managing21.be

Afrikaanse regeringen moeten de luchtvaart hoger op de beleidsagenda te plaatsen als motor voor economische groei en regionale integratie. Dat hebben woordvoerders van de International Air Transport Association (IATA) gezegd. Volgens de organisatie kan een gerichte luchtvaartstrategie bijdragen aan betere connectiviteit, meer handel, toerisme en duurzame sociaaleconomische ontwikkeling op het continent.

Volgens Kamil Alawadhi, regionaal vicepresident voor Afrika en het Midden-Oosten bij de International Air Transport Association, vertegenwoordigt de luchtvaart een cruciale economische infrastructuur voor Afrika. “Een luchtvaartstrategie die gericht is op veiligheid, concurrentiekracht, energiezekerheid en gebruiksgemak voor bedrijven creëert banen, bevordert handel, ondersteunt toerisme en versterkt regionale integratie,” benadrukt Alawadhi.

Hoewel de luchtvaartveiligheid in Afrika is verbeterd, blijft het continent achter bij het wereldgemiddelde. Er werden vorig jaar in de regio nog 7,86 ongevallen per miljoen vluchten opgetekend. Dat betekende wel een daling tegenover het jaar voordien, toen er 12,13 ongevallen per miljoen vluchten werden geregistreerd. Het Afrikaanse cijfer blijft echter ruim boven het mondiale gemiddelde van 1,32 ongevallen per miljoen vluchten. Afrika heeft in de luchtvaart het hoogste ongevalspercentage van de hele wereld.

De International Air Transport Association pleit voor een strengere toepassing van de internationale veiligheidsnormen van de International Civil Aviation Organization (ICAO), een snellere publicatie van ongevalsrapporten en een bredere inzet van internationale veiligheidsaudits.

Ondernemingsklimaat

De IATA wijst erop dat luchtvaartgerelateerde belastingen en heffingen in Afrika gemiddeld ongeveer 15 procent hoger liggen dan wereldwijd. Volgens de organisatie ondermijnt dit fenomeen de concurrentiepositie van de luchtvaartmaatschappijen en wordt de verdere groei van de sector belemmerd. De roept regeringen op om de stijgende heffingen voor de vergaring van passagiersgegevens terug te draaien, bestaande afspraken binnen de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (Ecowas) over lagere luchtvaartbelastingen uit te voeren en een dubbele belastingheffing voor luchtvaartmaatschappijen te voorkomen.

Ook het ondernemingsklimaat vormt volgens IATA een belangrijke belemmering. Eind maart 2026 stond wereldwijd voor 774 miljoen dollar aan inkomsten van luchtvaartmaatschappijen geblokkeerd in Afrikaanse landen. Algerije vertegenwoordigt daarvan met 258 miljoen dollar het grootste aandeel, gevolgd door de Centraal-Afrikaanse regio, Mozambique, Eritrea en Angola. De IATA stelt dat het uitblijven van toegang tot deze gelden de connectiviteit in gevaar brengt en roept de betrokken regeringen op in overleg te treden met de sector om structurele oplossingen te vinden.

Daarnaast merkt de organisatie op dat bijna de helft van alle reizen binnen Afrika nog altijd vooraf een visum vereist. Dat belemmert volgens de IATA de mobiliteit binnen de regio en remt de groei van toerisme en luchtverkeer af. Landen die visumregels hebben versoepeld, zagen volgens de organisatie een sterkere vraag naar regionale vliegdiensten.

Op het gebied van duurzaamheid ziet de IATA voor Afrika kansen in de productie van duurzame vliegtuigbrandstof (SAF). De Afrikaanse Sub-Sahara zou tegen 2050 tot 106 miljoen ton grondstoffen voor duurzame vliegtuigbrandstoffen kunnen leveren, vooral afkomstig uit landbouwresten, bosafval en huishoudelijk afval. Daarnaast zouden Afrikaanse landen samen 57,6 miljoen emissie-eenheden kunnen leveren binnen het mondiale compensatiesysteem voor luchtvaartemissies. Volgens de IATA hebben echter nog slechts enkele landen stappen gezet om daaraan deel te nemen.

De organisatie concludeert dat gerichte investeringen, beleidssteun en aansluiting bij internationale duurzaamheidskaders de energiezekerheid kunnen versterken, werkgelegenheid kunnen creëren en de positie van Afrika in de mondiale luchtvaartketen kunnen verbeteren.

Het gebruik van cannabis achter het stuur van een auto gaat met aanzienlijke risico’s gepaard. Dat blijkt uit een studie van wetenschappers aan de Colorado School of Public Health (CSPH), waarbij onderzocht werd op welke manier het gebruik van cannabis de rijvaardigheid beïnvloedt.

