De natuur wordt één van de belangrijkste economische pijlers van de Afrikaanse landen. Op het continent zijn al een aantal landen die hun natuurlijk milieu steeds sterker als een toeristische troef profileren. Het onderwerp wordt één van de belangrijkste items op de International Conservation Conference, die later deze maand in Madagascar wordt gehouden.

“Landen zoals Madagascar en Rwanda werpen zich op als unieke bestemmingen voor ecotoerisme,” meldt het persbureau Reuters. “Daarmee willen ze een stuk van deze lucratieve nichemarkt opstrijken.” Olivier Langrand, onderdirecteur van Conservation International, stelde daarbij dat de natuur het enige concurrentiële voordeel is dat een land als Madagascar heeft.

Een land als Kenia is al langer die weg opgegaan en in Zuid-Amerika richt ook Costa Rica zich op het ecotoerisme. “Costa Rica is echt een symbool voor natuurbehoud geworden,” aldus Langrand. “Het toerisme en aanverwante sectoren vertegenwoordigen er nu al 62,8 procent van het bruto binnenlands product. In 1984 was dat nog 40,6 procent.”

Madagascar staat bekend voor zijn lemuren en Rwanda voor zijn gorilla’s, maar het persbureau wijst erop dat weinig mensen weten dat Equatoriaal Guinea, bekend voor olie en corruptie, één van de belangrijkste centra van primaten ter wereld is. De regering heeft nu een overeenkomst getekend met Conservation International om een groot gedeelte van het regenwoud te beschermen. Daarmee wil het land zich ook als toeristische bestemming op de kaart zetten.

De bescherming betekent dat een houtwinningsproject van 500.000 hectaren wordt geschrapt en dat er een fonds van 15 miljoen dollar wordt opgezet om het milieuproject te realiseren. Daarmee zou 37 procent van het grondgebied van Equatoriaal Guinea beschermd zijn, het hoogste percentage van alle Afrikaanse landen.

Er wordt echter op gewezen dat dergelijke stappen nog andere bedoelingen hebben dan milieu en toerisme. “Er wordt vanuit gegaan dat een land dat goed met zijn milieu omspringt, ook een goed land is om te investeren,” aldus Juan Conservation International. “Costa Rica en Belize hebben niet alleen een positief milieubeleid, maar ook een liberaal economisch kader. De twee lijken bijzonder goed hand in hand te kunnen gaan.”

Ecotourisme heeft volgens milieugroeperingen nog een ander belangrijk voordeel. “Het is een bijzonder arbeidsintensieve sector, wat dan weer ten goede kan komen aan de arme bevolking van die landen,” stellen ze.

Illegale visserij, de handel in zeldzame soorten en koraal vormen een ernstige bedreiging voor de kwetsbare maritieme biotoop van de Indische eilanden Andaman en Nicobar. Dit jaar werden al bijna honderd personen gearresteerd, maar analisten zeggen dat India die strijd dreigt te verliezen.

“Stropers uit Myanmar, Thailand, Indonesia, Bangladesh en Sri Lanka zijn uit op de maritieme schatten van Andaman en Nicobar,” meldt de krant The Independent. “Zij gebruiken dynamiet en andere explosieven om hun buit binnen te halen.” De Indische marine en kustwacht hebben hun acties tegen de stropers opgedreven, maar dreigen volgens natuurbeschermers die strijd te verliezen.

“De Indische marine en kustwacht hebben al hun handen vol met veiligheidsopdrachten in de regio,” benadrukte Samir Acharya, secretaris van de Society for Andaman and Nicobar Ecology. “Alleen een gecoördineerde actie met de politie en locale overheden kan de natuur van de eilanden beschermen.”

De stropers vangen in het gebied onder meer tonijn en andere dure vissoorten, zeldzame krokodillen en zoutwater-krokodillen, wiens huid verkocht kan worden voor ongeveer 25.000 dollar per exemplaar. Daarnaast zijn ze ook uit op zeekomkommers, die in Japan, China en Thailand zeer gegeerd zijn wegens hun geneeskrachtige eigenschappen. Een zeekommer haalt op de markt een prijs van ongeveer 100 dollar per kilogram.

