Frankrijk heeft een centrale plaats in de strategie van de Europese Unie om de aanvoer van zeldzame aardmetalen te verzekeren. De regio voelt zich immers gedwongen om zijn afhankelijkheid van China voor de leveringen van deze cruciale grondstoffen, die onder meer van groot belang zijn voor de automobielindustrie, te verminderen. Dat heeft de Britse zakenkrant Financial Times gemeld.

Nadat de Amerikaanse president Donald Trump in april aankondigde aan goederen uit China zware invoerheffingen te koppelen, reageerde het Aziatische land met belangrijke exportbeperkingen op mineralen die cruciaal zijn voor de energietransitie. Dat leidde die maand tot een daling van 51 procent in de Chinese export van zeldzame aardmagneten ten opzichte van de maand voordien. Hierdoor groeide de bezorgdheid over een dreigend tekort aan componenten voor de wereldwijde automobielindustrie.

In Europa proberen bedrijven nu alternatieven te vinden voor de aankoop van Chinese grondstoffen. Leveranciers worden naar eigen zeggen overspoeld met vragen van autofabrikanten en industriële groepen die op zoek waren naar de materialen die gebruikt worden voor permanente magneten voor toepassingen zoals vliegtuigen, windturbines en elektrische auto’s.

“We worden met een bijzonder frustrerend probleem geconfronteerd”, getuigde Eric Petit, directeur van het bedrijf MagreeSource, een fabrikant van permanente magneten. “Er kan een grote vraag worden vastgesteld, maar we hebben niet voldoende capaciteit om daarop in te spelen.” Eenzelfde geluid is te horen bij Solvay Chem, dat naar eigen zeggen overspoeld wordt met smeekbeden van klanten die zich zorgen maken dat een tekort aan zeldzame aardmetalen hen met directe problemen zal confronteren. Dit heeft volgens een aantal betrokkenen een aantal leveranciers aangezet om hun tarieven sterk op te voeren, waardoor de prijzen voor klanten vaak een vertienvoudiging laten optekenen.

De mineralen zijn niet bijzonder zeldzaam, maar het is wel de uitdaging om afzettingen die economisch rendabel kunnen worden ontgonnen, te kunnen vinden. Het scheiden en verwerken van deze mineralen is een complexe operatie. Door zware investeringen in de hele toeleveringsketen te doen, heeft China in de sector een dominante positie verworven. De Chinese bedrijven hebben geprofiteerd van een staatssteun en de minder strenge milieuregels die het land hanteert. Tegen die voordelen kunnen westerse rivalen moeilijk concurreren.

Chinese afhankelijkheid

Beleidsmakers van de Europese Unie erkennen al lang dat een overdreven afhankelijkheid van China een belangrijke kwetsbaarheid is. Het Aziatische land dekt immers 98 procent van de vraag naar zeldzame aardmetalen in de Europese Unie. Er wordt nu vooral naar Frankrijk gekeken om een Europees antwoord op de Chinese uitdagingen te vinden. Frankrijk was immers historisch een belangrijke verwerker van deze metalen, voordat het land door China werd ingehaald. Frankrijk beschikt daarnaast ook over een overvloed aan relatief goedkope kernenergie. Investeerders zijn bovendien aangetrokken door de inspanningen van de Franse president Emmanuel Macron om een herindustrialisatie het land te realiseren.

Solvay heeft sinds 1948 een fabriek in La Rochelle, die in de jaren tachtig en negentig van de voorbije eeuw jaarlijks 15.000 ton zeldzame aardoxiden produceerde. In april kondigde het bedrijf aan de productie van zware en lichte zeldzame aardoxiden voor geavanceerde magneettechnologie te hervatten. Het bedrijf kondigde daarbij aan gebruik te maken van grondstoffen die niet uit China afkomstig zijn. Rhône-Poulenc, een Franse chemiegroep die in 2011 door Solvay werd overgenomen, had tot midden jaren tachtig van de voorbije eeuw trouwens een wereldwijd marktaandeel van bijna 50 procent in de verwerking van zeldzame aardmetalen.

Het bedrijf Carester uit Lyon ligt naar eigen zeggen op schema om vanaf 2026 zware oxiden van zeldzame aardmetalen te produceren. Ook dat bedrijf wil gebruik maken van grondstoffen die niet uit China afkomstig zijn. Caremag, een dochteronderneming van Carester, verkreeg in maart 216 miljoen euro van Japanse investeerders en de Franse overheid voor de bouw van een installatie voor de recyclage en raffinage van zeldzame metalen in Lacq, in de buurt van Pau. Het project heeft al 70 procent van de verwachte productie over een periode van tien jaar aan klanten, waaronder autofabrikant Stellantis, toegewezen.

Het Britse concern Less Common Metals plant in dezelfde regio een fabriek van 110 miljoen euro om oxiden om te zetten in zeldzame aardmetalen en legeringen in permanente magneten die worden gebruikt. Het concern is een van de weinige bedrijven buiten China die zeldzame aardmetalen en legeringen kan produceren, een essentiële stap tussen de scheiding van zeldzame aardmetalen en hun gebruik in de permanente magneten voor auto’s en turbines.

“Expertise is op de markt van zeldzame aardmetalen een belangrijk aspect”, benadrukt Caroline Messecar, analist bij prijsrapportagebureau Fastmarkets. “Frankrijk heeft op dit vlak een grote ervaring opgebouwd.” Eric Petit merkte daarbij wel op dat de binnenlandse industrie meer politieke en financiële steun nodig had, terwijl kopers volgens hem bereid moeten zijn een meerprijs te betalen voor lokaal geproduceerde magneten.

MagreeSource heeft bij investeerders en overheidsfondsen 200 miljoen euro opgehaald om permanente magneten te produceren op basis van gerecycleerde materialen. Vanaf 2027 hoopt het bedrijf duizend ton magneten per jaar te produceren, hoewel dit nog steeds een kleine hoeveelheid blijft in vergelijking met de zestienduizend ton die Europa jaarlijks uit China importeert.

Een Franse regeringsfunctionaris zei dat het land de Critical Raw Materials Act van de Europese Unie opnieuw wil bekijken. Daarbij zouden ook een aantal voorraadvereisten, ook door een aantal bedrijven gesuggereerd, naar voor worden geschoven. Volgens Edoardo Righetti, analist bij de denktank Centre for European Policy Studies, doet Frankrijk wel een aantal belangrijke inspanningen, maar hij voegt eraan toe dat Europa nog ver verwijderd was van een volledig ontwikkelde waardeketen.

Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, presenteerde recent de permanente magneet van het bedrijf Neo Performance Materials. “Dit product werd in Estland geproduceerd door een Canadees bedrijf, met behulp van grondstoffen uit Australië en zal uiteindelijk worden gebruikt in Duitse en Franse elektrische voertuigen en windturbines”, beklemtoonde von der Leyen daarbij.

Meer over dit onderwerp:

• Europese Unie lanceert strategisch project voor zeldzame metalen
• Japan en India starten samenwerking rond cruciale mineralen
• Quad onderneemt actie tegen Chinese dominantie zeldzame metalen
• Chili wil vergunningsprocedure voor mijnprojecten versnellen
• Smokkel van mineralen van Congo naar Rwanda op ongekend niveau
• Gebruikers zeldzame mineralen steeds vaker bereid hogere prijzen te betalen
• Groenland wil voorraad mineralen niet massaal ontginnen
• Budgetbeperkingen Trump raken ontginning zeldzame mineralen
• Braziliaanse mijnbouw ruil asbest in voor zeldzame metalen
• Mongolië lanceert onderzoek naar projecten aardmetalen

Onderzoekers aan de Eidgenössische Technische Hochschule Zürich ontwikkelen een levend materiaal dat actief koolstofdioxide uit de atmosfeer onttrekt. Het materiaal omvat fotosynthetische cyanobacteriën, die biomassa en vaste mineralen vormen. Op die manier kan koolstofdioxide op twee verschillende manieren worden gebonden. De onderzoekers spreken daarbij van een bouwmateriaal, dat driedimensionaal kan worden geprint, dat de ecologische voetafdruk van gebouwen en infrastructuur kan helpen verkleinen.