Volgens recente cijfers van de gezondheidsautoriteiten in Colorado heeft ongeveer één op de vijf inwoners in de voorbije periode van dertig dagen cannabis gebruikt. De helft van die groep is een dagelijks gebruiker. “Die hoge prevalentie roept vragen op over verkeersveiligheid”, benadrukt onderzoeksleider Ashley Brooks-Russell, professor volksgezondheid aan de Colorado School of Public Health. Ze benadrukt daarbij dat cannabis de psychoactieve stof tetrahydrocannabinol (THC) bevat. Die stof kan invloed hebben op waarneming, coördinatie en reactietijd.

Uit gegevens van 2024 blijkt onder meer dat 16,3 procent van de cannabisgebruikers in Colorado aangaf binnen twee tot drie uur na gebruik te hebben gereden. Daarnaast vielen 45 doden waarbij de bestuurder onder invloed van cannabis als schuldige werd aangemerkt. Het aandeel verkeersongevallen met een combinatie van alcohol en drugs steeg sinds 2017 van 26 procent naar 32 procent.

“Gezien het feit dat een aanzienlijk deel van de bevolking cannabis gebruikt, moeten we ons zorgen maken over verkeersveiligheid,” voert Brooks-Russell aan. De invloed van cannabis verschilt duidelijk van de impact van alcohol. Bestuurders onder invloed van alcohol rijden vaak agressiever. Dat patroon zien we niet bij cannabisgebruikers, maar dat betekent niet dat er geen risico is.”

De onderzoekers bestudeerden verschillende vormen van cannabis, waaronder gerookte producten en edibles. Ingeademde cannabis werkt vrijwel direct, terwijl eetbare producten via het spijsverteringsstelsel worden opgenomen. Daardoor treedt het effect later op en houdt het langer aan. Die vertraging kan risico’s vergroten. Gebruikers kunnen ongemerkt meer innemen dan bedoeld of te vroeg gaan rijden, nog voordat de piek van de werking is bereikt. Bij edibles kan de beïnvloeding enkele uren aanhouden.

De onderzoekers keken vooral naar de rijstrookbeheersing en afwijkingen van de rijlijn, omdat echte ongevallen moeilijk te simuleren zijn. “We meten gedrag dat sterk samenhangt met ongevalsrisico, zoals uit de rijstrook raken,” verduidelijkte Brooks-Russell.

De resultaten lieten beperkte effecten zien bij gebruikers van ingeademde cannabis. De grootste afwijkingen werden gevonden bij edibles, met lagere snelheden en meer slingergedrag. Vooral occasionele gebruikers lieten een sterkere prestatievermindering zien dan dagelijkse gebruikers, wat wijst op tolerantie-effecten. Over het algemeen waren de effecten van ingeademde cannabis relatief klein, maar de langere en vertraagde werking van edibles wordt gezien als een groter risico voor de verkeersveiligheid.

Een ander onderzoek van Colorado School of Public Health richt zich op oudere bestuurders van 65 jaar en ouder. Daarbij wordt gekeken hoe het gebruik van cannabis samenhangt met rijgedrag, ook bij lichte cognitieve achteruitgang. Volgens onderzoekers is het belangrijk om deze groep te bestuderen, omdat cannabisgebruik onder ouderen toeneemt. “Of het gebruik medicinaal of recreatief is, we moeten de risico’s begrijpen,” beklemtoonde onderzoeker Carolyn DiGuiseppi.

Er bestaan in de Verenigde Staten nog geen eenduidige richtlijnen voor een cannabis-intoxicatie in het verkeer en er is geen breed geaccepteerde blaastest zoals bij alcohol. Volgens Brooks-Russell blijft verantwoord gedrag daarom cruciaal: “Wanneer men zich niet fit voelt om te rijden, moet men niet achter het stuur van een auto plaatsnemen”, beklemtoonde ze.

De Chileense wijnindustrie probeert jongere consumenten aan zich te binden. Daarmee hoopt de sector een oplossing te vinden voor het dalende mondiale wijnverbruik. Producenten in een van de belangrijkste wijnregio’s van het land aangeven dat de markt sneller verandert dan hun bedrijfsmodellen kunnen bijhouden.

In de Maulevallei, ten zuiden van Santiago, richten wijnmakers zich steeds vaker op toerisme, duurzaamheid en sociale media om consumenten te bereiken die minder wijn drinken dan eerdere generaties. De verschuiving komt volgens experts op een moment dat Chileense producenten worden geconfronteerd met een bredere terugval in de vraag in belangrijke markten zoals China, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.

“We maken waarschijnlijk de zwaarste crisis in de wijnwereld in honderd jaar mee,” meent de Chileense sommelier Felipe Rivera. Volgens hem gaat het niet alleen om dalende verkoopcijfers, maar ook om het ontbreken van jonge consumenten die de categorie binnenkomen. “De jongere generatie drinkt over het algemeen geen wijn en dat is een grote uitdaging”, stipt Rivera aan.

