing. Volgens de ontwikkelaars is dat gelukt. “Het grote voordeel van het opladen op zee op deze manier is dat lokaal opgewekte elektriciteit direct wordt gebruikt om schepen op te laden, waardoor nauwelijks energie verloren gaat,” zegt Vollset Lien.

“Ook wanneer er weinig wind is, kan het laden via een tussentijdse opslag van elektriciteit in een offshore substation, een zogenoemde OSS-hub, doorgaan”, verduidelijkt Vollset Lien. “De OSS-hub fungeert als elektrisch knooppunt op zee, verzamelt stroom van windturbines en maakt het mogelijk schepen direct op zee op te laden zonder naar land terug te keren.”

Op langere termijn ziet projectleider Håvard Vollset Lien mogelijkheden om deze technologie te gebruiken voor een uitgebreide laadinfrastructuur langs de volledige Noorse kustlijn. “Misschien wordt het op termijn een vertrouwd beeld dat elektrische service- en kustvaartuigen hun batterijen op zee opladen terwijl zij zich op de vaarroutes bevinden,” suggereert hij.

Ambtenaren in Tokio mogen voortaan shorts dragen op kantoor als onderdeel van nieuwe kledingvoorschriften die bedoeld zijn om de kosten voor airconditioning te verlagen. Dat heeft een functionaris vrijdag verklaard, terwijl de oorlog in het Midden-Oosten wereldwijd de energieprijzen opdrijft.

De regering van Tokio moedigt personeel aan om luchtigere kleding te dragen om de afhankelijkheid van airconditioning te verminderen, aldus de functionaris. De versoepelde kledingregels maken deel uit van een vernieuwde versie van “Cool Biz”, een initiatief voor energiebesparing dat in 2005 werd gelanceerd door het Japanse ministerie van leefmilieu. Dat programma spoorde ambtenaren aan om in de zomer af te zien van stropdassen en colberts, waarbij sommigen verschenen in shirts met kraag in Okinawaanse stijl.

“De dreigende energiecrisis als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten is een van de factoren” die de Japanse hoofdstad ertoe hebben aangezet een stap verder te gaan en werknemers deze maand toe te staan shorts te dragen”, gaf een stadsambtenaar aan. Op beelden van lokale media eerder deze week waren al mannelijke medewerkers van de gemeente Tokio te zien in shorts en T-shirts.

Yuriko Koike, de gouverneur van Tokio, die het oorspronkelijke Cool Biz-programma twintig jaar geleden als minister van Milieu lanceerde, steunt het initiatief volledig. “Deze zomer moedigen wij koele kleding aan die comfort vooropstelt, waaronder polo’s, T-shirts en sneakers en – afhankelijk van de functie – shorts,” zei zij recent tegen verslaggevers, verwijzend naar een zorgwekkend vooruitzicht voor vraag en aanbod van elektriciteit”.

Volgens Koike omvat het vernieuwde Cool Biz-programma ook een grotere inzet op thuiswerken en het vervroegen van werktijden.

Japan beleefde volgens het Japanse Meteorologisch Agentschap vorig jaar zijn warmste zomer sinds het begin van de metingen in 1898. Temperaturen van 40 graden Celsius en hoger komen inmiddels zo vaak voor dat het agentschap vorige week een officiële benaming introduceerde voor deze extreme weersomstandigheden. Extreem hete dagen worden daarbij als kokusho-dagen omschreven.

Airbus heeft aangekondigd dat de kwartaalwinst is gehalveerd ten opzichte van een jaar eerder, doordat de leveringen van zijn bestverkopende vliegtuigen zijn vertraagd. De omzet in het eerste kwartaal van dit jaar bedroeg 12,65 miljard euro, terwijl de winst per aandeel uitkwam op 74 eurocent.

De operationele winst daalde met 52 procent tot 300 miljoen euro, tegenover 624 miljoen euro in dezelfde periode vorig jaar. Airbus had eerder al gemeld in het eerste kwartaal 114 commerciële vliegtuigen te hebben geleverd, tegenover 136 in dezelfde periode vorig jaar.

Het bedrijf handhaafde de prognose die het medio februari afgaf om in 2026 in totaal 870 commerciële toestellen te leveren, minder dan de circa 880 waarop analisten hadden gerekend. Airbus verwees daarbij naar motorentekorten als gevolg van problemen bij leverancier Pratt & Whitney. De prognose houdt geen rekening met extra verstoringen van wereldhandel, luchtverkeer of toeleveringsketens.