De Zwitserse wetenschappers streven naar de creatie van levende materialen die nuttige eigenschappen verkrijgen dankzij het metabolisme van micro-organismen. Daarbij worden conventionele materialen gecombineerd met bacteriën, algen en schimmels. “Hierdoor kan onder meer worden gezocht naar mogelijkheden om koolstofdioxide uit de lucht te binden door middel van fotosynthese”, stipt onderzoeker Mark Tibbitt, professor macromoleculaire engineering aan de ETH Zürich, aan.

Het team heeft nu aangekondigd fotosynthetische bacteriën – cyanobacteriën – stabiel in een printbare gel te hebben kunnen verwerken. Dat leidde tot de ontwikkeling van een materiaal dat leeft, groeit en actief koolstofdioxide uit de lucht haalt. “Het materiaal kan worden gevormd met behulp van 3D-printing en heeft naast koolstofdioxide alleen zonlicht en kunstmatig zeewater met direct beschikbare voedingsstoffen nodig om te groeien”, beklemtoont Tibbitt.

“Als bouwmateriaal zou dit product in de toekomst kunnen helpen om koolstofdioxide direct in gebouwen op te slaan”, betoogt Tibbitt. “Bijzonder is bovendien dat het levende materiaal veel meer koolstofdioxide kan absorberen dan door organische groei kan binden. Dit komt doordat het materiaal de koolstofdioxide niet alleen in biomassa, maar ook in de vorm van mineralen – een bijzondere eigenschap van deze cyanobacteriën – kan opslaan.”

“Cyanobacteriën behoren tot de oudste levensvormen ter wereld”, verduidelijken de onderzoekers. “Ze zijn bijzonder efficiënt in fotosynthese en kunnen zelfs het zwakste licht gebruiken om uit koolstofdioxide en water biomassa te produceren.”

Tegelijkertijd veranderen de bacteriën hun chemische omgeving buiten de cel als gevolg van fotosynthese, waardoor vaste carbonaten – zoals kalk – neerslaan. Deze mineralen vormen een extra koolstofput en slaan – in tegenstelling tot biomassa – koolstofdioxide in een stabielere vorm op.”

Coating

“We benutten dit vermogen specifiek in ons materiaal”, stippen de Zwitserse wetenschappers aan. “Er is ook een praktisch neveneffect. De mineralen zetten zich immers in het materiaal af en versterken het mechanisch. Op die manier verharden de cyanobacteriën langzaam de aanvankelijk zachte structuren.”

“Laboratoriumtests toonden aan dat het materiaal gedurende 400 dagen continu koolstofdioxide bindt. Het grootste deel daarvan – ongeveer 26 milligram koolstofdioxide per gram materiaal – wordt in minerale vorm gecreëerd. Dit is aanzienlijk meer dan veel biologische benaderingen en vergelijkbaar met de chemische mineralisatie van gerecycled beton, waarbij sprake is van ongeveer 7 milligram koolstofdioxide per gram materiaal.”

De drager die de levende cellen herbergt, is een hydrogel die wordt gecreëerd door verbonden polymeren met een hoog watergehalte. Het team van Tibbitt zorgde er daarbij voor dat polymeernetwerk het licht, koolstofdioxide, water en voedingsstoffen kan transporteren en de cellen zich gelijkmatig binnenin kunnen verspreiden zonder het materiaal te verlaten. Om ervoor te zorgen dat de cyanobacteriën zo lang mogelijk leven en efficiënt blijven, hebben de onderzoekers ook de geometrie van de structuren geoptimaliseerd, waarbij met behulp van 3D-printprocessen het oppervlak werd vergroot, de lichtpenetratie werd verhoogd en de voedingsstroom werd bevorderd.

“Op deze manier konden we structuren creëren die lichtpenetratie mogelijk maken en voedingsvloeistof passief door het lichaam verspreiden via capillaire krachten”, beklemtoonden de onderzoekers. “Dankzij dit ontwerp konden de ingekapselde cyanobacteriën meer dan een jaar productief blijven.

De onderzoekers beschouwen hun levende materiaal als een energiezuinige en milieuvriendelijke aanpak die koolstofdioxide uit de atmosfeer kan binden en bestaande chemische processen voor koolstofvastlegging kan aanvullen. “In de toekomst willen we onderzoeken op welke manier het materiaal kan worden gebruikt als coating voor gevels om koolstofdioxide te binden gedurende de gehele levenscyclus van een gebouw”, verduidelijkte Tibbitt.

De wetenschappers wijzen er wel op dat er nog een lange weg moet worden afgelegd vooraleer van een commerciële toepassing gewag kan worden gemaakt, maar inmiddels hebben een aantal collega’s uit de architectuur hebben het concept al opgepakt en op experimentele wijze de eerste interpretaties gerealiseerd.

Op de Architectuurbiënnale in Venetië toonde Andrea Shin Ling, medewerkster van de ETH Zürich, met de installatie Picoplanktonics een platform voor biofabricage dat levende structuren met functionele cyanobacteriën op architectonische schaal kan printen. Ling gebruikte de geprinte structuren als levende bouwstenen om twee boomstamachtige objecten te bouwen, waarvan de grootste ongeveer drie meter hoog is. Dankzij de cyanobacteriën kunnen deze objecten elk tot 18 kilogram koolstofdioxide. Dat is ongeveer evenveel als een twintig jaar oude dennenboom in de gematigde zone.

Op de 24ste Triënnale van Milaan onderzoekt het project Dafne’s Skin – een samenwerking tussen de Maeid Studio en Dalia Dranseike – bovendien de mogelijkheden van levende materialen voor toekomstige bouwlagen. Dafne’s Skin toont een constructie die met houten dakspanen is bedekt en waar micro-organismen zorgen voor de vorming van een diepgroene patina die het hout in de loop der tijd verandert. “Dit teken van verval wordt een actief proces dat koolstofdioxide bindt en de esthetiek van microbiële processen benadrukt”, benadrukken de initiatiefnemers.

Meer over dit onderwerp:

• Duurzame coating kan energiegebruik gebouwen met 20 procent verminderen
• Opslag koolstofdioxide in aardgas mogelijk concurrentiële energie-oplossing
• Platform Fraunhofer levert in alle weersomstandigheden voorspelbare hernieuwbare energie
• Amerikaanse tegenwind tegen opslag koolstofdioxide heeft gemengde gevolgen
• Beton wordt basis duurzame en betaalbare woningen
• Cementfabrikant Holcim verkoopt Amerikaanse dochter Amrize
• Chinese wetenschappers transformeren stro tot isolatiepanelen voor bouwsector
• Uitstoot koolstofdioxide van kunstmatige intelligentie kan sterk variëren
• Chinees kunstmest verhoogt opbrengsten en beperkt emissies
• Klei biedt mogelijkheden voor opslag van koolstofdioxide

Onderzoekers van het Paul Scherrer Institute (PSI) in Zwitserland hebben een model met artificiële intelligentie ontwikkeld dat de ontdekking van nieuwe formules voor de fabricage van cement moet versnellen. Deze modellen moeten dezelfde materiaalkwaliteit opleveren, terwijl tegelijkertijd een verkleining van de ecologische voetafdruk van de productie kan worden gegarandeerd. De studie kan een grote bijdrage leveren in de strijd tegen de klimaatverandering. De cementindustrie produceert immers ongeveer 8 procent van de wereldwijde uitstoot van koolstofdioxide. Dat is meer dan de impact van de luchtvaartsector. 

