Naarmate de klimaatverandering versnelt, is de meest dringende uitdaging voor stedelijke gebieden in Europa en Centraal-Azië misschien niet langer de stijgende zeespiegel of verwoestende overstromingen, maar wel de hitte. Dit staat in een rapport van de World Bank, waarin gewaarschuwd wordt dat het aantal hete dagen in de grote steden van de regio tegen 2050 ruimschoots een verdrievoudiging zou kunnen kennen. De hitte zou daarbij evenveel levens eisen als het wegverkeer.

“De omvang van de dreiging is verbluffend”, wordt in het rapport gezegd. “De voorbije twee decennia zijn er in Europa en Centraal-Azië tienduizenden hittedoden geregistreerd. Tegen het midden van de eeuw zou de economische impact van extreme hitte in sommige landen tot wel 2,5 procent van het bruto binnenlandse product kunnen uitwissen.”

In stedelijke gebieden, waar meer dan 70 procent van de bevolking van de regio woont, maken een dichte bebouwing, een gebrek aan begroeiing en een slechte luchtcirculatie de bevolking buitengewoon kwetsbaar voor de toenemende gevolgen van hittegolven. “Dit proces vergroot de temperatuurverschillen tussen stedelijke gebieden en landelijke regio’s en zorgt ervoor dat de hitte in steden voor grotere problemen kan zorgen”, benadrukte onderzoeker Stevan Savi?, professor geowetenschappen aan de Univerzitet u Novom Sadu in Servië.

Het onderzoek van Savi? toont aan dat in de Westelijke Balkan, vooral in steden als Novi Sad, de temperatuurverschillen tussen de meest bebouwde gebieden en omliggende natuurlijke zones tot 9 graden Celsius kunnen oplopen. “Het stedelijke hitte-eilandeffect zorgt ervoor dat in Novi Sad negen tot tien keer meer tropische nachten werden opgetekend dan in het omliggende gebied”, benadrukte Savi?. “Tijdens die tropische nachten kunnen noch het lichaam noch de stad afkoelen, wat leidt tot grotere gezondheidsrisico’s voor ouderen, kinderen en mensen zonder toegang tot afkoeling.”

Er zijn volgens de World Bank echter een aantal oplossingen beschikbaar op het probleem aan te pakken. Daarbij wordt onder meer een uitbreiding van groene zones naar voor geschoven, samen met vroegtijdige waarschuwingssystemen en het aanpassen van de infrastructuur met hittebestendige materialen. Tanja Tötzer, experte stedelijke ontwikkeling aan het Austrian Institute of Technology (AIT) benadrukt dat klimaatadaptatie niet alleen noodzakelijk is, maar ook economisch verantwoord. “Het rapport toont aan dat tijdige interventies de risico’s aanzienlijk kunnen verminderen”, voerde Tötzer aan.

Brede benadering

“Een stedelijke planning moet tegenwoordig een breed scala aan onderling verbonden factoren in overweging nemen”, verduidelijkte Tötzer. “Daarbij moet verder worden gekeken dan de bebouwde omgeving. Er moet ook aandacht worden besteed aan duurzame mobiliteit, groene infrastructuur, waterbeheer, klimaatbestendigheid, volksgezondheid en sociale rechtvaardigheid. Instrumenten zoals hittekaarten, klimaatsimulaties en realtime monitoring kunnen planners helpen strategieën te ontwikkelen die doelgericht en inclusief zijn. Elke investering moet vanuit de invalshoek van de klimaatadaptatie worden bekeken.”

Ondertussen wijst Savi? op praktische maatregelen op korte termijn die zelfs in omgevingen met beperkte middelen kunnen worden ingevoerd. “De onmiddellijke wetenschappelijk onderbouwde interventies die binnen één tot drie jaar kunnen worden geïmplementeerd, omvatten het vergroten van kleinschalige stedelijke groene infrastructuur, met de nadruk op verplaatsbaar groen zoals bomen in plantenbakken. Daarnaast moet ook naar de creatie van kleine groene niches, zoals bankjes of schuilplaatsen, worden gekeken.”

Toch zijn Savi? en Tötzer het erover eens dat losse oplossingen niet volstaan. Een bestendigheid op lange termijn vereist volgens beide experts politieke wil, financiële steun en een strategische visie. “Alleen met een duidelijke politieke inzet en met een geïntegreerde, op bewijs gebaseerde en toekomstgerichte aanpak kan een duurzame en rechtvaardige transitie naar klimaatbestendige infrastructuur worden gerealiseerd.”

“De urgentie is overduidelijk. Naarmate de overheden langer wachten met handelen, zullen de kosten in mensenlevens, productiviteit en leefbaarheid van steden verder oplopen. Maar steden bezitten ook de sleutel tot hun eigen overleving. Met duidelijke mandaten, geïntegreerde strategieën en een blijvende nationale steun kunnen ze laboratoria van veerkracht worden en bewijzen dat aanpassing niet alleen noodzakelijk, maar ook mogelijk is.”

De scheepvaart op enkele van de grootste rivieren in Europa, waaronder de Rijn en de Donau, worden door lage waterstanden als gevolg van hittegolven en droogte beperkt. Hierdoor dreigt de economie met stijgende transportkosten geconfronteerd te worden.

Terwijl grote delen van Europa gebukt gaan onder hoge temperaturen, zijn de waterstanden in de belangrijkste rivieren gedaald. Dit heeft gevolgen voor de scheepvaart op de Rijn – een van Europa’s belangrijkste waterwegen – ten zuiden van Duisburg en Keulen in Duitsland. Dat heeft onder meer bij Kaub voor een belangrijk knelpunt gezorgd. Schepen moeten daar noodgedwongen met ongeveer de helft van hun normale lading varen. Regenval tijdens het weekend hebben volgens grondstoffenhandelaren slechts voor een gematigde stijging van de waterstanden gezorgd.

Door de lage waterstanden zien rederijen zich genoodzaakt om toeslagen op de vrachtprijzen te heffen. Dit moet een compensatie bieden voor het feit dat schepen niet volledig geladen kunnen varen. Maar hierdoor stijgen de kosten voor vrachtverladers. Volgens handelaren worden ladingen die normaal op één vaartuig passen, nu over meerdere binnenvaartschepen verdeeld.

Het grootste deel van de bijna 200 miljoen ton vracht die jaarlijks over de Duitse rivieren wordt vervoerd – van steenkool en autocomponenten tot granen, voedsel en chemicaliën – wordt vervoerd over de Rijn, na de Donau de langste rivier in Centraal-Europa en West-Europa.

Ongebruikelijk lage waterstanden op de Donau in Hongarije beïnvloeden zowel de scheepvaart als de landbouw, nadat de temperaturen in Boedapest recent een piek van 35 graden Celsius bereikten. “Dit betekent dat vrachtschepen meer dan de helft van hun lading moeten achterlaten en slechts tussen 30 procent en 40 procent van hun volledige capaciteit kunnen benutten”, benadrukt Attila Bencsik, vicevoorzitter van de Hongaarse Scheepvaartvereniging.

