De Rio Tinto Group werd tijdens de eerste helft van dit jaar met een winstdaling geconfronteerd. Dat heeft het concern bekend gemaakt. De grootste mijnbouwbedrijven ter wereld kampen met stagnerende grondstoffenprijzen, terwijl de handelsonzekerheid rond het beleid van de Amerikaanse president Donald Trump de vraag onder druk zet.

Rio Tinto boekte tijdens de eerste helft van dit jaar een winst van 4,8 miljard dollar. Dat is 16 procent lager dan dezelfde periode vorig jaar. De omzet bleef ongeveer status-quo op 26,87 miljard dollar.

De prijs van ijzererts, de belangrijkste grondstof van Rio Tinto, is tijdens de eerste helft van dit jaar. Tegelijkertijd bedreigt de handelsoorlog van Trump ook de vraag naar andere essentiële metalen zoals aluminium en koper. “Geopolitieke spanningen en handelsbarrières blijven op korte termijn economische risico’s”, beklemtoonde Rio Tinto. Het bedrijf wees ook op aanhoudende zwakte op de vastgoedmarkten in zowel China als de Verenigde Staten.

Rio Tinto blijft sterk afhankelijk van ijzererts, maar gaf aan dat de prijzen voor het product – een belangrijke component van staal – 13 procent op een lager niveau stond dan tijdens de eerste helft van vorig jaar. Ook heeft het bedrijf moeite om de levering van hoogwaardig ijzererts vanuit zijn verouderende mijnen op peil te houden.

Inmiddels heeft Rio Tinto Simon Trott, hoofd van de ijzerertsdivisie van het concern, als nieuwe chief executive aangesteld. Trott moet het bedrijf vereenvoudigen, de kosten terugdringen en de focus leggen op de meest rendabele bedrijfsonderdelen, terwijl tegelijkertijd grote groeiprojecten in uitvoering zijn.

Hoewel het merendeel van de inkomsten uit ijzererts komt, produceert Rio Tinto ook koper, aluminium en lithium. De ambitieuze uitbreiding in lithium – waaronder de overname van Arcadium Lithium ter waarde van 6,7 miljard dollar – heeft de nettoschuld van Rio Tinto opgestuwd naar 14,6 miljard dollar. Het bedrijf herhaalde zijn investeringsverwachting van 11 miljard dollar dit jaar. Daarmee zouden die investeringen het hoogste niveau sinds 2013 laten optekenen. Daarmee wil het bedrijf zijn grondstoffenportefeuille verbreden en de productie van ijzererts op peil houden.

De afvlakkende vraag naar ijzererts in China heeft ervoor gezorgd dat de prijs al geruime tijd onder het niveau van 100 dollar per ton blijft. Deze evolutie drukt op de winstgevendheid. Daarnaast heeft Rio Tinto al eerder aangegeven dat de invoerheffingen van Donald Trump ruim 300 miljoen dollar aan extra kosten hebben veroorzaakt voor de aluminiumdivisie van het bedrijf in Canada.

De wereldwijde vraag naar goud heeft tijdens het tweede kwartaal van dit jaar een volume van 1.248,8 ton bereikt. Dat betekende een stijging met 3 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar. Dat heeft de World Gold Council (WGC) gemeld. De stijging is grotendeels te danken aan een forse toename van de vraag bij investeerders, waar een stijging met 78 procent werd opgetekend.

De prijs van goud op de wereldmarkt is dit jaar tot nu toe met 26 procent gestegen. In april bereikte het edelmetaal een recordhoogte van 3.500 Amerikaanse dollar per ounce. Die prijspiek werd aangejaagd door een combinatie van een wereldwijde handelsonzekerheid en geopolitieke spanningen. Die factoren zetten vele beleggers aan om hun geld naar zogenoemde veilige havens, zoals goud, te verschuiven.

Volgens het rapport van de World Gold Council steeg de vraag naar goudstaven in het tweede kwartaal met 21 procent. Hierdoor kon het aanhoudende verlies aan interesse in gouden munten worden gecompenseerd. De instelling had eerder al gemeld dat beursgenoteerde goudfondsen tijdens de eerste helft van dit jaar hun grootste instroom sinds begin 2020 hebben gekend.

Toch blijkt de fysieke vraag naar goud niet op alle fronten te zijn gestegen. De wereldwijde vraag naar gouden sieraden – traditioneel de grootste categorie van de fysieke goudconsumptie – daalde immers met 14 procent tot 341 ton. Dat is het laagste niveau sinds de handel in 2020 door de uitbraak van de covid-pandemie zwaar werd getroffen. De hoge goudprijs heeft vele consumenten duidelijk afgeschrikt. “Een groot deel van die daling kwam uit China en India”, wordt in het rapport aangevoerd. “Hun gezamenlijke marktaandeel zakte voor de derde keer in vijf jaar onder de grens van 50 procent.”

Ook de centrale banken, een andere belangrijke koper van goud, temperden hun aankopen. De instellingen kochten tijdens het tweede kwartaal van dit jaar 166,5 ton goud. Dat betekende een daling met 21 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar.