De druk op de Chileense wijnsector weerspiegelt een bredere wereldwijde trend. Julio Alonso, vertegenwoordiger van de sectororganisatie Wines of Chile, stelt dat het verbruik in meerdere belangrijke markten aanhoudend daalt. Uit een enquête van het bureau Gallup vorig jaar In de Verenigde Staten bleek dat 50 procent van de jongvolwassenen aangaf alcohol te drinken. In 2023 werd nog een score van 59 procent opgetekend. Onder de volledige Amerikaanse bevolking werd een gemiddeld niveau van 54 procent opgetekend. Veel jongere consumenten beschouwen matig alcoholgebruik inmiddels als een ongezond gedrag.

Als reactie op deze evoluties passen sommige Chileense producenten hun benadering aan. In plaats van uitsluitend te vertrouwen op traditionele proeflokalen, bieden wijnhuizen in de Maulevallei bezoekers de mogelijkheid om wijnstokken te snoeien, druiven te plukken en deel te nemen aan de oogst. Het doel is om een directe band met het land te creëren en landbouwpraktijken te tonen die gericht zijn op ecologie en duurzaamheid. José Luis Gómez Bastías, wijnbouwer in de regio, zegt dat jongere bezoekers positief reageren op die aanpak. “Jongeren hebben veel interesse in wijnhuizen die op deze manier werken,” zegt hij. “Dat is de toekomst.”

Andere producenten richten zich op boodschappen rond matiging en kwaliteit. De Chileense sommelier Ricardo Grellet stelt dat de sector zich specifiek moet richten op consumenten die waarde hechten aan welzijn en gecertificeerde producten. Volgens hem zullen wijnen zonder karakter of vakmanschap het moeilijk krijgen om te overleven. De campagne van Grellet moedigt mensen aan om het tempo te verlagen en wijn te zien als onderdeel van het sociale leven in plaats van overmatige consumptie.

Sommige jonge Chilenen geven aan dat ze openstaan voor die boodschap. Contentmaker Silvia Lobos (24), die de campagne volgt op sociale media, zegt dat wijn meer verbonden is met de nationale identiteit dan ze eerder besefte. “Dit is een wereld waar we als generatie eigenlijk niet veel van weten,” zegt ze. “Ik begin te beseffen dat het deel uitmaakt van onze Chileense identiteit.”

Aziatische bedrijven schakelen steeds vaker over op Amerikaanse ruwe olie via het Panamakanaal, nu de aanvoer uit het Midden-Oosten is verstoord. Dit heeft het verkeer door het Panamakanaal op het hoogste niveau in vier jaar gebracht. De kosten voor de doorvaart van het kanaal zijn hierdoor sterk gestegen.

Last-minute reserveringen voor een sluispassage zijn bijna verdrievoudigd tot ongeveer 400.000 dollar. In uitzonderlijke gevallen werd zelfs tot 4 miljoen dollar betaald, nu rederijen haastig hun ladingen omleiden. De toegenomen activiteit betekent echter niet dat het Panamakanaal een alternatief kan vormen voor de Straat van Hormuz. Het kanaal verwerkt aanzienlijk kleinere volumes en is niet geschikt voor supertankers, die tot 2 miljoen vaten olie kunnen vervoeren.

Het verkeer van tankers voor ruwe olie door het Panamakanaal is de afgelopen weken sterk toegenomen, omdat Aziatische landen alternatieve bronnen zoeken voor de verstoorde aanvoer uit het Midden-Oosten. Het kanaal, dat voor Amerikaanse energie-export naar Azië via kleinere schepen de snelste route biedt, registreert daarmee het hoogste niveau van Amerikaanse olie-export sinds vier jaar.

Door de sluiting van de Straat van Hormuz zijn grote importeurs zoals Japan, Zuid-Korea, India en China gedwongen om meer Amerikaanse olie in te kopen om het tekort aan Midden-Oosterse olie deels op te vangen. Volgens gegevens van het bureau Kpler bedroeg de Amerikaanse olie-export via het Panamakanaal de voorbije periode meer dan 200.000 vaten per dag. Dat ligt dicht bij het hoogste niveau dat sinds juli 2022 is opgetekend.

De prijzen voor doorvaart zijn fors gestegen. Voor het conflict in het Midden-Oosten lagen de gemiddelde veilingprijzen voor een sluispassage tussen 135.000 en 140.000 dollar. Na het uitbreken van de oorlog stegen de tarieven volgens Víctor Vial, vicepresident financiën van de Panama Canal Authority, naar ongeveer 385.000 dollar.