In de Poolse hoofdstad Warschau is het waterpeil van de Wis?a, de langste rivier van het land, tot het laagste niveau in de geschiedenis gedaald. Ook Warschau werd gedurende een langere periode met temperaturen boven 30 graden Celsius geconfronteerd, terwijl er nauwelijks van regenval sprake was.

Drie jaar geleden kregen Duitse bedrijven te maken met leveringsproblemen en onderbrekingen van de productie toen een droogte en hittegolf tot extreem lage waterstanden op de Rijn leidde. Die zomer moest de Franse energieleverancier Electricité de France (EDF) tijdelijk de productie in zijn kerncentrales aan de rivieren de Rhône en de Garonne verlagen. Hittegolven hadden immers gezorgd voor een verhoging van de watertemperaturen, waardoor het moeilijker werd om het rivierwater te gebruiken voor de koeling van de reactoren.

Britse stuwmeren

Ook elders leidt het gebrek aan regen tot problemen. In Yorkshire, in het Verenigd Koninkrijk, zijn de waterreserves in de stuwmeren fors gedaald. Gegevens van Yorkshire Water, dat meer dan 5 miljoen klanten bedient, tonen aan dat het waterpeil is gezakt van 63 procent in mei tot 55,8 procent in juni. Dat cijfer ligt aanzienlijk lager dan het niveau van 81,9 procent dat gemiddeld voor die tijd van het jaar wordt geregistreerd.

De stuwmeren zijn nog maar voor de helft gevuld, terwijl het grootste deel van de zomer nog moet komen. De reservoirs in Yorkshire dalen al sinds eind januari na de droogste lente die in 132 jaar in het graafschap werd opgetekend. Tijdens warm weer neemt het waterverbruik doorgaans toe, wat de waterstanden verder onder druk zet. Op de laatste dag van de maand juni gebruikten klanten van Yorkshire Water bijna 1,5 miljard liter water. Dat is 200 miljoen liter meer dan het dagelijkse gemiddelde dat het Britse waterbedrijf laat optekenen.

Inmiddels heeft Severn Trent, een sectorgenoot van Yorkshire Water, zijn acht miljoen klanten opgeroepen om met hun waterverbruik bewust om te gaan. Het bedrijf meldde dat er minder water beschikbaar is in reservoirs en rivieren.

Meer over dit onderwerp:

• In de Seine in Parijs mag opnieuw worden gezwommen

De emissies van broeikasgassen door Google is sinds 2019 met 51 procent gestegen. Die toename is vooral te wijten aan toepassingen op het gebied van kunstmatige intelligentie, die een hinderpaal vormt voor de doelstellingen van het bedrijf om zijn activiteiten duurzame te maken. Dat blijkt uit een rapport dat Google over zijn milieuprestaties heeft gepubliceerd.

Google heeft aanzienlijke investeringen gedaan in hernieuwbare energie en technologieën voor de verwijdering van koolstofdioxide, maar toch is het bedrijf er niet in gelukt de emissies van broeikasgassen te beperken. Dat is vooral te wijten aan emissies verderop in de toeleveringsketen die grotendeels worden beïnvloed door een groei in de datacentercapaciteit die nodig is om kunstmatige intelligentie te ondersteunen. Het bedrijf meldde dat het elektriciteitsverbruik vorig jaar 27 procent hoger lag dan het jaar voordien. De inspanningen voor een decarbonisatie van de activiteiten zijn immers onvoldoende om de toenemende energiebehoefte te compenseren. 

Datacenters spelen een cruciale rol bij het trainen en beheren van de modellen die aan de grondslag van toepassingen van artificiële intelligentie – zoals Gemini van Google en GPT-4 van OpenAI – liggen. Het International Energy Agency (IEA) schat dat het totale elektriciteitsverbruik van datacenters in 2026 een niveau van 1.000 terawattuur zou kunnen bereiken. Dat zou een verdubbeling tegenover het niveau van 2022 betekenen. Datacenters zouden daarmee volgend jaar evenveel elektriciteit verbruiken als de volledige economie van Japan.

Volgens cijfers van het onderzoeksbureau SemiAnalysis zullen datacenters tegen het einde van dit decennium 4,5 procent van de wereldwijde energieproductie verbruiken. Google waarschuwt dat de snelle evolutie van artificiële intelligentie een niet-lineaire groei van de energievraag zou kunnen veroorzaken, waardoor toekomstige energiebehoeften en emissietrajecten moeilijker te voorspellen zijn.

Daarnaast wijst Google ook op een gebrek aan vooruitgang op het gebied van nieuwe vormen van uitstootarme elektriciteitsopwekking. Kleine modulaire kernreactoren, die snel en eenvoudig kunnen worden opgebouwd en gemakkelijk op het elektriciteitsnet zouden kunnen worden aangesloten, worden geprezen als een manier om datacenters te decarboniseren. Er was hoop dat gebieden met veel datacenters een of meer kleine reactoren zouden kunnen opstarten om hun groot elektriciteitsverbruik en hun zware ecologische voetafdruk op te vangen.

In het rapport wordt echter opgemerkt dat de realisatie van deze kleine modulaire kernreactoren achterstand op het verhoopte schema hebben opgelopen. “Uitstootvrije energietechnologieën worden onvoldoende snel op grote schaal geïmplementeerd”, werpt Google op. “Het zal bijzonder moeilijk zijn om die achterstand tegen 2030 op te halen. Hoewel we blijven investeren in veelbelovende technologieën zoals geavanceerde geothermische energie en kleine modulaire kernreactoren, is er van een brede acceptatie nog geen sprake. De technologieën bevinden zich immers nog in een vroeg stadium, zijn relatief duur en worden door de huidige regelgeving weinig gestimuleerd.”

Toeleveringsketen

Google merkt op dat bij de emissies vooral het niveau Scope 3 een grote uitdaging vormt. Dit niveau vertegenwoordigt de uitstoot die niet door het bedrijf zelf, maar door zijn toeleveranciers en klanten worden veroorzaakt. Het bedrijf berekende vorig jaar 11,5 miljoen ton koolstofdioxide te hebben uitgestoten. Dat betekende een stijging met 11 procent tegenover het jaar voordien. Tegenover het basisjaar 2019 was er sprake van een stijging met 51 procent. “Dit werd vooral veroorzaakt door een toename van de emissies in de toeleveringsketen”, merkt Google op. “De emissies van het niveau Scope 3 lieten vorig jaar een stijging met 22 procent optekenen.”

Google merkt op zware inspanningen te doen om voor zijn systemen duurzame energie in te kopen. “Sinds 2010 heeft Google meer dan 170 overeenkomsten gesloten voor de aankoop van meer dan 22 gigawatt aan duurzame energie”, wordt in het rapport aangevoerd. “In 2024 kwamen er vijfentwintig overeenkomsten online, waarmee 2,5 gigawatt aan nieuwe duurzame energie aan de activiteiten werd toegevoegd. Het was ook een recordjaar voor overeenkomsten voor duurzame energie, waarbij het bedrijf contracten voor 8 gigawatt sloot.”