Guillaume Faury, topman van Airbus, verklaarde dat het concern de mogelijke gevolgen van het conflict in het Midden-Oosten nauwlettend volgt, zonder verdere details te geven. Volgens hem blijft Airbus in de commerciële luchtvaart de productie opvoeren volgens plan, ondanks de tekorten aan Pratt & Whitney-motoren. Binnen de defensietak ligt de focus op het opvoeren van de productie om aan de wereldwijde vraag te voldoen.

De omzet van de commerciële vliegtuigdivisie daalde in het kwartaal met 11 procent op jaarbasis. De helikopterdivisie bleef stabiel, terwijl defensie en ruimtevaart met 7 procent groeiden. De totale omzet van Airbus daalde met 7 procent. Het aantal bruto-orders voor commerciële vliegtuigen steeg met 46 procent tot 408.

Vooruitgang Boeing

Volgens analisten is het beleggerssentiment rond Airbus sinds begin dit jaar duidelijk verslechterd, nu concurrent Boeingvooruitgang boekt in zijn herstel na een langdurige crisis. Airbus profiteerde de afgelopen jaren van sterke groei terwijl Boeing worstelde met ontwerp- en productieproblemen rond zijn bestverkopende narrowbody-toestel, de Boeing 737 Max.

Recent meldde Boeing een kleiner dan verwacht verlies over het eerste kwartaal, dankzij verbeteringen in meerdere bedrijfsonderdelen, waaronder de commerciële vliegtuigdivisie. Boeing werkt aan een hersteloperatie om weer winstgevend te worden na een reeks kwaliteitsproblemen en een bijna-catastrofale losraking van een rompdeurpaneel in januari 2024.

Net zoals Airbus kampt ook Boeing met aanhoudende verstoringen in de toeleveringsketen sinds de coronapandemie. Kelly Ortberg, chief executive van Boeing, zei dat het bedrijf sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten in februari geen vertraging ziet in vliegtuigorders.

Analisten van UBS stelden eerder deze maand dat de verstoringen rond de Straat van Hormuz vooralsnog slechts beperkte gevolgen lijken te hebben. Volgens hen blijft de vervangingsvraag naar vliegtuigen sterk genoeg om de vraag naar Airbus-toestellen op peil te houden, zelfs bij langdurig hogere brandstofprijzen.

Mercedes-Benz heeft in het eerste kwartaal een scherpe daling van 17 procent in de operationele winst gerapporteerd. De fabrikant van premiumauto’s stelt echter dat nieuwe modelintroducties en kostenbeheersing de prestaties moeten verbeteren, ondanks druk op de marges door concurrentie en importheffingen, met name in China.

Importheffingen, hevige concurrentie in China en een moeizame overgang naar elektrische voertuigen zetten Duitse autofabrikanten zoals Mercedes onder druk. Dat heeft Ola Källenius, chief executive van Mercedes  ertoe aangezet kosten en banen te schrappen en tegelijk de introductie van nieuwe modellen te versnellen.

De autofabrikant meldde een winst vóór rente en belastingen (EBIT) van 1,9 miljard euro over het eerste kwartaal van dit jaar. Dit betekent een daling van 17 procent op jaarbasis. Dat resultaat lag wel boven de gemiddelde analistenverwachting van 1,6 miljard euro, volgens een peiling van Visible Alpha.

Financieel directeur Harald Wilhelm zei dat het bedrijf op schema ligt om in 2026 een groepswinst te behalen die aanzienlijk boven het resultaat van 5,8 miljard euro van vorig jaar ligt. “Een sterke vraag naar onze nieuwe producten en een goed gevuld orderboek positioneren ons gunstig voor een versnelling in de tweede helft van het jaar,” aldus Wilhelm.

Mercedes brengt tussen 2025 en 2027 veertig nieuwe modellen op de markt, waaronder de volledig elektrische CLA-sedan in het instapsegment en een vernieuwde S-Klasse-serie, bedoeld om zijn positie als toonaangevend luxemerk in China te behouden. De financieel directeur zei dat het concern strikte kostenbeheersing zal handhaven en tegelijk mikt op een voorzichtige terugkeer naar hogere marges in de kernactiviteit personenauto’s, met een middellangetermijndoel van 8 tot 10 procent.

De marge in het eerste kwartaal daalde naar 4,1 procent, tegenover 7,3 procent een jaar eerder, maar bleef binnen de verwachte bandbreedte van 3 tot 5 procent voor het volledige jaar. Analisten van Bernstein noemden de cijfers een solide reeks resultaten, ondanks aanhoudende problemen in China. De verkoop van Mercedes in de grootste automarkt ter wereld verslechterde verder, met een daling van 27 procent in het eerste kwartaal.

