managing21.be

De opname van koolstofdioxide door de Europese bossen is de voorbije jaren sterk gedaald. Dit probleem brengt de klimaatdoelstellingen van de Europese Unie. Dat blijkt uit een rapport van het Joint Research Center van de Europese Commissie. De wetenschappers waarschuwen dat onmiddellijk maatregelen moeten worden genomen om deze daling te keren.

Bossen beslaan ongeveer 40 procent van het grondgebied van de Europese Unie. Deze gebieden hebben een sleutelrol in de plannen van de Europese Unie om zijn klimaatdoelstellingen, gericht op een forse vermindering van de uitstoot van broeikasgassen, te halen. Maar de combinatie van menselijke druk zoals houtkap en klimaateffecten zoals extreme weersomstandigheden en insectenplagen, ondermijnt de capaciteit van bossen om koolstofdioxide op te nemen. Volgens het Joint Research Center neemt die capaciteit in een snel tempo af.

“Een omkering van de afname in het vermogen van Europese bossen om koolstofdioxide op te slaan is essentieel”, benadrukt onderzoeksleider Giacomo Grassi. “De doelstellingen kunnen nog steeds worden gehaald, op voorwaarde dat er vandaag gedurfde, wetenschappelijk onderbouwde acties worden ondernomen.”

De onderzoekers wijzen op een combinatie van oplossingen. Daarbij moeten volgens hen inspanningen worden gedaan om de uitstoot van broeikasgassen snel te verminderen. Daarnaast moet aan een slimmer beheer van de bossen – onder meer door een beter onderhoud, gecontroleerde kap, bescherming tegen plagen en ziektes – worden gewerkt, zodat ze een grotere weerbaarheid tegen de klimaatverandering, die onder meer grote droogtes of zware stormen tot gevolg kan hebben, krijgen.

Maar er is volgens de wetenschappers ook behoefte aan een veel efficiënter en actueler observatie van de bosgebieden, zodat veranderingen in de gezondheid van bomen, bodemkwaliteit of koolstofopslag kunnen worden geregistreerd. Daarbij wordt erop gewezen dat vele Europese landen nog altijd periodieke inventarisaties – vaak om de vijf of tien jaar – gebruiken om gegevens over hun bossen te verzamelen.

“Maar de gezondheid van de bossen kan door extreme weersomstandigheden of ziektes tegenwoordig veel sneller veranderen”, voeren de onderzoekers aan. “Daardoor lopen die verouderde meetmethoden achter op de realiteit, waardoor de beleidsmakers en wetenschappers geen goed beeld hebben over de daadwerkelijke ernst van de situatie.”

Meer inzicht

De auteurs benadrukken dat er meer inzicht nodig is in de dynamiek van bossen. “Vooral het meten van de koolstofstromen tussen bodem, vegetatie en atmosfeer moet worden verbeterd, evenals het voorspellen van de impact van extreme weersomstandigheden op de rol van de bossen als koolstofopslag”, verduidelijken ze.

Uit officiële cijfers over het voorbije jaar blijkt dat de hoeveelheid koolstofdioxide die door de Europese bossen, ecosystemen en veranderingen in landgebruik wordt geabsorbeerd, tussen 2020 en 2022 met ongeveer een derde is afgenomen vergeleken met tien jaar voordien. De prognose voor 2025 wijst zelfs op een nog scherpere daling. “Deze trend, in combinatie met de afnemende klimaatbestendigheid van de Europese bossen, doet vrezen dat de klimaatdoelstellingen van de Europese Unie – die juist uitgaan van een groeiende koolstofopslag – in gevaar komen,” waarschuwen de auteurs.

Wetenschappers waarschuwen dat het nog altijd onduidelijk is hoe koolstofputten zich in de toekomst zullen gedragen naarmate de aarde verder opwarmt en hoeveel koolstofdioxide ze dan nog zullen kunnen opnemen. Het onderzoeksinstituut Climate Analytics waarschuwde eerder dit jaar dat veel grote economieën de capaciteit van hun bossen voor de opslag van koolstofdioxide overschatten. “Dit boekhoudkundige goochelwerk zou overheden de ruimte kunnen geven om nog langer fossiele brandstoffen te gebruiken dan verantwoord is”, wordt er opgemerkt.