Google werpt op dat artificiële intelligentie een netto positief potentieel voor het klimaat zou kunnen hebben. “De emissiereducties die door de toepassingen van artificiële intelligentie mogelijk worden gemaakt, zullen immers groter zijn dan de uitstoot die door de technologie zelf wordt gegenereerd”, wordt er aangevoerd. Google wil tegen eind dit decennium met behulp van toepassingen van artificiële intelligentie individuen, steden en andere partners helpen om hun gezamenlijke uitstoot jaarlijks met één gigaton te verlagen.

“Deze toepassingen kunnen bijvoorbeeld helpen bij het voorspellen van energieverbruik, waarmee verspilling kan worden verminderd”, verduidelijkt het bedrijf. “Bovendien kan kunstmatige intelligentie het zonnepotentieel van gebouwen in kaart helpen brengen, zodat panelen op de juiste plaats worden geplaatst en een maximale productie van elektriciteit kan worden bereikt.”

Meer over dit onderwerp:

• Datacenters zullen wereldwijd watervoorraden uitputten
• Artificiële intelligentie kan emissies broeikasgassen helpen verminderen

Bodemverzakkingen vormen een langzaam voortschrijdende klimaatramp die al tientallen miljarden dollars aan schade heeft veroorzaakt en de potentie heeft om 1,2 miljard mensen te treffen en te leiden tot een verlies van 8 biljoen dollar aan economische output. Dat blijkt uit een rapport van het persbureau Bloomberg. Opgemerkt wordt dat bodemverzakkingen een steeds groter risico’s vormen, maar verzekeraars blijken niet enthousiast om de geleden schade te dekken.

“De winning van grondwater, de mijnbouw en aardbevingen veroorzaken eveneens verschuivingen in de bodem, maar de opwarming van de aarde vergroot de risico’s enorm”, werpt Bloomberg op. “De grond zwelt tijdens de winterperiode door regenval op en krimpt vervolgens opnieuw als de bodem door de hitte uitdroogt, waardoor scheuren in de funderingen ontstaan.”

Vanwege zijn kleirijke bodem en zijn status als het snelst opwarmende continent van de wereld is Europa voor bodemverzakkingen bijzonder kwetsbaar. De Europese Centrale Bank schat de potentiële schade door verzakking in de regio op meer dan 2,5 biljoen euro, verdeeld over alle financiële instellingen in de eurozone. Hoewel het grootste deel van het totale pakket als een laag risico wordt geclassificeerd, wordt deze zomer op het Europese continent naar verwachting bijzonder warm en droog, wat ideale omstandigheden creëert voor schade door verzakking.

De risico’s worden nog acuter door de relatief hoge bevolkingsdichtheid van Europa. Bovendien blijken gebouwen uit de jaren zeventig en tachtig van de voorbije eeuw – toen de naoorlogse hausse aan woningbouw nog volop gaande was – voor bodemverzakkingen bijzonder kwetsbaar te zijn.

Onder meer in Nederland zouden volgens een rapport van het Tinbergen Institute de volgende tien jaar meer dan 425.000 huizen met grondverzakkingen kunnen worden geconfronteerd. Opgemerkt dat de woningprijzen door bodemdaling nu al met 5 procent zijn gedaald. De reparatiekosten kunnen oplopen tot meer dan 100.000 euro per woning en worden zelden gedekt door verzekeringen. “De situatie is bijzonder urgent”, benadrukt Karsten Klein, directeur belangenbehartiging bij de Nederlandse Vereniging Eigen Huis. “Men kan onmogelijk wachten tot huizen compleet onbewoonbaar worden.”

Er is volgens Bloomberg echter sprake van een wereldwijde problematiek. “Jakarta is in tien jaar tijd meer dan 2,5 meter gezakt en Teheran daalt zelfs met 22 centimeter per jaar. In de Verenigde Staten wordt Houston het zwaarst getroffen. Jaarlijks zakt 40 procent van de Texaanse stad meer dan een halve centimeter. In Londen zullen de verschuivingen van het grondniveau volgens de British Geological Survey de volgende vijf jaar naar verwachting twee vijfde van de woningvoorraad – meer dan een miljoen huizen – treffen. Ook dit jaar zou het Verenigd Koninkrijk met een groot risico op grondverzakkingen moeten vrezen. Tussen 2019 en 2023 liepen volgens de Association of British Insurers de Britse verzekeringsclaims voor dit risico met 78 procent op. De gemiddelde uitkering kende daarbij een stijging met 40 procent.

Hoewel het Verenigd Koninkrijk een van de weinige landen ter wereld is waar verzekeraars schade door grondverzakking dekken, valt de problematiek lastig te beheersen, omdat de gevolgen door lokale omstandigheden – zoals bomen die water opzuigen – kunnen worden beïnvloed. Enkele jaren geleden had centraal Londen het meest te lijden onder grondverzakkingen, maar nu worden vooral de oostelijke wijken het zwaarst getroffen. Deze gebieden hebben een lagere bebouwingsgraad, waardoor de bodem meer aan de weersomstandigheden is blootgesteld.

Rechtbank

In Frankrijk zou volgens cijfers van de sectororganisatie France Assureurs de helft van alle eengezinswoningen tegen het einde van het decennium met grondverzakking te maken kunnen krijgen. Sinds 2016 hebben de verzekeraars in Frankrijk jaarlijks ongeveer 1 miljard euro aan claims wegens grondverzakkingen uitbetaald. Dat bedrag kende in 2022 zelfs een verdrievoudiging. Dat jaar haalden de temperaturen in Europa bijna het hoogste niveau in de geschiedenis.

Om de stijgende verliezen door natuurrampen het hoofd te bieden en huiseigenaren te beschermen, lanceerde Frankrijk in 1989 het verzekeringsprogramma CatNat, dat door de nationale overheid en de verzekeringssector wordt gedragen. Huiseigenaren worden gecompenseerd voor schade nadat hun gemeente van CatNat een certificering heeft gekregen. Anders staat het verzekeraars vrij om claims af te wijzen.

Het Franse systeem benadert een gunstig scenario voor huiseigenaren, die in de meeste andere landen weinig tot geen dekking hebben voor schade door verzakking. “Sinds de oprichting heeft het Franse systeem voor de erkenning van natuurrampen zich voortdurend aangepast aan de schade die de bevolking heeft geleden”, merkt het Franse ministerie van binnenlandse zaken op. “De criteria voor de erkenning van grondverzakkingen zijn vorig jaar verder versoepeld.”

Verzekeraar Allianz France stelt dat verzakkingen de voorbije tien jaar 60 procent van alle CatNat-schades in Frankrijk uitmaakten. Dat is bijna het dubbele van de voorbije vijftien jaar. “De trend wordt complexer door klimaatverandering”, verduidelijkte Pierre Vaysse, directeur schadeverzekeringen bij de Franse verzekeraar. “De voorspelling is dat de claims tegen het midden van deze eeuw met minstens 50 procent zullen toenemen en waarschijnlijk zullen verdubbelen.” 