Verder werd in het rapport aangevoerd dat er tijdens het tweede kwartaal van dit jaar 347,2 ton gerecycleerd goud op de markt werd aangevoerd. De sector vertegenwoordigde daarmee 4 procent van de totale goudaanvoer. “Ondanks de recordprijzen bleef het aanbod uit recyclage relatief bescheiden”, wordt er opgemerkt. “In India gebruikten veel consumenten oud goud om nieuwe sieraden aan te schaffen of boden het als onderpand voor leningen aan.”

De World Gold Council heeft zijn raming voor de goudaankopen door centrale banken voor dit jaar weliswaar naar beneden bijgesteld, maar benadrukt daarbij wel dat de trend op lange termijn – waarbij centrale banken Amerikaanse activa inruilen voor goud – onverminderd voortduurt. De organisatie ziet voor de beursgenoteerde goudfondsen tijdens de tweede helft van dit jaar nog verdere groeipotentie. Tegelijkertijd wordt verwacht dat de directe investeringen door particuliere beleggers – zoals de aankoop van fysieke goudstaven of munten – iets zullen afnemen.

De aardkorsst telt voldoende natuurlijke waterstof om de duurzame energietransitie aan te drijven. Dat staat in een rapport van wetenschappers aan de University of Calgary, de University of Toronto en de University of Oxford. De wetenschappers stellen dat de oudste gesteentes van de continenten, miljarden jaren geleden gevormd, van nature grote hoeveelheden waterstof produceren. Een deel van die waterstof is mogelijk opgeslagen in ondergrondse reservoirs die toegankelijk zijn voor winning. Deze natuurlijke voorraden kunnen volgens de wetenschappers honderden jaren lang bijdragen aan de wereldwijde waterstofeconomie.

“Dat potentieel werd duidelijk na de ontdekking van een gasveld in Mali waar bijna zuivere natuurlijke waterstof uit de grond komt”, benadrukken de wetenschappers Omid Haeri Ardakani, Barbara Sherwood Lollar en Chris Ballentine. “Die vondst trok de aandacht van overheden in onder meer de Verenigde Staten, Canada, Australië, het Verenigd Koninkrijk en Europa. Ook grote durfkapitalisten en internationale energiebedrijven tonen interesse. Eind 2023 waren wereldwijd al veertig bedrijven actief in de zoektocht naar natuurlijke waterstof. Naar verwachting is dat aantal inmiddels al ruimschoots verdubbeld.

Waterstof is al decennialang een miljardenmarkt, nog voordat het product recent in beeld kwam als duurzame energiebron voor de energietransitie. De geologische omstandigheden die leiden tot de vorming en ophoping van natuurlijke waterstof komen wereldwijd voor. Toch blijft regulering in veel landen een obstakel, want waterstof werd in de wetgeving lange tijd niet als natuurlijke hulpbron erkend.

“Natuurlijke waterstof kan echter een cruciale rol spelen bij het verduurzamen van essentiële sectoren die hun ecologische voetafdruk moeilijk kunnen verkleinen”, merken de onderzoekers op. “Daarbij kan worden gewezen naar activiteiten zoals de olieraffinage, de productie van kunstmest en de staalindustrie, die respectievelijk 44 procent, 34 procent en 5 procent van de wereldwijde consumptie van waterstof voor hun rekening nemen. Toekomstige toepassingen kunnen onder meer liggen in zwaar transport en de mijnbouw.”

Het grootste deel van de voorraden waterstof die momenteel worden gebruikt, is afkomstig van fossiele brandstoffen. Daardoor veroorzaakt de productie van waterstof wereldwijd ongeveer 2,5 procent van de totale emissie van koolstofdioxide. Pogingen om duurzame waterstof te produceren met hernieuwbare elektriciteit of koolstof-afvang zijn veelbelovend, maar vergen zware investeringen. Natuurlijke waterstof heeft een vergelijkbare of zelfs lagere klimaatimpact dan duurzame waterstof. Toch is het potentieel ervan nog onzeker, want er is hier sprake van een grotendeels onontgonnen bron.

Tweehonderd jaar

Volgens de Amerikaanse Geological Survey is er genoeg natuurlijke waterstof in de aardkorst aanwezig om de wereldwijde vraag ongeveer tweehonderd jaar lang te dekken. Natuurlijke waterstof kan door twee geologische processen ontstaan. Het product wordt in eerste instantie gevormd door chemische reacties tussen grondwater en ijzerrijke mineralen. Daarnaast is er echter ook de radiolyse, waarbij de natuurlijke radioactiviteit in gesteenten watermoleculen afbreekt en waterstof vrijmaakt. Bij dat laatste proces komt ook helium, een waardevol bijproduct, vrij.

De infrastructuur voor de winning van natuurlijke waterstof zou grotendeels vergelijkbaar zijn met de ontginning van olie en gas en werkt eveneens met boorputten. Een belangrijk voordeel is echter dat projecten met natuurlijke waterstof veel minder ruimte in beslag nemen dan installaties voor duurzame waterstof, die afhankelijk zijn van zonnekracht, windenergie en electrolysers. Bovendien hoeven ze geen oppervlaktewater – in veel regio’s een schaars goed – te gebruiken.