Locale overheden stellen dat die illegale activiteiten de natuur van de archipel vernielt. Dit jaar werden al 91 stropers, waarvan er vele gewapend zijn, gearresteerd. Dat is opmerkelijk meer dan de 26 aanhoudingen van vorig jaar. Maar minstens evenveel daders zijn de dans kunnen ontspringen.

De betrokken archipel ligt 1.200 kilometer ten oosten van het Indische vasteland. Ze worden bewoond door enkele geïsoleerde stammen, wiens gebied verboden terrein is voor buitenstaanders. In de onmiddellijke nabijheid bevindt zich de Malacca Zeestraat, de belangrijkste verbindingsweg tussen de Indische Oceaan en de Zuid-Chinese Zee en de Stille Oceaan.

De Indische overheid heeft op de eilanden basissen opgezet voor zijn luchtmacht en zeemacht. Het land beschouwt de scheepvaartroutes als bijzonder belangrijk voor zijn veiligheid en kijkt vooral argwanend naar de groeiende strategische interesse van China in de regio.

Het gebied werd anderhalf jaar geleden zwaar getroffen door de tsunami. Daarbij kwamen duizenden eilandbewoners om, terwijl de maritieme biotoop eveneens zwaar werd beschadigd. De golven van de tsunami overspoelden grote woudgebieden, waarbij de natuurlijke biotopen van vele zeedieren verdwenen. Eén van de eilanden brak zelfs in drie stukken.

De Boliviaanse president Evo Morales heeft meer dan 30.000 vierkante kilometer grond toegekend aan inlandse boerengemeenschappen. De maatregel vormt een onderdeel van een reeks landbouwhervormingen die Morales heeft beloofd. Duizenden boeren verzamelden in het centrum van de stad Santa Cruz om de herverdeling van het land te vieren. Grondbezitters hebben echter al gewaarschuwd dat ze hun landerijen zouden verdedigen.

“Morales had de locatie bijzonder goed uitgekozen,” meldt de Britse omroep BBC. “Santa Cruz is immers de thuisbasis van de belangrijkste vereniging van grondbezitters, die zich zwaar verzetten tegen de landhervormingen. Zij hebben de onderhandelingen over de maatregelen van Morales afgebroken en hebben ermee gedreigd hun eigendommen met alle mogelijke middelen te zullen verdedigen.”

De Britse omroep stelt echter dat Morales niet van plan is enige toegeving te doen. “De Boliviaanse grootgrondbezitters moesten volgens Morales aanvaarden dat het land, dat door hun voorouders tijdens de Spaanse veroveringen vijf eeuwen geleden hadden gestolen, nu aan de oorspronkelijke eigenaars zou worden teruggegeven,” aldus de BBC. Het land dat nu werd toegewezen, was echter al eigendom van de Boliviaanse overheid. Morales heeft echter gezegd dat hij ook private eigendommen die niet voldoende produceren, zou nationaliseren. De president wil dat ongeveer één vijfde van de Boliviaanse landouwgrond de volgende vijf wordt herverdeeld.

Afrika is goed op weg om de volgende locatie te worden voor callcenters. Dat blijkt uit een rapport van het Britse onderzoeksbureau Datamonitor. Tegen het eind van dit decennium zullen er naar schatting 30.000 callcenters actief zijn. Het voordeel van Afrikaanse locaties zijn volgens Datamonitor hun goedkope arbeidskrachten, grote talenkennis en een gezamenlijke tijdzone met West-Europa. Die trend wordt nu al getrokken door landen als Egypte en Zuid-Afrika. 

Volgens Datamonitor mag verwacht worden dat het aantal callcenters in Noord-Afrika, met landen als Egypte, Marokko en Tunesië, tegen het eind van dit decennium zal opgelopen zijn tot 23.000, een verdrievoudiging tegenover het huidige niveau. In Zuid-Afrika, dat tevens het voordeel heeft een culturele affiniteit te hebben met Europa, zou die groei nog groter zijn. Het land zal volgens Datamonitor over vijf jaar ongeveer 7.400 callcenters tellen. Dat is meer dan een verdrievoudiging.

