Duitsland wil als voorzitter van de Europese Unie het volgende half jaar prioriteit geven aan energie en klimaatbeheersing. Dat heeft Duits minister van buitenlandse zaken Frank-Walter Steinmeier bekendgemaakt tijdens een presentatie van de agenda voor de volgende zes maanden. Vanaf 1 januari is Duitsland een half jaar voorzitter van de Europese Unie.

Onder Duitse leiding moet de Europese Unie volgens Steinmeier een energie- en milieubeleid opzetten dat ook in 2020 nog relevant is. Eerder werd al bekend dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel tijdens het Duitse voorzitterschap ook de discussie over de Europese grondwet nieuw leven wil inblazen. Die grondwet werd door Nederland en Frankrijk afgewezen, maar Merkel wil de grondwet alsnog aanvaard krijgen.

Ondertussen heeft de Europese Commissie ingestemd met een voorstel van commissaris van milieu Stavros Dima om dat luchtvaartmaatschappijen die opereren binnen Europa, vanaf 2011 te binden aan limieten voor de uitstoot van kooldioxide. Vanaf 2012 moet dat ook gelden voor maatschappijen die vluchten hebben van en naar Europa. De maatregelen gelden voor Europese en niet-Europese maatschappijen.

De luchtvaart wordt daarmee onder het EU-systeem van emmissierechten gebracht. Die rechten zijn verhandelbaar. Bedrijven die te veel CO2 uitstoten kunnen extra rechten inkopen, terwijl bedrijven met een overschot hun kunnen rechten verkopen.

De Britse regering heeft aan E.ON en Shell de toelating gegeven om een groot windmolenpark te bouwen in de Theems-delta. Samen met het windmolenpark van Warwick Energy in Thanet moet deze London Array voldoende energie leveren om in Londen één miljoen gezinnen van elektriciteit te voorzien. Dat is één derde van de totale bevoorrading van de Londense private markt. Het project moet de Britse hernieuwbare energiebronnen tegen 2020 vervijfvoudigen.

Het consortium dat de London Array uitwerkt, bestaat naast E.ON en Shell ook nog uit Dong Energy en Farm Energy, de initiatiefnemer van het project. De London Array bestaat uit 341 turbines, die elk een vermogen hebben van drie tot zeven megawatt. Daarnaast worden ook nog vijf buitengaatse substations en vier metereologische masten gebouwd. Het park komt 20 kilometer uit de kust van Kent en Exxes en tussen Margate en Clacton een gebied van 232 vierkante kilometer omvatten.

“James Smith, voorzitter van Shell UK, stelt dat de London Array, een uiterst belangrijke bijdrage zal leveren tot de doelen die Groot-Brittannië zich op het gebied van hernieuwbare energie heeft gesteld,” aldus het persbureau AFX. “Het project kan volgens de Shell-topman de nodige schaalgrootte leveren om de emissiedoelstellingen op een commerciële manier te realiseren.”

De Britse minister van milieu David Miliband benadrukte dat deze overeenkomst de eerste in een rij maritieme windmolenparken die een duurzame energiebevoorrading van het land moeten helpen zorgen. Het windmolenpark van Thanet komt ongeveer 11,3 kilometer buiten North Foreland ter hoogte van de kust van Kest. Er komen honderd turbines in een gebied van ongeveer 35 vierkante kilometer. Het project moet opgeleverd worden in 2008 en elektriciteit leveren aan 240.000 gezinnen.

Amerikaanse wetenschappers werken aan een computermodel om de mogelijke milieuschade van gezonken schepen op langere termijn te kunnen bepalen. Dat meldt The Washington Post. De wetenschappers van het National Institute of Standards and Technology gebruiken daarvoor een simulatie van de oorlogsbodem USS Arizona, die al 65 jaar de haven van Pearl Harbour vervuilt.

De USS Arizona werd bij de Japanse aanval op Pearl Harbour op 7 december 1941 tot zinken gebracht. Sindsdien lekt er constant dieselolie uit de romp en vervuilt het water van de haven. Experts vrezen echter dat de tank, waarin ongeveer 4.000 ton  diesel zat, vroeg of laat zal openscheuren en een echte milieucatastrofe zal veroorzaken. Alleen weet men niet wanneer dat gebeurt.

Daarom hebben wetenschappers aan het National Institute of Standards and Technology een computermodel gebouwd om de aftakeling van het gezonken schip te simuleren. De technologie kan volgens hen niet alleen voor de USS Arizona gebruikt worden, maar ook voor de talloze scheepswrakken die overal in de wereld voor zware milieuhinder zouden kunnen zorgen omwille van hun gevaarlijke ladingen, zoals munitie of chemicalien.

