De Europese defensie-industrie heeft beleidsmakers van de Europese Unie opgeroepen om bij de begroting voor de periode tussen 2028 en 2034 aan de sector minstens een bedrag van 100 miljard euro toe te wijzen. Dit bedrag is volgens de industrie het absolute minimum om de militaire capaciteiten van de Europese Unie te kunnen versterken.

Voor de periode tussen 2021 en 2027 is in de begroting van de Europese Unie voor defensie een budget van 13 miljard euro voorzien. “Dat betekent slechts een druppel op een gloeiende plaat en is onvoldoende om Europa tegen ernstige bedreigingen te beschermen”, merkt de Aerospace, Security and Defence Industries Association of Europe (ASD) op. 

“In de volgende begroting moet ruimte worden voorzien voor specifieke investeringsmiddelen die passen bij de schaal van de ambitie en de urgentie van de uitdaging”, merkt de sectororganisatie op. “Dit betekent dat er in de volgende zevenjarige begrotingscyclus ongeveer 150 miljard euro moet worden uitgetrokken voor zowel defensie als veiligheid.”

De Europese Unie heeft de voorbije maanden de lidstaten opgeroepen hun nationale defensie-inspanningen op te voeren en heeft een herbewapeningsplan van 800 miljard euro voorgesteld. “Maar tot nu toe blijft het tempo van de uitvoering achter bij de verwachtingen”, merkt de ASD Association op. “Ondanks recente stijgingen is het huidige tempo van Europa voor aanbestedingen en investeringen op het gebied van defensie ontoereikend om de meest extreme militaire scenario’s aan te kunnen.”

Nu de Verenigde Staten hun focus verleggen naar de regio Indo-Pacific en de dreiging van mogelijke Russische agressie blijft bestaan, is een budget van 100 miljard euro voor defensie volgens de sector het absolute minimum om een begin te maken met de heropbouw van de Europese defensie-industrie, vooral na decennia van onderfinanciering die tijdens het zogenoemde vredesdividend-tijdperk hebben geleid tot een deficit van 600 miljard euro.

De Europese industrie heeft de beleidsmakers van de Europese Unie tevens opgeroepen om nog eens een bedrag tussen 40 miljard euro en 60 miljard euro toe te wijzen aan ruimtevaartprojecten. Daarnaast wordt ook voor de civiele luchtvaart een budget van ongeveer 23,5 miljard euro gevraagd. “Zonder deze middelen zou de chronische onderinvestering in de luchtvaart en ruimtevaart, defensie en veiligheid kunnen leiden tot verminderde capaciteiten, vertraagde cruciale transities en een toegenomen afhankelijkheid”, waarschuwde de ASD Europe nog.

Andrius Kubilius, Europees commissaris voor defensie en ruimtevaart verklaarde onlangs dat de volgende Europese lange termijnbegroting meer middelen zou moeten bevatten voor ruimtevaart, zodat de regio de afhankelijkheid van de Verenigde Staten zou kunnen verminderen en de strategische autonomie van de Europese Unie zou kunnen worden versterkt.

“Alleen al het onderhoud van de huidige ruimtevaartsystemen zal meer kosten dan het budget van 17 miljard euro dat momenteel is gereserveerd”, erkende Kubilius. “Als we niet genoeg middelen vrijmaken om deze ruimtevaartprojecten te ontwikkelen, kunnen we ons in 2035 in een zeer ongunstige positie bevinden.”

Meer over dit onderwerp:

• Frankrijk noemt zich drijvende kracht achter Europese defensiesector
• Vragen over consolidatiebeweging in Spaanse defensiesector

De Israëlische militaire industrie heeft de voorbije jaren een sterke impuls gekregen van de lancering van een reeks innovatieve technologie-startups. Deze nieuwe bedrijven lokken heel wat interesse van investeerders uit onder meer de Verenigde Staten, maar willen vooral inspelen op de groeiende markt voor defensie-technologie in Europa. Dat blijkt uit een rapport van het persbureau Reuters.

Vele startups in de Israëlische defensie-industrie zijn opgericht nadat Hamas op 7 oktober 2023 een zware aanval op Israël lanceerde, waarmee de oorlog in Gaza werd ontketend. Meer dan een derde van alle defensie-startups die bij Startup Nation Central – een organisatie die Israëlische innovatie bijhoudt – zijn geregistreerd, werden na die datum opgericht. Een opmerkelijk aantal van deze bedrijven werd trouwens gesticht door reservisten van het Israëlische leger. Deze reservisten benutten hun civiele expertise en militaire ervaring om de Israëlische defensie-industrie te versterken. 

Het veranderende karakter van de oorlogsvoering heeft wereldwijd geleid tot verschuivingen in defensie-aankopen. Westerse legers vragen om nieuwe technologieën die in gevechten werd getest en door specialisten in actie werden verfijnd. Ongeveer 20 procent van de Israëlische reservisten werkt in de bloeiende hightechsector. Israëlische defensie-startups hebben investeringen aangetrokken van grote Amerikaanse durfkapitalisten die eerder terughoudend waren vanwege het risicovolle en streng gereguleerde karakter van de sector. Nu stappen ook Israëlische durfkapitalisten in de defensiesector.

Een voorbeeld hiervan is het bedrijf SkyHoop van Zach Bergerson – een hightech-professional en reservist van het Israëlische leger – dat op basis van de technologie voor mobiele telefoons een draagbaar apparaat ontwikkelde om troepen te waarschuwen voor de dreiging van zwermen vijandelijke drones. SkyHoop wordt momenteel in Oekraïne getest. Er wordt ook onderhandeld over proeven bij het Amerikaanse ministerie van defensie.

Investeerder Protego Ventures, dat een bedrag van 100 miljoen dollar heeft opgehaald voor een instap in bedrijven uit de defensiesector, werd opgericht door Lital Leshem, eveneens een reservist van het Israëleische leger. Leshem verwacht dat het fonds tegen het einde van het jaar in ongeveer vier bedrijven zal investeren. “Reservisten komen rechtstreeks van het slagveld en richten daadwerkelijk nieuwe bedrijven op om een oplossing te bieden voor reële problemen op te lossen die ze op het slagveld hebben ervaren,” beklemtoonde Leshem.

Volgens Leshem zullen deze bedrijven grote uitdagingen ondervinden bij het opschalen naar de wereldmarkt en het overwinnen van regelgevende obstakels, maar ze voorspelt dat Israëlische ondernemers, net zoals in de cybersector, ook hier kunnen uitblinken. 

Navo

In het verleden zochten deze startups vooral in de Verenigde Staten een afzetmarkt, maar dat beeld is inmiddels beginnen te veranderen. Israëlische startups hopen immers te profiteren van de oproep van de Amerikaanse president Donald Trump, die Europese landen heeft gesommeerd om een grotere verantwoordelijkheid te nemen voor de verdediging van hun eigen continent. 

Onder een nieuwe uitgavenplan van de Noord Atlantische Verdragsorganisatie (Navo) zullen de lidstaten immers 5 procent van hun bruto binnenlands product – tegenover 2 procent in het verleden – aan defensie moeten uitgeven. Dit omvat 3,5 procent voor kernverdediging zoals wapens en troepen en 1,5 procent voor bredere investeringen rond veiligheid. Een dergelijke verhoging – die over een periode van tien jaar wordt doorgevoerd – betekent honderden miljarden dollars extra voor defensie-uitgaven.