“In veel landen ontbreekt duidelijke regelgeving voor de exploratie van natuurlijke waterstof”, voeren de onderzoekers aan. “Elders valt de sector onder de voorschriften voor de mijnindustrie of de energiewinning. Dit gebrek aan gerichte wetgeving vertraagt de verkenning en vergunningsprocedures en bemoeilijkt de noodzakelijke besluitvorming over de benodigde infrastructuur. Cruciaal is ook dat gemeenschappen vaak niet bij de projecten worden betrokken, terwijl sociale acceptatie voor het succes van dergelijke initiatieven essentieel is.”

“Een positief voorbeeld kan in Zuid-Australië worden gevonden. Daar werd een speciale wetgeving ingevoerd om de opsporing en winning van natuurlijke waterstof te stimuleren. “Dit leidde ertoe dat tientallen bedrijven zich snel voor exploratie-vergunningen hadden aangemeld. De bereidheid om te investeren is dus zeker aanwezig, maar het ontbreekt nog aan heldere beleidskaders. Nieuwe projecten kunnen niet alleen energie leveren, maar ook essentiële data opleveren om het werkelijke potentieel van natuurlijke waterstof – als duurzame energiebron van de toekomst – in kaart te brengen.”

In de Democratische Republiek Congo heeft de regering een biedronde voor tweeënvijftig gebieden voor de winning van fossiele brandstoffen gelanceerd. Hierdoor wordt meer dan de helft van het land opgedeeld in concessies voor fossiele brandstoffen, maar dreigen ook projecten voor natuurbescherming en de woongebieden van miljoenen Congolezen in het gedrang te komen. Dat is de conclusie van een rapport van Earth Insight, Notre Terre Sans Pétrole, Rainforest Foundation UK en Corap.

De veiling heeft betrekking op 124 miljoen hectare land en binnenwateren. Maar volgens een aantal milieudeskundigen vertegenwoordigen de geselecteerde gebieden de slechtste plek ter wereld om naar olie te zoeken, vanwege de enorme koolstofopslag en de unieke biodiversiteit – waaronder bedreigde laaglandgorilla’s en bonobo’s – die er worden aangetroffen.

Volgens een ruimtelijke analyse door Earth Insight bestaat 64 procent van het geselecteerde gebied uit intact tropisch regenwoud. “De uitbreiding van de ontginning van olie en gas druist in tegen de internationale beloftes van Congo rond biodiversiteit en klimaatbescherming”, waarschuwen milieuspecialisten.

In juli 2022 probeerde de Congolese regering al dertig sites voor de ontginning van olie en gas te veilen, maar die ronde werd uiteindelijk geannuleerd wegens laattijdige inzendingen en gebrek aan concurrentie. “Maar nu wordt de slechtste plek ter wereld om naar olie te zoeken opnieuw geveild”, beklemtoonde Simon Lewis, professor ecologie aan het University College London. “Geen enkel geloofwaardig bedrijf zou hierop mogen bieden. De aanwezige voorraden zijn wellicht onvoldoende om een rendabele uitbating te garanderen. Een exploitatie zou – financieel, sociaal en ecologisch – een zware kost vergen.”

Eerder dit jaar kondigde de Congolese regering nog een ecologisch project aan voor de corridor Kivu-Kinshasa. Maar volgens het milieurapport zou 72 procent van deze corridor overlappen met de geplande concessies voor olie en gas. Ook de Cuvette Centrale, het grootste tropische veenmoeras-complex ter wereld, valt binnen de nieuw aangewezen concessies. Dit uitgestrekte gebied, even groot als Nepal, huisvest zeldzame diersoorten zoals bosolifanten, laaglandgorilla’s, chimpansees en endemische vogels. Naar schatting ligt er in het veengebied ongeveer 30 miljard ton koolstofdioxide opgeslagen.

Collectieve mislukking

De voorbije jaren zijn er meerdere internationale pogingen ondernomen om financiering te vinden voor de bescherming van het tropisch woud in Congo. Met het Central African Forest Initiative (Cafi) werd een project – ter waarde van 500 miljoen dollar – opgezet om de ontbossing terug te dringen en 8 miljoen hectare aangetast land te herstellen.

Tot nu toe werd echter slechts 150 miljoen dollar uitbetaald. Daarmee is een grote achterstand opgelopen tegenover het bedrag van bijna 400 miljoen dollar dat volgens het contract al overgemaakt had moeten worden. Er lopen gesprekken om de uitbetaling te versnellen. Critici noemden het gebrek aan internationale financiering om bossen economisch rendabel te houden een collectieve mislukking, waardoor landen zoals Congo geneigd zijn overeenkomsten rond de winning van olie en gas te sluiten.

Naast de natuurschade zijn er echter ook sociale gevolgen. Naar schatting 39 miljoen mensen wonen immers binnen de gebieden die voor de ontginning zijn opengesteld. Daaronder bevinden zich veel inheemse bevolkingsgroepen en gemeenschappen die afhankelijk zijn van gezonde bossen en rivieren. Pascal Mirindi, campagnecoördinator van Notre Terre Sans Pétrole, wijst er daarbij op dat 64 procent van de bossen door de concessies rechtstreeks zouden worden getroffen.