Joby Aviation voert in New York een week lang demonstratievluchten uit met punt-tot-punt-luchttaxi’s. Daarmee zet het bedrijf een volgende stap richting goedkeuring door de overheid voor de commerciële inzet van elektrische toestellen met verticale start- en landingscapaciteit.

De tests deze week met de zogenoemde eVTOL-toestellen maken deel uit van een proefprogramma dat in september werd aangekondigd door de Federal Aviation Administration (FAA). Een toestel van Joby vertrok daarbij vanaf JFK Airport in New York en landde op verschillende bestaande helihavens in de stad, waaronder Downtown Skyport en de helihavens aan West 30th Street en East 34th Street in Midtown. Verdere testvluchten staan de rest van de week gepland.

Bedrijven in de luchttaxisector proberen versneld goedkeuringen te verkrijgen en hun toestellen commercieel in te zetten om te voldoen aan de groeiende vraag naar snellere en duurzamere stedelijke mobiliteit. Zij promoten evtol-toestellen, die verticaal kunnen opstijgen en landen, voor vervoer van reizigers naar luchthavens of voor korte verplaatsingen binnen steden.

Joby wil Lower Manhattan en Midtown verbinden met JFK in minder dan tien minuten, voor een traject dat door verkeersdrukte in New York meer dan een uur kan duren. Volgens het bedrijf wordt vooruitgang geboekt in de laatste fase van de FAA-certificering, na de recente vlucht van het eerste conform geproduceerde toestel. Dat is een noodzakelijke stap voordat FAA-piloten aanvullende tests kunnen uitvoeren.

“Na een reeks bemande demonstratievluchten in de regio rond de San Francisco Bay Area brengt de campagne in New York het toestel op reële vliegroutes en in operationele omstandigheden in een van de dynamischste steden ter wereld,” aldus Joby. Volgens het bedrijf worden daarbij akoestische en prestatiegegevens getest die van belang zijn voor de ontwikkeling van stedelijke luchtritdiensten.

President Donald Trump gaf in juni via een presidentieel decreet opdracht tot de oprichting van het proefprogramma. Ook andere landen, waaronder India, China en de Verenigde Arabische Emiraten, werken aan een versnelde introductie van eVTOL-toestellen, die mogelijk later dit jaar al betalende passagiers kunnen vervoeren.

In 2022 investeerde Delta Air Lines 60 miljoen dollar in Joby en verwierf het een klein aandelenbelang binnen een partnerschap dat op termijn luchttaxidiensten van en naar luchthavens in New York en Los Angeles wil aanbieden.

SpaceX, OpenAI en Anthropic lijken zich op te maken voor de grootste golf van beursintroducties (IPO’s) in de geschiedenis. Opvallend is dat alle drie de bedrijven verlieslatend zijn, een combinatie die zonder precedent is bij een Amerikaans marktdebuut. Volgens schattingen van LPL Financial kunnen de drie ondernemingen samen circa 3 biljoen dollar aan marktwaarde toevoegen aan de Amerikaanse aandelenmarkt, die momenteel meer dan 69 biljoen dollar omvat.

De beursgangen gelden mogelijk als de belangrijkste test van de afgelopen tien jaar voor de bereidheid van beleggers om te investeren in snelgroeiende technologiebedrijven. “Zodra de eerste opwinding voorbij is en iedereen het aandeel wil bezitten, wordt het cruciaal dat deze bedrijven duidelijk maken wat hun winstgevendheid is,” aldus Anthony Saglimbene, hoofd marktstrategie bij Ameriprise.

Wat deze beursintroducties onderscheidt, is het grote verschil tussen waardering en fundamenten. Op de private markt worden de drie bedrijven gewaardeerd op niveaus vergelijkbaar met Meta en Palantir, maar zonder een vergelijkbaar trackrecord van stabiele winsten. Spacex, het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk, mikt alleen al op een waardering van 1,75 biljoen dollar, wat de grootste introductie ooit zou maken, groter dan die van Meta Platforms en Tesla. OpenAI zou streven naar een waardering van ongeveer 1 biljoen dollar, terwijl concurrent Anthropic tijdens een financieringsronde in februari nog werd gewaardeerd op 380 miljard dollar.