Volgens de autoriteiten is er sprake van een bredere stijging in het verkeer. “Containervervoer en vloeibaar petroleumgas laten sterke prestaties zien”, verduidelijkte Ricaurte Vásquez Morales, beheerder van het Panamakanaal. “Energieproducten spelen een steeds belangrijkere rol in de volumes die we hier verwerken.”

Het totale verkeer door het Panamakanaal nam tussen oktober 2025 en maart 2026 met 5 procent toe. Het dagelijkse gemiddelde lag in januari op 34 schepen en in maart op 37 eenheden, met piekdagen waarop meer dan 40 schepen passeerden.

Soms betalen rederijen uitzonderlijk hoge bedragen om alsnog een doorgang te krijgen. In één geval werd 4 miljoen dollar betaald voor een last-minute sluisslot. Het schip, dat oorspronkelijk naar Europa zou varen, werd omgeleid naar Singapore vanwege de hoge vraag naar brandstof in de Aziatische stadstaat.

Ondanks de sterke groei in gebruik blijft het Panamakanaal een beperkte vervanging voor de Straat van Hormuz. Het kanaal heeft immers geografische en technische beperkingen en kan de wereldwijde oliehandel slechts gedeeltelijk ondersteunen. Analisten benadrukken dat de recente verschuivingen laten zien hoe kwetsbaar de mondiale energieroutes zijn geworden en hoe snel handelsstromen zich aanpassen onder geopolitieke druk.

De Democratische Republiek Congo richt een nieuwe gewapende eenheid op ter bescherming van mijnsites en toeleveringsketens. Deze zogenoemde Mining Guard moet investeringen in de mijnbouwsector bevorderen en maakt deel uit van een bredere samenwerking met de Verenigde Staten op het gebied van kritieke mineralen.

Volgens een verklaring van de Congolese mijninspectie kost de oprichting van de nieuwe veiligheidsmacht circa 100 miljoen dollar. Tegen 2028 moet de eenheid uit maximaal 20.000 militairen bestaan. Het initiatief wordt ondersteund door de Verenigde Staten en de Verenigde Arabische Emiraten, die beide hun commerciële belangen in de Congolese mijnbouwsector uitbreiden.

Congo sloot vorig jaar een omvangrijk economisch en veiligheidsakkoord met de Verenigde Staten. Daarmee willen de Verenigde Staten de afhankelijkheid van Chinese leveringen van kritieke mineralen verminderen. De overeenkomst geeft Amerikaanse bedrijven en handelshuizen voorkeursrechten bij toegang tot Congolese mijnbouwprojecten.

De uitvoering van nieuwe mijnbouwdeals verloopt echter traag, mede door het aanhoudende geweld in het oosten van het Afrikaanse land. Daar bevinden zich diverse mijnsites in gebieden die onder controle staan van de rebellengroep M23, die door Rwanda wordt gesteund. Rafael Kabengele, inspecteur-generaal van de mijnen, verklaarde dat de nieuwe eenheid bedoeld is om de volledige mijnbouwsector in de Democratische Republiek Congo op te schonen door praktijken die strijdig zijn met goed bestuur, transparantie en traceerbaarheid van mineralen uit te bannen.

De Democratische Republiek Congo staat internationaal in de belangstelling vanwege zijn omvangrijke reserves aan koper, kobalt, lithium en andere strategische grondstoffen. Mijnbouwbedrijven, investeerders en overheden proberen hun toegang tot deze grondstoffen veilig te stellen.

Essentieel

Recent stemde een consortium, door de Amerikaanse overheid gesteund, in met de overname van Chemaf, een producent van koper en kobalt in de Congolese provincie Katanga. Het betreft een eerste grote test van de economische samenwerking tussen beide landen. Daarnaast is mijnbouw-startup KoBold Metals, gesteund door onder meer Bill Gates en Jeff Bezos, in Congo begonnen met een grootschalig programma voor lithiumexploratie.

Volgens Gracelin Baskaran, directeur van het Critical Minerals Security Program bij het Center for Strategic and International Studies in Washington, is een betere beveiliging voor de Congolese mijnsector essentieel om buitenlandse investeringen aan te trekken. Zij stelt dat investeerders alleen bereid zullen zijn miljarden dollars te investeren als zij vertrouwen hebben in de bescherming van hun activa.

Rekruten voor de nieuwe eenheid krijgen een intensieve opleiding van zes maanden. Daarna worden zij ingezet in de 22 mijnbouwprovincies van Congo en bij de beveiliging van transporten van mineralen door Congo. De bestaande mijnpolitie zal volgens ingewijden grotendeels worden vervangen door de nieuwe eenheid. Volgens de inspectie moet de Mining Guard zorgen voor een betrouwbare en stabiele veiligheidsomgeving zorgen.

