De Waddenzee is de voorbije dertig jaar duidelijk minder vervuild geraakt. Dat blijkt uit een rapport van het Koninklijk Nederlandse Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). Vooral de verminderde afvoer van mest en fosfaat langs de Nederlandse rivieren zou volgens het rapport veel bijgedragen hebben tot de gevoelig verbeterde situatie.

Het NIOZ stelt dat het beleid van de Nederlandse overheid, met onder meer een verbod op het gebruik van fosfaat in wasmiddelen, gewerkt heeft. Voglens het rapport was de Waddenzee tussen 1985 en 1990 het zwaarst vervuild, vooral te wijten aan de aanvoer van extra stikstof en fosfaat op het einde van de jaren zeventig.

Deze producten zijn de voornaamste voedingstoffen voor fytoplankton, een soort kleine algen waarvan de concentratie in de Waddenzee tot het einde van de jaren tachtig verdubbelde. Die algen waren op hun beurt voeding voor een aantal bodemdieren, wiens bestand eveneens verdubbelde. Door de grotere beschikbaarheid van voedsel, namen ook de populaties van diverse vogelsoorten toe.

Dit alles zette een zware druk op het milieu van de Waddenzee, maar tijdens het jongste decennium nam de toevoer van stikstof en fosfaat af, waardoor de toestand zich volgens de onderzoekers stelselmatig weer verbeterde. Maar wellicht niet alle evoluties moeten exclusief toegewezen worden aan het fosfaatverbod, want de Waddenzee kreeg ook te maken met klimaatverandering en een intensieve mossel- en kokkelvisserij.

Zuid-Afrika gaat het jachttoerisme harder aanpakken. Er is immers een verbod op komst op de omstreden jacht op speciaal voor afschot gefokte leeuwen en andere roofdieren. De praktijk is bijzonder populair bij rijke buitenlandse hobbyjagers, die
op afspraak in particuliere reservaten een leeuw of een ander dier neerschieten en dan kunnen uitpakken met trofee die ze zogezegd in het wild hebben gedood.

De Zuid-Afrikaanse minister van milieu Marthinus van Schalwyk noemt de jacht op trofeeën van tamme dieren bijzonder verwerpelijk. Volgens de nieuwe wet, die deze zomer van kracht wordt, moeten gefokte roofdieren minstens twee jaar daadwerkelijk in het wild hebben geleefd voor er eventueel een jachtvergunning zal verstrekt worden.

Natuurbeschermers zijn echter van mening dat de nieuwe wet niet ver genoeg gaat. Volgens hen zouden deze dieren ook na twee jaar niet afgeschoten mogen worden. Ze stellen daarbij dat deze wet in de praktijk geen einde zal stellen aan deze praktijken. Dieren die gewoon zijn geweest aan menselijke verzorging, zullen volgens hen nooit opnieuw echt wild worden.

Het elektronicaconcern Philips verdient steeds meer aan milieuvriendelijke producten. Vorig jaar verdubbelde de omzet van die tak tot vier miljard euro. Het bedrijf verwacht dat de verkoop van groene producten nog gevoelig zal gestimuleerd worden door een gelegenheidsverbond met Greenpeace voor de promotie van spaarlampen.

“Philips wil de productie van de klassieke gloeilamp liefst stopzetten, maar wil dat concurrenten Osram en General Electric dat ook gelijktijdig doen,” meldt het Nederlandse dagblad De Stem. Philips startte in december bij de Europese Unie met het lobbyen voor een massale overschakeling van de gloeilamp naar energiezuiniger verlichting.

Philips Lighting stelt dat verlichting 19 procent van alle elektriciteitskosten in de wereld verbruikt. In Europa zou dat cijfer op 14 procent liggen. Twee van de drie Europese lampen is volgens het concern nog altijd geproduceerd volgens oude technologie, die nog dateert uit de jaren zestig. Met alternatieven wordt een besparing bereikt van 57 procent bij straatverlichting tot 85 procent in woningen.

Philips wil de verkoop van spaarlampen aanzwengelen door een samenwerkingsakkoord aan te gaan met milieuorganisatie Greenpeace. Dat ziet de samenwerking op zijn beurt als een kans om meer consumenten te bereiken met zijn milieuboodschap. “Greenpeace knijpt daarbij wel een oogje dicht voor het feit dat Philips ook energieslurpers produceert zoals zonnebanken, plasmaschermen en biertaps,” aldus de krant.