De export van de Israëlische defensie-industrie bereikte vorig jaar een recordhoogte van 14,8 miljard dollar. Dat blijkt uit cijfers van het Israëlische ministerie van defensie. Meer dan 50 procent van deze export was gericht op de Europese markt, tegenover 35 procent het jaar voordien. Een aantal landen hebben wel opgeroepen om Israëlische wapens te boycotten, maar volgens Yair Kulas, hoofd van de internationale defensiesamenwerking van het ministerie van defensie, wil de klant uiteindelijk gewoon het beste product kopen.

Vooral als gevolg van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne moderniseren Europese landen hun legers, sturen ze ouder materieel naar Oekraïne en vervangen ze dat arsenaal door nieuwe producten, die vaak uit Israël afkomstig zijn. Volgens Kulas maakt het verhaal van de Israëlische wapenexport deel uit van een bredere wereldwijde trend.

De politieke tegenwind waarmee Israël wordt geconfronteerd, kan volgens hem echter voor mogelijke problemen zorgen. “Enerzijds is de Israëlische innovatie baanbrekend en van wereldklasse, maar tegelijkertijd vindt er volgens hem een delegitimering van Israël plaats”, benadrukt hij, verwijzend naar de controverse rond het optreden van Israëlische leger in Gaza. 

Sinds Israël 21 maanden geleden zijn aanval op Gaza begon, zijn er in het gebied immers meer dan 57.000 Palestijnen – vooral burgers – omgekomen. De aanvallen hebben de bevolking verdreven en het gebied in puin gelegd. “Ik weet niet hoe deze controverse de resultaten van de Israëlische defensiesector dit jaar zal beïnvloeden”, verduidelijkte Kulas. “Het is in elk geval een enorme uitdaging.”

Volgens Avi Hasson, chief executive van Startup Nation Central, doet de golf van nieuwe defensie-startups die door reservisten zijn opgezet, denken aan een technologische revolutie van twintig jaar geleden die uiteindelijk tot de smartphone leidde. “Startups zouden grotere Israëlische defensiebedrijven zoals Elbit, Rafael en Israel Aerospace Industries ertoe kunnen aanzetten om meer startups over te nemen en te helpen opschalen, of om zelf sneller technologie te ontwikkelen”, beklemtoont Hasson.

Ontwikkelingslanden hebben twee jaar geleden 435 miljard dollar directe buitenlandse investeringen ontvangen. Dat is het laagste niveau dat sinds 2005 werd opgetekend. Dit blijkt uit een rapport van de World Bank, waarbij het fenomeen vooral wordt verklaard door toenemende handelsbarrières, geopolitieke spanningen en toenemende fragmentatie grensoverschrijdende investeringen. De buitenlandse directe investeringen in ontwikkelde economieën daalden tot 336 miljard dollar. Dat was het laagste niveau dat sinds 1996 werd opgetekend.

“De resultaten hebben een duidelijk verband met het overheidsbeleid”, beklemtoonde Indermit Gill, hoofdeconoom van de World Bank, in een commentaar op het rapport. “Het is geen toeval dat buitenlandse directe investeringen nieuwe dieptepunten bereiken op hetzelfde moment dat de staatsschuld recordhoogtes bereikt. Privé-investeringen zullen nu de economische groei moeten aanjagen.”

“Buitenlandse directe investeringen vertegenwoordigen een van de meest productieve vormen van particuliere investeringen, maar toch zijn overheden de afgelopen jaren druk bezig geweest met het opwerpen van barrières voor investeringen en handel, terwijl ze die juist bewust zouden moeten afbreken. Ze zullen die slechte gewoonte moeten afleren.”

De instroom van buitenlandse directe investeringen naar ontwikkelingslanden bedroeg in 2023 slechts 2,3 procent van hun gezamenlijke bruto binnenlands product. Dat is ongeveer de helft van het aandeel dat in 2008 werd geregistreerd.

Het rapport merkte op dat de instroom in het begin van deze eeuw snel was toegenomen, waarbij in 2008 een piek van bijna 5 procent van het bruto binnenlandse product werd bereikt. Sindsdien zijn de investeringen gestaag afgenomen.

Tussen 2012 en 2023 was twee derde van de buitenlandse directe investeringen in ontwikkelingslanden geconcentreerd in slechts tien markten. China verwierf bijna een derde van het totaal, terwijl Brazilië en India respectievelijk ongeveer 10 procent en 6 procent van de investeringen ontvingen. De Wereldbank merkte op dat ontwikkelde economieën de voorbije tien jaar verantwoordelijk waren voor bijna 90 procent van de totale buitenlandse directe investeringen in ontwikkelingslanden. Ongeveer de helft was afkomstig was uit de Europese Unie en de Verenigde Staten.

Alarmbellen

De Wereldbank drong er bij ontwikkelingslanden op aan de investeringsbeperkingen die de voorbije jaren werden opgebouwd, te versoepelen. Ook werd de landen gevraagd handelsintegratie te bevorderen en de deelname aan hun economieën te vergroten. 

Ayhan Kose, adjunct-hoofdeconoom van de World Bank, zei daarbij dat de scherpe daling van de directe buitenlandse investeringen in ontwikkelingslanden alarmbellen zou moeten doen rinkelen. “Het terugdraaien van deze vertraging is niet alleen een economische noodzaak, maar is essentieel voor het creëren van banen, duurzame groei en het behalen van bredere ontwikkelingsdoelen”, beklemtoonde hij. “Het vereist gedurfde binnenlandse hervormingen om het ondernemingsklimaat te verbeteren en een daadkrachtige wereldwijde samenwerking om grensoverschrijdende investeringen nieuw leven in te blazen.”

Het rapport schetste ook beleidsprioriteiten voor ontwikkelingslanden om de directe buitenlandse investeringen te verhogen. Daarbij werd onder meer gewezen op een noodzakelijke versnelling van de verbetering van het investeringsklimaat. “Die vooruitgang is de voorbije tien jaar in veel landen gestagneerd”, werd daarbij aangevoerd.

De World Bank benadrukte dat landen de economische impact van buitenlandse investeringen moeten vergroten door de handelsintegratie te bevorderen, de institutionele kwaliteit te verbeteren, de ontwikkeling van menselijk kapitaal te stimuleren en een bredere deelname aan de formele economie aan te moedigen om de voordelen van buitenlandse investeringen te maximaliseren.

“Overheden kunnen de voordelen tevens vergroten door buitenlandse investeringen te kanaliseren naar sectoren waar de impact het grootst is”, werd er nog opgemerkt.

“Buitenlandse investeringen kunnen tevens bijdragen aan het vergroten van de werkgelegenheid voor vrouwen. Daarbij kon worden vastgesteld dat de binnenlandse vestigingen van multinationals doorgaans een hoger aandeel vrouwelijke werknemers hebben dan binnenlandse bedrijven.”