Het rapport roept de Congolese overheid en internationale partners op om de aanbesteding te annuleren en te investeren in ontwikkelingsmodellen die de rechten van inheemse volkeren en gemeenschappen respecteren. “De ontginning van olie en gas in deze kwetsbare ecosystemen zou verwoestende gevolgen hebben voor de biodiversiteit, de lokale gemeenschappen, landrechten en de wereldwijde strijd tegen klimaatverandering”, gaf Anna Bebbington, onderzoeksmanager bij Earth Insight, aan.

Meer over dit onderwerp:

• Verenigd Koninkrijk heropent tinmijn in Cornwall

Tijdens de eerste helft van dit jaar heeft De Beers, een divisie van Anglo American, 7,22 miljoen karaat ruwe diamanten geproduceerd. Dat is 26 procent minder dan in dezelfde periode vorig jaar, doordat de vraag zwak blijft. Deze sterke daling weerspiegelt bredere structurele uitdagingen in de diamantmarkt, waaronder aanhoudende voorraadoverschotten en veranderende consumentenvoorkeuren.

Vanwege de lage vraag en de omvangrijke voorraden had De Beers eerder al zijn productieprognose voor 2025 naar een volume van 20 miljoen karaat tot 23 miljoen karaat verlaagd. Eerder was er nog sprake van een niveau tussen 30 miljoen karaat en 33 miljoen karaat.

De diamantmarkt kampt met meerdere knelpunten. Als belangrijkste reden voor de productieverlagingen wijst de industrie naar een aanhoudend lage vraag, gecombineerd met omvangrijke voorraden, die momenteel 18 procent groter zijn dan in het midden van het voorbije jaar. Detailhandelaren en tussenpersonen in de diamantketen worden geconfronteerd met opvallend grote voorraden, wat leidt tot lagere prijzen en minder nieuwe aankopen.

De diamantindustrie staat daarnaast onder druk door een aantal bredere structurele veranderingen, zoals de opkomst van artificiële diamanten, die inmiddels ongeveer 30 procent goedkoper zijn dan natuurlijke diamanten. Volgens het Gemological Institute of America vertegenwoordigden laboratorium-diamanten tijdens het tweede kwartaal van dit jaar 12 procent van de totale afzet van de sector. De arfiticiële diamanten verwerven snel een toenemende populariteit bij sieraden voor verlovingen en huwelijken.

Daarnaast veranderen ook de consumentenvoorkeuren. Jongere kopers voelen minder binding met traditionele natuurlijke diamanten en hechten meer waarde aan ethische herkomst en milieueffecten. Deze demografische verschuivingen versterken de marktdruk op traditionele diamant-producenten zoals De Beers.

Verlies

Naar verwachting zal De Beers over de eerste helft van dit jaar een verlies moeten melden. De diamantproducent heeft een deel van zijn voorraad ruwe diamanten met lage marges verkocht. Daarbij werden een aantal speciale akkoorden gesloten met de zogenaamde zichthouders, bevoorrechte partners van de diamantproducent. Gewag wordt gemaakt van maatregelen om uit balans geraakte voorraden te corrigeren. “Deze transacties leverden lagere marges op omdat de diamanten waren ingekocht in een periode met hogere prijzen dan waarvoor ze uiteindelijk zijn verkocht”, benadrukte De Beers.

Gemeld werd nog dat De Beers tijdens het tweede kwartaal van dit jaar voor 1,19 miljard dollar aan ruwe diamanten heeft verkocht. Dat betekende een stijging met 14 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar. De gemiddelde verkoopprijs steeg met 23 procent tot 174 dollar per karaat. Dit was in lijn met de sterke vraag naar duurdere diamanten. De gemiddelde prijsindex van De Beers voor ruwe diamanten, exclusief herstructureringsverkopen, daalde echter met 13 procent ten opzichte van een jaar eerder. Dit weerspiegelt waarschijnlijk prijsverlagingen die De Beers heeft doorgevoerd bij de ‘sight’ in december 2024.

Over de eerste helft van dit jaar daalde de verkoop van ruwe diamanten met 13 procent tot 1,71 miljard dollar, terwijl het verkoopvolume met 8 procent daalde tot 11 miljoen karaat. De gemiddelde verkoopprijs daalde met 5 procent tot 155 dollar per karaat. Maar dit werd tijdens het tweede kwartaal gedeeltelijk gecompenseerd door een stijging in de verkoop van hoogwaardige diamanten.

“De markt voor ruwe diamanten moest tijdens de eerste helft van dit jaar met moeilijke handelsomstandigheden afrekenen”, vervolgde Anglo American. “Een verbeterd marktsentiment aan het einde van het eerste kwartaal leidde wel tot een stabilisatie van de prijzen voor geslepen diamanten. Maar de onzekerheid rond Amerikaanse importheffingen die in april werden aangekondigd, heeft de handel in geslepen diamanten daarna vertraagd.”

Meer over dit onderwerp:

• Botswana wil een controlerend belang in De Beers
• Anglo American wil zich vooral op koperproductie toespitsen

Sancties van de Verenigde Staten tegen Rusland zouden in de Latijns-Amerikaanse landbouw tot chaos kunnen leiden. Dat hebben een aantal analisten gezegd, verwijzend naar het feit dat veel Latijns-Amerikaanse landbouwbedrijven afhankelijk zijn van de invoer van Russische meststoffen, die onder de Amerikaanse sancties zouden kunnen vallen. Donald Trump, president van de Verenigde Staten, wil met bijkomende sancties Rusland onder druk zetten om de oorlog in Oekraïne te beëindigen.