Het Franse CatNat-systeem leed in 2024 een verlies van 49 miljoen euro. Dat betekende het achtste jaarlijkse tekort op rij. Het programma, wordt betaald door een nationale toeslag op verzekeringspolissen, die in januari van dit jaar met acht procentpunten werd verhoogd om rekening te houden met klimaatverandering.

Voor huiseigenaren zorgt de problematiek voor hogere verzekeringspremies, maar geen zekerheid van dekking. Er bestaat bovendien een risico dat verzekeraars kwetsbare gebieden in de steek laten, zoals is gebeurd in delen van de Verenigde Staten die gevoelig zijn voor orkanen en bosbranden. In sommige gevallen kunnen de kosten van noodzakelijke herstelling de waarde van het huis benaderen. Maar een verkoop blijkt nauwelijks een haalbare optie.

In Frankrijk hebben een aantal gemeenten, die in totaal 72.000 slachtoffers vertegenwoordigen, de nationale overheid voor de rechter gedaagd. Maar er wordt nog steeds op een proces gewacht. De overheid heeft nog geen experts gestuurd om de lokale schade te beoordelen. De Franse gemeenten willen desnoods hun dossier voorleggen aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Onderzoekers aan de Eidgenössische Technische Hochschule Zürich ontwikkelen een levend materiaal dat actief koolstofdioxide uit de atmosfeer onttrekt. Het materiaal omvat fotosynthetische cyanobacteriën, die biomassa en vaste mineralen vormen. Op die manier kan koolstofdioxide op twee verschillende manieren worden gebonden. De onderzoekers spreken daarbij van een bouwmateriaal, dat driedimensionaal kan worden geprint, dat de ecologische voetafdruk van gebouwen en infrastructuur kan helpen verkleinen.

De Zwitserse wetenschappers streven naar de creatie van levende materialen die nuttige eigenschappen verkrijgen dankzij het metabolisme van micro-organismen. Daarbij worden conventionele materialen gecombineerd met bacteriën, algen en schimmels. “Hierdoor kan onder meer worden gezocht naar mogelijkheden om koolstofdioxide uit de lucht te binden door middel van fotosynthese”, stipt onderzoeker Mark Tibbitt, professor macromoleculaire engineering aan de ETH Zürich, aan.

Het team heeft nu aangekondigd fotosynthetische bacteriën – cyanobacteriën – stabiel in een printbare gel te hebben kunnen verwerken. Dat leidde tot de ontwikkeling van een materiaal dat leeft, groeit en actief koolstofdioxide uit de lucht haalt. “Het materiaal kan worden gevormd met behulp van 3D-printing en heeft naast koolstofdioxide alleen zonlicht en kunstmatig zeewater met direct beschikbare voedingsstoffen nodig om te groeien”, beklemtoont Tibbitt.

“Als bouwmateriaal zou dit product in de toekomst kunnen helpen om koolstofdioxide direct in gebouwen op te slaan”, betoogt Tibbitt. “Bijzonder is bovendien dat het levende materiaal veel meer koolstofdioxide kan absorberen dan door organische groei kan binden. Dit komt doordat het materiaal de koolstofdioxide niet alleen in biomassa, maar ook in de vorm van mineralen – een bijzondere eigenschap van deze cyanobacteriën – kan opslaan.”

“Cyanobacteriën behoren tot de oudste levensvormen ter wereld”, verduidelijken de onderzoekers. “Ze zijn bijzonder efficiënt in fotosynthese en kunnen zelfs het zwakste licht gebruiken om uit koolstofdioxide en water biomassa te produceren.”

Tegelijkertijd veranderen de bacteriën hun chemische omgeving buiten de cel als gevolg van fotosynthese, waardoor vaste carbonaten – zoals kalk – neerslaan. Deze mineralen vormen een extra koolstofput en slaan – in tegenstelling tot biomassa – koolstofdioxide in een stabielere vorm op.”

Coating

“We benutten dit vermogen specifiek in ons materiaal”, stippen de Zwitserse wetenschappers aan. “Er is ook een praktisch neveneffect. De mineralen zetten zich immers in het materiaal af en versterken het mechanisch. Op die manier verharden de cyanobacteriën langzaam de aanvankelijk zachte structuren.”

“Laboratoriumtests toonden aan dat het materiaal gedurende 400 dagen continu koolstofdioxide bindt. Het grootste deel daarvan – ongeveer 26 milligram koolstofdioxide per gram materiaal – wordt in minerale vorm gecreëerd. Dit is aanzienlijk meer dan veel biologische benaderingen en vergelijkbaar met de chemische mineralisatie van gerecycled beton, waarbij sprake is van ongeveer 7 milligram koolstofdioxide per gram materiaal.”

De drager die de levende cellen herbergt, is een hydrogel die wordt gecreëerd door verbonden polymeren met een hoog watergehalte. Het team van Tibbitt zorgde er daarbij voor dat polymeernetwerk het licht, koolstofdioxide, water en voedingsstoffen kan transporteren en de cellen zich gelijkmatig binnenin kunnen verspreiden zonder het materiaal te verlaten. Om ervoor te zorgen dat de cyanobacteriën zo lang mogelijk leven en efficiënt blijven, hebben de onderzoekers ook de geometrie van de structuren geoptimaliseerd, waarbij met behulp van 3D-printprocessen het oppervlak werd vergroot, de lichtpenetratie werd verhoogd en de voedingsstroom werd bevorderd.

“Op deze manier konden we structuren creëren die lichtpenetratie mogelijk maken en voedingsvloeistof passief door het lichaam verspreiden via capillaire krachten”, beklemtoonden de onderzoekers. “Dankzij dit ontwerp konden de ingekapselde cyanobacteriën meer dan een jaar productief blijven.

De onderzoekers beschouwen hun levende materiaal als een energiezuinige en milieuvriendelijke aanpak die koolstofdioxide uit de atmosfeer kan binden en bestaande chemische processen voor koolstofvastlegging kan aanvullen. “In de toekomst willen we onderzoeken op welke manier het materiaal kan worden gebruikt als coating voor gevels om koolstofdioxide te binden gedurende de gehele levenscyclus van een gebouw”, verduidelijkte Tibbitt.

De wetenschappers wijzen er wel op dat er nog een lange weg moet worden afgelegd vooraleer van een commerciële toepassing gewag kan worden gemaakt, maar inmiddels hebben een aantal collega’s uit de architectuur hebben het concept al opgepakt en op experimentele wijze de eerste interpretaties gerealiseerd.