De Wereldbank onderstreepte het belang van een wereldwijde samenwerking en drong er bij alle landen op aan samen te werken om beleidsinitiatieven te versnellen die kunnen helpen om buitenlandse directe investeringen naar ontwikkelingslanden met de grootste investeringstekorten te sturen. “Technische en financiële ondersteuning ter ondersteuning van structurele hervormingen in ontwikkelingslanden – vooral bij naties met een laag inkomen – is cruciaal om de instroom van directe buitenlandse investeringen te ondersteunen.”

Vele defensiebedrijven uit de Verenigde Staten proberen een nauwer partnership te sluiten met Europese rivalen. Daarmee hopen de Amerikaanse bedrijven te voorkomen buitengesloten te worden van de militaire uitgaven die in de Europese regio worden gepland. De Amerikaanse ondernemingen proberen niet alleen in Europa toeleveringsketens op te bouwen, maar ook een productie in de regio te starten.

Tijdens de Paris Air Show benadrukten verscheidene vertegenwoordigers van de Amerikaanse defensie-industrie een groot belang te hechten aan de transatlantische banden met hun Europese sectorgenoten, waarbij ze tegelijkertijd beloofden de Europese landen te helpen hun soevereine capaciteiten uit te bouwen.

“Wij kunnen de Europese defensiebedrijven helpen hun eigen soevereine capaciteiten te ontwikkelen”, gaf Bernd Peters, vice-president bedrijfsontwikkeling en strategie bij de defensiedivisie van het Amerikaanse concern Boeing tegenover de Britse zakenkrant Financial Times aan. Anduril, de vakorganisatie van de Amerikaanse defensietechnologie, kondigde een vergelijkbare aanpak aan na de onthulling van een nieuw partnerschap met het Duitse concern Rheinmetall voor de ontwikkeling van drones voor Europa. 

Meer Amerikaanse groepen kijken naar gezamenlijke mogelijkheden voor ontwikkeling en lokale productie. Er moet daarbij volgens Anduril gestreefd worden naar een combinatie van lokale controle, transparantie en aanpassingsvermogen, maar niet tot afhankelijkheid mag leiden.

De hogere Europese defensiebudgetten – aangewakkerd door de oorlog in Oekraïne en de druk van de Amerikaanse president Donald Trump om een grotere bijdrage te leveren – waren volgens analisten een kans die Amerikaanse bedrijven niet wilden laten liggen. Volgens Byron Callan, managing partner van de onderzoeksgroep Capital Alpha Partners, biedt de Europese markt nieuwe kansen.

De toonaangevende Amerikaanse defensiebedrijven hebben langdurige banden met Europa, die een aanzienlijk deel van hun jaarlijkse omzet vertegenwoordigen. Ze hoopten dat hechtere partnerschappen ervoor zouden zorgen dat er op het Europese continent verder zaken zouden kunnen blijven worden gedaan. De Europese regio vertegenwoordigde vorig jaar ongeveer 11 procent van de jaarlijkse omzet van zowel Lockheed Martin als Raytheon Technologies (RTX). Meerdere Europese legers beschikken over het gevechtsvliegtuig F-35 van Lockheed, terwijl de Patriot-raket van Raytheon verreweg marktleider was op het gebied van luchtverdediging.

Lockheed en Raytheon hebben de voorbije wee jaar verregaande productie-partnerschappen op het Europese continent aangekondigd. Lockheed zou een grootschalige raketproductie opzetten met Rheinmetall, terwijl een joint venture tussen Raytheon en de Europese raketfabrikant MBDA in Duitsland voor de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie Patriot-raketten zou produceren.

Thomas Laliberty, president verdedigingssystemen bij Raytheon, zei dat landen ten aanzien van soevereiniteit verschillende benaderingen hanteren. “Raytheon probeert elke benadering te begrijpen en partners zoveel mogelijk te helpen om aan de gestelde eisen te voldoen”, beklemtoonde Laliberty. Frank St. John, chief operating officer bij Lockheed Martin, benadrukte dat het bedrijf niet alleen zijn toeleveringsketen in Europa uitbreidde, maar ook productiefaciliteiten opzette.

De partnerschappen van het bedrijf zouden Raytheon volgens Laliberty goed van pas komen, aangezien Europa meer binnen de eigen regio wil inkopen. “Raytheon zal immers een partner zijn van Europese landen en bedrijven”, beklemtoonde hij. “Lockheed zorgt ervoor dat de partnerschappen in aanmerking zouden komen voor de financiering van de regio en aan de Europese eisen konden voldoen.”

Boeing benadrukte te onderzoeken welke samenwerkingsmogelijkheden er beschikbaar zouden zijn. Bernd Peters gaf aan dat het bedrijf graag de gezamenlijke ontwikkelingsaanpak die Boeing met Australië hanteerde voor de ontwikkeling van het onbemand gevechtsvliegtuig MQ-28 Ghost Bat in Europa wilde repliceren.

ITAR

Er blijft echter de vraag of de Verenigde Staten onder het presidentschap van Donald Trump een betrouwbare bondgenoot kon zijn. Dit heeft in Europa geleid tot oproepen om van de aankoop van Amerikaanse wapens af te stappen en de afhankelijkheid van geïmporteerde wapens af te bouwen. Er heerste in de Europese defensiesector een grote bekommernis dat bedrijven in de toekomst problemen zouden kunnen ondervinden bij de export van nieuwe apparatuur of het verkrijgen van een software-upgrade.

Een wapen dat onderworpen is aan de Amerikaanse International Traffic in Arms Regulations (ITAR), mag zonder toestemming en steun van de Verenigde Staten niet aan een externe partij worden geleverd. Hoewel de beperkingen niet nieuw zijn, gaven managers uit de defensiesector aan dat vragen over de betrouwbaarheid van de Verenigde Staten als partner bij sommige bondgenoten tot discussie hadden geleid.

Eric Béranger, algemeen directeur van MBDA, zei dat het bedrijf een samenwerking met Amerikaanse partners weliswaar waardeert, maar benadrukte dat de individuele regeringen zullen bepalen of ze een blootstelling aan ITAR willen riskeren. “Er heersen daarbij onder de landen verschillende opvattingen”, benadrukte hij.

Roberto Cingolani, directeur van het Italiaanse defensiebedrijf Leonardo, benadrukte at het belangrijk was om de interoperabiliteit van wapens binnen de Navo te waarborgen. Leonardo maakt deel uit van een consortium met het Britse BAE Systems en het Japanse Mitsubishi Heavy Industries dat een volgende generatie gevechtsvliegtuig ontwikkelt. Sommige analisten hebben zich afgevraagd of het project opzettelijk zou proberen vrij te blijven van Amerikaanse componenten. Volgens Cingolani zijn binnen ITAR duidelijke afspraken absoluut noodzakelijk.

“Om wapens tussen geallieerde landen interoperabel te maken, is het belangrijk ervoor te zorgen dat individuele naties de mogelijkheid hebben om de benodigde software of componenten indien nodig aan te passen of te upgraden”, beklemtoonde Cingolani.