De Verenigde Arabische Emiraten spelen al langer een belangrijke rol in de handel in Congolese mineralen, waaronder goud en andere metalen. Het bedrijf International Resources Holdings uit Abu Dhabi is meerderheidsaandeelhouder van Alphamin, exploitant van de Bisie-tinmijn in de Congolese provincie Noord-Kivu. Congolese functionarissen verklaarden deze maand bovendien dat het land werkt aan de opbouw van een strategische reserve van bepaalde metalen.

Rederij Royal Caribbean heeft een uitstekend eerste kwartaal kunnen melden. Dat heeft Jason Liberty, chief executive van de Royal Caribbean, gemeld. Liberty verklaarde dat de vraag naar de reiservaringen bij het bedrijf sterk blijft en dat de onderneming zich blijft richten op verantwoorde groei, kostenbeheersing en investeringen in verdere differentiatie. Volgens Liberty verwacht het concern opnieuw een jaar met een dubbelecijferige groei van omzet en winst, ondersteund door sterke boekingen, gezonde marges en een solide balans.

Royal Caribbean – het moederbedrijf boven Royal Caribbean International, Celebrity Cruises en Silversea Cruises – meldde over het eerste kwartaal een omzet van 4,5 miljard dollar. Dat betekende een stijging met 11 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar. Royal Caribbean schrijft de resultaten toe aan de uitzonderlijke aantrekkingskracht en sterke verhouding op het gebied van prijs-kwaliteit van zijn merken, schepen en bestemmingen.

Royal Caribbean vervoerde tijdens de eerste drie maanden van dit jaar 2,5 miljoen passagiers. Dat betekende een stijging van 8 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Het bedrijf boekte een nettowinst van 1 miljard dollar.

De boekingen gebeurden tegen recordhoge prijzen, terwijl het aantal boekingen zich binnen de gebruikelijke historische bandbreedte bevindt. Klanten betalen gemiddeld meer per geboekte cruise dan ooit tevoren. Het aantal reserveringen blijft vergelijkbaar met de eerste jaren. De omzetgroei wordt dus vooral gedreven door hogere prijzen, niet door een ongewoon sterke stijging van het aantal boekingen.

Middellandse Zee

Uit de financiële resultaten blijkt dat sinds het begin van het conflict in het Midden-Oosten eind februari sprake is van een afzwakking in de boekingen voor routes in het gebied van de Middellandse Zee. Volgens het bedrijf wordt dit deels veroorzaakt door hogere kosten voor vliegreizen, een vermindering van de luchtvaartcapaciteit en verstoringen in het vliegverkeer. Tegelijkertijd meldt Royal Caribbean Group dat de boekingen voor de Middellandse Zee recent weer aantrekken, mede door de beperkte resterende beschikbaarheid.

Het concern verbruikte in het eerste kwartaal 432.000 ton brandstof tegen een prijs van 613 dollar per ton. Dat is lager dan de 655 dollar per ton in dezelfde periode vorig jaar, bij een gelijkblijvend verbruiksniveau.

Voor het hele jaar verwacht het bedrijf een omzetgroei van 10 procent. De brandstofkosten zullen naar verwachting uitkomen op circa 1,3 miljard dollar. Royal Caribbean Group heeft 59 procent van de brandstofbehoefte voor de rest van 2026 afgedekt tegen prijzen onder de huidige marktwaarde. In de prognose voor het tweede kwartaal is 346 miljoen dollar aan brandstofkosten opgenomen.

Liberty merkte verder op dat Royal Caribbean Group zijn innovatieprogramma voortzet en zijn vakantieaanbod verder uitbreidt. Daarbij wees hij op de recente opening van Royal Beach Club Santorini, de aanstaande oplevering van het schip Legend of the Seas en nog een aantal recente bestellingen. Ook benadrukte Liberty de uitbreiding van het loyaliteitsprogramma, waaronder de introductie van de creditcard Royal One, als onderdeel van de strategie om de klantbetrokkenheid te vergroten en marktaandeel te winnen binnen de wereldwijde vakantiemarkt.

Chief financial officer Naftali Holtz, financieel directeur van Royal Caribbean, stelde dat de vraag naar cruises gezond blijft, ondanks de impact van wereldwijde ontwikkelingen. Volgens Holtz blijft reizen een prioriteit voor consumenten, al worden zij selectiever en prijsbewuster in hun reiskeuzes. “Die ontwikkeling sluit goed aan bij de waardepropositie van het bedrijf, wat Royal Caribbean historisch gezien ook in onzekere perioden ten goede is gekomen”, beklemtoonde de financieel directeur.