De draaiovens in cementfabrieken worden verhit tot een verzengende temperatuur van 1.400 graden Celsius. Dit moet toelaten om gemalen kalksteen te verbranden tot klinker, de grondstof voor gebruiksklaar cement. Het is niet verwonderlijk dat dergelijke temperaturen doorgaans niet louter met elektriciteit kunnen worden bereikt. Vaak zijn ze het resultaat van energie-intensieve verbrandingsprocessen die grote hoeveelheden koolstofdioxide uitstoten.

Opmerkelijk is echter dat het verbrandingsproces minder dan de helft van deze emissies veroorzaakt. Het grootste deel bevindt zich in de grondstoffen die nodig zijn voor de productie van klinker en cement. Koolstofdioxide, die chemisch gebonden is in de kalksteen, komt tijdens de transformatie in de ovens vrij.

Een veelbelovende strategie om emissies te verminderen is het aanpassen van het cement-recept zelf, waarbij een deel van de klinker wordt vervangen door alternatieve cementachtige materialen. De zoektocht naar nieuwe formules kan echter met tijdrovende experimenten of complexe simulaties gepaard gaan. Om dat probleem aan te pakken hebben wetenschappers van het Laboratory for Waste Management aan het Center for Nuclear Engineering and Sciences van het Paul Scherrer Institute een model ontwikkeld, waarbij van machine learning gebruik wordt gemaakt om nieuwe recepten te vinden.

“Dit stelt ons in staat om cement-recepten te optimaliseren, zodat ze aanzienlijk minder koolstofdioxide uitstoten en tegelijkertijd hetzelfde hoge mechanische prestatieniveau behouden”, benadrukken de onderzoekers Romana Boiger, John Provis en Nikolaos Prasianakis. “In plaats van duizenden variaties in het laboratorium te testen, kunnen we ons model gebruiken om binnen enkele seconden praktische suggesties voor recepten te genereren. Het is alsof we een digitaal kookboek voor klimaatvriendelijk cement hebben.”

Met deze nieuwe aanpak konden de onderzoekers een selectie maken van de recepten die aan de gewenste criteria voldeden. “De mogelijkheden voor de materiaalsamenstelling – die uiteindelijk de uiteindelijke eigenschappen bepaalt – zijn buitengewoon groot”, werpen de onderzoekers op. “Onze methode stelt ons in staat de ontwikkelingscyclus aanzienlijk te versnellen door veelbelovende kandidaten te selecteren voor verder experimenteel onderzoek.”

Cement leidt samen met zand, grind en water tot de vorming van beton, een bouwmateriaal dat bijna overal naartoe kan worden vervoerd en in vrijwel elke denkbare vorm kan worden gegoten. Beton is multifunctioneel en duurzaam, waardoor het een onmisbaar onderdeel is van onze infrastructuur. De enorme hoeveelheid cement die hiervoor nodig is, is echter bijna niet te bevatten.

“De wereld consumeert momenteel dagelijks ongeveer anderhalve kilogram cement per hoofd van de bevolking”, zeggen de onderzoekers. “Daarmee consumeert de wereld meer cement dan voedsel. Dit zijn onvoorstelbare hoeveelheden. Indien we het emissieprofiel van het cement met slechts enkele procenten zouden kunnen verbeteren, zou de uitstoot van koolstofdioxide drastisch kunnen worden teruggeschroefd. Die operatie zou gelijk staan met de uitstoot van duizenden of zelfs tienduizenden auto’s.”

Het juiste recept

Industriële bijproducten zoals slak uit de ijzerproductie en vliegas van steenkoolcentrales worden nu al gebruikt om klinker in het cement gedeeltelijk te vervangen en op deze manier de uitstoot van koolstofdioxide te verminderen. De wereldwijde vraag naar cement ligt echter zo enorm hoog, dat deze materialen alleen niet aan de behoefte kunnen voldoen. “Daarom is er nood aan een juiste combinatie van materialen die in grote hoeveelheden beschikbaar zijn en waaruit hoogwaardig, betrouwbaar cement kan worden geproduceerd”, beklemtonen de onderzoekers.

Het vinden van dergelijke combinaties is echter een uitdaging. “Cement is in feite een mineraal bindmiddel”, verduidelijken de wetenschappers. “In beton gebruiken we cement, water en grind voor de kunstmatige creatie van mineralen die het hele materiaal bij elkaar houden. Men zou kunnen zeggen dat we geologie in een stroomversnelling brengen. Er is daarbij sprake van een enorm complexe verzameling fysische processen. De modellering daarvan op een computer is overeenkomstig rekenintensief en duur. Daarom maken wij gebruik van kunstmatige intelligentie.”

Kunstmatige neurale netwerken zijn computermodellen die met behulp van bestaande data getraind worden om complexe berekeningen te versnellen. Deze netwerken leren om de relatieve sterkte van interne verbindingen aan te passen, zodat snel en betrouwbaar vergelijkbare relaties kunnen worden voorspeld. Dit reikt de onderzoekers een soort snelkoppeling, een sneller alternatief voor anders rekenintensieve fysische modellering, aan.

De onderzoekers van het Paul Scherrer Institute berekenden op die manier welke mineralen zich tijdens het uitharden vormen en welke geochemische processen daarbij plaatsvinden. Door deze resultaten te combineren met experimentele data en mechanische modellen, konden de onderzoekers een betrouwbare indicator voor de mechanische eigenschappen en daarmee ook voor de materiaalkwaliteit van het cement aanwijzen. Voor elke gebruikte component werd tevens de bijhorende uitstoot-factor ingevoerd. Hierdoor werd het mogelijk om voor elke oplossing de totale uitstoot van koolstofdioxide te bepalen.

“Dit was een bijzonder complexe en rekenintensieve oefening”, stipten de wetenschappers aan. “Maar de berekening van de mechanische eigenschappen van de willekeurige cement-recepten, kon hierdoor in enkele milliseconden worden afgewerkt. Dat is ongeveer duizend keer sneller dan met traditionele modellering. Dit maakt het gemakkelijker om te achterhalen welke cement-samenstelling optimaal voldoet aan de gewenste specificaties voor duurzaamheid en kwaliteit.”

“Zowel de duurzaamheid als de kwaliteit zijn rechtstreeks afhankelijk van de recept-keuze”, verduidelijken de onderzoekers nog. “Door het zoeken naar een samenstelling die tegelijkertijd de mechanische eigenschappen maximaliseert en de uitstoot van koolstofdioxide minimaliseert, kunnen we direct de gewenste formulering afleiden. Onder de cement-recepten die al werden geïdentificeerd, bevinden zich al enkele veelbelovende kandidaten. Sommige formules hebben echt potentieel, niet alleen op het gebied van duurzaamheid en kwaliteit, maar ook door een praktische haalbaarheid in de productie.”

De onderzoekers merken nog op dat bij de berekening van de formules nog een aantal parameters kunnen worden toegevoegd. “Daarbij kan rekening worden gehouden met de productie of beschikbaarheid van grondstoffen, maar ook met de omgeving waarin het bouwmateriaal – onder meer in een mariene omgeving, waar cement en beton zich anders gedragen – zich anders gedraagt”, verduidelijken ze. 

Vooraleer de verkregen formules in de commerciële markt kunnen worden gebruikt, moeten de recepten echter eerst nog een reeks tests in laboratoria ondergaan. Toch stellen de onderzoekers zich optimistisch op. “Dit is nog maar het begin”, werpen ze op. “De tijdsbesparing die deze werkmethode biedt, is enorm”, werpen ze op. “Hierdoor wordt het concept ook een veelbelovende aanpak voor types van ontwerpen voor materialen en systemen.”

