managing21.be

De Londense luchthaven Heathrow Airport heeft plannen ingediend voor de aanleg van een derde startbaan. De bouw vormt een onderdeel van een investering van 50 miljard pond. Volgens de Britse regering kan de uitbreiding van Heathrow, de grootste luchthaven van Europa, meer dan 100.000 banen opleveren en de economische groei stimuleren. Maar milieuorganisaties spreken van een rampzalig plan dat vooral ten goede komt aan een bevoorrechte minderheid van veelvliegers, terwijl het klimaat de prijs betaalt.

De voorgestelde baan van 3,2 kilometer zou over een omgelegde M25-snelweg lopen en ruimte bieden voor ruim 750 extra vluchten per dag. Daarmee zouden de jaarlijkse trafieken kunnen stijgen naar 150 miljoen reizigers. Heathrow stelt met steun van de overheid in 2029 een bouwvergunning te kunnen verkrijgen, om de baan in 2035 operationeel te hebben.

De plannen zijn grotendeels identiek aan de voorstellen die in 2019 werden ingediend. Door de uitbraak van de coronapandemie en de daling van de passagiersaantallen verdween het project tijdelijk in de lade. Nu proberen de aandeelhouders – waaronder investeerders uit Frankrijk, Saoedi-Arabië en Qatar – opnieuw politieke en wettelijke zekerheid te krijgen voordat een volledige aanvraag wordt ingediend.

Hoewel Rachel Reeves, Brits minister van financiën, de uitbreiding krachtig steunt, eist Heathrow duidelijke garanties. Die omvatten onder meer een modernisering van het luchtverkeer, de goedkeuring van de nieuwe infrastructuurwet en de garantie dat de Civil Aviation Authority (CAA) voldoende ruimte biedt om hogere heffingen aan luchtvaartmaatschappijen op te leggen. Alleen op die manier kan Heathrow zijn miljardeninvestering terugverdienen.

De kosten voor de derde baan zijn inmiddels opgelopen tot 21 miljard pond, tegenover 14 miljard pond zes jaar geleden. Een uitbreiding van Terminal 5 zal een investering van 12 miljard pond vergen, terwijl er nog eens 15 miljard pond werd gereserveerd voor bredere verbeteringen, ongeacht of de nieuwe baan wordt aangelegd. Thomas Woldbye, topman van Heathrow Airport, noemt uitbreiding urgenter dan ooit. “We draaien al jaren op volle capaciteit, wat slecht is voor handel en internationale connectiviteit”, benadrukte hij. “Met een toelating van de overheid kunnen we dit jaar al starten met investeringen in onze toeleveringsketen.”

Kritiek

Heathrow hoopt op een definitieve goedkeuring in september. Tegelijkertijd wordt ook gekeken naar een alternatief voorstel van ontwikkelaar Arora Group, die een kortere baan iets oostelijker wil aanleggen. Volgens Heathrow zou die optie echter weinig besparingen opleveren en minder voordelen bieden.

Bedrijfsorganisaties zoals de Confederation of British Industry (CBI), de British Chambers of Commerce en de Federation of Small Businesses steunen de uitbreiding. “De derde startbaan opent de deur naar nieuwe markten en ontgrendelt miljarden aan private investeringen,” stellen de organisaties een gezamenlijke verklaring. Luchtvaartmaatschappij easyJet ziet een unieke kans om op grotere schaal vanaf Heathrow te opereren en zo lagere tarieven aan te bieden.

Toch is er ook aanzienlijke oppositie. Paul McGuinness van de actiegroep No 3rd Runway waarschuwt voor een financieel fiasco. “We riskeren een bouwput en een berg schulden voor de belastingbetaler”, voert hij aan. “De lessen van HS2 lijken vergeten.” Ook Sadiq Khan, de burgemeester van Londen, is tegen de aanleg van de startbaan. Volgens hem dreigt een enorme milieuschade.

De aanleg van de startbaan botst volgens critici met de Britse klimaatambities. Het Climate Change Committee (CCC), de officiële klimaatadviseur van de Britse overheid, past de uitbreiding van de luchthaven alleen binnen de klimaatdoelstellingen indien elders in de economie drastisch wordt gesneden in de uitstoot. “Hoewel de regering inzet op toekomstige technologieën zoals elektrische vliegtuigen en synthetische brandstoffen, erkent zelfs het ministerie dat deze oplossingen nog ver weg zijn”, voeren tegenstanders aan. “Voorlopig zouden de extra vluchten gewoon plaatsvinden met de gebruikelijke kerosine en dus met een grotere uitstoot.”

“Een nieuwe startbaan betekent honderden extra vluchten per dag”, beklemtoonde Alethea Warrington, luchtvaartspecialiste van klimaatorganisatie Possible. “Die emissies kunnen onmogelijk elders worden gecompenseerd.” Doug Parr, beleidsdirecteur bij de Britse divisie van de milieugroep Greenpeace voegt eraan toe dat het onverantwoord is om toekomstige technologie als excuus te gebruiken om de huidige uitstoot te verantwoorden. Op die manier wordt volgens hem de klimaatrekening naar een volgende generatie doorgegeven.

Het Climate Change Committee suggereert dat luchtvaartmaatschappijen in de toekomst verplicht zouden moeten worden om hun resterende uitstoot volledig te compenseren, onder meer door koolstofdioxide af te vangen en permanent op te slaan. Maar zulke technologieën vergen zware investeringen en zijn nog volop in ontwikkeling.

Een eenvoudiger alternatief zou zijn om vluchten op korte afstand door treinreizen te vervangen. Toch is vliegen binnen het Verenigd Koninkrijk – gedeeltelijk door fiscale voordelen – vaak goedkoper dan de trein. Een beleid om mensen uit het vliegtuig en de trein in te krijgen, vereist echter ofwel forse investeringen in de spoorinfrastructuur of het duurder maken van vliegen. Beide opties zijn politiek beladen, vooral bij kiezers uit de middenklasse.