Spacex, dat mogelijk al in juni naar de beurs gaat, boekte vorig jaar een verlies van bijna 5 miljard dollar op een omzet van ruim 18,6 miljard dollar, blijkt uit delen van een vertrouwelijk registratiedocument dat door Reuters is ingezien. OpenAI en Anthropic verkeren nog in een vroeg stadium van de voorbereiding op een beursgang en zijn volgens mediaberichten eveneens niet winstgevend.

Voorstanders wijzen op het groeipotentieel. Zo wordt de satellietinternetdienst Starlink van Spacex door veel investeerders gezien als een mogelijke motor voor toekomstige groei, ondanks de hoge kosten van investeringen in de startup xAI en herbruikbare raketten binnen het Starship-programma. OpenAI en Anthropic bevinden zich bovendien in het centrum van de boom van artificiële intelligentie met toepassingen zoals ChatGPT en Claude, die een brede zakelijke adoptie kennen.

De drie bedrijven spelen in op de sterke vraag naar groeitechnologieën, die een kleine groep ondernemingen een dominante positie heeft gegeven binnen de S&P 500-index. De zogenoemde Magnificent Seven – Apple, Microsoft, Alphabet, Amazon, Nvidia, Meta en Tesla – vertegenwoordigen inmiddels ongeveer een derde van het indexgewicht. Die concentratie is het resultaat van jaren van sterke winstgroei. Volgens LSEG realiseerden deze zeven bedrijven in 2023 gezamenlijk een winstgroei van 43,2 procent, gevolgd door 36,9 procent in 2024 en 25,3 procent vorig jaar. De overige 493 bedrijven in de index bleven daar ver bij achter, met respectievelijk verliezen van 1,3 procent, 7,0 procent en 10,9 procent.

Historisch gezien is rendement op eigen vermogen een belangrijke factor voor het behouden van hoge waarderingen, omdat beleggers ervan uitgaan dat bedrijven met hoge rendementen hun winst kunnen blijven herinvesteren zonder negatieve gevolgen voor de winstgevendheid, aldus Jamie Mills O’Brien van Aberdeen Investments. Bij de huidige waarderingen vragen Spacex, OpenAI en Anthropic beleggers om een vergelijkbaar vertrouwen.

Winstgevendheid

Winst speelt ook een rol bij opname in belangrijke beursindices, wat kan leiden tot grote automatische kapitaalinstromen. Voor opname in de S&P 500 vereist de S&P Dow Jones Indices vier opeenvolgende winstgevende kwartalen en minstens twaalf maanden beursnotering. Fondsbeheerders die de index volgen, zijn verplicht alle opgenomen aandelen te bezitten, wat de investeerdersbasis vergroot.

Tesla ging in 2010 naar de beurs, maar werd pas in december 2020 opgenomen in de S&P 500, nadat het bedrijf een duurzame winstgevendheid had bereikt. Een vergelijkbaar traject voor SpaceX, OpenAI of Anthropic zou betekenen dat zij jarenlang geen steun krijgen van deze automatische kapitaalstromen. De Nasdaq kondigde recent aan de toelating van grote nieuwkomers tot de Nasdaq-100 te versnellen. Volgens het persbureau Reuters is een vroege opname in die index een voorwaarde voor een beursgang van SpaceX op de Nasdaq.

Toch blijft de S&P 500, waaraan meer dan 20 biljoen dollar is gekoppeld, de belangrijkste prijs, vergeleken met circa 1,4 biljoen dollar voor de Nasdaq-100. De winstvereisten voor opname blijven vooralsnog ongewijzigd, al wordt ook gekeken naar mogelijke versnelde toelatingsprocedures.

Sommige analisten waarschuwen dat de opname van bedrijven van deze omvang de concentratie in de indices, die nu al sterk afhankelijk zijn van een handvol technologiebedrijven, verder kan vergroten. “De geschiedenis toont dat niet elke vroege leider in een nieuwe technologie uiteindelijk een blijvende winnaar wordt,” zegt Rodney Comegys, analist bij Vanguard Capital Management. “Daarom blijft een spreiding essentieel.”

De Verenigde Staten versoepelen de beperkingen op bepaalde marihuanaproducten en zetten stappen om de drug opnieuw te classificeren. Dat moet de cannabisindustrie een impuls geven, terwijl het debat over risico’s en regelgeving voortduurt.

Het Amerikaanse ministerie van Justitie maakte bekend dat het per direct restricties op sommige marihuanaproducten zal verminderen en de herclassificatie van de drug zal versnellen. Daarmee wordt een van de meest ingrijpende wijzigingen in het Amerikaanse drugsbeleid in decennia in gang gezet.