Hoewel de winning van lithium in een aantal grote productielanden tegen eind dit decennium mogelijk zal vertienvoudigen, zullen de voorraden zonder uitbreiding van de import of technologische innovatie nog steeds niet voldoen aan de stijgende vraag naar elektrische voertuigen. Dat blijkt uit een rapport van de East China Normal University in Shanghai, gebaseerd op een analyse van de vraag en het aanbod van lithium in China, Europa en de Verenigde Staten.

“Lithium is in de industriële revolutie tegenwoordig net zo belangrijk als benzine”, beklemtoonde onderzoeksleider Qifan Xia, professor milieumanagement aan de East China Normal University. “Hoewel de wereld aanzienlijke lithium-reserves herbergt, zijn deze voorraden ongelijk verdeeld over verschillende landen. Daarom waren we geïnteresseerd in de vraag of de grote markten voor elektrische wagens zelfvoorzienend zouden kunnen zijn.”

China, Europa en de Verenigde Staten vertegenwoordigen momenteel samen 80 procent van de wereldwijde verkoop van elektrische voertuigen. “De vraag van deze landen zal naar verwachting verder toenemen”, stippen de onderzoekers aan. “Geraamd wordt dat China mogelijk tot 1,3 miljoen ton lithiumcarbonaat nodig zou hebben om nieuwe elektrische voertuigen te produceren, gevolgd door Europa (792.000 ton) en de Verenigde Staten (692.000 ton).

Op basis van bestaande en voorgestelde projecten voor de winning van lithium in de drie onderzochte regio’s concludeerde het team dat China in 2030 tussen 804.000 ton en 1,1 miljoen ton lithiumcarbonaat zou kunnen produceren. De productie in Europa zou 325.000 ton kunnen bereiken, terwijl in de Verenigde Staten sprake zou zijn van een voorraad tussen 229.000 ton tot 610.000 ton.

Zelfs wanneer deze regio’s de meest ambitieuze ontwikkelingsplannen zouden volgen om de binnenlandse lithium-winning uit te breiden, zal niemand van de betrokken producenten volgens het rapport met uitsluitend lokale productie volledig in hun lithium-behoefte kunnen voorzien. “De Verenigde Staten en China zouden in de buurt van hun behoeften kunnen komen indien alle voorgestelde mijnbouwprojecten snel worden opgestart”, zeggen de onderzoekers. “Europa zou het grootste tekort ondervinden. De studie toonde bovendien aan dat deze landen sterk afhankelijk zouden zijn van import.”

Alternatieve strategieën

Momenteel is een groot deel van de lithiumimport van slechts een handvol leveranciers, waaronder Chili en Australië, afkomstig. De onderzoekers waarschuwden dat een verhoogde import in één regio de toegang voor andere gebieden direct zou beperken, waardoor de aanbodtekorten zouden toenemen en de internationale handelsrelaties onder druk zouden geraken. Indien de import in China bijvoorbeeld met 77 procent zou stijgen, zou de invoer in de Verenigde Staten en Europa met respectievelijk 84 procent en 78 procent dalen.

Naast het opvoeren van de mijnbouwinspanningen wijst de studie op andere strategieën om toekomstige tekorten te verlichten. “Onder meer de invoering van batterijtechnologieën die minder of geen lithium gebruiken – waaronder natriumionbatterijen – zou het tekort aan lithium kunnen verlichten en tegelijkertijd de klimaatdoelen kunnen ondersteunen”, werpen zij op. “Landen zouden de dreigende crisis ook kunnen vermijden door hun focus te verleggen. Daarbij zou minder nadruk liggen op de productie van elektrische auto’s, terwijl het gebruik van het openbaar vervoer zou worden gestimuleerd.”

“De boodschap van het onderzoek is duidelijk”, benadrukt Qifan Xia. “Indien er niet onmiddellijk actie wordt ondernomen om de mijnbouw uit te breiden, leveranciers te diversifiëren en opnieuw na te denken over de manier waarop de vraag wordt beheerd, loopt de wereld het risico dat belangrijke doelstellingen op het gebied van klimaat en energie niet kunnen worden gehaald.”

Meer over dit onderwerp:

• Trump wil ontginning zeldzame mineralen met oorlogsfonds stimuleren
• Stellantis zegt voorlopig voldoende aardmetalen in voorraad te hebben
• Belastingverlaging Trump kan projecten met zeldzame mineralen afremmen
• Militie neemt controle over nieuwe mijnen in Myanmar
• Trump denkt dat China bereid zal zijn tot leveringen mineralen
• China geeft alleen tijdelijke vergunning voor export zeldzame metalen
• Verzet tegen Amerikaanse heffing van 250 dollar op elektrische wagens
• Australië ziet zich als alternatieve bron voor aardmetalen
• Hyundai Motor heeft voor één jaar voorraad aardmetalen
• Magnesium versterkt veiligheid en levensduur van vaste-stof batterijen

De Russische diamantexport is gedaald tot het laagste niveau in meer dan tien jaar. Dat heeft de Russische zakenkrant Kommersant op basis van cijfers van het Kimberley Process, het wereldwijde certificeringssysteem voor ruwe diamanten, gemeld. Diamant was ooit een hoeksteen van de Russische export, maar is zwaar getroffen door westerse sancties vanwege de oorlog in Oekraïne en een bredere wereldwijde recessie.

Uit cijfers van het Kimberley Process blijft dat Rusland vorig jaar 30,37 miljoen karaat diamanten heeft geëxporteerd. Dat betekende een daling met 6,27 procent ten opzichte van het jaar voordien. De Russische diamantexport is daarmee tot het laagste niveau sinds minstens 2015 teruggevallen.

In waarde daalde de Russische diamantexport vorig jaar zelfs met 28,6 procent tot een bedrag van 2,62 miljard dollar. Vele potentiële kopers vermeden immers Russische voorraden. De prijs voor een Russische diamant daalde met 24 procent tot 86,36 dollar per karaat. Die inkrimping overtrof de wereldwijde gemiddelde prijsdaling van 10,27 procent tot 105,33 dollar per karaat.

Het Russische aandeel in de wereldwijde diamantexport naar volume bleef op 11 procent, maar het aandeel in geldwaarde daalde van 10 procent naar 9 procent. Rusland produceerde vorig jaar 37,32 miljoen karaat diamanten. Daarmee vertegenwoordigde het land 32 procent van de wereldwijde diamantproductie, tegenover een aandeel van 33 procent het jaar voordien.

Alrosa

De neergang heeft het Russische diamantconcern Alrosa, de grootste diamantproducent ter wereld, bijzonder hard getroffen. Het bedrijf is in handen van de Russische staat en werd al vroeg in de oorlog tegen Oekraïne door de Verenigde Staten gesanctioneerd en kampte eind vorig jaar met onverkochte voorraden ter waarde van 129,9 miljard roebel (1,3 miljard dollar). Dat betekende een stijging met 40 procent tegenover het jaar voordien.

De omzet van Alrosa daalde in 2024 met 26 procent tegenover het jaar voordien, terwijl de nettowinst meer dan verviervoudigde tot 19,3 miljard roebel. Het bedrijf rapporteerde een nettoverlies van 17,3 miljard roebel in de tweede helft van het jaar en eindigde met een aanzienlijk tekort aan liquide middelen. De nettoschuld is verdrievoudigd en bedraagt ??nu bijna 108 miljard roebel.

