managing21.be

Twee kleine lanceerlocaties in Zweden en Noorwegen zijn in een race verwikkeld om als eerste satellieten vanop het Europese vasteland de ruimte in te sturen. De twee sites proberen daarmee in te spelen op de intenties van Europa om op een brede waaier van sectoren zijn afhankelijkheid van de Verenigde Staten af te bouwen.

Door het beleid America First van de Amerikaanse president Donald Trump en de oorlog in Oekraïne is in Europa het besef gerezen dat de regio op verschillende gebieden zijn onafhankelijkheid dient op te voeren. Dat geldt ook voor de ruimtevaart, maar op dat vlak moet Europa een enorme achterstand inhalen.

Dit jaar hebben de Verenigde Staten al 154 lanceringen uitgevoerd om satellieten in een baan om de aarde te plaatsen. Tijdens diezelfde periode liet Europa amper drie gelijkaardige operaties optekenen. Uit een studie van de Europese Unie blijkt bovendien dat wereldwijd vorig jaar 143 miljard dollar publieke investeringen in ruimtevaartprojecten werden geregistreerd, maar slechts 10 procent van dat pakket bleek afkomstig uit Europa.

Stefan Gustafsson, voormalig hoofdstrateeg bij de Swedish Space Corporation, benadrukte dan ook dat Europa snel moet bijbenen. “Europa ontbeert in gevaarlijke mate defensieve ruimte-infrastructuur”, beklemtoonde hij. “We moeten daar echt inspanningen op richten en dat gebeurt nu ook. Ik hoop alleen dat de initiatieven nu op een iets andere manier worden aangepakt, zodat we niet opnieuw vastzitten in langdurige, logge institutionele processen.”

De enige huidige locatie van Europa voor orbitale lanceringen ligt in Frans-Guyana, in Zuid-Amerika, meer dan 6.400 kilometer van Parijs. Daar werd begin vorig jaar de nieuwe raket Ariane 6 van het European Space Agency (ESA) met succes gelanceerd. Maar de raket, die niet herbruikbaar is, is lang niet voldoende om aan de toekomstige Europese behoeften te voldoen. “Daarom zijn de ruimtevaartsites Esrange in Zweden en Andoya in Noorwegen zo belangrijk”, beklemtoonde Gustafsson.

Andoya Spaceport heeft een vergunning voor dertig lanceringen per jaar. In maart voerde de locatie de eerste testlancering uit van een kleine raket van een Duitse startup. De raket vloog dertig seconden vooraleer ze in zee stortte. Dat werd als een succes bestempeld. 

Het Esrange Space Centre beschikt anderzijds over meer dan 5.000 vierkante kilometer onbewoond land, heeft weinig lichtvervuiling en is eenvoudig af te sluiten voor luchtverkeer. Het ligt ook dicht bij een van de grootste ondergrondse ijzerertsmijnen ter wereld, wat directe toegang tot spoorwegen en een luchthaven biedt. Esrange heeft geen vaste doelstellingen voor een aantal lanceringen per jaar. De site wil wel snelle lanceercapaciteit bieden. Dat is ook belangrijk om aan de behoeften van de Noordatlantische Verdragsorganisatie (Navo) te voldoen.