Op de Architectuurbiënnale in Venetië toonde Andrea Shin Ling, medewerkster van de ETH Zürich, met de installatie Picoplanktonics een platform voor biofabricage dat levende structuren met functionele cyanobacteriën op architectonische schaal kan printen. Ling gebruikte de geprinte structuren als levende bouwstenen om twee boomstamachtige objecten te bouwen, waarvan de grootste ongeveer drie meter hoog is. Dankzij de cyanobacteriën kunnen deze objecten elk tot 18 kilogram koolstofdioxide. Dat is ongeveer evenveel als een twintig jaar oude dennenboom in de gematigde zone.

Op de 24ste Triënnale van Milaan onderzoekt het project Dafne’s Skin – een samenwerking tussen de Maeid Studio en Dalia Dranseike – bovendien de mogelijkheden van levende materialen voor toekomstige bouwlagen. Dafne’s Skin toont een constructie die met houten dakspanen is bedekt en waar micro-organismen zorgen voor de vorming van een diepgroene patina die het hout in de loop der tijd verandert. “Dit teken van verval wordt een actief proces dat koolstofdioxide bindt en de esthetiek van microbiële processen benadrukt”, benadrukken de initiatiefnemers.

Meer over dit onderwerp:

• Duurzame coating kan energiegebruik gebouwen met 20 procent verminderen
• Opslag koolstofdioxide in aardgas mogelijk concurrentiële energie-oplossing
• Platform Fraunhofer levert in alle weersomstandigheden voorspelbare hernieuwbare energie
• Amerikaanse tegenwind tegen opslag koolstofdioxide heeft gemengde gevolgen
• Beton wordt basis duurzame en betaalbare woningen
• Cementfabrikant Holcim verkoopt Amerikaanse dochter Amrize
• Chinese wetenschappers transformeren stro tot isolatiepanelen voor bouwsector
• Uitstoot koolstofdioxide van kunstmatige intelligentie kan sterk variëren
• Chinees kunstmest verhoogt opbrengsten en beperkt emissies
• Klei biedt mogelijkheden voor opslag van koolstofdioxide

Kansen in defensie, noodhulp en vrachtvervoer zouden de volgende jaren kunnen bijdragen aan de realisatie van vliegende taxi’s, nadat de sector onlangs steun heeft gekregen van de regering van de Amerikaanse president Donald Trump. Dat hebben een aantal vertegenwoordigers van de sector op de Paris Airshow gezegd.

Donald Trump droeg toezichthouders recent op de certificering voor de ontwikkeling van elektrische vliegtuigen met verticale start en landing (evtols) te versnellen. Die maatregelen diende de Verenigde Staten op het gebied van technologie een voorsprong op Azië te bezorgen. Dat presidentiële besluit gaf een nieuwe impuls aan een sector, die de voorbije periode moeite had om critici en toezichthouders te overtuigen. “Vliegende taxi’s worden met heel wat tegenwind geconfronteerd”, beklemtoonde Kyle Clark, oprichter en chief executive van Beta Technologies, op de show. “Maar de potentiële voordelen zijn reëel.

Er heerst vaak een idee dat vliegende taxi’s – die al decennialang in voorspellingen over de toekomst aan bod komen – alleen voor een rijk publiek zijn geschikt. Op die manier zou de sector nooit een rendabele activiteit kunnen ontwikkelen. Maar dat is volgens de sector een verkeerde inschatting. Fabrikanten benadrukken dat een inzet voor medische noodhulpdiensten, vrachtvervoer en defensie zouden kunnen helpen, omdat ze in deze sectoren een goedkoper en geluidsarmer alternatief bieden voor helikopters.

Agility Prime

De bedrijven Beta, Joby Aviation en Archer Aviation nemen deel aan het programma Agility Prime van de Amerikaanse luchtmacht, dat gericht is op de ontwikkeling van technologieën voor autonome hybride vliegtuigen. Joby en Archer hebben eerder militaire contracten getekend ter waarde van respectievelijk 131 miljoen dollar en 142 miljoen dollar.

“We hebben twee vliegtuigen op  de luchtmachtbasis Edwards en we zijn dankbaar voor alle steun en lessen die we daaruit hebben geleerd”, beklemtoonde JoeBen Bevirt, oprichter en chief executive van Joby Aviation. “We denken dat er op defensiegebied ongelooflijke kansen liggen.” Ook Beta maakt gewag van contracten met het Amerikaanse ministerie van defensie ter waarde van honderden miljoenen dollars.

De drie bedrijven beklemtoonden dat het order van Trump een grote rol speelde in het verbeteren van de vooruitzichten van de sector. Sean Duffy, Amerikaans minister van transport, heeft op de Paris Airshow de oprichting van een alliantie tussen de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland om de certificering van evtols wereldwijd te stroomlijnen.

De publieke bezorgdheid over geautomatiseerde rijsystemen in de autosector suggereert dat er nog grote stappen moeten worden gezet vooraleer ook volledig geautomatiseerde vliegtuigen op een grotere acceptatie kunnen rekenen. “Zodra de vliegtuigen in handen van de klanten zijn, zal de businesscase van de sector duidelijk zijn”, merkte Clark daarbij op. Hij voegde eraan toe dat evtols passagiers van de Hamptons naar JFK Airport in New York had gevlogen met slechts 7 dollar aan elektriciteit.

“Vliegende taxi’s richten zich op een andere markt”, gaf Clark aan. “Een vliegende taxi is niet bedoeld om één keer in de week gebruikt te worden, maar moet drie, vier, tien keer per dag kunnen worden ingezet en waarbij de voordelen van een elektrische aandrijving kunnen worden benut.”

De wereldwijde energiesector zal dit jaar een bedrag van 3,3 biljoen dollar investeren, Dat betekent een nieuw record, gedreven door een toename van de uitgaven aan duurzame energie, ondanks economische onzekerheid en geopolitieke spanningen. Dit blijkt uit een rapport van het International Energy Agency.

Verwacht wordt dat technologieën in hernieuwbare energiebronnen, kernenergie en opslag dit jaar 2,2 biljoen dollar aan investeringen zullen aantrekken. De investeringen in olie, aardgas en steenkool zouden dit jaar naar verwachting een niveau van 1,1 biljoen dollar bereiken. De stijging van de uitgaven aan duurzame energie sluit aan bij de bredere trend die wereldwijd wordt waargenomen, aangezien de meeste naties – waaronder olierijke landen in het Midden-Oosten – doelstellingen voor een klimaatneutrale hebben gesteld.

“Te midden van de geopolitieke en economische onzekerheden die de vooruitzichten voor de energiesector vertroebelen, blijkt energiezekerheid een belangrijke motor achter de groei van de wereldwijde investeringen dit jaar tot een recordbedrag van 3,3 biljoen dollar, aangezien landen en bedrijven zich proberen te beschermen tegen een breed scala aan risico’s”, beklemtoonde Fatih Birol, directeur van het International Energy Agency, in een commentaar op het rapport.

“De snel veranderende economische en handelssituatie betekenen dat sommige investeerders een afwachtende houding aannemen ten aanzien van de goedkeuring van nieuwe energieprojecten, maar op de meeste gebieden hebben we nog geen significante gevolgen voor bestaande projecten gezien”, gaf Birol nog aan.