Alrosa verwacht voorlopig ook geen grote verbeteringen. In november vorig jaar had Pavel Marinychev, chief executive van Alrosa, al aangekondigd dat het bedrijf de activiteiten op een aantal van zijn minst winstgevende locaties zou stilleggen en banen zou schrappen. “We bevinden ons natuurlijk in een lastige situatie”, erkende de topman. “Er zijn dan ook maatregelen nodig om de situatie binnen het hele bedrijf te optimaliseren.”

Meer over dit onderwerp:

• Volgens Alrosa hebben westerse sancties weinig resultaat
• Anglo American bereidt verkoop dochter De Beers voor
• Diamantproducent Debswana beperkt productie wegens dalende verkopen
• Expert waarschuwt voor instorting wereldwijde diamantindustrie
• Alrosa vindt grootste diamant uit Russische geschiedenis
• Botswana wil volledige diamantproductie ook lokaal bewerken
• Rusland wordt met een zware bankencrisis bedreigd
• Samsung stopt met gebruik van Russische grondstoffen
• Poetin wil alle buitenlandse technologiebedrijven wurgen
• Rosneft neemt ontginning zeldzame mineralen in Yakutia over

Een kleine groep Chinese bureaucraten heeft het lot van de wereldwijde toeleveringsketen van de autosector in handen. Een klein team van het Bureau voor Industriële Veiligheid, onderdeel van het Chinese ministerie van handel, is immers bevoegd voor de exportvergunningen voor onder meer zeldzame aardmetalen, die voor de productie van elektrische auto’s van cruciaal belang zijn. Dat hebben experts van het persbureau Reuters gezegd.

“China heeft op de wereldwijde markt voor magneten uit zeldzame aardmetalen – een cruciaal onderdeel van motoren voor elektrische voertuigen – nagenoeg een monopolie”, werpen de experts op. “Het land heeft deze grondstoffen in april toegevoegd aan zijn lijst voor exportcontrole. Die maatregel vormt een onderdeel van de handelsoorlog met de Verenigde Staten en zorgt ervoor dat alle exporteurs zich voor uitvoervergunningen van zeldzame aardmetalen – die essentieel zijn voor automotoren, windturbines en zelfs het Amerikaanse gevechtsvliegtuig F-35 – bij de Chinese overheid moeten aanmelden.”

Sinds eind april zijn door het Chinese Bureau voor Industriële Veiligheid al tientallen vergunningen voor deze grondstoffen afgeleverd. Maar volgens experts, lobbyisten en diplomaten vertegenwoordigt dit slechts een fractie van de aanvragen die vanuit de hele wereld van autofabrikanten, halfgeleiderbedrijven en ondernemingen uit de luchtvaart en ruimtevaart bij het bureau binnenstromen sinds de strengere exportcontroles zijn ingevoerd.

De Verenigde Staten beweren dat de vertragingen bij de afgifte van exportvergunningen erop wijzen dat China zich niet houdt aan toezeggingen die tijdens de handelsbesprekingen tijdens de maand mei in Genève zijn gedaan. De Amerikaanse regering heeft op de Chinese maatregelen gereageerd met exportbeperkingen voor onderdelen van vliegtuigmotoren en andere technologische apparatuur. Het escalerende geschil over Chinese wurggreep op zeldzame aardmetalen dreigt de fragiele handelsovereenkomst tussen de twee landen te hypothekeren.

Toen de nieuwe maatregelen voor zeldzame aardmetalen werden ingevoerd, telde de divisie exportcontrole van het Chinese Bureau voor Industriële Veiligheid volgens waarnemers slechts een dertigtal medewerkers. Het personeelsbestand zou inmiddels echter wel in omvang zijn verdubbeld. Inmiddels heeft de Amerikaanse president Donald Trump over de problematiek met zijn Chinese collega Xi Jinping een telefonisch onderhoud gehad. Nu zouden er daardoor volgens Trump geen vragen meer moeten zijn over de complexiteit van de markt voor zeldzame aardmetalen. Details over de inhoud van de afspraken werden niet meegedeeld.

China heeft naar eigen zeggen de overeenkomst van Genève wel degelijk ernstig en oprecht geïmplementeerd. “We waarderen het dat het Chinese ministerie van handel zijn middelen heeft uitgebreid om aan de vraag te voldoen en dat er intensief aan deze problematiek wordt gewerkt”, wierp Adam Dunnett, secretaris-generaal van de Europese Kamer van Koophandel in China, op. “Maar de realiteit is dat dit knelpunt op een breed scala aan sectoren een enorme impact heeft. De behandeling had beter gepland en uitgevoerd kunnen worden.”

Militaire toepassing

De wereldwijde bezorgdheid over de uitvoervergunningen onderstreept de enorme invloed die China door zijn grote dominatie op de productie van zeldzame aardmetalen heeft verworven. “De ongerustheid onthult tevens een complex bureaucratisch proces dat van controlepunt naar knelpunt is gegaan”, merkt Reuters op. “Alleen al de Europese autoleveranciers hebben sinds begin april honderden aanvragen bij het Chinese Bureau voor Industriële Veiligheid terzake hebben ingediend. Maar slechts een kwart van die vragen zouden zijn gehonoreerd. 

Een woordvoerder van het Duitse concern Bosch, een multinational op het gebied van techniek en technologie, benadrukte dat de procedure voor exportvergunningen sinds de maand april bijzonder complex en tijdrovend is geworden. Dat zou onder meer te maken hebben met het massale pakket informatie dat de aanvragers moeten indienen. Er worden onder meer technische productbeschrijvingen en ondertekende contracten gevraagd. “Beschrijvingen van productiefaciliteiten en foto’s van producten worden eveneens aangemoedigd”, benadrukt Reuters.

China zegt dat de procedures moeten beletten dat producten voor tweeërlei gebruik in militair materieel zouden terechtkomen. “Maar de ambtenaren zijn vaak overdreven voorzichtig, ondanks het feit dat veel aanvragen een duidelijk commercieel gebruik vermelden”, getuigt Dunnett. “Aan sommige bedrijven wordt tevens gevraagd naar gevoelige informatie die deel uitmaakt van hun intellectuele eigendom. Die heeft geleid tot vertragingen in de aanvragen.”

Volgens Cory Combs, hoofd research zeldzame mineralen en toeleveringsketens bij de onderzoeksgroep Trivium China, was het niet duidelijk of de vertragingen te wijten waren aan een bureaucratische traagheid of een opzettelijke strategie. “We verwachten wel dat deze aanvragen voor de Amerikaanse eindgebruikers op gelijke voet met de dossiers van andere landen worden beoordeeld en goedgekeurd wanneer ze niet voor militair gebruik zijn,” voerde hij aan. “De vraag is of dit snel genoeg gaat voor de regering van Donald Trump om te geloven dat China de overeenkomst van Genève niet ontwijkt.”

Sommige Amerikaanse functionarissen zijn van mening dat de bureaucratische achterstand een strategisch excuus is. “China is perfect in staat om snel personeel aan te werven”, beklemtoonden Amerikaanse experts. “Het is echter de vraag of een snelle rekrutering door de Chinese overheid is gewenst.”

“Chinese functionarissen hebben in het openbaar verklaard dat de exportcontroles voor alle landen gelden”, merkt Reuters nog op. “Dit zou impliceren dat de maatregel niet geldt als een specifieke actie tegen de Verenigde Staten. “Tijdens de gesprekken in Genève gaf China echter in besloten kring toe dat de exportcontroles voor zeldzame aardmetalen gehanteerd werden als een niet-tarifaire tegenmaatregel tegen de Amerikaanse invoerheffingen. Zeldzame aardmetalen blijven een belangrijk onderdeel van de lopende gesprekken tussen de Verenigde Staten en China.”

