managing21.be

De Amerikaanse landmacht trekt tot 2,2 miljard dollar uit voor vijf bedrijven die een nieuwe generatie kleine kernreactoren moeten bouwen op militaire bases in het hele land. Dat heeft het Amerikaanse leger bekend gemaakt. De investering maakt deel uit van de inspanningen van de regering van de Amerikaanse president Donald Trump om de grootste uitbreiding van kernenergie in de Verenigde Staten in meer dan dertig jaar te realiseren.

Federale overheidsinstanties versoepelen of schrappen regelgeving voor kerncentrales en steunen bedrijven die nieuwe types kleine reactoren ontwikkelen. Die zouden sneller en eenvoudiger te bouwen zijn dan traditionele grote kernreactoren. Het Amerikaanse leger heeft vooral belangstelling voor zogenoemde microreactoren. Die zijn klein genoeg om in fabrieken op grote schaal te worden geproduceerd en vervolgens per vrachtwagen of vliegtuig naar afgelegen militaire installaties te worden vervoerd. Daar kunnen ze betrouwbare elektriciteit leveren zonder dat regelmatig bijtanken nodig is.

Ongeveer twaalf bedrijven werken aan ontwerpen voor microreactoren, maar er is nog geen exemplaar gebouwd. Om de bouw op gang te brengen, gaat het leger vijf bedrijven financieel ondersteunen. Antares Nuclear bouwt aan een reactor op Fort Bragg in North Carolina, BWX Technologies op Fort Campbell in Kentucky, General Atomics op Fort Hood in Texas, Radiant Industries op Fort Benning in Georgia en Westinghouse Government Services op Fort Drum in New York.

Het doel is om uiterlijk in het najaar van 2028 ten minste één microreactor operationeel te hebben en tegelijkertijd de sector als geheel commercieel levensvatbaar te maken. De bedrijven moeten daarnaast miljarden dollars aan particuliere financiering aantrekken. “We geloven dat dit het speerpunt wordt, niet alleen voor microreactoren, maar voor alle geavanceerde reactoren in de Verenigde Staten”, zei Jeff Waksman, plaatsvervangend adjunct-secretaris van het Amerikaans leger voor infrastructuur, energie en milieu. Volgens hem moeten de bedrijven over de drempel worden geholpen.

Veel beloftes

De Amerikaanse nucleaire sector heeft de afgelopen decennia echter de reputatie opgebouwd veel te beloven en weinig te leveren. Legerfunctionarissen zeggen dat alle vijf bedrijven grondig zijn doorgelicht en een redelijke kans op succes hebben. Tegelijkertijd erkennen zij dat sommige projecten mogelijk niet worden voltooid, omdat de technologieën nog niet zijn bewezen.

Het programma, dat Janus heet, is geïnspireerd op een initiatief van het Amerikaanse ruimtevaartbureau Nasa, dat de ontwikkeling van commerciële ruimtevaart ondersteunde en onder meer bijdroeg aan de groei van Spacex. De reactorontwikkelaars moeten bepaalde mijlpalen behalen om overheidsgeld te ontvangen. Het leger kan de financiering stopzetten of aan andere bedrijven toewijzen. “Wij weten dat dit buitengewoon moeilijk wordt en dat er een reële kans bestaat dat een of meer van deze bedrijven failliet gaan”, betoogde Waksman. “Daarom willen we voortdurend concurrentie behouden.”

Het Amerikaanse leger heeft historisch gezien een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van kernenergie. De eerste reactoren werden ontworpen voor schepen en onderzeeërs. De eerste kerncentrale die elektriciteit aan het commerciële elektriciteitsnet leverde, stond in 1957 op Fort Belvoir, een legerbasis in Virginia. Het Pentagon heeft ruime bevoegdheden om nieuwe nucleaire projecten goed te keuren. Reactorinstallaties voor militaire doeleinden hoeven niet te worden goedgekeurd door de Nuclear Regulatory Commission (NRC), de onafhankelijke federale toezichthouder voor de veiligheid van civiele kerncentrales.

Waksman zegt dat het leger samenwerkt met de NRC en het Amerikaanse ministerie van Energie om veiligheidsnormen op elkaar af te stemmen. Daardoor zouden reactoren die op legerbases worden gebouwd later via een versnelde procedure commerciële goedkeuring kunnen aanvragen. Democraten hebben kritiek geuit op het gebrek aan transparantie van dat proces. Experts noemen veel microreactortechnologieën veelbelovend, maar het is nog onzeker of grootschalige toepassing economisch haalbaar is.

Een typische microreactor heeft een vermogen van maximaal 20 megawatt, genoeg om duizenden huishoudens van elektriciteit te voorzien. Traditionele reactoren leveren doorgaans 800 megawatt of meer, voldoende voor complete steden. Microreactoren zouden sneller te bouwen zijn en lagere aanvangskosten hebben, maar de geproduceerde elektriciteit zal naar verwachting duurder zijn doordat schaalvoordelen ontbreken.

Volgens Waksman kunnen microreactoren vooral interessant zijn voor afgelegen militaire bases, bijvoorbeeld in Alaska of op eilanden in de Stille Oceaan. Daar moeten momenteel vaak tegen hoge kosten fossiele brandstoffen worden aangevoerd. Ook sommige industriële bedrijven hebben interesse getoond in microreactoren voor de levering van elektriciteit of warmte op locaties waar een grote centrale niet rendabel zou zijn.

Kernenergie geniet in de Verenigde Staten brede steun van zowel Republikeinen als Democraten, omdat centrales continu elektriciteit kunnen produceren zonder broeikasgassen uit te stoten. Eerder deze maand riep senator Chuck Schumer, de Democratische minderheidsleider uit New York, het leger op een microreactor op Fort Drum te financieren.

Een belangrijke uitdaging is de beschikbaarheid van brandstof. Volgens Waksman kan het leger voldoende laagverrijkt uranium inkopen voor een eerste reeks van ongeveer twintig microreactoren. Voor grotere aantallen moeten de Verenigde Staten nieuwe binnenlandse productieketens voor kernbrandstof ontwikkelen.

Ook kernafval blijft een probleem. Het Amerikaanse leger ruimt nog altijd verontreiniging op die afkomstig is van reactoren die het in de jaren vijftig en zestig van de voorbije eeuw exploiteerde. Bij de nieuwe projecten zullen bedrijven verplicht worden radioactief materiaal binnen twee jaar na beëindiging van de exploitatie van de bases te verwijderen. De federale overheid beschikt echter nog steeds niet over een permanente oplossing voor de opslag van kernafval.