De oorlog in Iran kan ernstige gevolgen hebben voor de voedselvoorziening in enkele van de armste en meest kwetsbare regio’s van Afrika. Dat zou kunnen resulteren in voedseltekorten en stijgende prijzen. Dat zegt Svein Tore Holsether, chief executive van het Noorse bedrijf Yara International, de grootste producent van kunstmest ter wereld. Volgens Holsether moeten wereldleiders voorkomen dat oplopende kunstmestprijzen en tekorten leiden tot een feitelijke wereldwijde biedingsstrijd, waarbij armere landen – met name in Afrika – worden verdrongen van de markt.

Volgens Holsether bestaat het risico dat kunstmest onbetaalbaar wordt voor de meest kwetsbare landen. Hij benadrukt dat Afrika in potentie een belangrijke voedselproducent zou kunnen zijn, zowel voor eigen gebruik als voor export, maar dat veel landen op het continent momenteel nog sterk afhankelijk zijn van voedselimport.

“Europa zal bij een wereldwijde voedselveiling geen hongersnood kennen, maar men moet zich realiseren van wie dat voedsel dan wordt weggenomen,” benadrukte Holsether. Holsether wilde niet voorspellen dat er daadwerkelijk voedseltekorten zullen ontstaan, maar zei dat hij beleidsmakers wil waarschuwen voor de mogelijke escalatie van de situatie als niet tijdig wordt ingegrepen.

Ook het financieel onderzoeksbureau S&P Global meldt dat de gevolgen van de oorlog inmiddels voelbaar zijn in internationale toeleveringsketens. Volgens Chris Rogers, hoofd supplychain-onderzoek bij S&P Global Market Intelligence, ondervinden voedselketens zowel direct als indirect hinder door beperkingen op de leveringen van brandstof en kunstmest. Daarbij zijn landen zoals Ethiopië en Kenia volgens hem bijzonder afhankelijk van stikstofhoudende kunstmest uit het Midden-Oosten.

Ongeveer 35 procent van de wereldwijde ureumproductie – een essentiële grondstof voor kunstmest – is afkomstig uit Golfstaten. Volgens Holsether is de aanvoer daarvan inmiddels verstoord en hebben de ureumprijzen sinds het uitbreken van het conflict eind februari een stijging met 60 procent tot 70 procent gekend. Die prijsstijging heeft volgens hem zeer ingrijpende gevolgen voor landen en boeren die dergelijke kosten niet kunnen dragen.

Meest kwetsbaren

Daarnaast ontstaat druk op voorraden en productiecapaciteit. Volgens Holsether raken de opslagmogelijkheden voor kunstmest en grondstoffen beperkt, terwijl de productieprocessen onder druk staan. Ook de beschikbaarheid van ammoniak, een belangrijke grondstof voor stikstofkunstmest, is door de oorlog afgenomen. Omdat ammoniak een giftige stof is en opslag ervan in conflictgebieden grote risico’s met zich meebrengt, hebben sommige producenten, waaronder Qatar, de productie tijdelijk stilgelegd.

Daardoor gaat volgens Holsether dagelijks productie verloren en kan het weken of maanden duren voordat de productie volledig wordt hervat. De timing is volgens hem problematisch, omdat de zaaiperiode in de Afrikaanse Sub-Sahara binnenkort begint. Boeren hebben kunstmest nodig voor de komende teeltcyclus en bouwen in deze periode doorgaans ook voorraden op voor het volgende landbouwseizoen.

Holsether wijst erop dat de Europese Unie inmiddels maatregelen heeft genomen om boeren te ondersteunen, onder meer door soepelere subsidieregels en steun tot 50.000 euro per boer voor extra kosten als gevolg van de hogere prijzen voor brandstof en kunstmest. “Vergelijkbare steunmechanismen ontbreken echter in veel Afrikaanse landen”, zegt Holsether. “Daarnaast kampen veel regio’s daar al met uitgeputte landbouwgrond en beperkte voedselreserves.”

Volgens hem kunnen Europese boeren hun kunstmestgebruik nog enigszins terugschroeven zonder grote gevolgen voor de opbrengst, omdat landbouwsystemen daar efficiënter zijn ingericht. “In andere delen van de wereld is daar veel minder ruimte voor,” betoogde Holsether. “In Afrika wordt nu al minder bemest dan agronomisch wenselijk is. Dat is de regio waar ik mij op dit moment de meeste zorgen over maak. Opnieuw dreigen de meest kwetsbaren de hoogste prijs te betalen.”

De jaarlijkse consumptie van wild vlees in Centraal-Afrika is tussen 2000 en 2022 gestegen van naar schatting 0,73 miljoen ton tot 1,10 miljoen ton. Die toename zet populaties wilde dieren onder druk en roept zorgen op over de voedselzekerheid op lange termijn in plattelandsgebieden. Dat blijkt uit een studie onder leiding van wetenschappers aan het Max Planck Institute of Animal Behavior en de University of Konstanz, gebaseerd op gegevens van meer dan 12.000 huishoudens verspreid over 252 locaties in Centraal-Afrika. 