Chinese wetenschappers geven openlijk toe dat de exportbeperkingen voor zeldzame aardmetalen een vergelding zijn voor de Amerikaanse beperkingen op chipproducten. “De maatregel vormt een ingreep op korte termijn die China geen kwaad doet, aangezien de betreffende zeldzame aardmetalen een relatief lage monetaire waarde hebben”, voerde Zhu Junwei, expert internationale betrekkingen bij de Chinese denktank Grandview Institution, aan.

Meer over dit onderwerp:

• China levert licenties zeldzame mineralen aan Amerikaanse autobouwers
• Chinese exportbeperking zeldzame mineralen goed nieuws voor Lynas
• Countouren wereldwijde handelsoorlog veranderen door zeldzame mineralen
• Amerikaanse toeleveranciers autosector willen onmiddellijk actie tegen China
• Suzuki onderbreekt productie Swift door tekort aan zeldzame aardmetalen
• Mertz rekent op akkoord autosector tussen Europese Unie en Verenigde Staten
• Porsche zal geen assemblagelijn naar Verenigde Staten overhevelen
• Autobouwer Tesla verloor 380 miljard dollar aan beurswaarde
• Ford F-150 populairste elektrische truck in Verenigde Staten
• Mercedes-Benz en BMW praten met toeleveranciers over zeldzame aardmetalen

Materiaal uit de kern van de aarde, waaronder goud en andere edelmetalen, lekt naar bovenliggende lagen en komen uiteindelijk aan de oppervlakte tijdens de vorming van vulkanische eilanden. Dat blijkt uit een onderzoek van wetenschappers aan de Georg-August-Universität Göttingen, die in vulkanisch gesteente op Hawaii de zeldzame isotoop ruthenium hebben aangetroffen. Dit wijst er volgens de wetenschappers op dat de monsters afkomstig zijn van de grens tussen de kern en de mantel van de aarde, ongeveer drieduizend kilometer onder het aardoppervlak.

Meer dan 99,999 procent van de goudreserves van de aarde ligt opgesloten in de kern van de planeet, die meer dan 4,5 miljard jaar geleden is gevormd. De kern bevat iets grotere concentraties van de isotoop ruthenium dan de mantel, een onderscheid dat voorheen niet waarneembaar was. Dankzij geavanceerde analytische technieken die in Göttingen werden ontwikkeld, lukten de onderzoekers er echter in om deze subtiele verschillen te identificeren.

“Toen de eerste resultaten binnenkwamen, realiseerden we ons dat we letterlijk goud in handen hadden”, benadrukte onderzoeksleider Nils Messling, professor geochemie aan de Universität Göttingen. “Onze gegevens bevestigden dat materiaal uit de kern van de planeet, waaronder goud en andere edelmetalen, in de aardmantel lekt.”

“Onze bevindingen tonen niet alleen aan dat de aardkern niet zo geïsoleerd is als eerder werd aangenomen. We kunnen nu ook bewijzen dat enorme hoeveelheden superverhit mantelmateriaal – enkele honderden biljoenen tonnen gesteente – ??bij de grens tussen de kern en de mantel ontstaan en naar het aardoppervlak stijgen om oceaan-eilanden zoals Hawaï te vormen.”

De bevindingen suggereren dat een aantal toegankelijke edelmetalen op aarde hun oorsprong mogelijk te danken hebben aan dit voortdurende geodynamische proces. Messling wees er daarbij wel op dat nog moet worden bewezen dat de processen die vandaag worden waargenomen, ook in het verleden hebben plaatsgevonden. “Onze bevindingen openen een geheel nieuw perspectief op de evolutie van de innerlijke dynamiek van de aarde”, gaf hij aan.

De resultaten van de studie lijken de bevestiging te vormen van een vermoeden dat geologen al lang koesteren. “De gesmolten kern van de aarde blijkt niet geïsoleerd, maar mondt waarschijnlijk in de rotsmantel, de laag tussen de dunne aardkorst en de kern van de planeet”, verduidelijkte Messling.

“Deze theorie werd ongeveer veertig jaar geleden voor het eerst naar voor geschoven, maar de verkregen signalen waren tot nu toe bijzonder dubbelzinnig. Nu hebben we naar mijn mening het eerste zeer sterke bewijs dat een deel van de kern daadwerkelijk in de aardmantel terechtkomt.” De studie suggereert het fascinerende vooruitzicht dat steeds meer goud vanuit het centrum van de aarde naar de oppervlakte zou kunnen komen, op voorwaarde dat het lekken aanhoudt.

Duidelijk verband

De monsters die de Duitse wetenschappers verzamelden, bevatten onder meer platina, rhodium, palladium, iridium, osmium en ruthenium. De wetenschappers concentreerden zich op ruthenium, een zilvergrijs metaal dat in de aardkorst ongeveer even zeldzaam is als goud. “Ruthenium is een van de zeldzaamste elementen op aarde”, benadrukte Messling. “Maar de aarde bestaat in feite uit meteorieten die op elkaar zijn gebotst. Deze meteorieten bevatten ruthenium, dat in de kern terechtkwam. De mantel bevat dus vrijwel geen ruthenium, dat volledig in de kern is geconcentreerd. Hetzelfde geldt voor goud en platina.”

Er kan volgens Messling tussen goud en ruthenium een duidelijk verband worden gelegd. “Goud is chemisch vergelijkbaar met ruthenium”, benadrukte de Duitse wetenschapper. “Wanneer de aardkern ruthenium lekt, lekt er ook goud in vergelijkbare hoeveelheden. Het gaat echter over minuscule hoeveelheden. In de onderzochte monsters werd in een rots van een halve kilogram, minder dan een milligram ruthenium gevonden.

“Maar zelfs wanneer men goud rechtstreeks uit de bron – op de grens tussen kern en mantel – zou willen halen, zou dat met de huidige technologieën praktisch onmogelijk zijn”, verduidelijkt Messling. “Het goud bevindt zich immers in een gebied dat ongeveer 236 keer dieper ligt dan de diepste boring – het Kola Superdeep Borehole in Rusland, dat een diepte bereikt van 12,3 kilometer – die ooit werd uitgevoerd.”

De Hawaïaanse rotsmonsters suggereren volgens Messling dat het lekproces tussen de 500 miljoen en 1 miljard jaar in beslag neemt. “We vermoeden dat dit proces waarschijnlijk al een eeuwigheid aan de gang is en waarschijnlijk nog steeds doorgaat”, verduidelijkte hij. “Een deel van het goud in de aardkorst is oorspronkelijk afkomstig uit de kern van de planeet, maar het gaat waarschijnlijk slechts over een bijzonder kleine hoeveelheid.”

Meer over dit onderwerp:

Goud ook in andere delen van kosmos aanwezig

China is de eerste elektrostaat van de wereld geworden. Uit een rapport van Oilprice.com is immers gebleken dat windenergie en zonnekracht tijdens de eerste vier maanden van dit jaar 89 procent van de energievoorziening van het land genereerden. Deze cijfers bevestigen dat China in de Vierde Industriële Revolutie momenteel koploper is geworden.

Veel landen gebruiken steenkool, olie en methaan als basis van hun economie. Voorbeelden van deze petronaties zijn Australië, Saoedi-Arabië, Dubai, Abu Dhabi, Qatar, Irak, Iran, Azerbeidzjan, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Venezuela, Brazilië en Nigeria. “Elektrostaat duidt echter op een land dat voor zijn opwekking van elektriciteit van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energiebronnen – zon, wind en water – overstapt”, verduidelijkt OilPrice.com. “Dit impliceert echter ook dat deze emissievrije elektriciteit de primaire energiebron vormt voor de industrie en het transport. China voldoet nu aan al deze criteria.”

Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) is elektrificatie een van de belangrijkste strategieën om de emissies door de energiesector te verminderen. “Net zoals in veel andere wetenschappelijke disciplines, blijkt China ook hier uitgegroeid te zijn tot een leider in de elektrificatie, vóór de Verenigde Staten en Europa”, wordt daarbij opgemerkt. “In China heeft de elektrificatie inmiddels een percentage van 30 procent bereikt. Dat is aanzienlijk hoger dan in de Verenigde Staten en de Europese Unie, waar de voorbije jaren een stagnatie op ongeveer 22 procent werd opgetekend.

Het rapport van OilPrice merkt op dat de Verenigde Staten nog wel voorop loopt in de elektrificatie van gebouwen. “China heeft echter onlangs. “China heeft echter onlangs de Verenigde Staten en Europa ingehaald op het gebied van de industriële elektrificatie en heeft beide landen voorbijgestoken op het vlak van de elektrificatie van het transport”, wordt er opgemerkt.

Het voorbije jaar vertegenwoordigden elektrische voertuigen in China ongeveer 47,9 procent van de totale verkoop van personenauto’s. Dat is een enorme stijging tegenover de situatie die in 2020 werd opgetekend. Toen bestond de Chinese autoverkoop voor slechts 6,3 procent uit plugin elektrische wagens. In Europa vertegenwoordigden elektrische wagens het voorbije jaar minder dan 23 procent van de totale autoverkoop.

De snelle uitbreiding van het moderne spoorwegnet heeft in China eveneens bijgedragen tot de elektrificatie van de transportsector. China beschikt over een hogesnelheidsnet van 45.000 kilometer. Dat netwerk is vijf keer groter dan het totaal dat tot nu toe in de Europese Unie is uitgebouwd. Naar verwachting zal China tegen 2030 over een hogesnelheidsnet van 60.000 kilometer beschikken.

Xi Jinping

De opmerkelijke elektrificatie van het land wordt grotendeels toegeschreven aan de Chinese president Xi Jinping. Toen Xi in 2012 leider werd van de Chinese Communistische Partij, moest zijn land alleen nog de Verenigde Staten als een grotere economie laten voorgaan. China was op dat ogenblik echter voor zijn energiebehoefte nog steeds sterk afhankelijk van andere landen. De Chinese import van olie en steenkool steeg tot recordhoogtes, waardoor het land – te midden van toenemende geopolitieke spanningen – te maken kreeg met mogelijke verstoringen in de toeleveringsketen.

China boekt echter niet alleen snelle vooruitgang in de richting van energiezekerheid, maar domineert ook de cruciale mineralen die de basis vormen voor technologieën van de toekomst. “Niemand maakte zich ernstig zorgen over energiezekerheid of toeleveringsketens voor wapens, kritieke industrieën en voedsel, omdat iedereen dacht dat dit bij de Koude Oorlog hoorde”, betoogde Andrew Gilholm, analist China bij het adviesbureau Control Risks. “Intussen werkt China al jaren aan antwoorden op die problematiek.”

China loopt nu voorop in de Vierde Industriële Revolutie en boekt enorme vooruitgang op het gebied van elektrificatie, hernieuwbare energie, kunstmatige intelligentie (AI), robotica en het internetof-things (IoT). En net zoals olie en gas de petrostaten van de Arabische wereld aandrijven, stimuleren duurzame energietechnologieën de Chinese groei. Hernieuwbare vertegenwoordigde vorig jaar 10 procent van het Chinese bruto binnenlandse product. Dat betekende een nieuw record, die volgens het Center for Research on Energy en Clean Air (Crea) een kwart van de economische groei van het land ondersteunde.

Naast energiezekerheid en economische groei zal elektrificatie naar verwachting een cruciale rol spelen in de aanpak van klimaatverandering. “We zien geen andere weg naar een koolstofvrije economie dan met een grootschalige elektrificatie”, beklemtoonde Adair Turner, hoofd van de Energy Transitions Commission.

Dit is vooral cruciaal voor China, dat nog steeds de grootste vervuiler en uitstoter van broeikasgassen ter wereld is. De uitstoot van de Chinese energiesector bereikte vorig jaar recordhoogtes, gedreven door een sterke stijging van het steenkoolverbruik. De vooruitgang van het land op het gebied van elektrificatie en de transitie naar hernieuwbare energie zal echter een deel van de schade kunnen beperken.

Steenkool blijft een controversieel onderwerp in China. Het land wil tussen 2006 en 2030 beginnen met de afbouw van het steenkoolverbruik. Hoewel deze strategie duidt op een geleidelijke daling in plaats van een volledige en onmiddellijke uitfasering, voorspelt het International Energy Agency dat de steenkoolproductie in China waarschijnlijk rond 2025 een piek zal bereiken en daarna zal afnemen.

Recente berichten geven echter aan dat China nog steeds nieuwe steenkoolcentrales bouwt, wat vragen oproept over de toezegging om het steenkoolgebruik af te bouwen. Volgens het persbureau Reuters zou China van plan zijn om tot 2030 door te gaan met de bouw van steenkoolcentrales.

Meer over dit onderwerp:

• China wil volop kaart van hernieuwbare energie kiezen
• Vaticaanstad haalt zijn energie volledig uit zonnekracht
• Xi Jinping zorgde voor extra stimulans duurzame energie
• Niet langer belastingverlaging voor Amerikaanse duurzame energie
• Verenigde Staten schrappen 24 projecten duurzame energie
• Meyer Burger sluit fabriek zonnepanelen in Arizona
• Volgens topman Rio Tinto is overstap naar hernieuwbare energie onvermijdelijk
• Middelen elektriciteitsfonds Puerto Rico gaan naar petroleumsector
• Kredietgaranties voor Sunnova door Amerikaanse regering geschrapt

Het Australische bedrijf Lynas Rare Earths heeft in zijn fabriek in Maleisië een eerste voorraad dyprosiumoxyde, een zeldzaam metaal dat bij de fabricage van sterke magneten voor elektrische wagens en windturbines wordt gebruikt, geproduceerd. De aankondiging wordt bestempeld als een mijlpaal in de winning van zeldzame metalen. Het is immers de eerste keer dat een zogenaamd zwaar zeldzaam metaal buiten China wordt geproduceerd.

“De productie van een zwaar zeldzaam metaal in Maleisië vormt een belangrijke mijlpaal in de diversificatie van de wereldwijde toeleveringsketen, die tot nu toe door China wordt gedomineerd”, merkt Neha Mukherjee, analist grondstoffen bij Benchmark Mineral Intelligence.experts op. “Maar de aankondiging van Lynas Rare Earths illustreert tevens hoeveel er nog moet worden gedaan om de aanvoer van elementen die cruciaal zijn voor elektrische voertuigen en hernieuwbare technologie te vergroten.”

Volgens het International Energy Agency domineert China momenteel alle fases van de wereldwijde toeleveringsketen voor zeldzame aardmetalen. Het land neemt daarbij meer dan 60 procent van de mijnbouwproductie en 92 procent van de wereldwijde geraffineerde output voor zijn rekening. Door de productie van dysprosiumoxide produceerde in zijn fabriek in Maleisië, wordt Lynas de enige commerciële producent van een zwaar zeldzaam aardmetaal buiten China. Het bedrijf hoopt binnenkort in dezelfde fabriek een tweede zwaar zeldzaam aardmetaal – terbium – te raffineren. Ook die grondstof kan in sterke magneten worden gebruikt.

De aankondiging komt op een moment dat de Chinese toeleveringsketen voor zeldzame aardmetalen in een handelsoorlog met de Verenigde Staten verwikkeld is geraakt. “Gezien deze context markeert de aankondiging van Lynas een reële en actuele verandering, hoewel de noodzaak van bredere, wereldwijde diversificatie-inspanningen niet worden weggenomen”, beklemtoonde Mukherjee.