Elektriciteit leidt

Het rapport merkt op dat de investeringstrends in de sector duidelijk wijzen op het begin van het elektrotijdperk, met een snelle stijging van de vraag vanuit de industrie, koeling, elektrische mobiliteit, datacenters en kunstmatige intelligentie. Tien jaar geleden lagen de investeringen in fossiele brandstoffen 30 procent hoger dan in de opwekking van elektriciteit, netwerken en opslag. Dit jaar echter zullen de investeringen in elektriciteit – 1,5 biljoen dollar – naar verwachting zo’n 50 procent hoger liggen dan het totale bedrag dat wordt uitgegeven aan de marktintroductie van olie, aardgas en steenkool.

In april wees een ander rapport van het International Energy Agency eveneens op de groeiende vraag naar elektriciteit wereldwijd, gedreven door de snelle uitrol van artificiële intelligentie en datacenters. Destijds stelde het agentschap dat het elektriciteitsverbruik van datacenters die gebruikmaken van artificiële intelligentie tegen 2030 naar verwachting een verdubbeling zal kennen tot 945 terawattuur, wat nieuwe uitdagingen creëert voor de energiezekerheid en de doelstellingen voor de uitstoot van koolstofdioxide. Er werd aan toegevoegd dat het elektriciteitsverbruik van datacenters sinds 2019 jaarlijks met 12 procent is gestegen en inmiddels 1,5 procent van de wereldwijde consumptie van elektriciteit vertegenwoordigt.

Volgens het rapport zijn de uitgaven aan uitstootarme energieopwekking de voorbije vijf jaar bijna verdubbeld. Dat is vooral te danken aan de verdere doorbraak van zonnekracht. Het agentschap voorspelde dat de investeringen in zonnekracht, zowel op grote schaal als op daken, naar verwachting dit jaar een niveau van 450 miljard dollar zullen bedragen. Daarmee tekent deze sector voor de grootste investeringspost in de wereldwijde energie-investeringen.

“Door de felle concurrentie tussen de leveranciers en de extreem lage kosten worden geïmporteerde zonnepanelen, vaak gecombineerd met batterijen, een belangrijke drijfveer voor energie-investeringen in veel opkomende naties en ontwikkelingslanden”,  gaf het bureau nog aan. De investeringen in batterijopslag nemen ook snel toe en bereiken dit jaar een niveau van meer dan 65 miljard dollar.

In het rapport wordt verder opgemerkt dat de kapitaalstromen naar kernenergie de voorbije vijf jaar eveneens met 50 procent zijn gegroeid en naar verwachting dit jaar rond de 75 miljard dollar zullen bedragen. De Verenigde Staten en het Midden-Oosten vertegenwoordigden verder bijna de helft van de toename van de definitieve investeringsbeslissingen voor aardgas. Als de investeringen in de opvang en opslag van koolstofdioxide volgens plan verlopen, zullen volgens de studie de uitgaven in deze sector tegen 2027 meer dan vertienvoudigen ten opzichte van het huidige niveau.

Projecten voor brandstoffen met lage emissies zijn echter bijzonder gevoelig voor beleidsmatige onzekerheid. “Sommige waterstofprojecten zijn de voorbije twaalf maanden geannuleerd of uitgesteld, maar er is nog steeds een pijplijn van goedgekeurde projecten die in 2025 ongeveer 8 miljard dollar aan investeringen vereisen. Dat betekent bijna een verdubbeling tegenover het niveau van vorig jaar.

Elektriciteitsnetten

In het rapport wordt verder opgemerkt dat de investeringen in elektriciteitsnetten – die inmiddels een niveau van 400 miljard dollar per jaar hebben bereikt – geen gelijke tred houden met de uitgaven voor opwekking en elektrificatie. “Om de elektriciteitszekerheid te handhaven, zouden de investeringen in de netten tegen het begin van het volgende decennium gelijk moeten zijn aan de uitgaven voor opwekking van elektriciteit”, voert het agentschap aan. “Dit wordt echter belemmerd door lange vergunningsprocedures en krappe toeleveringsketens voor transformatoren en kabels.”

Het rapport meldde verder dat lagere olieprijzen en verwachtingen rond de vraag wellicht zullen leiden tot de eerste daling van de investeringen in de upstream oliesector sinds de covid-crisis in 2020 wereldwijd toesloeg. “De verwachte daling van 6 procent wordt vooral veroorzaakt door een scherpe inkrimping van de uitgaven aan Amerikaanse schalie-olie”, voert het agentschap aan.

“De investeringen in nieuwe installaties voor vloeibaar aardgas (LNG) vertonen daarentegen een sterke opwaartse trend, aangezien nieuwe projecten in de Verenigde Staten, Qatar, Canada en elders zich voorbereiden op een ingebruikname. De markt voor vloeibaar gas zal volgens het rapport tussen 2026 en 2028 de grootste capaciteitsgroei in zijn geschiedenis kennen..

Volgens het agentschap blijven de bestedingspatronen in de energiesector wereldwijd bijzonder ongelijkmatig. Veel ontwikkelingslanden, vooral in Afrika, zouden moeite ervaren om kapitaal voor energie-infrastructuur te mobiliseren. Het rapport voegde eraan toe dat Afrika slechts 2 procent van de wereldwijde investeringen in duurzame energie voor zijn rekening neemt, ondanks het feit dat het continent 20 procent van de wereldbevolking vertegenwoordigt.

“Om de financieringskloof in Afrikaanse landen en andere opkomende naties en ontwikkelingslanden te dichten, moet de internationale publieke financiering worden opgeschaald en strategisch worden ingezet om grotere hoeveelheden privaat kapitaal aan te trekken”, waarschuwt het agentschap.

Het agentschap merkt daarbij wel op dat de trends in energie-investeringen in India en Brazilië bij de opkomende naties en ontwikkelingslanden opvallen. “Het mobiliseren van internationale financiering voor investeringen in duurzame energie in opkomende naties en ontwikkelingslanden zal moeten worden gecombineerd met de ontwikkeling van binnenlandse kapitaalmarkten”, waarschuwt het agentschap.

China is met ruime marge wereldwijd de grootste investeerder in energie. Tien jaar geleden had het land in de wereldwijde investeringen in duurzame energie een aandeel van 25 procent, maar dat is inmiddels tot bijna 33 procent opgelopen.