Bestuurders van de Amerikaanse industrie merkten op dat de recente stappen van de Verenigde Staten om het buitenlandse militaire verkoopproces te hervormen, het voor defensiebedrijven gemakkelijker zou moeten maken om in het buitenland zaken te doen. Europese bestuurders benadrukten dat het continent de capaciteiten had om zichzelf te verdedigen, maar gaven toe dat dit tijd zou kosten. “Europa heeft de hersenen, de industriële middelen, de mensen en zelfs het geld om een succesvolle soevereine defensiesector uit te bouwen”, beklemtoonde Béranger. “Er is echter ook een politieke bereidheid noodzakelijk.”

China is de eerste elektrostaat van de wereld geworden. Uit een rapport van Oilprice.com is immers gebleken dat windenergie en zonnekracht tijdens de eerste vier maanden van dit jaar 89 procent van de energievoorziening van het land genereerden. Deze cijfers bevestigen dat China in de Vierde Industriële Revolutie momenteel koploper is geworden.

Veel landen gebruiken steenkool, olie en methaan als basis van hun economie. Voorbeelden van deze petronaties zijn Australië, Saoedi-Arabië, Dubai, Abu Dhabi, Qatar, Irak, Iran, Azerbeidzjan, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Venezuela, Brazilië en Nigeria. “Elektrostaat duidt echter op een land dat voor zijn opwekking van elektriciteit van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energiebronnen – zon, wind en water – overstapt”, verduidelijkt OilPrice.com. “Dit impliceert echter ook dat deze emissievrije elektriciteit de primaire energiebron vormt voor de industrie en het transport. China voldoet nu aan al deze criteria.”

Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) is elektrificatie een van de belangrijkste strategieën om de emissies door de energiesector te verminderen. “Net zoals in veel andere wetenschappelijke disciplines, blijkt China ook hier uitgegroeid te zijn tot een leider in de elektrificatie, vóór de Verenigde Staten en Europa”, wordt daarbij opgemerkt. “In China heeft de elektrificatie inmiddels een percentage van 30 procent bereikt. Dat is aanzienlijk hoger dan in de Verenigde Staten en de Europese Unie, waar de voorbije jaren een stagnatie op ongeveer 22 procent werd opgetekend.

Het rapport van OilPrice merkt op dat de Verenigde Staten nog wel voorop loopt in de elektrificatie van gebouwen. “China heeft echter onlangs. “China heeft echter onlangs de Verenigde Staten en Europa ingehaald op het gebied van de industriële elektrificatie en heeft beide landen voorbijgestoken op het vlak van de elektrificatie van het transport”, wordt er opgemerkt.

Het voorbije jaar vertegenwoordigden elektrische voertuigen in China ongeveer 47,9 procent van de totale verkoop van personenauto’s. Dat is een enorme stijging tegenover de situatie die in 2020 werd opgetekend. Toen bestond de Chinese autoverkoop voor slechts 6,3 procent uit plugin elektrische wagens. In Europa vertegenwoordigden elektrische wagens het voorbije jaar minder dan 23 procent van de totale autoverkoop.

De snelle uitbreiding van het moderne spoorwegnet heeft in China eveneens bijgedragen tot de elektrificatie van de transportsector. China beschikt over een hogesnelheidsnet van 45.000 kilometer. Dat netwerk is vijf keer groter dan het totaal dat tot nu toe in de Europese Unie is uitgebouwd. Naar verwachting zal China tegen 2030 over een hogesnelheidsnet van 60.000 kilometer beschikken.

Xi Jinping

De opmerkelijke elektrificatie van het land wordt grotendeels toegeschreven aan de Chinese president Xi Jinping. Toen Xi in 2012 leider werd van de Chinese Communistische Partij, moest zijn land alleen nog de Verenigde Staten als een grotere economie laten voorgaan. China was op dat ogenblik echter voor zijn energiebehoefte nog steeds sterk afhankelijk van andere landen. De Chinese import van olie en steenkool steeg tot recordhoogtes, waardoor het land – te midden van toenemende geopolitieke spanningen – te maken kreeg met mogelijke verstoringen in de toeleveringsketen.

China boekt echter niet alleen snelle vooruitgang in de richting van energiezekerheid, maar domineert ook de cruciale mineralen die de basis vormen voor technologieën van de toekomst. “Niemand maakte zich ernstig zorgen over energiezekerheid of toeleveringsketens voor wapens, kritieke industrieën en voedsel, omdat iedereen dacht dat dit bij de Koude Oorlog hoorde”, betoogde Andrew Gilholm, analist China bij het adviesbureau Control Risks. “Intussen werkt China al jaren aan antwoorden op die problematiek.”

China loopt nu voorop in de Vierde Industriële Revolutie en boekt enorme vooruitgang op het gebied van elektrificatie, hernieuwbare energie, kunstmatige intelligentie (AI), robotica en het internetof-things (IoT). En net zoals olie en gas de petrostaten van de Arabische wereld aandrijven, stimuleren duurzame energietechnologieën de Chinese groei. Hernieuwbare vertegenwoordigde vorig jaar 10 procent van het Chinese bruto binnenlandse product. Dat betekende een nieuw record, die volgens het Center for Research on Energy en Clean Air (Crea) een kwart van de economische groei van het land ondersteunde.

Naast energiezekerheid en economische groei zal elektrificatie naar verwachting een cruciale rol spelen in de aanpak van klimaatverandering. “We zien geen andere weg naar een koolstofvrije economie dan met een grootschalige elektrificatie”, beklemtoonde Adair Turner, hoofd van de Energy Transitions Commission.

Dit is vooral cruciaal voor China, dat nog steeds de grootste vervuiler en uitstoter van broeikasgassen ter wereld is. De uitstoot van de Chinese energiesector bereikte vorig jaar recordhoogtes, gedreven door een sterke stijging van het steenkoolverbruik. De vooruitgang van het land op het gebied van elektrificatie en de transitie naar hernieuwbare energie zal echter een deel van de schade kunnen beperken.

Steenkool blijft een controversieel onderwerp in China. Het land wil tussen 2006 en 2030 beginnen met de afbouw van het steenkoolverbruik. Hoewel deze strategie duidt op een geleidelijke daling in plaats van een volledige en onmiddellijke uitfasering, voorspelt het International Energy Agency dat de steenkoolproductie in China waarschijnlijk rond 2025 een piek zal bereiken en daarna zal afnemen.

Recente berichten geven echter aan dat China nog steeds nieuwe steenkoolcentrales bouwt, wat vragen oproept over de toezegging om het steenkoolgebruik af te bouwen. Volgens het persbureau Reuters zou China van plan zijn om tot 2030 door te gaan met de bouw van steenkoolcentrales.

Meer over dit onderwerp:

• China wil volop kaart van hernieuwbare energie kiezen
• Vaticaanstad haalt zijn energie volledig uit zonnekracht
• Xi Jinping zorgde voor extra stimulans duurzame energie
• Niet langer belastingverlaging voor Amerikaanse duurzame energie
• Verenigde Staten schrappen 24 projecten duurzame energie
• Meyer Burger sluit fabriek zonnepanelen in Arizona
• Volgens topman Rio Tinto is overstap naar hernieuwbare energie onvermijdelijk
• Middelen elektriciteitsfonds Puerto Rico gaan naar petroleumsector
• Kredietgaranties voor Sunnova door Amerikaanse regering geschrapt

Het Europees Investeringsfonds (EIF) reserveert een budget van 40 miljoen euro voor een instap in bedrijven uit de sector van de defensietechnologie. De investering gebeurt binnen het kader van het project Keen Venture Partners, waarbij defensie-gerichte startups zullen worden ondersteund. Dat heeft het Europees Investeringsfonds aangekondigd. Het initiatief toont volgens waarnemers hoe de mentaliteit van investeerders is veranderd sinds de inval van Rusland in Oekraïne.