De studie vormt een onderdeel van het USS Arizona Preservation Project, dat gedragen wordt door de National Park Service en het USS Arizona Memorial. De USS Arizona werd tot zinken gebracht toen een bom van 850 kilogram door het dek van het schip drong en in de munitiekamer tot ontploffing kwam. Daarbij kwamen meer dan 1.100 soldaten en matrozen om het leven. Het schip brandde drie dagen vooraleer te zinken.

De USS Arizona werd gebouwd in 1915, maar ligt nu al 65 jaar onder water. “Wetenschappers zijn er niet zeker van hoe het metaal zich na zo’n lange periode houdt,” aldus The Washington Post. De onderzeeboot CSS H.L. Hunley, die in 1864 zonk, was nog in opmerkelijk goede staat toen hij in 2000 uit de beschermende modderlaag van Charleston werd gehaald. Het wrak van de USS Monitor, die in 1862 bij Cape Hatteras zonk, verkeerde echter in veel slechtere staat toen hij in 2002 werd bovengehaald.

Maar de wetenschappers stellen dat gezonken schepen vroeger of later tot ijzererts zullen verpulveren. Met het computermodel proberen ze nu te berekenen wanneer de USS Arizona uit elkaar zal vallen. Daarbij wordt nu gesteld dat de structuur uit elkaar zal beginnen te begeven wanneer driekwart van het metaal is weggesleten. Maar dat zou niet tijdens de volgende tien of twintig jaar gebeuren.

Volgend jaar zal opnieuw een vrachtschip zeilend de oceaan oversteken. Volgens het persbureau Reuters wil de rederij Beluga Shipping uit Bremen wil immers een schip voorzien van een reusachtige vlieger. De extra trekkracht zou volgens de Duitse uitvinder Stephan Wrage voor een grote besparing op de brandstofkosten moeten kunnen zorgen.

Stephan Wrage is zeiler en kitesurfer en kwam zo op het idee om ook grote schepen met windkracht te laten varen. Daarop richtte hij de firma SkySails op om het idee verder uit te werken en op punt te stellen. Indien het experiment van Beluga Shipping werkt, zullen ook andere schepen met de windtechnologie worden uitgerust.

Wrage rust de schepen uit met een vlieger van 160 tot 5.000 vierkante meter en moet op een grote hoogte sterke wind kunnen opvangen. De vlieger is met touwen verbonden aan een telescopische mast op de boeg van het schip en wordt computergestuurd. Het systeem zou volgens Wrage een besparing van 10 tot 35 procent kunnen opleveren en in optimale omstandigheden tot zelfs 50 procent.

Daarnaast heeft het vliegersysteem ook een ecologisch voordeel, want het systeem vermindert ook de uitstoot van diesel. Het systeem kost tussen de 500.000 en 2,5 miljoen euro. SkySails wil volgend jaar vier schepen te kunnen uitrusten met zijn systeem. Tegen 2015 zou dat moeten opgelopen zijn tot 1.500 schepen.

De Britse luchtvaartmaatschappij Virgin Atlantic begint op de Londense luchthavens Gatwick en Heathrow een expirement met het slepen van vliegtuigen naar het begin van de startbaan. Daarmee wil Virgin zowel het brandstofgebruik beperken als de uitstoot van uitlaatgassen beperken. Indien het experiment succesvol is, wil Virgin het systeem ook elders toepassen.

De proef wordt volgens het persbureau Reuters voorlopig ook alleen toegepast met vliegtuigen van het type Boeing 747-400. Door de maatregel hoopt Virgin de motoren slechts tien minuten te hoeven laten draaien vooraleer het toestel vertrekt. Het experiment heeft deze maand plaats, maar zou volgend jaar voor een langere periode worden herhaald.

De Britse luchtvaartmaatschappij onderhandelt ook nog met de luchthavens van San Francisco, Los Angeles en New York over het slepen van vliegtuigen. Virgin Atlantic is voor de helft eigendom van Singapore Airlines, terwijl oprichter Richard Branson de rest van de aandelen in bezit heeft. Branson heeft eerder gezegd dat hij alle winsten van zijn luchtvaart- en spoorwegmaatschappijen zou besteden aan de strijd tegen de opwarming van de aarde.

De Europese Commissie heeft bij de verbouwing van haar hoofdkantoor in het Berlaimont-gebouw in Brussel illegaal hout gebruikt. Dat heeft Europees Commissaris Siim Kallas (Administratieve Zaken) toegegeven in een brief aan milieuorganisatie Greenpeace. Het gaat om hout zonder FSC–keurmerk, bijvoorbeeld van illegaal gekapte tropische bomen.