Duitsland gaat zijn wegenbelasting baseren op de uitstoot van schadelijke stoffen. Dat heeft de Duitse minister van vervoer Wolfgang Tiefensee bekend gemaakt. Auto’s die veel schadelijke stoffen uitstoten, zullen voortaan zwaarder worden belast. De motorinhoud op zich zal niet langer bepalend zijn. Op die manier wil Duitsland zijn autoverkeer milieuvriendelijker maken.

“Wie in een stinkbom rondrijdt, zal meer moeten betalen”, verklaarde Tiefensee onomwonden. Hij voegde er aan toe te willen streven naar een systeem van straffen en beloningen. Op die manier moet de ontwikkeling van zuivere technologieën volgens hem meer kans krijgen. Tiefensee is van oordeel dat Duitse en andere autofabrikanten in Europa meer moeten doen om het milieu te beschermen.

De minister zei ervan overtuigd te zijn dat het nieuwe belastingsysteem zal leiden tot auto’s die minder vervuilen en zuiniger rijden. Ook volgens het United Nations Environment Programme (UNEP), de milieuorganisatie van de Verenigde Naties, doen Europese landen nog onvoldoende om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Huidig EU-voorzitter Duitsland zegt de problemen rond klimaatverandering te willen aanpakken.

Bekende elektronicabedrijven – zoals IBM en Fortune – vervuilen rivieren en grondwater in China, de Filippijnen, Thailand en Mexico. Dit blijkt uit een nieuw rapport van Greenpeace. Het drink- en afvalwater, slik en sediment in de omgeving van veel elektronicabedrijven bevat volgens de studie een groot aantal schadelijke chemicaliën.

Uit het rapport blijkt dat veel van de onderzochte monsters zijn vervuild met gevaarlijke chemicaliën, waaronder gechloreerde vluchtige organische chemicaliën, broomhoudende vlamvertragers, ftalaten en nonylfenolen. “Op sommige plekken zijn verhoogde concentraties van zware metalen gevonden zoals koper, nikkel en zink,” aldus Greenpeace.

Niet alleen voor het milieu leveren deze stoffen volgens Greenpeace schade op, maar ook voor de volksgezondheid. “In drinkwatermonsters zijn de gevaarlijke stoffen ook gevonden,” wordt er opgemerkt. “Dit is een gevaar voor de gemeenschappen die afhankelijk zijn van dit water. De stoffen zijn bovendien schadelijk voor de onbeschermde arbeiders in de fabrieken.”

“De afgelopen jaren is men zich bewust geworden van de gevaren van giftige stoffen in afval van elektronische apparaten,” aldus Greenpeace. “Maar het lozen van gevaarlijke stoffen tijdens de productie van apparaten als computers is bijna onopgemerkt gebleven. In het productieproces worden grote hoeveelheden chemicaliën gebruikt en daaruit ontstaat giftig afval dat gewoon gedumpt wordt.”

De meeste elektronische apparaten die hier gebruikt worden, zijn buiten Europa geproduceerd. “Lage lonen en soepele milieuwetgeving maken landen als China en Mexico aantrekkelijke productielocaties,” stipt Greenpeace aan. “Vervuiling die wij hier niet willen hebben, is nu verplaatst naar andere delen van de wereld.”

Het Afrikaanse land Niger zegt een oplossing gevonden te hebben om de oprukkende woestijn tegen te houden en zijn landbouw te redden. Onderzoekers van de universiteit Abdou Moumouni in Niamey zeggen dat men geen angst moet hebben voor het oprukkende zand en dat men er kan in slagen om de woestijn tegen te houden en terug te dringen.

Niger bestaat voor driekwart uit woestijnachtige gebieden en in ongeveer de helft van het land valt er amper honderd millimeter water per jaar. In het droge seizoen worden er temperaturen bereikt van 45 graden celcius in de schaduw. Bovendien is de bodem van Niger nagenoeg ongeschikt voor landbouw en veeteelt. De woestijn zou er jaarlijks met zes kilometer oprukken.

Onderzoekers van de universiteit Abdou Moumouni zeggen sinds enkele jaren veel expertise opgedaan te hebben in de bestrijding van stuifzand. Dat is een groot gevaar voor de vruchtbare kommen, die door het zand bedolven dreigen te worden. Bovendien werd ook de verzanding in het stroomgebied van de Niger-rivier teruggedrongen.

Er werden nieuwe bomen geplant en landbouwers werden aangezet om te werken met gewassen en technieken die water sparen. “Daarnaast werd ook de watervoorziening in afgelegen streken verbeterd,” aldus het persbureau IPS. “Volgens wetenschappers uit Niger is de verwoestijning niet onvermijdelijk. Indien de plaatselijke bevolking zich constant inzet om weer terrein te heroveren, krijgt de woestijn volgens hen geen kans.”