Het nieuwe initiatief is de eerste instap van het Europees Investeringsfonds in de militaire industrie. Het fonds, dat deel uitmaakt van de Europese Investeringsbank (EIB), steunt al lange tijd kleinere Europese bedrijven, maar heeft de defensie-industrie tot nu toe echter altijd gemeden. De inval van Rusland in Oekraïne heeft daarin echter verandering gebracht. Dat is een gevolg van de pogingen van leiders binnen de Europese Unie om de Europese defensiesector te laten groeien. Hierdoor zouden de Europese militaire capaciteiten gevoelig moeten worden versterkt.

Het Europees Investeringsfonds kondigde eerder aan 175 miljoen euro te investeren in innovaties met een dubbele toepassing. Daarbij werd gemikt op technologieën die zowel voor civiele als militaire doelstellingen konden worden gebruikt. “De investering van 40 miljoen euro door het Keen Venture Partners-fonds is gericht op de ondersteuning van startups die baanbrekende oplossingen bieden op het gebied van defensie en veiligheidstechnologie”, benadrukken woordvoerders van het fonds.

Veranderde mentaliteit

De investeringen kunnen worden gebruikt voor bedrijven die actief zijn op het gebied van cybersecurity, robotica, kunstmatige intelligentie, autonome systemen en ruimtevaart-technologieën zoals beveiligde satellietcommunicatie, satellietbeeldanalyse en de bescherming van satellieten. Het fonds zal investeren in bedrijven die actief zijn in de Europese Unie, maar ook in het Verenigd Koninkrijk, Turkije en Noorwegen. 

De aankondiging benadrukt hoe de mentaliteit van Europese investeerders is veranderd sinds Oekraïne in februari 2022 door Rusland werd aangevallen. Door die agressie hebben vele Europese regeringen zich geëngageerd om hun militaire uitgaven drastisch op te drijven. De aandelen van veel Europese defensiebedrijven zijn hierdoor sterk gestegen, maar leidinggevenden uit de sector klagen al langer dat bedrijven die militaire uitrusting produceren over het algemeen te maken hebben met strengere voorwaarden en discriminatie bij het aantrekken van geld van banken en andere financiële instellingen.

In een poging om meer investeringen in de sector te stimuleren, heeft de Europese Investeringsbank haar leenregels aangepast om investeringen in bedrijven die militair materieel bouwen toe te staan, hoewel producenten van dodelijke wapens nog steeds verboden terrein zijn. Een aantal banken in de lidstaten van de Europese Unie volgt het voorbeeld van de Europese Investeringsbank en versoepelt de leenvoorwaarden. De Europese Commissie overweegt bovendien de regels voor duurzame investeringen te herschrijven om ook meer investeringen in de sector te stimuleren.

Het Europees Investeringsfonds beschikte vorig jaar over een budget van 7,2 miljard euro voor participaties, leningen en garanties.

Meer over dit onderwerp:

• Noors Oljefondet moet ook in militaire sector kunnen investeren
• Europese Unie wil ook regionale hulp ook voor militaire projecten
• Duitsland helpt Oekraïne wapens voor lange afstand te produceren
• Verenigd Koninkrijk kondigt bouw minstens zes wapenfabrieken aan
• Drones hebben een grote impact op oorlog tussen Rusland en Oekraïne
• Ook Zuidoost-Azië investeert grotere budgetten in defensie
• Grote investeerders beslissen geld naar Europese defensiesector te kanaliseren
• Europese defensiesector koortsachtig op zoek naar geschikt personeel
• Topman Saab wil sterke Europese stimulans voor defensiesector
• Donald Trump selecteert project voor raketschild Golden Dome

Private investeerders bereiden zich voor om een ??sleutelrol op te nemen in de herbewapening van Europa door broodnodig kapitaal te verstrekken om de defensie-industrie te helpen opschalen en de industriële veerkracht van de regio te versterken. Meer dan drie jaar na de militaire aanval van Rusland op Oekraïne hebben de lidstaten van de Europese Unie immers miljarden euro’s toegezegd voor investeringen in defensie en nieuwe technologieën, maar investeerders en durfkapitalisten geloven dat er daarbij sprake is van een financieringstekort is dat zij kunnen opvullen.

“De heropbouw van de Europese defensie kan niet exclusief door de overheden worden gedragen”, merkt Thoms Friedberger, adjunct-directeur van investeerder Tikehau Capital, op. “De private sector zal nodig zijn om investeringen in defensie, veerkracht en soevereiniteit te stimuleren.”

Tikehau Capital heeft recent een bedrag van bijna 450 miljoen euro opgehaald voor een fonds dat zal investeren in bedrijven die zich richten op technologie voor zowel civiele als militaire toepassingen. De investeerder is een van de tientallen bedrijven die op zoek zijn naar kansen in de sector. 

De investeringen in Europese start-ups die actief zijn in de militaire sector en aanverwante technologieën stegen vorig jaar met 24 procent tot 5,2 miljard dollar, onder meer door de interesse van investeerders in de defensiebedrijven Helsing en Tekever, waardoor de bredere terugval in de financiering van Europees durfkapitaal werd afgezwakt. Hoewel private kapitaalinvesteringen in luchtvaart, ruimtevaart en defensie al decennialang bestaan, werd de activiteit lange tijd gedomineerd door grotere buyout-fondsen die zich in een sterk gereguleerde sector kunnen bewegen. 

Inval in Oekraïne

De interesse van investeerders, ook van durfkapitaalfondsen, is echter sterk toegenomen na de Russische inval in Oekraïne, die de lidstaten van de Europese Unie heeft aangezet inspanningen te doen om hun defensie-industrie te versterken. De afwijzende houding van de Amerikaanse president Donald Trump tegenover de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (Navo) en zijn opmerkingen dat Europa meer in zijn eigen veiligheid zou moeten investeren, hebben deze inspanningen alleen maar versterkt.

Veel durfkapitaalfondsen, vooral in Europa, waren in het verleden huiverig om wapenfabrikanten te steunen. Velen vreesden immers voor een schending van ecologische en sociale regels en de normen van een deugdelijk bestuur. Leiders geloven dat ze een rol kunnen spelen door te investeren in start-ups en tegelijkertijd grotere spelers te helpen om hun productiecapaciteit te verhogen en op die manier de kosten per eenheid te verlagen.

“Private markten zullen een sleutelrol spelen bij het dichten van het financieringstekort in de Europese defensiesector”, bevestigde Ali Floyd, hoofd Europese fondsenwerving bij het adviesbureau Campbell Lutyens. “Overheden bleken niet bereid om veel meer belastinggeld uit te geven aan investeringen in defensiebedrijven. Bovendien zijn er slechts een beperkt aantal entiteiten, zoals Rheinmetalls en BAE Systems die de publieke markten kunnen aanwakkeren.”