Het gecontesteerde hout werd gebruikt voor een vloerbedekking van circa duizend vierkante meter op de dertiende verdieping van het Berlaimont-gebouw. De Europese Commissie stelt echter dat bij de aanbesteding van de werken duidelijk gesteld was dat alleen gecertificieerd hout mocht gebruikt worden en dat de aannemer in de fout is gegaan. De Europese Commissie eist daarvoor nu 750 euro schadevergoeding.

Volgens Greenpeace bewijst het incident echter hoezeer de Euromarkt wordt overspoeld met illegaal hout. De Europese Commissie zelf heeft het gebruik van duurzaam hout als een belangrijk actiepunt gemaakt. Dat zou de houtkap in tropische wouden of oerbossen moeten helpen inperken. Maar milieuverenigingen stellen dat de Europese Commissie van al zijn plannen nog maar weinig gerealiseerd heeft.

Het Bosnische raftingparadijs op de bovenloop van de Neretva-rivier is in gevaar. De Bosnische regering wil het gebied immers gebruiken voor de bouw van vier waterkracht-centrales. Maar tegenstanders zeggen dat het economisch belang van de plannen betwijfelbaar zijn, terwijl tegelijkerheid het toerisme en één van de meest aantrekkelijke Bosnische natuurgebieden zou worden bedreigd.

Bosnie is nog altijd volop bezig met de heropbouw van zijn economie na het verdwijnen van de communistische zware industrie en de Balkanoorlog in het begin van de jaren negentig. “Eerder heeft de bouw van waterkachtcentrales elders in Bosnie al tot controverses geleid, maar nergens is de tegenstand zo groot als in het Neretva-gebied,” aldus het persbureau Reuters.

Het Neretva-project vergt een investering van 604 miljoen dollar. De Bosnische overheid stelt dat de tegenstanders de ecologische impact van de waterkrachtcentrale overdrijven. Volgens hen is de centrale van levensbelang voor de heropleving van de verpauperde stad Konjic, waar ongeveer 15.000 mensen leven en talloze bedrijven uit de socialistische periode leegstaan.

De Neretva-rivier is 225 kilometer lang en mondt via Mostar uit in de Adriatische Zee. De rivier bezit al vier krachtcentrales uit de socialistische periode tussen Konjic, juist beneden het tien kilometer lange rafting-gebied, en Mostar. De nieuwe dammen zouden stroomopwaarts worden gebouwd, maar het dagelijks openen en sluiten van de sassen zou het raften volgens tegenstanders compleet onmogelijk maken.

De Neretva wordt beschouwd als één van de koudste en zuiverste wateren van de wereld. Volgens tegenstanders van het project zou de waterkrachtcentrale de rivier nog kouder maken, voor vervuiling zorgen en een gevaar betekenen voor het visbestand. Zij stellen voor om dertig kleinere centrales te bouwen op verschillende locaties langs de Neretva.

Het persbureau stelt dat het raftingtoerisme een kleine positieve invloed heeft op de economische situatie van Konjic, dat dit jaar ongeveer tienduizend rafting-toeristen over de vloer kreeg. Maar volgens het Bosnische energiebedrijf Intrade-Energija zijn de opmerkingen van de tegenstanders onterecht. Het bedrijf stelt dat speciaal kleinere dammen werden ontworpen om de natuur en het toerisme te beschermen.

Intrade-Energija zegt verder dat de originele, ambitieuze plannen uit de jaren tachtig grondig werden aangepast en dat een lage dam de watercondities zal helpen creeren die de rafters wensen. Het plan moet echter nog goedgekeurd worden en op dit ogenblik worden een aantal ecologische en haalbaarheidsstudies uitgevoerd.

De overheid krijgt wel de steun van Glavaticevo, een dorp langs de rivier. Daar hoopt men dat het project voor tewerkstelling zal zorgen. Volgens de inwoners kan alleen de waterkrachtcentrale de jongeren ter plaatse houden. “Anders wijken ze uit en is het dorp ten dode opgeschreven,” stellen ze. “Wij verdienen niets aan het toerisme en de rafters.”

Het snel groeiende toerisme dreigt de fundamenten van het beroemde Cambodiaanse erfgoed van Angkor Vat letterlijk te ondermijnen. Dat heeft vooral te maken met het oppompen van grondwater om de hotels en toeristische industrie van water te voorzien. Een Japans initiatief onderzoekt nu hoe het probleem kan opgelost worden. 

Toerisme is één van de grote pijlers van de Cambodjaanse economie, waar één derde van de 14 miljoen inwoners amper een halve dollar per dag verdient. Het land kreeg vorig jaar ook 14 miljoen toeristen over de vloer en de helft daarvan bezocht de Angkor-monumenten, de architecturale getuigen van het Khmer-rijk uit de negende tot de vijftiende eeuw.

