managing21.be

De aardkorsst telt voldoende natuurlijke waterstof om de duurzame energietransitie aan te drijven. Dat staat in een rapport van wetenschappers aan de University of Calgary, de University of Toronto en de University of Oxford. De wetenschappers stellen dat de oudste gesteentes van de continenten, miljarden jaren geleden gevormd, van nature grote hoeveelheden waterstof produceren. Een deel van die waterstof is mogelijk opgeslagen in ondergrondse reservoirs die toegankelijk zijn voor winning. Deze natuurlijke voorraden kunnen volgens de wetenschappers honderden jaren lang bijdragen aan de wereldwijde waterstofeconomie.

“Dat potentieel werd duidelijk na de ontdekking van een gasveld in Mali waar bijna zuivere natuurlijke waterstof uit de grond komt”, benadrukken de wetenschappers Omid Haeri Ardakani, Barbara Sherwood Lollar en Chris Ballentine. “Die vondst trok de aandacht van overheden in onder meer de Verenigde Staten, Canada, Australië, het Verenigd Koninkrijk en Europa. Ook grote durfkapitalisten en internationale energiebedrijven tonen interesse. Eind 2023 waren wereldwijd al veertig bedrijven actief in de zoektocht naar natuurlijke waterstof. Naar verwachting is dat aantal inmiddels al ruimschoots verdubbeld.

Waterstof is al decennialang een miljardenmarkt, nog voordat het product recent in beeld kwam als duurzame energiebron voor de energietransitie. De geologische omstandigheden die leiden tot de vorming en ophoping van natuurlijke waterstof komen wereldwijd voor. Toch blijft regulering in veel landen een obstakel, want waterstof werd in de wetgeving lange tijd niet als natuurlijke hulpbron erkend.

“Natuurlijke waterstof kan echter een cruciale rol spelen bij het verduurzamen van essentiële sectoren die hun ecologische voetafdruk moeilijk kunnen verkleinen”, merken de onderzoekers op. “Daarbij kan worden gewezen naar activiteiten zoals de olieraffinage, de productie van kunstmest en de staalindustrie, die respectievelijk 44 procent, 34 procent en 5 procent van de wereldwijde consumptie van waterstof voor hun rekening nemen. Toekomstige toepassingen kunnen onder meer liggen in zwaar transport en de mijnbouw.”

Het grootste deel van de voorraden waterstof die momenteel worden gebruikt, is afkomstig van fossiele brandstoffen. Daardoor veroorzaakt de productie van waterstof wereldwijd ongeveer 2,5 procent van de totale emissie van koolstofdioxide. Pogingen om duurzame waterstof te produceren met hernieuwbare elektriciteit of koolstof-afvang zijn veelbelovend, maar vergen zware investeringen. Natuurlijke waterstof heeft een vergelijkbare of zelfs lagere klimaatimpact dan duurzame waterstof. Toch is het potentieel ervan nog onzeker, want er is hier sprake van een grotendeels onontgonnen bron.

Tweehonderd jaar

Volgens de Amerikaanse Geological Survey is er genoeg natuurlijke waterstof in de aardkorst aanwezig om de wereldwijde vraag ongeveer tweehonderd jaar lang te dekken. Natuurlijke waterstof kan door twee geologische processen ontstaan. Het product wordt in eerste instantie gevormd door chemische reacties tussen grondwater en ijzerrijke mineralen. Daarnaast is er echter ook de radiolyse, waarbij de natuurlijke radioactiviteit in gesteenten watermoleculen afbreekt en waterstof vrijmaakt. Bij dat laatste proces komt ook helium, een waardevol bijproduct, vrij.

De infrastructuur voor de winning van natuurlijke waterstof zou grotendeels vergelijkbaar zijn met de ontginning van olie en gas en werkt eveneens met boorputten. Een belangrijk voordeel is echter dat projecten met natuurlijke waterstof veel minder ruimte in beslag nemen dan installaties voor duurzame waterstof, die afhankelijk zijn van zonnekracht, windenergie en electrolysers. Bovendien hoeven ze geen oppervlaktewater – in veel regio’s een schaars goed – te gebruiken.

“In veel landen ontbreekt duidelijke regelgeving voor de exploratie van natuurlijke waterstof”, voeren de onderzoekers aan. “Elders valt de sector onder de voorschriften voor de mijnindustrie of de energiewinning. Dit gebrek aan gerichte wetgeving vertraagt de verkenning en vergunningsprocedures en bemoeilijkt de noodzakelijke besluitvorming over de benodigde infrastructuur. Cruciaal is ook dat gemeenschappen vaak niet bij de projecten worden betrokken, terwijl sociale acceptatie voor het succes van dergelijke initiatieven essentieel is.”

“Een positief voorbeeld kan in Zuid-Australië worden gevonden. Daar werd een speciale wetgeving ingevoerd om de opsporing en winning van natuurlijke waterstof te stimuleren. “Dit leidde ertoe dat tientallen bedrijven zich snel voor exploratie-vergunningen hadden aangemeld. De bereidheid om te investeren is dus zeker aanwezig, maar het ontbreekt nog aan heldere beleidskaders. Nieuwe projecten kunnen niet alleen energie leveren, maar ook essentiële data opleveren om het werkelijke potentieel van natuurlijke waterstof – als duurzame energiebron van de toekomst – in kaart te brengen.”