Latijns-Amerikaanse landbouwers staan voor een moeilijke periode indien de Verenigde Staten aan kopers van Russische exportproducten – zoals meststoffen die essentieel zijn voor handelsgewassen zoals Mexicaanse avocado’s en Braziliaanse soja en maïs – nieuwe sancties zouden opleggen. Voor Brazilië, dat vorig jaar ongeveer een derde van zijn behoefte aan meststoffen dekte met een invoer van 3,7 miljard dollar uit Rusland, is er volgens de experts praktisch geen alternatief om dat gat op te vullen als die aanvoer stopt.

De uitbraak van de oorlog in Oekraïne in 2022 leidde in Latijns-Amerika tot het hamsteren van Russische meststoffen. De prijzen stegen kortstondig, maar de handel is inmiddels genormaliseerd. Er werden weliswaar plannen gekoesterd om de binnenlandse productie van meststoffen in Mexico en Brazilië op te voeren. Door de relatief goedkope Russische import werd daarmee echter weinig vooruitgang geboekt. Volgens de Russische Vereniging van Mestproducenten is de export naar Brazilië – de grootste producent van soja, suiker en koffie in de wereld – tijdens de eerste helft van dit jaar met bijna 30 procent gestegen.

Mark Rutte, secretaris-generaal van de Navo, benadrukte dat Brazilië een van de landen was die vanwege hun handel met Rusland door sancties bijzonder hard getroffen zouden kunnen worden. “Nieuwe sancties tegen Russische meststofimporten zouden de productie van soja en maïs onhoudbaar kunnen maken” benadrukte ook Lucas Beber, vicevoorzitter van Aprosoja, de Braziliaanse vereniging van graantelers.

Ook Mexico importeerde vorig jaar meer dan 580 miljoen dollar aan meststoffen uit Rusland. Daarmee is Rusland voor Mexico de grootste leverancier van grondstoffen. Eventuele Amerikaanse sancties zouden daar voor de boeren dan ook een groot probleem vormen voor boeren. “Sancties zouden in Mexico tot een tekort aan verschillende soorten meststoffen kunnen leiden”, betoogde Raul Urteaga, voormalig directeur internationale zaken bij het Mexicaanse ministerie van landbouw. “Dat geldt onder meer voor ureum, een product dat wordt ingezet bij gewassen zoals maïs, sorghum, tarwe en zelfs avocado.”

Raul Urteage waarschuwde dat de kwaliteit van beschikbare meststoffen door het wegvallen van de Russische import zou dalen. “Dit zou de avocado-oogst verzwakken en ook voor de Amerikaanse consumenten de prijzen doen stijgen”, beklemtoonde hij. De Verenigde Staten nemen meer dan 80 procent van Mexico’s avocado-export af, een markt die vorig jaar meer dan 3 miljard dollar waard was. Urteaga zei dat de prijs van avocado’s zou stijgen als producenten alternatieven moeten gebruiken of meststoffen moeten importeren uit andere bronnen dan Rusland.

Trage vooruitgang

Rusland is ook de grootste meststofleverancier voor Colombia, een belangrijke exporteur van fruit, bloemen en koffie naar de Verenigde Staten. Rusland vertegenwoordigt ongeveer een kwart van de Colombiaanse invoer van meststoffen. De Wereldbank heeft de prijzen van meststoffen bestempeld als een drijvende kracht achter de voedselinflatie in Midden-Amerika, wat bijdraagt aan een kostencrisis die noordwaartse migratie aanwakkert.

Zelfs meststoffen-producenten die geen zaken meer doen met Russische leveranciers, zoals het Amerikaanse Mosaic, vrezen dat verdere handelsonderbrekingen met grote Russische mestproducenten tot meer volatiliteit leiden. “Eventuele gesprekken over een vergelding tegen landen die met Rusland handel drijven, zouden de prijzen verder opdrijven,” beklemtoonde Eduardo Monteiro, directeur van Mosaic in Brazilië. “Geopolitieke spanningen hebben de verkopen aan Braziliaanse boeren voor de volgende oogstcyclus vertraagd, wat de tijdige levering van meststoffen voor belangrijke gewassen zoals soja in gevaar kan brengen.”

Brazilië heeft plannen gepresenteerd om de afhankelijkheid van buitenlandse meststoffen bijna te halveren. Mexico wil de binnenlandse productie van 33 procent naar 80 procent van de lokale vraag opvoeren. De Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva en de Mexicaanse leider Claudia Sheinbaum hebben hun respectievelijke staatsoliemaatschappijen Petrobras en Pemex aangespoord om de productie van meststoffen te verhogen.

De vooruitgang verloopt echter traag. In Brazilië zijn de inspanningen belemmerd door onder meer een gebrek aan financiering, mogelijk dure minerale hulpbronnen en hoge aardgasprijzen. “Het probleem zou gedeeltelijk kunnen worden verlicht wanneer Brazil Potash Corp – eens de infrastructuur klaar is en de nodige vergunningen zijn verkregen – begint met de winning van potas in het Amazonegebied”, zeggen de analisten. In Mexico heeft Pemex al jarenlang geworsteld om meststoffen winstgevend te produceren.