“Het financieringstekort in Europa groeide door de vragen rond de Amerikaanse verplichtingen tegenover de Navo en de Europese wens om meer geld te investeren in de Oekraïense defensie”, benadrukte Michael Sion, partner bij adviesbureau Bain en auteur van een recent rapport waaruit bleek dat de waarde van durfkapitaal-transacties in de defensiesector de voorbije tien jaar achttien keer in omvang zijn toegenomen. “De oorlog in Oekraïne bevestigde de toenemende rol die defensietechnologie – van drones en andere autonome systemen tot robotica en kunstmatige intelligentie – op het slagveld zal spelen.”

Investeerders en durfkapitalisten zeggen innovatie te kunnen stimuleren door in technologie in een vroeg stadium te investeren.” We hebben privaat kapitaal nodig om bedrijven op te richten, risico’s te nemen, innovaties door te drukken en te investeren in onderzoek en ontwikkeling die aan een productie vooraf gaat”, beklemtoonde Sten Tamkivi, een van de oprichters van Plural, een early-stage technologiefonds met ongeveer 800 miljoen euro onder beheer en een van de eerste investeerders van Helsing. Veel investeerders zoeken bovendien naar bedrijven die ondermaats presteren of brede portefeuilles hebben die zich voor een herstructurering lenen.

Recente gegevens van PitchBook tonen aan dat er in de wereldwijde luchtvaart, ruimtevaart en defensie het voorbije jaar 274 overeenkomsten werden gesloten. Dat was het hoogste cijfer in tien jaar tijd. De totale waarde van de deals in de sector bedroeg het voorbije jaar 36,8 miljard dollar. Dat betekende een stijging met 37 procent tegenover het jaar voordien.

Meer grote investeerders

James Dawson, partner bij de investeringsbank Gleacher Shacklock, erkende dat er nu meer grote investeerders in defensie zijn geïnteresseerd dan in het verleden. Dawson wijst daarbij op de successen van de Amerikaanse investeerder Advent International met de overname van de Britse bedrijven Cobham en Ultra Electronics. “Dit heeft ook andere partijen van de mogelijkheden in de sector overtuigd”, beklemtoont Dawson.

Volgens Dawson vormen hoge waarderingen een belemmering voor fusies en overnames in de defensiesector, hoewel er volop wordt gesproken over een samenwerking in meer joint ventures. Ondanks de toestroom van geld in de sector blijven er volgens de analisten uitdagingen bestaan. Tamkivi benadrukte daarbij dat de Europese overheden onder meer hun beruchte bureaucratische aanbestedingsmethoden, die voorrang gaven aan grotere aannemers, moeten aanpakken.

“Overheden moeten ervoor zorgen dat nieuwe technologiebedrijven die in Europa ontstaan ??en door particulier kapitaal worden gefinancierd, toegang tot aanbestedingen krijgen,” waarschuwde hij. “Europa heeft de gepaste mechanismen nodig om met kleinere bedrijven om te gaan. Durfkapitaal is immers een hefboom om van een kleine onderneming op termijn een groot bedrijf te maken.”

De houding ten opzichte van investeringen in defensie is volgens de analisten echter aanzienlijk veranderd. “De interesse in de sector zal, zelfs niet bij een wapenstilstand tussen Oekraïne en Rusland, niet snel meer afnemen”, wordt er daarbij opgemerkt. Friedberger wijst er daarbij op dat de stemming bij investeerders, toezichthouders en waarschijnlijk ook overheden is veranderd. Zonder defensie kan er volgens hem geen duurzame economische ontwikkeling worden verwacht.

Meer over dit onderwerp:

• Geopolitieke onzekerheid zet ook Singapore aan zeemacht te moderniseren
• Denemarken gebruikt onbemande vaartuigen om scheepsroutes te controleren
• Boeing beweert Air Force One over twee jaar te kunnen leveren
• Rusland en China hekelen raketschild Iron Dome van Verenigde Staten
• Onbemande Grashopper moet Amerikaanse troepen op slagveld bevoorraden
• Stephen Winchell nieuwe topman Defense Advanced Research Projects Agency (Darpa)
• Partnership Rheinmetall en Iceye bouwt militaire satellieten
• Litouwen beschermt grens met Rusland en Wit-Rusland met antitank-lijnen
• Verenigde Staten leveren driehonderd Amraam-raketten aan Polen
• Kwartaalwinst Kongsberg profiteert van Europese investeringen in defensie

In Duitsland wordt een belangrijke industriële verschuiving merkbaar. Terwijl de automobielconstructie, de machinebouw en de chemische sector met een inkrimping worden bedreigd, biedt de wapenindustrie nieuwe mogelijkheden. Dat zegt Patricia Nelson, Duits correspondent van de Britse zakenkrant Financial Times.

“In december vorig jaar maakte het defensieconcern KNDS Group, tien jaar geleden ontstaan uit een fusie van het Duitse bedrijf Krauss-Maffei Wegmann met de Franse onderneming Nexter Systems, bekend om in de Oostduitse stad Görlitz de oude treinfabriek van Alstom over te nemen”, merkt Patricia Nelson op. “Het defensieconcern gaf aan op de site onderdelen voor gevechtstanks en gevechtsvoertuigen te zullen produceren.”

Daarmee kon een gedeelte van de lokale tewerkstelling worden gered. Net zoals veel andere fabrikanten in West-Europa besliste Alstom immers de productie te verplaatsen naar landen met lagere arbeidskosten. Alstom had in Görlitz ongeveer zevenhonderd werknemers. Na de overname door de KNDS Group zouden er nog een 350-tal arbeidsplaatsen overnemen.

“De overname van een treinfabriek door een defensiebedrijf is tekenend voor de industriële verschuiving waarmee Duitsland wordt geconfronteerd”, werpt Nelson op. “De productie in de meest energie-intensieve sectoren van Duitsland is tegenover 2021 met 20 procent gedaald.” Dat tijdstip vertegenwoordigde immers een cruciale ontwikkeling voor de Duitse economie. Eén jaar later zou Rusland immers zijn oorlog tegen Oekraïne lanceren en verloor Duitsland zijn toegang tot goedkoop aardgas.

“Sindsdien zijn families in heel Duitsland eraan gewend geraakt om bedrijven uit de autoconstructie, de machinebouw en de chemische industrie te zien wankelen en verdwenen ook veel goedbetaalde banen die generaties lang de inkomsten van gezinnen garandeerden”, geeft Nelson nog aan. “Voor veel inwoners van het voormalige communistische Oost-Duitsland markeert de huidige malaise de tweede golf van desindustrialisatie die ze sinds de hereniging van het land in 1990 hebben moeten verwerken.”