De fabriek van Lynas in Maleisië is sinds 2012 operationeel, maar produceerde tot nu toe vooral lichte zeldzame aardmetalen voor smartphones. Het Australische bedrijf maakte niet bekend hoeveel dyprosium in Maleisië wordt geraffineerd. Jon Hykay, voorzitter van het bureau Stormcrow Capital en expert zeldzame aardmetalen, waarschuwde daarbij dat het bedrijf met beperkingen kampt. “Het erts dat Lynas wint, bevat relatief weinig hoeveelheden zware zeldzame aardmetalen”, verduidelijkte hij. “De geproduceerde tonnages blijven beperkt. Lynas kan terbium en dysprosium produceren, maar die opbrengsten zijn onvoldoende om aan de vraag te kunnen beantwoorden.”

De mijnen die het meest geschikt zijn voor de winning van dysprosium bevinden zich in Zuid-China, maar er zijn ook afzettingen bekend in Afrika, Zuid-Amerika en een aantal andere locaties. “Zelfs met de productie van Lynas zal China nog steeds een dominante positie innemen”, beklemtoonde Gavin Wendt, oprichter en analist bij MineLife. “Het is echter een begin en cruciaal dat andere mogelijke projecten in de Verenigde Staten, Canada, Brazilië, Europa en Azië ook technisch haalbaar blijken en goedgekeurd kunnen worden, zodat de aanbodbalans echt kan verschuiven.”

Dominantie

De dominantie van China in de sector is deels het gevolg van een al lang bestaand industriebeleid. Slechts een handvol sites die lichte zeldzame aardmetalen raffineren, kan elders in de wereld worden teruggevonden. Bij de Chinese ontginning wordt trouwens gebruik gemaakt van een goedkope extractietechniek die echter vervuilend is en moeilijk kan worden gekopieerd in landen met strengere milieunormen. “Voor die andere landen is de productie duurder”, voert Hykawy nog aan. “Dus moeten de prijzen stijgen om echt interessante winsten te maken.”

Dat blijft voorlopig echter een groot obstakel. “De prijzen hebben de ontwikkeling van nieuwe projecten al meer dan een jaar niet ondersteund”, werpte Mukherjee op. “De meeste projecten die in andere landen zouden worden opgezet, zouden moeite hebben om bij de huidige prijsniveaus een break-even te draaien.” Er zijn daarnaast ook technische uitdagingen, aangezien de verwerking van zeldzame aardmetalen zeer gespecialiseerde en efficiënte technieken vereist en moeilijk te verwerken afval kan opleveren.

Lynas heeft meer verwerkingscapaciteit in gebruik genomen in zijn Maleisische fabriek, die ontworpen is om tot 1.500 ton zware zeldzame aardmetalen te produceren. “Als die capaciteit zich richt op dysprosium en terbium, zou Lynas een derde van de wereldwijde productie kunnen bemachtigen”, geeft Mukherjee aan. Het bedrijf bouwt momenteel een verwerkingsfabriek in Texas, hoewel kostenstijgingen twijfels over het project hebben doen ontstaan. Lynas wil ook dat de Amerikaanse overheid meer geld inbrengt.

Naast Lynas willen ook een aantal andere ondernemingen de productie van zeldzame aardmetalen opdrijven. Het Amerikaanse bedrijf MP Materials heeft inmiddels piloottests afgerond voor de scheiding van zware zeldzame aardmetalen en is van plan de productie dit jaar te verhogen. Het Canadese concern Aclara Resources ontwikkelt eveneens een scheidingsinstallatie voor zeldzame aardmetalen in de Verenigde Staten.

De onzekerheid over de Chinese export zou volgens de analisten bovendien kunnen betekenen dat met prijsstijgingen rekening zal moeten worden gehouden. Dit biedt positieve vooruitzichten voor de winstmarges van de producenten en geeft ook kleinere partijen de kans hun activiteiten uit te breiden. “De aankondiging van Lynas toont dat vooruitgang mogelijk is”, beklemtoont Mukherjee. “Dit geeft een sterk signaal af dat met de juiste mix van technische paraatheid, strategische vraag en geopolitieke urgentie doorbraken mogelijk zijn .”

Het voorbije jaar werd de wereldwijde markt voor kobalt nog met een overschot geconfronteerd, maar dat dreigt de volgende jaren te zullen veranderen. Dat blijkt uit een rapport van het Cobalt Institute. Geraamd wordt dat de vraag naar kobalt de volgende jaren sneller zal stijgen dan het aanbod, waardoor begin volgend decennium een tekort zou dreigen.

Op de korte termijn hangt de toekomst van de markt voor kobalt af van het beleid van de Democratische Republiek Congo, de grootste producent van het mineraal, dat wordt gebruikt voor de productie van lithium-ionbatterijen voor elektrische voertuigen. In februari van dit jaar kondigde het land gedurende een periode van vier maanden een exportverbod voor het mineraal. Daarmee wou Congo het overschot op de markt – dat de kobaltprijzen tot het laagste punt in negen jaar heeft laten zakken – aanpakken. Sindsdien zijn de prijzen met 60 procent tot 16 dollar per pond opgelopen.

Wanneer geen rekening wordt gehouden met de onzekerheid over het Congolese exportverbod, zal de wereldwijde aanvoer van kobalt volgens het rapport de volgende periode een jaarlijkse groei met 5 procent laten optekenen. Congo had vorig jaar nog een aandeel van 76 procent op de wereldwijde kobaltmarkt, maar omdat Indonesië zijn productie sneller opvoert, zal dat cijfer de volgende jaren inkrimpen. Tegen 2030 zal Congo naar verwachting nog over een marktaandeel van 65 procent beschikken. Indonesië had daarentegen vorig jaar een marktaandeel van 12 procent, maar dat zou tegen eind dit decennium tot 22 procent oplopen.

Elektrische auto’s

Wanneer echter naar de vraag wordt gekeken, zal er volgens het rapport met een jaarlijkse gemiddelde groei van 7 procent laten optekenen. In het begin van het volgende decennium zou er sprake zijn van een jaarlijkse vraag van ongeveer 400.000 ton. Die groei zou vooral te wijten zijn aan de expansie van de markt voor elektrische voertuigen.

Vorig jaar werd wereldwijd 222.000 ton kobalt verbruikt. Elektrische auto’s namen 43 procent van die vraag voor hun rekening. In 2030 zal dat cijfer echter tot 57 procent zijn opgelopen. Verder wordt het mineraal gebruikt in toepassingen zoals mobiele telefoons, laptops, superlegeringen en andere industriële sectoren zullen een lagere groei kennen.

In 2024 werd op de wereldwijde kobaltmarkt een overschot van 36.000 ton geregistreerd. Dat volume kwam overeen met 15 procent van de vraag. Het jaar voordien was er sprake van een surplus van 25.000 ton.

Meer over dit onderwerp:

• Kobalt kan Europese Unie tienduizenden banen opleveren
• Cruciale mineralen lokken investeringen naar Afrikaans continent
• Cobalt Holdings grootste Britse beursgang in bijna drie jaar
• MP Materials sluit contract voor cruciale mineralen in Saoedi-Arabië
• Chinese verwerkers zeggen ruim voldoende voorraden kobalt te hebben
• Codelco en BHP Group maken akkoord rond mijnproject Anillo bekend
• China zal controle op cruciale mineralen niet snel opgeven
• South32 benoemt Matthew Daley tot nieuwe chief executive
• Donald Trump werkt aan versnelde vergunning voor uraniumproject Utah
• Rio Tinto krijgt vergunning voor koperproject Nuevo Cobre in Chili