Ongeacht mogelijke Amerikaanse en Europese sancties, verwachten de Russische producenten van meststoffen tegen het einde van dit decennium hun wereldwijde marktaandeel tot 25 procent te verhogen. Daarbij wordt vooral gerekend op de verkoop aan belangrijke groeimarkten zoals Brazilië, India en China.

In Rusland heeft de regering een steunpakket van 63 miljard roebel (ongeveer 802 miljoen dollar) aangekondigd om de steenkoolindustrie te ondersteunen. De sector wordt immers geconfronteerd met internationale sancties, dalende prijzen en exportbelemmeringen.

Volgens het plan mogen steenkoolbedrijven de betaling van de belasting op delfstoffenwinning en bepaalde sociale premies tot eind november dit jaar uitstellen. Daarnaast krijgen de ondernemingen uitstel van betaling voor hun belastingschulden. Het Russische ministerie van energie zal bepalen welke bedrijven in aanmerking komen voor de steunmaatregelen.

Het Russische inisterie van financiën benadrukte dat de maatregelen bedoeld zijn om werkkapitaal vrij te maken voor steenkoolproducenten die kampen met verslechterende economische omstandigheden. Het hulppakket moet nog definitief worden goedgekeurd door de regering, aldus het ministerie.

Er wordt al gerichte steun verleend aan bepaalde bedrijven, in de vorm van subsidies, uitstel van terugbetalingen van kredieten en schuldherschikking. Tot nu toe hebben zeven bedrijven – waaronder grote producenten zozals Mechel, Vorkutaugol, SDS-Oegol en Severny Koezbass – individuele steun ontvangen. Gezamenlijk exploiteren deze bedrijven 34 mijnen, 16 verwerkingsinstallaties en 20 ondersteunende industriële sites. Ambtenaren verwachten nog aanvragen van ongeveer veertig andere bedrijven te ontvangen en te beoordelen.

Westerse sancties

De Russische steenkoolindustrie, die lange tijd een belangrijke pijler van de Russische export vertegenwoordigde, is zwaar getroffen door westerse sancties, een dalende wereldwijde vraag en hogere invoertarieven in China, de grootste afzetmarkt voor de Russische steenkoolsector. Eerder al had Dmitry Islamov, Russisch vice-minister van energie, dat meer dan een kwart van de Russische steenkoolbedrijven door de crisis in de sector het risico liep te moeten sluiten. In totaal zouden al 51 ondernemingen – zowel mijnen als dagbouwsites – zijn stilgelegd of op het punt staan hun activiteiten op te schorten.

Begin vorig jaar waren er in de Russische steenkoolwinning 179 bedrijven – waaronder 52 ondergrondse mijnen en 127 dagbouwsites – actief. Islamov gaf tevens aan dat de verliezen in de sector eind vorig jaar 112,6 miljard roebel (ongeveer 1,44 miljard dollar) bedroegen. Hij waarschuwde dat de situatie verder dreigde te verslechteren.

Eerder had Dmitry Lopatin, adjunct-directeur van de afdeling steenkool van het Russische ministerie van energie, al gemeld dat steenkoolbedrijven tijdens de eerste vijf maanden van dit jaar verliezen van 112 miljard roebel (1,43 miljard dollar) hadden geleden.

De totale verliezen van de sector zouden tegen eind dit jaar kunnen oplopen tot een bedrag tussen 300 miljard roebel en 350 miljard roebel. Die som is vergelijkbaar is met de jaarlijkse begrotingen van grote Russische regio’s.

Volgens het ministerie zijn er verschillende factoren die bijdragen aan de crisis. Daarbij wordt onder meer gewezen naar de hoge schuldenlast van de bedrijven uit de sector, die tot 1,2 biljoen roebel is opgelopen. Daarnaast wegen ook de zwakke buitenlandse vraag en de lage steenkoolprijzen op de sector. Tenslotte is er ook de ongunstige wisselkoers van de roebel.

Rekening houdend met deze omstandigheden, moet er volgens het Russisch Nationaal Kredietbeoordelingsbureau rekening mee worden gehouden dat de Russische steenkoolindustrie de volgende twaalf tot achttien maanden een golf van consolidatie zou kunnen doormaken. De dalende exportinkomsten en toenemende financiële druk zouden ertoe kunnen leiden dat kleinere bedrijven door grotere groepen worden opgekocht of een herstructurering ondergaan.

De verwerking van zeewierpoeder in cement verlaagt de uitstoot van koolstofdioxide van beton zonder de sterkte van het product aan te tasten. Dat blijkt uit een rapport van wetenschappers van de University of Washington en Microsoft. Machine learning vergemakkelijkte de zoektocht naar de optimale samenstelling van de duurzame opties.

De moderne wereld is gebouwd met beton. Geen enkel materiaal in de wereld, op uitzondering van water, wordt door de mensheid meer gebruikt dan beton. Toch is cement – het belangrijkste bestanddeel van beton – verantwoordelijk voor maar liefst 10 procent van de wereldwijde uitstoot van koolstofdioxide.