Daarbij werd voor het eerst een kwantitatieve analyse geboden van de ruimtelijke en temporele ontwikkeling van de consumptie van wild vlees in de regio. Volgens de onderzoekers wordt de groeiende vraag grotendeels aangedreven door stedelijke bevolkingen.

Voor veel plattelandsbewoners vormt vlees van wilde dieren een essentieel onderdeel van het dieet en levert het ongeveer 20 procent van de aanbevolen dagelijkse eiwitinname. Tegelijkertijd waarschuwen de onderzoekers dat de huidige schaal van consumptie waarschijnlijk niet duurzaam is als de handel in wild vlees verder blijft toenemen. Om deze voedingsbron beschikbaar te houden voor rurale gemeenschappen, adviseren de onderzoekers de vraag naar wild vlees in stedelijke gebieden terug te dringen en binnenlandse voedselsystemen te versterken. Daarbij wordt gewezen op alternatieve dierlijke eiwitbronnen zoals pluimvee.

Onderzoeksleider Mattia Bessone, ecoloog aan het Max Planck Institute of Animal Behavior, stelt dat duurzame consumptie van wild vlees essentieel is voor landen in de regio om internationale doelstellingen op het gebied van duurzaamheid en biodiversiteit te halen.

De studie benadrukt de noodzaak van gecoördineerde investeringen in nationale voedselsystemen, waaronder een uitbreiding van alternatieve eiwitsectoren zoals pluimveehouderij en visserij. Daarnaast wijzen de auteurs op het belang van alternatieve inkomensbronnen voor mensen die momenteel afhankelijk zijn van de handel in wild vlees. Volgens de onderzoekers bestaan er echter nog aanzienlijke hiaten in de beschikbare data. Zij pleiten daarom voor aanvullend veldonderzoek om de monitoring te verbeteren en voorspellende modellen verder te verfijnen.

Germain Mavah, coördinator bij de Wildlife Conservation Society, noemt het onderzoek een belangrijke eerste stap in het begrijpen van de factoren achter de consumptie van wildvlees in Centraal-Afrika. Verdere studies kunnen volgens hem verduidelijken hoe burgerwetenschap en rurale gemeenschappen kunnen bijdragen aan duurzaam wildbeheer.

De vangst van de wilde zalmen in Schotland is het voorbije jaar teruggezakt tot het laagste niveau sinds in 1952 met de metingen is begonnen. Tegenover twee jaar geleden werd een daling met 41 procent opgetekend. Experts hebben het over een uiterst zorgwekkende achteruitgang van de vispopulatie.

De crisis rond de wilde zalm, een beschermde soort, wordt toegeschreven aan een afname van het aantal Atlantische zalmen dat terugkeert uit zee, waar de temperaturen stijgen, evenals aan warmere en lagere rivierstanden in Schotland. Daarnaast belemmeren obstakels zoals stuwen en dammen de toegang tot paaigebieden.

Volgens officiële statistieken bedroeg de totale hengelvangst vorig jaar ongeveer 28.000 zalmen. Die vangst bedroeg nog amper 68 procent van het gemiddelde over de voorgaande vijf jaar. Tevens is er sprake van een scherpe daling ten opzichte van de piek van ruim 111.000 exemplaren die in 2010 kon worden opgetekend.

Milieuorganisaties stellen dat ook de industrie van de zalmkweek bijdraagt aan de afname. Ontsnapte vissen uit open netten zouden zich voortplanten met wilde zalm, wat genetische verzwakking veroorzaakt. Daarnaast zouden de dichtbevolkte kweekomstandigheden luizen en andere ziekten bevorderen die schadelijk zijn voor wilde vis.

“Het is een pijnlijke trend,” zei Nick Measham, directeur van natuurbeschermingsorganisatie WildFish. Volgens hem is de impact van zalmkwekerijen op wilde populaties een van de onbetwiste negatieve factoren. Measham riep de overheid op tot strengere regulering van de sector en stelde dat consumenten zich bewust moeten worden van de gevolgen van viskweek voor wilde zalm.

In 2023 herclassificeerde de International Union for Conservation of Nature (IUCN) de wilde Atlantische zalm in Groot-Brittannië van gevoelig naar bedreigd, vanwege de versnelde achteruitgang van lokale populaties.

Zalmkweek

Sectororganisatie Salmon Scotland spreekt tegen dat zalmkweek de belangrijkste oorzaak is van de daling. De organisatie stelt dat tegenstanders van zalmkwekerijen zich baseren op ongefundeerde beschuldigingen en een agenda nastreven die banen in gevaar zou brengen.