Meer over dit onderwerp:

• Uitbreiding kernenergie kan Europa economische meerwaarde opleveren
• Meta rekent volgende twintig jaar op leveringen kernenergie
• Utrecht is eerste Europese stad met vehicle-to-grid deelautoservice
• Wereldwijd trustfonds moet ontginning zeldzame mineralen energiesector steunen
• China kan Verenigde Staten vervangen in internationale energie-projecten
• Indische elektriciteitssector bouwt afhankelijkheid van steenkool verder af
• Hernieuwbare energie helpt Europese elektriciteitsprijzen dalen
• Amerikaanse begrotingswet zou verdere doorbraak zonnekracht blokkeren
• Sunnova Energy moet ruim helft van zijn medewerkers ontslaan
• Zonnekracht met batterijen kan meerderheid Japanse elektriciteitsbehoefte dekken

In Frankrijk groeit de beweging om de lage-emissiezones, die tijdens de eerste ambtstermijn van president Emmanuel Macron werd ingevoerd om de vervuiling in steden te verminderen, weer af te schaffen. Ook de Franse Nationale Vergadering heeft zich nu achter de afschaffing van de zones geschaard. De maatregel kreeg steeds meer kritiek. De lage-emissiezones troffen immers vooral burgers die zich niet konden veroorloven een milieuvriendelijker voertuig te kopen.

De motie voor de afschaffing van de lage-emissiezones werd ingediend door Pierre Meurin, een parlementslid van de extreemrechtse Rassemblement National en werd door enkele organisaties voor automobilisten gesteund. Uiteindelijk beslisten 98 parlementsleden om de motie van Meurin te steunen. Er werden 51 tegenstemmen geteld. Ook enkele parlementsleden van de partij van Emmanuel Macron schaarden zich achter de motie.

De beslissing om de lage-emissiezones af te schaffen was ook een persoonlijke overwinning voor schrijver Alexandre Jardin, die de beweging Les #Gueux had opgericht en betoogde dat ecologie een sport voor de rijken is geworden. Hij wees er daarbij op dat een aantal onthoudingen wellicht vooral was ingegeven door het feit dat de betrokken parlementsleden vreesden voor een confrontatie met hun achterban indien ze tegen de afschaffing zouden hebben gestemd.

De lage-emissiezones werden in 2019 ingevoerd in vijftien van de meest vervuilde steden van Frankrijk. Begin dit jaar volgde een uitbreiding naar elk stedelijk gebied met meer dan 150.000 inwoners. De lage-emissiezones werden daardoor verboden gebied voor wagens die voor 1997 werden geregistreerd. Andere wagens hebben een sticker met het opschrift Crit’Air nodig om in de lage-emissiezones te mogen rijden. De zwaarste beperkingen zijn in de meest vervuilde steden, Parijs en Lyon, opgelegd, maar ook Montpellier en Grenoble.

Wapen tegen Macron

De lage-emissiezones zijn in Frankrijk een wapen geworden voor de tegenstanders van president Macron. Tijdens de presidentiële verkiezingscampagnes van 2022 had Marine Le Pen, de kandidate voor het extreemrechtse Rassemblement National, de maatregel veroordeeld. Haar communistische tegenhanger had gewaarschuwd dat het initiatief voor een sociale bom zou zorgen.

Laurent Wauquiez, leider van Les Républicains in het Franse parlement, benadrukte dat de afschaffing van de lage-emissiezones de Franse burgers van een verstikkende en bestraffende ecologie zou bevrijden. Clémence Guetté, vertegenwoordiger van het uiterst linkse La France Insoumise, wees erop dat een duurzaam beleid niet op de rug van de arbeidersklasse mocht worden opgelegd.

De Franse regering probeerde de goedkeuring van de motie nog te voorkomen door een aantal beperkingen te versoepelen. De zones in Parijs en Lyon zouden echter wel worden behouden. Agnès Pannier-Runacher, minister voor duurzame transitie, wees er daarbij op dat luchtvervuiling in Frankrijk de oorzaak is van bijna 40.000 vroegtijdige sterfgevallen per jaar en beklemtoonde dat de lage-emissiezones hebben geholpen om die tol te verlagen. Het amendement werd echter met een ruime meerderheid verworpen.

Les Écologistes en de Parti Socialiste stemden voor het behoud van de lage-emissiezones. Volgens Anne Souyris, parlementslid van Les Écologistes, waarschuwde dat de afschaffing honderdduizenden mensen het leven zouden kosten. Gérard Leseul, vertegenwoordiger van Le Parti Socialiste, betoogde dat de stemming een negatief signaal afgaf, aangezien de nadruk op de noodzakelijke vermindering van de luchtvervuiling werd weggenomen.

De afschaffing van de lage-emissiezones zal naar verwachting door de Franse Senaat worden goedgekeurd, maar moet vervolgens nog in een breder wetsvoorstel in de Nationale Vergadering worden gestemd. Vervolgens moet de afschaffing ook nog worden goedgekeurd door de Franse Constitutionele Raad, wat echter niet gegarandeerd is.

Er zal dit jaar wereldwijd 2 miljoen ton duurzame vliegtuigbrandstof worden geproduceerd. Dat heeft Willie Walsh, directeur-generaal van de International Air Transport Association (Iata) aangekondigd. Walsh wees er daarbij nog op dat het succes van programma’s voor de reductie van koolstofdioxide voor de internationale luchtvaart cruciaal is. Er zijn volgens hem bovendien voldoende overheidsmaatregelen nodig om de inspanningen voor een decarbonisatie te realiseren.

Met een verwacht volume van 2 miljoen ton zal de productie van duurzame vliegtuigbrandstof volgens Walsh dit jaar een verdubbeling laten optekenen tegenover vorig jaar. Maar tegelijkertijd wees hij erop dat een voorraad van 2 miljoen ton dit jaar slechts 0,7 procent van het totale brandstofverbruik door de luchtvaart zal uitmaken.

Het gebruik van duurzame vliegtuigbrandstoffen is de voorbije jaren steeds prominenter geworden, aangezien de meeste landen doelstellingen hebben vastgesteld om een klimaatneutrale status te bereiken. “Hoewel het bemoedigend is dat de productie van duurzame vliegtuigbrandstoffen een verdubbeling zal kennen, blijft het aandeel van de sector in het totale brandstofverbruik van de luchtvaart nog altijd bijzonder beperkt”, waarschuwde Walsh.

“Maar zelfs dat relatief kleine aandeel zal wereldwijd 4,4 miljard dollar aan de brandstofrekening van de vliegtuigmaatschappijen toevoegen”, gaf Walsh nog aan. “Het tempo van de vooruitgang bij het opvoeren van de productie en het behalen van efficiëntie om kosten te verlagen, moet dan ook worden versneld.”

Corsia

Walsh stelde verder dat voldoende overheidsmaatregelen, waaronder de implementatie van een efficiënt beleid, nodig zullen zijn om de verhoopte emissiereducties te kunnen realiseren. Hij voegde eraan toe dat het succes van het Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation (Corsia) cruciaal is voor het compenseren van de uitstoot van broeikasgassen in de luchtvaartsector.

In het kader van Corsia, een initiatief van de International Civil Aviation Organization, moeten vliegtuigexploitanten emissie-paketten kopen en annuleren om de toename van de uitstoot van koolstofdioxide te compenseren. “Het bevorderen van de productie van duurzame vliegtuigbrandstoffen vereist een toename van de productie van hernieuwbare energie”, benadrukte de Iata. “Die vormt immers de basis voor de winning van de duurzame vliegtuigbrandstoffen. Daarnaast moet ook het beleid ervoor zorgen dat de duurzame brandstoffen een passend deel van de productie van hernieuwbare energie krijgt toegewezen.”