Om dit probleem aan te pakken, hebben onderzoekers van de University of Washington en Microsoft een nieuw type beton met een lage uitstoot ontwikkeld. Daarbij werd het cement gemengd met gemalen zeewier. Het cement dat met zeewier werd versterkt, bleek de uitstoot van koolstofdioxide met 21 procent te verminderen, zonder aan de sterkte van het product te raken.

“Cement is overal aanwezig”, benadrukt onderzoeksleider Eleftheria Roumeli, professor materiaalkunde en techniek aan de University of Washington. “Het product vormt de ruggengraat van de moderne infrastructuur, maar heeft een enorme impact op het klimaat. Maar gebleken is dat een fotosynthetisch materiaal dat overvloedig aanwezig is, zoals groen zeewier, in cement kan worden verwerkt om de uitstoot te verminderen, zonder dure verwerking of prestatieverlies.”

Bij de productie van één kilogram cement komt bijna een kilogram koolstofdioxide vrij. Het grootste deel van die uitstoot komt van fossiele brandstoffen die worden gebruikt om grondstoffen te verhitten, samen met de chemische reactie calcinatie die tijdens het productieproces plaatsvindt.

Zeewier daarentegen is een koolstofopslag. Het product haalt immers koolstofdioxide uit de lucht en slaat tijdens zijn groeiproces het broeikasgas op. Opmerkelijk genoeg kan het zeewierpoeder rechtstreeks een deel van het cement in beton vervangen, waardoor de ecologische voetafdruk van het eindproduct aanzienlijk kleiner wordt.

Machine learning

De wetenschappers willen nu een verder inzicht verwerven in de eigenschappen van het product. Daarbij willen de onderzoekers bekijken op welke manier de samenstelling en structuur van zeewier de prestaties van het cement beïnvloeden. Bedoeling is om de studie uit te breiden naar andere soorten algen of zelfs voedselafval, zodat producenten wereldwijd lokale en duurzame alternatieven voor cemen kunnen maken.

Roumeli wijst ook op de mogelijkheden die het concept van machine learning biedt om het onderzoek te versnellen. “Het bepalen van de ideale mengverhouding van cement en zeewier zou normaal gesproken vijf jaar in beslag kunnen nemen”, verduideijkt Roumeli. “Elk betonmonster heeft immers ongeveer een maand nodig om volledig uit te harden voordat de eigenschappen nauwkeurig kunnen worden geëvalueerd. Maar machine learning biedt de mogelijkheid om die fase gevoelig in te korten.”

De wetenschappers lieten machine learning een eerste reeks van vierentwintig cement-formules analyseren. Vervolgens gebruikten ze het model om ideale mengsels te voorspellen die in het laboratorium konden worden getest. Op die manier kon een versnelde analyse van een brede reeks potentiële formules worden gerealiseerd.

“Op die manier konden we in amper achtentwintig dagen een optimaal mengsel samenstellen van cement en zeewier dat de uitstoot van koolstofdioxide kon verminderen zonder de druksterkte van het product aan te tasten”, merkte Roumeli op. “Door natuurlijke materialen zoals algen te combineren met moderne technologieën voor data-analyse, kunnen we productie lokaliseren, emissies verminderen en sneller toewerken naar een duurzamere infrastructuur.”

Chinese bedrijven nemen in het buitenland een recordaantal mijnen over. De strategie moet het land helpen om voldoende voorraden belangrijke grondstoffen te kunnen verwerven. Dat blijkt uit een rapport van S&P Research en Mergermarket. Vastgesteld werd dat Chinese bedrijven vorig jaar tien overnames met een waarde van meer dan 100 miljoen dollar lieten optekenen. Dat is sterkste activiteit die sinds 2013 werd opgetekend.

China is voor vele mineralen de grootste verbruiker van de wereld. Het land wordt gekenmerkt door een enorme vraag naar grondstoffen. Hierdoor hebben Chinese mijnbouwbedrijven een lange geschiedenis van investeringen in het buitenland. Analisten en investeerders zeggen dat de toename van het aantal overnames gedeeltelijk het gevolg is van pogingen van China om te anticiperen op het verslechterende geopolitieke klimaat, waardoor het land in belangrijke markten zoals Canada en de Verenigde Staten steeds minder welkom is als investeerder.

Volgens Michael Scherb, topman van investeerder Appian Capital Advisory, is de toegenomen activiteit de voorbije twaalf maand te wijten aan de inspanningen van de Chinese bedrijven om een groot aantal fusies en overnames rond te krijgen vooraleer ze daarbij met een geopolitiek probleem zouden worden geconfronteerd.

Die trend heeft zich dit jaar voortgezet. Het Chinese concern Zijin Mining maakte onlangs bekend van plan te zijn een goudmijn in Kazachstan over te nemen voor een bedrag van 1,2 miljard dollar. Appian verkocht in april zijn Braziliaanse mijn Mineração Vale Verde, producent van koper en goud, voor een som van 420 miljoen dollar aan de Chinese Baiyin Nonferrous Group.