Niger wordt beschouwd als het armste land van de wereld en zou door een verwoestijning helemaal aan de grond kunnen raken. Landbouw en veeteelt zijn er immers de belangrijkste inkomstenbronnen.

Het Nederlandse onderzoeksinstituut TNO is erin geslaagd om aan een relatief goedkope prijs drinkwater te maken uit zeewater. Nu moet nog onderzocht worden of de techniek op grote schaal kan worden toegepast. Bij een grootschalige toepassing zou de productieprijs ongeveer veertig eurocent per kubieke meter zuiver water bedragen.

Het onderzoeksinstituut zuiverde in een testinstallatie op de Rotterdamse Maasvlakte vuil water met de zogeheten Memstill-technologie, waarbij zeewater door minuscule filters wordt gestuwd. Tussen september en december vorig jaar werd er tien kubieke meter zeewater gefilterd. Een vergelijkbare installatie in Singapore produceert al sinds begin vorig jaar zuiver drinkwater.

De Memstill-technologie wordt al langer gebruikt voor de zuivering van zeewater, maar TNO zegt erin geslaagd te zijn een goedkopere productiemethode gevonden te hebben. “Daarbij werd gebruik gemaakt van goedkopere materialen en industriële restwarmte, waarmee het zeewater wordt verhit,” aldus het magazine Elsevier.

Volgens TNO zou bij een grootschalige toepassing de prijs voor een kubieke meter zuiver water ongeveer 0,4 euro bedragen. Bij andere methodes varieert de prijs tussen 0,5 euro en 1,8 euro. Over twee tot drie jaar zou TNO op grote schaal met de zuivering van zeewater kunnen starten. Er worden op dit ogenblik gesprekken gevoerd over de bouw van een grote productiefaciliteit.

Volgens de onderzoekers is de technologie vooral interessant voor industriele toepassingen omdat de kwaliteit veel beter is dan van gewoon drinkwater. Het gezuiverde zeewater kan onder meer perfect gebruikt worden om voedingsmiddelen of limonades te maken. Daarvoor heeft men immers heel zuiver water nodig.

Britse wetenschappers stellen dat er geen wetenschappelijke of technologische beperkingen zijn om nucleair afval ondergronds op te slaan. Het is volgens hen de veiligste manier om het probleem van kernafval aan te pakken. Ze stellen wel dat er wel geschikte locaties moeten gevonden worden en dat er daarbij voldoende expertise moet aangewend worden.

Er moeten voor die kernopslag volgens The Geological Society of London echter wel geschikte locaties gevonden worden. “Die moeten geologisch veilig zijn en ook door de locale gemeenschap geaccepteerd worden,” wordt er daarbij opgemerkt. In Groot-Brittannie zou eenderde tot tweederde van het grondgebied een geschikte geologische structuur hebben voor een kernopslag.

Maar ook andere vragen blijven nog open. “Zo moet nog uitgemaakt worden of de opslagplaatsen moeten openblijven, zodat het afval kan gecontroleerd worden, of daarentegen onmiddellijk zou moeten verzegeld worden,” benadrukken de wetenschappers. “Ook moet onderzocht worden of verschillende soorten afval samen kunnen worden opgeslagen of op afzonderlijke locaties moeten worden ondergebracht.”

Professor Charles Curtis, directeur van de Geological Society of London, waarschuwde echter dat Groot-Brittannie steeds minder expertise heeft op het gebied van kernenergie. “Het is een beroep voor grijsaards geworden,” voerde hij aan. Onze nucleaire wetenschappers worden ouder. Daarom hebben we nieuwe en bijkomende expertise nodig.”

Nog dit jaar zou in Groot-Brittannie gestart worden met de zoektocht naar een geschikte opslagplaats. In Finland is de bouw van een ondergrondse opslagplaats al begonnen en het land zal als eerste in de hele wereld op die manier het probleem van het kernafval aan te pakken.

De ramp met de olietanker Exxon Valdez, die in maart 1989 in Alaska ongeveer 1.600 kilometer kust vervuilde, blijft ook vandaag nog het ecosysteem van de Prins William Sound en de Golf van Alaska bedreigen. Dat zegt het Environmental Protection Agency (EPA). Moederbedrijf Exxon maakte zopas een recordwinst van 39.5 miljard dollar bekend.

Het EPA stelde dat de vervuiling van de Exxon Valdez veel langer gevolgen blijkt te hebben voor het milieu dan oorspronkelijk was berekend. De olietanker liep in maart 1989 aan de grond op het Bligh Reef. Daarbij stroomde ongeveer 35 miljoen liter ruwe olie in zee en op de stranden van Alaska. Volgens een rapport van de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) is het olieniveau in het zand nog altijd even hoog als vijf jaar geleden.