Daarom biedt de historische herbewapening van Duitsland volgens Nelson een bescheiden lichtpunt in een land waar sinds het begin van de covid-pandemie in de industrie bijna een kwart miljoen banen zijn verdwenen. “Octavian Ursu, burgemeester van Görlitz, zei dat andere steden binnenkort een soortgelijke industriële transitie zouden kunnen kennen als de regio waarin zijn kiesdistrict is gesitueerd”, stipt Nelson aan. “Nu er grote investeringen naar herbewapening vloeien, is het volgens Ursu waarschijnlijk dat dit soort veranderingen op industriële locaties zal blijven plaatsvinden.”

De Duitse defensie-uitgaven zijn sinds 2020 met bijna 80 procent gestegen en bereikten vorig jaar een volume van meer dan 90 miljard euro. “De Duitse inspanningen op het gebied van herbewapening zullen de concurrentie tussen wapenfabrikanten voor het aantrekken van geschoolde arbeidskrachten alleen maar aanwakkeren”, geeft Nelson aan.

“Rheinmetall, Diehl Defence, Thyssenkrupp Marine Systems en de MBDA Group – vier defensiebedrijven met een sterke aanwezigheid in Duitsland – hebben de voorbije drie jaar samen meer dan 16.500 werknemers aangeworven. Dat betekende een toename van meer dan 40 procent. De concerns zijn van plan om tegen 2026 nog eens ongeveer 12.000 extra aanwervingen te doen.”

Florian Hohenwarter, operationeel directeur van de KNDS Group, beklemtoonde dat het bedrijf voor de site in Görlitz had gekozen omdat de fabriek al beschikte over de hoogopgeleide specialisten die in staat zijn om de hoogste kwaliteit componenten voor de tanks en gevechtsvoertuigen te produceren. Onder meer gespecialiseerde lassers zouden in de sector bijzonder zijn gegeerd.

“Het vinden en opleiden van de juiste mensen zal een belangrijke uitdaging zijn voor defensiebedrijven die willen opschalen”, beklemtoonde Benjamin Heelan, analist bij Bank of America. “Steeds meer bedrijven richten zich daarbij op werknemers uit krimpende sectoren zoals de autosector.”

Lokale economieën

Nelson wijst er nog op dat lucratieve overheidscontracten beursgenoteerde wapenbedrijven ertoe hebben aangezet om dividenden aanzienlijk te verhogen. Rheinmetall zou daarbij gewag maken van een verhoging met 42 procent. Bij Hensoldt, fabrikant van radars en sensoren, zou er sprake zijn van een stijging met 25 procent. Ook Renk, fabrikant van transmissiesystemen voor gevechtstanks, zou zijn dividend met 40 procent opschroeven.

Dergelijke stappen zullen volgens Nelson waarschijnlijk de druk aanwakkeren om in lokale economieën te herinvesteren. “Wanneer er Duits belastinggeld wordt gebruikt voor de nationale veiligheid, moeten er ook banen in Duitsland worden gecreëerd”, betoogde Armin Papperger, chief executive van Rheinmetall.

Rheinmetall heeft ook al interesse getoond om eventueel een aantal overbodige autofabrieken over te nemen. Daarbij werd onder meer al gekeken naar een fabriek van Volkswagen in Osnabrück, die binnenkort de deuren zou sluiten. Rheinmetall wil immers snel zijn productiecapaciteit uitbreiden om een orderportefeuille van 55 miljard euro te kunnen verwerken. Tegelijkertijd is Volkswagen van plan om zijn productie te halveren. Rheinmetall heeft samen met Hensoldt, ook toegezegd ongeveer driehonderd ontslagen werknemers van Continental en Bosch – twee van Duitslands grootste toeleveranciers van de autoconstructie – over te nemen.

“De interesse van de defensiebedrijven recupereren echter slechts een fractie van de tienduizenden banen die in de automobielindustrie verdwijnen”, waarschuwt Nelson op. “De Europese autofabrikanten bereiden zich immers voor op de impact van lagere verkopen.”

Michael Kretschmer, premier van de Duitse deelstaat Saksen, verwelkomde de opstart van een tankproductie in Görlitz. “De technologieën die in de toekomst in Görlitz zullen worden geproduceerd, zullen Europa beschermen”, voerde hij aan. “Dit is voor de stad een enorme kans en kan goede banen en een zekere tewerkstelling bieden.”

Axel Drescher, vertegenwoordiger van de vakbond IG Metall, beklemtoonde het behoud van banen toe te juichen, maar had ook vragen bij de duurzaamheid van dit type tewerkstelling. “Eigenlijk moet worden gehoopt dat de productie van tanks slechts van korte duur zal zijn”, merkte hij op. “Hopelijk komen de oorlogen snel ten einde, maar dat brengt limieten aan de duurzaamheid van de tewerkstelling in de sector.”

Meer over dit onderwerp:

• Stijgende kosten nieuwe bommenwerper wegen op winst Northrop
• General Dynamics stelt nieuwe duikboot Virginia-klasse voor
• Gevechtsvliegtuig met kunstmatige intelligentie dichterbij dan vermoed
• Oorlogsvoering verergert milieuproblemen in Oekraïne
• Na Groenland krijgt ook Spitsbergen mogelijk nieuwe kandidaat-eigenaars
• Kunstmatige regen kan tot een militair wapen uitgroeien
• Orderboek garandeert MBDA Group werk voor minstens zeven jaar
• Europese wapenindustrie kan in 2030 omzet halen van 1 biljoen dollar
• Verenigde Staten keuren verkoop gevechtsvliegtuig F-16 aan Filipijnen goed
• Dark Eagle nieuw supersonisch strategisch wapen van Amerikaans leger

De massale inspanningen die Rusland voor de rekrutering van militairen worden steeds duurder. Inmiddels zou de Russische overheid dagelijks al ongeveer 2 miljard roebel (21 miljoen euro) voor de uitkering van aanmeldbonussen aan nieuwe rekruten. Dat blijkt uit een rapport van Janis Kluge, onderzoeker bij de Duitse Stiftung Wissenschaft und Politik (SWP), gebaseerd op data van het Russische ministerie van financiën en regionale begrotingen.

Janis Kluge benadrukt dat ongeveer driekwart van de aanmeldbonussen voor militaire rekruten – ongeveer 1,5 miljard roebel per dag – door regionale begrotingen wordt gefinancierd . De regionale overheden besteden inmiddels bijna 3 procent van hun jaarlijkse budgetten aan deze rekruteringscampagnes. De resterende 500 miljoen roebel komt uit de federale begroting.

Kluge meldt daarbij dat dagelijks tussen duizend en vijftienhonderd nieuwe soldaten zich bij het Russische leger voegen. Daarbij is voor de nieuwe rekruut een eenmalige bonus van ongeveer 1,4 miljoen roebel (bijna 15.000 euro) voorzien.

“Vergeleken met dezelfde periode een jaar geleden is het aantal nieuwe militairen dat zich voor het Russische leger aanmeldt, bijna verdubbeld”, beklemtoont Kluge. “Die stijging lijkt voldoende om de geschatte dagelijkse Russische verliezen aan het front in Oekraïne te compenseren.” Volgens functionarissen van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (Navo) zouden er in de oorlog tegen Oekraïne dagelijks ongeveer duizend Russische soldaten sneuvelen.