De grootste voorraden duurzame brandstoffen worden momenteel naar Europa gekanaliseerd. De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk maken sinds het begin van dit jaar een gedeeltelijk gebruik van duurzame brandstoffen in de luchtvaart verplicht. “Onacceptabel genoeg zijn de kosten van deze duurzame vliegtuigbrandstoffen voor luchtvaartmaatschappijen in Europa inmiddels verdubbeld”, beklemtoont de Iata. “Dat heeft te maken met de nalevingskosten die de producenten en leveranciers in rekening brengen.”

Verwacht wordt dat de Europese regelgeving de vliegtuigmaatschappijen zal verplichten om dit jaar 1 miljoen ton duurzame vliegtuigbrandstoffen aan te kopen. “Tegen de huidige marktprijzen zal die aankoop de vliegtuigmaatschappijen 1,2 miljard dollar kosten”, verduidelijkt de Iata. “De nalevingskosten zullen naar schatting echter nog eens 1,7 miljard dollar extra uitgaven bovenop de marktprijzen vergen. Met dat bedrag had de sector de uitstoot van koolstofdioxide nog eens met 3,5 miljoen ton kunnen verminderen. In plaats van het gebruik van duurzame brandstoffen te bevorderen, hebben de Europese mandaten het product echtet vijf keer duurder gemaakt dan conventionele vliegtuigbrandstof.”

“Dit benadrukt het probleem met de implementatie van mandaten voordat er voldoende marktomstandigheden zijn gecreëerd en voordat er waarborgen zijn getroffen tegen de introductie van onredelijke marktpraktijken die de kosten van de decarbonisatie opdrijven”, betoogt Walsh. “Het verhogen van de kosten van de energietransitie, die nu al worden geschat op maar liefst 4,7 biljoen dollar, mag niet het doel of resultaat van het decarbonisatiebeleid zijn. Europa moet beseffen dat haar aanpak niet werkt en dient een andere oplossing te vinden.”

Meer over dit onderwerp:

• Europees beleid duurzame vliegtuigbrandstoffen bekritiseerd
• Europa blijft achter beleid duurzame vliegtuigbrandstof staan
• Tevredenheid over Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen neemt af
• Luchtvaart wordt met belangrijke uitdagingen geconfronteerd
• Howmet moet productie onderdelen vliegtuigmotoren opvoeren
• Braziliaanse vliegtuigmaatschappij Azul wil ontslagen beperken
• FAA laat Boeing verder toe zelf veiligheidsinspecties uit te voeren
• Amerikaanse regering wil vervolging Boeing wegens criminele fraude stoppen
• Verenigde Staten stoppen verkoop motoren aan Chinese vliegtuigbouwer Comac
• Boeing hoopt productie B737 Max snel te kunnen opvoeren

In de energiesector wordt de bouw van kerncentrales met het hoogste investeringsrisico geconfronteerd. Zonnekracht gaat daarentegen met de kleinste risico’s gepaard. Dat blijkt uit een onderzoek van wetenschappers aan het Institute for Global Sustainability van de Boston University, gebaseerd op een analyse van 662 projecten in 83 landen. De projecten werden tussen 1936 en 2024 uitgevoerd en vergden een totale investering van 1.358 miljard dollar.

Het onderzoek wees uit dat infrastructuurprojecten in de energiesector in meer dan 60 procent van de gevallen de geplande bouwkosten overtroffen. Verder werd vastgesteld dat de aanleg bovendien gemiddeld 40 procent langer duurt dan gepland. Er is daarbij sprake van een gemiddelde vertraging van ongeveer twee jaar.

Kerncentrales kenden de hoogste kostenoverschrijdingen en vertragingen. De bouwkosten overtroffen de ramingen met gemiddeld 102,5 procent. Dat kwam overeen met een meerkost van gemiddeld 1,56 miljard dollar. Waterkracht stond op een tweede plaats met een overschrijding van 36,7 procent, gevolgd door geothermische energie (20,7 procent).

Verder in de rangschikking volgen koofstofdioxide (14,9 procent), bio-energie (10,7 procent), waterstof (6,4 procent) en windenergie (5,2 procent). De kleinste overschrijdingen werden opgetekend bij zonnekracht en transmissie-infrastructuur, waar gemiddeld met een meerkost van respectievelijk 2,2 procent en 3,6 procent rekening zou moeten worden gehouden.

Daarnaast bracht het onderzoek aan het licht dat bij de verschillende technologieën ook variaties in de bouwvertragingen moesten worden gemeld. Ook hier zorgde kernenergie, met een gemiddelde vertraging van 35 maanden, voor de grootste uitdagingen, gevolgd door waterkracht (27 maanden) en geothermische projecten (11 maanden). Ook hier liet de bouw van photovoltaïsche installaties de beste prestaties optekenen. Vele projecten konden zelfs voor de geplande einddatum worden opgeleverd. Bij vertragingen was er slechts sprake van een gemiddelde van één maand.

Kleinere projecten

De studie concludeerde dat projecten met een capaciteit van meer dan 1.561 megawatt te maken hebben met aanzienlijk hogere risico’s op kostenstijgingen, terwijl kleinere, modulaire projecten rond hernieuwbare energie de financiële risico’s kunnen verlagen en de prognoses kunnen verbeteren. Zodra de bouwvertragingen de grens van 87,5 procent overschreden, moest volgens het rapport met een sterke kostenstijging rekening worden gehouden.

“De studie toont duidelijk dat uitstootarme energiebronnen zoals windenergie en zonnekracht niet alleen een enorme meerwaarde bieden voor het klimaat en de energiezekerheid, maar ook financiële voordelen, zoals minder bouwrisico’s en een kleinere kans op vertragingen, opleveren”, geeft onderzoeksleider Benjamin Sovacool, professor milieukunde en directeur van het Institute for Global Sustainability, aan. “Het is verder bewijs dat dergelijke technologieën een scala aan onderschatte en ondergewaardeerde maatschappelijke en economische waarde hebben.”

“Het is belangrijk om een inzicht te verwerven in de oorzaken van de budgetovertredingen en vertragingen bij de realisatie van energieprojecten en de tijdstippen waarop dat omslagpunt optreedt”, beklemtonen de onderzoekers nog. “Opvallend daarbij zijn de schaalnadelen van een aantal grote projecten, waarbij ontwikkelingen met een capaciteit van meer dan 1.561 megawatt een aanzienlijk hoger risico op kostenstijgingen laten zien. Dit suggereert dat de aanpak van grootschalige energie-infrastructuurplanning mogelijk moet worden heroverwogen, vooral nu miljarden dollars worden geïnvesteerd in wereldwijde inspanningen om de uitstoot van koolstofdioxide te verminderen.”

Meer over dit onderwerp:

• Donald Trump wil meer investeren in kernenergie
• Zweden keurt investeringen in nieuwe kernreactoren goed