Volgens de organisatie Fisheries Management Scotland, die rivierbeheerders vertegenwoordigt en zich inzet voor het behoud van wilde zalm, heeft het uitzonderlijk droge jaar 2025 de reeds neerwaartse trend verder versterkt. De organisatie meldt dat de zalmpopulatie in de afgelopen 25 jaar met 70 procent is afgenomen. Minder dan een vijfde van de zalmrivieren in Schotland zou nog over populaties beschikken die zichzelf op natuurlijke wijze in stand kunnen houden. Fisheries Management Scotland pleit daarom voor de invoering van een hengelvergunning als onderdeel van een nationale beschermingsstrategie.

De nieuwe cijfers zullen naar verwachting het debat aanwakkeren over de afweging tussen de economische voordelen van gekweekte zalm en de impact van de activiteit op de natuur. Fisheries Management Scotland pleit voor strengere regulering van de sector, waaronder een betere monitoring van zeeluizen bij wilde vis en maatregelen om ontsnappingen uit kwekerijen te voorkomen. In 2025 bleek volgens de statistieken 1,6 procent van de met een hengel gevangen zalmen afkomstig uit kwekerijen.

In het verkiezingsprogramma van de Scottish Greens wordt opgeroepen tot een moratorium op nieuwe zalmkwekerijen en op uitbreiding van bestaande bedrijven totdat strengere regels voor dierenwelzijn zijn ingevoerd. “Onze zeearmen worden vervuild door slecht beheerde viskwekerijen, terwijl onze rivieren en binnenlandse meren verstopt raken door rioolwater en landbouwchemicaliën,” benadrukte Ariane Burgess, parlementslid voor de Scottish Greens.

Een rapport van de Schotse regering stelde eerder dit jaar dat hoge sterftecijfers in mariene zalmkwekerijen geen wijdverbreid probleem vormen. Volgens het rapport is een aanvullende regulering niet nodig, omdat de sector al snelle stappen zet om de sterfte terug te dringen, onder meer via aangepaste netten en speciaal ontwikkelde vaccins.

Zalm is volgens Salmon Scotland het grootste exportproduct van de voedselindustrie in het Verenigd Koninkrijk en draagt de activiteit jaarlijks bijna 1 miljard pond bij aan de nationale economie. De sector ondersteunt ongeveer 11.000 banen, vooral in landelijke en kustgemeenschappen.

Een sterke vraag naar diensten voor herstellingen en onderhoud heeft de Canadese vliegtuigbouwer Bombardier in staat gesteld om het jaar met sterke financiële resultaten te beginnen. In het eerste kwartaal rapporteerde Bombardier immers een omzet van 1,6 miljard dollar. Dat vertegenwoordigde een stijging van 5 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. In de servicedivisie werd een opmerkelijke omzetstijging van 25 procent tot 617 miljoen dollar opgetekend.

De omzet uit dienstverlening steeg op jaarbasis met 25 procent tot 617 miljoen dollar, gedreven door een sterke vraag naar onderdelen en onderhoud voor de groeiende wereldwijde vloot van het bedrijf, met name in de Verenigde Staten.

De markt voor privéluchtvaart is over het algemeen veerkrachtig gebleven, ondanks de sterk gestegen brandstofprijzen voor vliegtuigen als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten.

De Canadese vliegtuigbouwer genereerde in het kwartaal een winst van 360 miljoen dollar. Dat is volgens Eric Martel, topman van Bombardier, het beste resultaat dat het bedrijf tijdens dat kwartaal in bijna twintig jaar heeft kunnen melden. Vorig jaar werd tijdens het eerste kwartaal een winst van 304 miljoen dollar opgetekend.

Bombardier verhoogde zijn winstverwachting voor het hele jaar naar meer dan 1 miljard dollar. Eerder was gewag gemaakt van een positief resultaat tussen 600 miljoen dollar en 1 miljard dollar. Het bedrijf handhaafde zijn plan om dit jaar meer dan 157 vliegtuigen af te leveren. Er wordt een omzet van meer dan 10 miljard dollar in het vooruitzicht gesteld.

Bombardier profiteerde daarnaast van nieuwe bestellingen voor zijn recent gecertificeerde zakenjet Global 8000 voor ultralange afstanden, gesteund door aanhoudende vraag naar privévluchten. Het bedrijf besliste om de productie verder op te schalen.

Bombardier leverde tijdens het eerste kwartaal van dit jaar 24 vliegtuigen af. Dat is één exemplaar meer dan tijdens dezelfde periode vorig jaar. De orderportefeuille blijft groeien en bereikte eind maart een waarde van 20,3 miljard dollar. Dat betekende een stijging van 2,8 miljard dollar tegenover eind vorig jaar.