“De volgende jaren zullen we waarschijnlijk een sterk niveau van overnames door Chinese mijnbouwbedrijven blijven zien,” benadrukte Richard Horrocks-Taylor, analist mijnbouw bij Standard Chartered. Christoph Nedopil, directeur van het Griffith Asia Institute, voegde er aan toe dat onder het Belt and Road Initiative, het vlaggenschip van het buitenlandse beleid van de Chinese president Xi Jinping, meestal een kleinere schaalgrootte hebben. “De omvangrijke investeringen sluiten aan bij de verschuiving van de Chinese economie naar een hightech productie, waaronder batterijen en hernieuwbare energie”, beklemtoonde Nedopil.

Grondstoffennationalisme

China domineert de verwerking van de meeste cruciale mineralen — waaronder zeldzame aardmetalen, lithium en kobalt — maar moet een groot deel van de grondstoffen importeren. De Verenigde Staten en veel Europese landen proberen hun afhankelijkheid van China voor deze metalen te verminderen en alternatieve toeleveringsketens te ontwikkelen.

“Westerse landen zoals Canada en Australië zijn steeds voorzichtiger geworden tegenover Chinese investeringen in lokale mijnbouwactiva”, betoogt Adam Webb, expert batterij-grondstoffen bij Benchmark Mineral Intelligence. “Een groot deel van deze mineralen heeft immers een strategisch karakter. 

Analisten en bankiers merkten op dat Chinese bedrijven de voorbije jaren bijzonder bedreven zijn geworden in het opkopen van mijnbouwactiva van westerse concurrenten, waarbij ze vaak bereid zijn om bij hun waarderingen een langetermijnvisie te hanteren en ook niet terugdeinzen voor investeringen in risicovollere rechtsgebieden.

John Meyer, analist bij adviesbureau SP Angel, zei dat China tot overnames overgaat om de toegang van het westen tot bepaalde cruciale materialen te bemoeilijken. “Telkens wanneer iemand dicht bij het winnen van lithium komt, staan Chinese bedrijven klaar met een overnamebod.” Chinese financiële instellingen hebben ook miljarden aan leningen verstrekt voor de ontginning en verwerking van mineralen in grondstoffen.

Timothy Foden, specialist internationale arbitrage bij het advocatenkantoor Bois Schiller Flexner, wees erop dat Chinese bedrijven zich positioneren om van het grondstoffennationalisme in vele Afrikaanse landen, zoals Mali, te profiteren. “Sommige militaire regeringen in Afrika proberen westerse mijnbouwactiva over te nemen en eisen hogere royaltybetalingen”, verduidelijkte hij. “Chinese bedrijven zijn vaak bereid om een minder winstgevende regeling te accepteren indien zij het beheer van de activa kunnen overnemen.”

Ongeveer 32 procent van de wereldwijde productie van halfgeleiders loopt tegen 2035 het risico op verstoringen in de leveringen van koper. Dat betekent tegenover een verviervoudiging tegenover het huidige risico op verstoringen. Dat blijkt uit een rapport van analist PricewaterhouseCoopers (PwC).

Chili, de grootste koperproducent van de wereld, kampt nu al met watertekorten die de productie vertragen. Tegen 2035 zullen de meeste van de zeventien landen die de chipindustrie bevoorraden, volgens PricewaterhouseCoopers een risico op droogte lopen. Het laatste wereldwijde chiptekort, veroorzaakt door een piek in de vraag na de covid-pandemie en de stillegging van een aantal fabrieken, verlamde de automobielindustrie en legde productielijnen in andere chipafhankelijke sectoren stil.

“Die problemen zorgden dat de groei van het bruto binnenlandse product van de Verenigde Staten met 1 procent daalde”, verduidelijkte Glenn Burm, onderzoeker bij PricewaterhouseCoopers. “In Duitsland was er sprake van een daling met 2,4 procent.”

Kopermijnen in China, Australië, Peru, Brazilië, de Verenigde Staten, de Democratische Republiek Congo, Mexico, Zambia en Mongolië zullen ook worden getroffen, waardoor volgens Burm geen enkel chipproducerend gebied ter wereld aan het risico ontsnapt.

Koper wordt gebruikt om de miljarden kleine verbindingen in elk chipcircuit te maken. Hoewel er wordt gewerkt aan alternatieven, is er momenteel geen materiaal dat op het gebied van prijs en prestaties koper kan concurreren. “Indien de innovatie in materialen zich niet aanpast aan klimaatverandering en indien er in de getroffen landen geen veiligere watervoorziening wordt ontwikkeld, zal het risico in de loop van de tijd alleen maar toenemen”, beklemtoonde Glenn Burm. “Rond 2050 loopt ongeveer de helft van de koperlevering in elk land een risico, ongeacht van de snelheid waarmee de wereld de uitstoot van koolstofdioxide kan terugdringen.”

Chili en Peru hebben stappen ondernomen om hun watervoorziening veilig te stellen door de mijnbouw efficiënter te maken en ontziltingsinstallaties te bouwen. “Dit is voorbeeldig, maar is mogelijk geen oplossing voor landen zonder toegang tot grote hoeveelheden zeewater”, werpt PricewaterhouseCooper op. “Geschat wordt dat momenteel 25 procent van de koperproductie in Chili risico loopt op verstoringen. Dat percentage zal binnen tien jaar tot een niveau van 75 procent oplopen. Tegen 2050 zal er sprake zijn van een risico tussen 90 procent en 100 procent.”