Het aantal toeristen kende vorig jaar een groei met 34,7 procent. Dat heeft de stad Siem Reap, waar de historische site zich bevindt, omgevormd tot een moderne stad met luxueuze hotels, winkelcentra en straten vol druk verkeer en reclames. Een aantal oude gebouwen werden afgebroken om plaats te maken voor toeristische overnachtingsmogelijkheden.

“De eeuwenoude identiteit van Siem Reap is nagenoeg verdwenen,” vertelt Teruo Jinnai, Cambodjaans directeur van de Unesco, aan het persbureau Associated Press. “Het is droevig om te moeten zien hoe overal restaurants, massagesalons en hotels oprijzen.” Ook volgens de Wereldbank legt de enorme groei een zware druk op de infrastructuur. Energie, water, rioolwater en afval vormen er steeds belangrijker problemen.

Hotels zijn in Cambodja niet wettelijk verplicht om hun afvalwater te behandelen, hoewel de grootste wel eigen verwerkingsinstallatie hebben. Maar de kleinere overnachtingsgelegenheden storten hun afvalwater rechtstreeks in de rivier, die dan ook zwaar vervuild is. Inmiddels wordt de bacterie E.coli steeds in de locale bronnen aangetroffen.

Even bedreigend is het oppompen van het grondwater. Dat wordt door de hotels vanop 70 tot 80 meter diepte opgepompt, wat eventueel zou kunnen leiden tot zware inzakkingen van de ondergrond. Eén van de Angkor-tempels is nu al aan het verzakken. Daarom heeft de Japanse regering een ontwikkelingsplan opgesteld voor Siem Reap, zodat er beter omgegaan kan worden met het groeiende toerisme.

Het plan van het Japanse International Cooperation Agency stelt voor om het grondwater op te pompen uit Phnom Kraom, een heuvel bij een meer ongeveer tien kilometer ten zuiden van de stad. De Cambodjaanse overheid heeft gezegd het Japanse plan te willen uitvoeren, maar wil van Siem Reap ook een centrum maken voor vliegverbindingen naar de Cambodjaanse stranden en het ecotoerisme in de jungle. Daardoor zou de toeristische druk meer verspreid kunnen worden.

Er komt geen Europees verbod op de productie van kwikbarometers. Dat heeft het Europees Parlement beslist. De uitslag van de stemming is een verrassing, want zowel de Europese Commissie als de verschillende lidstaten stuurden aan op een verbod. Kwik is immers giftig voor het leefmilieu.

In het parlement stelden de christen-democraten echter dat de barometerfabrikanten kwik hergebruiken en dus juist vermijden dat het giftige product in het leefmilieu terecht komt. De fractie slaagde erin om een meerderheid van de parlementsleden achter zich te scharen. De verschillende lidstaten moeten nog wel akkoord gaan met het besluit van het Europese Parlement.

Kwikbarometers worden al ruim 350 jaar vervaardigd. Volgens de sector is er in barometers trouwens geen echt alternatief voor kwik, want geen enkele andere stof heeft hetzelfde soortelijk gewicht. Bij een aantal producenten wordt kwik gebruikt dat door de consumenten wordt binnengebracht.

De volgende drie jaar moeten er wereldwijd één miljard bomen geplant worden. Dat is het plan van Wangari Maathai, de Keniaanse nobelprijswinnaar van 2004. Met die campagne wil zij de ontbossing tegengaan en de klimaatverandering helpen bestrijden. Haar project vereist dat er om de 32 seconden ergens in de wereld een boom wordt geplant. 

Wangari Maathai maakte haar plannen bekend tijdens de jaarlijkse Climat Change Convention van de Verenigde Naties in Nairobi. “We kennen het probleem, maar we moeten er ook iets aan doen,” aldus de Keniaanse. “Een boom planten kan iedereen.” De Billion Tree Campaign wordt ondersteund door het Environment Programme van de Verenigde Naties.

Aan de wereldbevolking wordt gevraagd online melding te maken van elke boom die ze planten. “De campagne is grotendeels symbolisch,” aldus de Britse krant The Guardian. “De voorbije tien jaar werden 130 miljoen hectaren bossen vernield. Om dat weer te herstellen zouden 140 miljard bomen moeten geplant worden.” Het terugdringen van de ontbossing is één van de grootste problemen in de strijd tegen de klimaatverandering.

De koolstofdioxide die vrijkomt bij het afbranden van bossen en het opruimen van het land vertegenwoordigt bijna twintig procent van alle CO2-uitstoot. Dat is meer dan de transportsector veroorzaakt. Bovendien is er ook een verborgen kost, aangezien bomen koofstofdioxide opslorpen. Brazilië probeert rijke landen ertoe te bewegen een fonds op te richten om ontwikkelingslanden te vergoeden indien zij hun ontbossing terugdringen.