De maatregel betekent geen landelijke legalisering van marihuana, maar zal naar verwachting wel grote gevolgen hebben voor de snelgroeiende cannabisindustrie, die naar schatting een waarde heeft van circa 47 miljard dollar. Die sector kampt al jaren met federale regelgeving, ondanks brede legalisering op staatsniveau.

Volgens de nieuwe regels worden door staten gereguleerde medicinale marihuanaproducten verplaatst van de strengste categorie — die is voorbehouden aan middelen zoals heroïne — naar een minder restrictieve klasse. Die categorie geldt voor stoffen met een laag tot matig risico op misbruik, waaronder bepaalde pijnstillers en behandelingen zoals ketamine en testosteron. Ook door de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit goedgekeurde marihuanaproducten vallen onder deze lichtere classificatie.

Todd Blanche, Amerikaans waarnemend minister van Justitie, verklaarde dat de overheid tevens werkt aan een bredere herindeling, waarbij alle vormen van marihuana als minder gevaarlijk worden aangemerkt. Volgens Blanche maakt de herclassificatie meer wetenschappelijk onderzoek mogelijk naar de veiligheid en effectiviteit van de stof. Dat zou uiteindelijk leiden tot betere zorg voor patiënten en betrouwbaardere informatie voor artsen.

De beleidswijziging volgt op een presidentieel besluit van december, waarin Donald Trump het ministerie van Justitie opdroeg de beperkingen rond marihuana te versoepelen.

De aanpassingen zullen naar verwachting drempels voor wetenschappelijk onderzoek verlagen, belastingdruk voor cannabisbedrijven verminderen en de toegang tot financiering verbeteren. Grote bedrijven zoals Tilray Brands, Canopy Growth en Trulieve Cannabis kunnen hiervan profiteren, onder meer door uitbreiding van consumentenproducten en farmaceutisch onderzoek naar behandelingen op basis van cannabis voor aandoeningen als pijn, angst en kankersymptomen.

Na de aankondiging stegen aandelen van Amerikaanse cannabisbedrijven aanvankelijk met 6 tot 13 procent, maar deze winst ebde later weg toen beleggers de beperkte directe impact van de hervormingen inschatten. Irwin Simon, topman van Tilray, noemde de ontwikkeling een keerpunt en stelde dat het federale beleid eindelijk in lijn komt met wetenschap, geneeskunde en de behoeften van patiënten.

De langdurige indeling van marihuana als een zogenoemde Schedule I-drug — een categorie voor middelen met een hoog risico op misbruik en zonder erkende medische toepassing — is al langer onderwerp van kritiek, zeker nu steeds meer staten gebruik legaliseren. Volgens de Congressional Research Service hebben 24 staten en het District of Columbia recreatief gebruik gelegaliseerd, terwijl 40 staten medicinale marihuana toestaan. Marktprognoses wijzen erop dat de legale verkoop van cannabis tegen 2026 boven de 47 miljard dollar kan uitkomen.

Intussen worden verdere beleidsaanpassingen voorbereid. Na de instructie van Trump staan de Centers for Medicare and Medicaid Services toe dat bepaalde rechthebbenden onder medische begeleiding toegang krijgen tot hennepafgeleide producten, waaronder cannabidiol (CBD). Tegelijkertijd gaf Trump aan dat aanvullende hervormingen mogelijk nodig zijn. In een bericht op sociale media riep hij het Congres op om de toegang tot een breder spectrum aan CBD-producten uit te breiden, met behoud van waarborgen tegen potentieel schadelijke stoffen.

Ondanks groeiende steun blijft er kritiek. De Republikeinse senator Tom Cotton waarschuwde dat versoepeling kan leiden tot meer drugsgebruik onder minderjarigen, lagere productiviteit op de werkvloer en grotere risico’s in het verkeer. Volgens hem is marihuana tegenwoordig aanzienlijk sterker dan tien tot twintig jaar geleden, wat kan bijdragen aan psychoses, antisociaal gedrag en dodelijke verkeersongevallen. Hij noemde de herclassificatie dan ook “een stap in de verkeerde richting”.

Marihuana blijft de meest gebruikte illegale drug in de Verenigde Staten. Volgens de Centers for Disease Control and Prevention gebruikt bijna één op de vijf Amerikanen de stof jaarlijks. Het ministerie van Justitie kondigde aan eind juni formele procedures te starten om bewijs en deskundigenadvies te verzamelen over de bredere herclassificatie. Daarmee wordt de basis gelegd voor verdere beleidswijzigingen in de komende maanden.