“Egypt maakt indruk op westerse investeerders, dank zij een mengeling van technisch onderlegde werknemers met een goede talenkennis,” vertelde callcenter-analist Peter Ryan aan het persbureau Reuters. “Zuid-Afrika heeft het voordeel dat het personeel van de callcenters de Engelse taal perfect machtig is en bovendien ook commercieel goed is onderlegd. Landen zoals Zuid-Afrika en Egypte spelen hun lage arbeidskosten en een relatief grote politieke stabiliteit uit om westerse investeerders te overtuigen callcenters op te richten in hun land.”

De callcenters zijn dikwijls een grote bron van tewerkstelling en dat is bijzonder belangrijk voor Afrikaanse landen. “Ze hebben immers directe investeringen nodig om hun economische groei te garanderen en miljoenen mensen uit de armoede te halen,” aldus nog het persbureau.” Ryan stelt echter dat Afrikaanse landen niet zullen kunnen optornen tegen India, het callcenter-land bij uitstek, maar dat landen die prioriteit hebben gegeven aan de uitbouw van technologie en telecommunicatie – zoals Botswana, Kenya, Senegal en Ghana – wellicht een belangrijke groei mogen verwachten.

Zuid-Afrika ligt bijzonder goed bij investeerders omdat het land in dezelfde tijdzone ligt als West-Europa en een hoge scholingsgraad telt, terwijl de bevolking er ook vertrouwd is met de Europese cultuur. “Maar anderzijds zijn er de hoge telecom-tarieven, te wijten aan de weigerachtigheid van de overheid om de sector te liberaliseren,” stipt Reuters nog aan. “Dat zou investeerders kunnen tegenhouden. Egypte is dan weer populair omdat het dicht bij Europa ligt, terwijl Marokko en Tunesië bij Franse en Spaanse bedrijven goed in de markt liggen omwille van de franssprekende bevolking.”

Wanneer de culinaire eigenheid tot het erfgoed van een land behoort, dreigen bepaalde gebieden van Afrika een deel van hun cultuur kwijt te raken. De artisanale thuisbereiding van fufu komt immers steeds meer in verdrukking, nu het typische gerecht ook voorbereid in de winkelrekken ligt.

“Het bereiden van fufu is één van de meest vervelende jobs ter wereld,” stipt de Britse omroep BBC aan. “Het is een schitterend gerecht, vooral wanneer het klaar gemaakt is met pindasoep, gedroogde vis en een assortiment groenten, maar het duurt uren van toegewijde arbeid om de fufu-schotel te bereiden.”

Maar nu zijn er ook voorbereide fufu-schotels op de markt, waarbij men een voorgekookt poeder met water moet mengen en vijf minuten laten doorkoken of eventjes in de magnetron plaatsen. “Zelfs de reclame speelt in op de Afrikaanse kookgewoontes,” stipt de BBC aan. “Er wordt duidelijk gemaakt dat het voorbereide fufu-poeder de oplossing is voor de problemen van de Afrikaanse vrouw.”

“Dankzij de voorbereide fufu kan iedereen, zelfs carrièrevrouwen en vrijgezellen, nog altijd genieten van deze lekkere schotel, zonder dat men uren voorbereidend werk moet doen,” benadrukte Elsa Afriyie Maldini, directeur van Elsa Foods, één van de pioniers op het gebied van voorbereide Afrikaanse streekgerechten.

Elsa Maldini stelt dat de voedselverwerking ook good is voor de Afrikaanse boeren. “Zij lopen nu niet meer het gevaar dat hun producten tijdens het tussenseizoen liggen te rotten omdat niemand ze koopt,” voert ze aan. “Wij nemen de overschot van de boerderijen af, zodat ze een gegarandeerde markt hebben voor hun producten.”

Maar er is ook een grote exportmarkt. Steeds meer Afrikanen leven immers in het buitenland en in landen als Ghana wordt de export van locale streekgerechten nu beschouwd als een internationale handel met grote vooruitzichten. “Etnische voeding is een echte groeisector,” benadrukte Seth Asante, Ghanees vertegenwoordiger van de African Development Foundation (ADF). “Daarin heeft Afrika een duidelijk concurrentieel voordeel.”