Niet vol te houden

De uitgaven van de Russische autoriteiten aan de rekrutering van nieuwe soldaten zouden sinds april vorig jaar zijn vervijfvoudigd. Indien deze trends zich voortzetten, zouden de totale kosten voor de Russische staat tegen het einde van het jaar kunnen oplopen tot 730 miljard roebel (ruim 7,8 miljard euro). Dat bedrag ligt meer dan twee keer hoger dan de uitgaven die de Russische federale overheid jaarlijks aan gezondheidszorg besteedt. Het budget bedraagt bovendien bijna de helft van de jaarlijkse bestedingen van de Russische federale overheid aan hoger onderwijs.

Het Russische ministerie van defensie rekruteerde vorig jaar ongeveer 440.000 nieuwe soldaten. Dat betekent een gemiddelde van ongeveer 1.200 soldaten per dag. Experts waarschuwen echter dat het voor de Russische autoriteiten steeds moeilijker zal worden om dit tempo vol te houden. George Barros, onderzoeker bij het Amerikaanse Institute for the Study of War, werpt daarbij op dat Rusland het huidige niveau van oorlogsvoering mogelijk nog slechts twaalf tot zestien maanden kan handhaven.

“Het systeem voor het genereren van strijders functioneerde 2,5 jaar, maar begint duidelijk te falen”, beklemtoonde Barros. “Rusland wordt beperkt door economische wetten en schaarse middelen. Het land beschikt bovendien ook niet over een onuitputtelijke bron van mankracht.”

De uitdaging wordt nog groter door het krimpende Nationale Wealth Fund, een van de belangrijkste financiële vangnetten van de Russische overheid. Sinds het begin van de oorlog tegen Oekraïne in 2022 zijn de liquide middelen van dat fonds met twee derde gedaald. Inmiddels werd dat fonds al met 106 miljard dollar afgeslankt. De resterende reserves van het fonds bedragen nu nog slechts 40 miljard dollar. Dat is het laagste niveau sinds het fonds in 2008 werd opgericht.

Meer over dit onderwerp:

• Europees conglomeraat werkt aan nieuwe technologie gevechtstanks
• Helsinki is een centrum voor investeringen in defensie geworden
• Italië bereid om 2 procent begroting voor defensie te reserveren
• België moet schrapen om defensiebudget Navo te halen
• Europeanen steunen verhoogde bestedingen aan defensie
• Roscosmos wordt een onderdeel van de Russische militaire machine
• Rusland heeft in Oekraïne al 941.000 soldaten verloren
• Russisch leger is volgens historicus geen onstopbare oorlogsmachine
• Oorlogsveteranen kunnen voor Rusland een groot probleem worden
• Belgische defensie-industrie kan op acht jaar in omvang verdubbelen

Zweden zal zijn defensiebudget tegen het einde van dit decennium tot 3,5 procent van het nationale bruto binnenlandse product. Dat heeft Ulf Kristersson, premier van Zweden, aangekondigd. Zweden wordt hiermee het jongste Europese land dat een forse verhoging van zijn defensiebudget voorstelt. Gewezen wordt naar de oorlog tussen Rusland en Oekraïne en toenemende onzekerheid over de verdere militaire banden tussen Europa en de Verenigde Staten.

Op dit ogenblik vertegenwoordigt het Zweedse defensiebudget 2,4 procent van het bruto binnenlandse product van het land. De verhoging zal grotendeels door leningen worden gefinancierd. “Dit is de grootste herbewapening van de Zweedse defensie sinds de periode van de Koude Oorlog”, vertelde Kristersson.

Vele Europese landen nemen initiatieven om hun militaire uitgaven te verhogen. Daarmee wordt ingespeeld op de dubbele dreiging van Russische agressie en de waarschuwing van de Amerikaanse president Donald Trump dat de Europese landen een groter deel van de last voor hun eigen verdediging op zich moeten nemen.

Lidstaten van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (Navo) die zich aan een mogelijk front met Rusland – zoals Estland, Litouwen en Polen – bevinden, willen vanaf volgend jaar allemaal 5 procent van hun bruto binnenlands product aan defensie besteden. Dat niveau ligt in lijn met de meest agressieve militaire eisen die Donald Trump de lidstaten van de Navo heeft voorgelegd. Algemeen wordt verwacht dat op de top van de Navo deze zomer in Den Haag, de doelstelling voor de militaire bestedingen van de lidstaten wellicht van de huidige 2 procent naar ongeveer 3,5 procent zal worden opgevoerd.

Kristersson erkende dat het huidige budget van Zweden voor militaire uitgaven niet voldoende was. “Verwacht mag worden dat de Navo – maar vooral de Europese lidstaten van de militaire alliantie – de volgende jaren een grote stap voorwaarts zal moeten zeggen”, benadrukte de Zweedse premier. “We dringen er in Europa op aan dat de militaire doelstellingen worden opgevoerd. Er moet daarbij wellicht gestreefd worden naar een niveau tussen 3 procent en 4 procent.”

Vredesdividend

Zweden is er al lang trots op al meer dan tweehonderd jaar geen oorlog te hebben gevoerd. Tot voor kort hanteerde het land ook een neutraal militair statuut. Maar de aanval van Rusland op Oekraïne in 2022 leidde tot een complete ommekeer in zowel de publieke opinie als het politieke denken. Vorig jaar werd Zweden daarbij de tweeëndertigste lidstaat van de Navo.

Het Scandinavische land heeft de uitgaven voor defensie de jongste jaren al aanzienlijk verhoogd. Voordien was er sprake van decennia onderinvestering. Dat werd bestempeld als een vredesdividend door de militaire neutraliteit van het land. Inmiddels heeft Zweden ook al Gotland, het strategisch belangrijke eiland in de Oostzee, geremilitariseerd.

Diplomaten zeggen dat Zweden in de nieuwe defensieplannen van de Navo voor het Scandinavische en Baltische gebied vooral een logistieke functie zou krijgen om frontlinies elders te ondersteunen. Het land heeft met het conglomeraat Saab, gecontroleerd door de familie Wallenberg, echter wel een belangrijk defensiebedrijf. Zweden is op militair vlak vooral gespecialiseerd in gevechtsvliegtuigen, verkenningsvliegtuigen en de verdediging tegen de activiteit van vijandige duikboten.

Kristersson zei dat Zweden tegen 2035 ongeveer 300 miljard kroon (30 miljard dollar) zou lenen om de herbewapening te financieren. Zweden kan rekenen op een lage schuldgraad, waardoor het land voldoende ruimte heeft om bijkomende leningen op te nemen.

Meer over dit onderwerp:

• Nato zal eventuele aanval van Rusland op Polen vergelden
• Topman Nato wil verdere coalitie Verenigde Staten en Europa
• Europese landen moeten militaire samenwerking verbeteren
• Europa wil investeringen in militaire projecten vergemakkelijken
• België moet militaire budgetten verder opdrijven
• Europa moet militaire producten van eigen bodem kopen
• Europese burgers willen meer investeringen in defensie
• Europese Unie reserveert 800 miljard euro voor defensie
• Concessies nodig voor militaire samenwerking Verenigd Koninkrijk en Europese Unie
• Amerikaanse wapens van Europese landen mogelijk nutteloos