Volgens de Exxon Valdez Oil Spill Trustee Council, een organisatie die moet instaan voor het herstel van de milieuschade, blijft de olie een grote bedreiging voor het visbestand en de fauna. Een aantal dierpopulaties – onder meer haringen – lijken zich niet te herstellen, terwijl ook het mosselbestand, otters en eenden nog altijd de hinder van de olievervuiling ondervinden.

De aanwezigheid van olie in het zand blijft een chronische bron van contaminaties van otters, eenden en kustvogels, terwijl ook het wildernis-karakter van de beschermde gebieden nog altijd niet is hersteld. Maar volgens Exxon-woordvoerder is er weinig aan de hand. “Het is duidelijk dat er geen effecten op het milieu zijn die ecologisch belangrijk zijn,” vertelde hij aan het persbureau Associated Press.

Na de ramp was vooropgesteld dat de olievervuiling elk jaar met een kwart zou afnemen. “In werkelijkheid is er slechts weinig olie verdwenen,” aldus een NOAA-woordvoerder. “Wat er nu nog overgebleven is, zal daar nog lang aanwezig blijven.” Volgens de studies zou de olievervuiling slechts met drie tot vier procent afnemen, zodat het nog decennia kan duren vooraleer de toestand is genormaliseerd.

De ramp zou volgens het Alaska Department of Environmental Conservation aan een half miljoen vogels het leven hebben gekost, waaronder ook honderdvijftig adelaars. Ook 4.500 zeeotters overleefden de ramp niet. Exxon Mobil maakte zopas bekend het voorbije jaar een recordwinst van 39,5 miljard dollar geboekt te hebben. Ook 2005 was met een winst van 36,1 miljard dollar al een recordjaar voor het olieconcern. Er werd ook een recordomzet van 377,64 miljard dollar gerealiseerd.

Het elektriciteitsbedrijf bedrijf PacifiCorp, dochter van Berkshire Hathaway, moet van de Amerikaanse overheid zijn vier hydraulische centrales op de Klamath-rivier aanpassen om de trek van zalmen weer mogelijk te maken. Het bedrijf overweegt nu om de dammen helemaal af te breken. Dat zou volgens specialisten een grote stimulans kunnen betekenen voor de visserij langs de kusten van Oregon en Noord-Californie.

Het aanpassen van de dammen zou PacifiCorp ruim 300 miljoen dollar kosten. Het compleet afbreken van de verouderde infrastructuur zou meer dan 100 miljoen dollar goedkoper uitvallen. Er wordt dan ook steeds meer rekening mee gehouden dat het bedrijf van industrietycoon Warren E. Buffett voor het tweede alternatief zou kiezen.

Dat zou dan meteen wereldwijd één van de grootste werken in zijn soort worden. Ook elders in de Verenigde Staten en de rest van de wereld zijn er plannen om dammen weer af te breken, maar volgens de Amerikaanse overheid is er daarbij nergens sprake van het verwijderen van vier hydroelektrische installaties. Indien de installaties daadwerkelijk verdwijnen kan de Klamath volgens specialisten weer een belangrijke zalm-biotoop worden.

De Klamath slingert langs de grenzen van Oregon en Californie. Het afbreken van de dammen zou volgens biologen dan ook de visserij langs de kusten van beide staten kunnen stimuleren. Ooit had de Klamath de derde grootste zalmpopulatie van de Amerikaanse Westkust, tot de dammen meer dan tachtig jaar geleden werden gebouwd.

Daardoor verdween het grootste gedeelte van de zalmpopulatie, tot grote woede van milieuverenigingen en Indiaanse stammen, voor wie de zalm een belangrijk onderdeel vormde van hun cultuur en dieet. Ook de zalmvisserij langs de kusten van Oregon en Californie verdween nagenoeg volledig. De vier dammen leveren elektriciteit voor ongeveer 70.000 klanten.

De loop van de Klamath komt ook niet in de buurt van belangrijke steden, waardoor er weinig barrières zijn voor een terugkeer van een gezonde zalmpopulatie. Ook de National Marine Fisheries Service van de National Oceanic and Atmospheric Administration stipte vorig jaar al aan dat het verwijderen van de dammen het beste zou zijn voor de zalm.

PacifiCorp moet binnenkort een verlening aanvragen voor zijn vergunning voor het uitbaten van de dammen. Daardoor kan de Amerikaanse overheid nu bijkomende voorwaarden opleggen, zoals het aanpassen van de dammen om de zalmtrek mogelijk te maken. PacifiCorp houdt zijn beslissing alsnog in beraad.