Europese chemiebedrijven hebben plannen opgesteld om steeds grotere hoeveelheden pesticiden te exporteren die binnen de Europese Unie als te gevaarlijk voor gebruik zijn bestempeld. Dat blijkt uit een rapport van de Zwitserse organisatie Public Eye en Unearthed, de onderzoeksredactie van Greenpeace.

Uit officiële cijfers blijkt dat de geplande export van verboden pesticiden uit de Europese Unie vorig jaar een niveau van 122.000 ton heeft bereikt, tegenover 81.600 ton zeven jaar geleden. Hoewel deze cijfers niet de definitieve verschepingen tonen, gelden ze als de meest betrouwbare indicator van de handel in verboden bestrijdingsmiddelen.

Volgens Angeliki Lysimachou, toxicoloog bij Pesticide Action Network Europe, geeft de Europese Commissie toe aan industriële belangen door de handel te laten toenemen in plaats van stop te zetten. “Elke extra vertraging is niet alleen nalatigheid, maar ook een verraad aan de rechten van de mens en het leefmilieu.”

De Europese Unie nam de voorbije jaren wereldwijd het voortouw in de strijd tegen schadelijke landbouwchemicaliën, vanwege de risico’s voor de gezondheid en de natuur, zoals verminderde vruchtbaarheid en sterfte onder bijen. “Toch blijven verboden stoffen, waaronder het herbicide glufosinaat en het fungicide mancozeb, bestemd voor de export”, werpen de onderzoekers op.

“In 2020 beloofde de Europese Commissie dat gevaarlijke chemicaliën die in de Europese Commissie verboden zijn, ook niet meer voor export geproduceerd zouden worden. Vijf jaar later blijkt uit documenten dat de exportvolumes juist zijn toegenomen. Dat komt deels doordat de lijst van verboden stoffen langer is geworden.

Duitsland voerde vorig jaar de lijst van exporterende landen aan, gevolgd door België, Spanje, Nederland en Bulgarije. België sloot zich onlangs aan bij Frankrijk in een verbod op de praktijk, al blijven Franse bedrijven door een juridische maas nog exporteren. Frankrijk stond datzelfde jaar op de zevende plaats van de exporteurs. “De pesticiden gaan grotendeels naar landen met lage en middelmatige inkomens, al waren de Verenigde Staten de grootste individuele afnemer”, geven de onderzoekers aan. “Sommige schadelijke stoffen kunnen door voedsel dan ook weer in de Europese Unie belanden.”

Eerder al werden berichten opgemerkt over de uitvoer van pesticiden van de Europese Unie naar Brazilië en Costa Rica. Daar zouden bewoners gezondheidsklachten hebben gekregen na het besproeien van plantages met suikerriet, bananen en ananas.

Een woordvoerder van de Europese Commissie benadrukte dat de bescherming van de mens en het leefmilieu, binnen en buiten de Europese Unie, voorop staat. De Europese Commissie startte twee jaar geleden een publieke consultatie en een studie, waarvan de resultaten naar eigen zeggen tot mogelijke vervolgstappen zouden kunnen leiden.”

Volgens Lis Cunha, campagnevoerder van Greenpeace-campagnevoerder, is de toename verwerpelijk en hypocriet. Cunha riep de Europese Commissie op het beloofde exportverbod daadwerkelijk in te voeren. “Het is schandalig dat de winsten van de Europese chemische industrie zwaarder wegen dan de gezondheid en het leefmilieu van mensen in armere landen”, zei ze.

In een reactie op de studie merkte het Duitse chemieconcern Bayer op dat zijn producten bij een correct gebruik veilig zijn. Ook het Zwitserse Syngenta voerde aan dat al zijn export voldoet aan de regels van de Europese Unie voldoet en dat landbouwers in de landen van import een training krijgen in de omgang met deze producten.

De wereldwijde opwekking van nucleaire energie steeg naar het hoogste niveau in de geschiedenis, maar het aandeel van de sector in de energiemix blijft dalen. Dat blijkt uit een rapport van de World Nuclear Industry. Kerncentrales hebben vorig jaar wereldwijd een recordhoeveelheid elektriciteit van 2.677 terawattuur geproduceerd. Daarmee werd het vorige record van 2.663 terawattuur in 2006 overtroffen.

“De bijdrage van de nucleaire sector aan de mondiale energietransitie blijft marginaal”, benadrukte de Franse nucleaire consultant Mycle Schneider, auteur van het rapport. De nucleaire productie nam vorig jaar met 2,9 procent toe, tegenover een groei met 2,2 procent het jaar voordien. Daarmee werd een historische mijlpaal bereikt, maar volgens Schneider is er weinig reden tot optimisme. “De kloof tussen het publieke narratief en de industriële realiteit blijft zeer zorgwekkend”, stipte de consultant aan.

Schneider wijst erop dat het oude record uit 2006 vorig jaar slechts met 14 terawattuur werd overtroffen. Dat is ongeveer gelijk aan de capaciteit van één grote reactor of de elektriciteitsproductie van de Britse offshore windsector tijdens het laatste kwartaal van vorig jaar.

“Terwijl de nucleaire sector een record viert, voltrekt zich elders een razendsnelle transformatie van het mondiale energiesysteem”, werpt de consultant op. “In vergelijking daarmee is dit nucleaire record onbeduidend. Vooral zonnekracht en de opslag van energie domineerden het voorbije jaar. De kosten van batterijopslag daalden met 40 procent, wat tot een explosieve groei in capaciteit heeft geleid.” Ondanks de productiestijging zakte het aandeel van kernenergie in de mondiale elektriciteitsmix verder naar 9 procent. Dat is het laagste niveau in veertig jaar. In 1996 werd een niveau van 17,5 procent opgetekend. 

Tussen januari 2024 en juni 2025 werden wereldwijd acht nieuwe reactoren in gebruik genomen en vier eenheden gesloten. Hierdoor werd wereldwijd een totale nucleaire capaciteit van ongeveer 378 gigawatt bereikt. Sinds 2005 werden wereldwijd 104 reactoren opgestart en 101 eenheden stilgelegd. Buiten China nam het aantal operationele reactoren met 48 exemplaren af.

Eind juni 2025 waren er 63 reactoren – met een gezamenlijke capaciteit van 60 gigawatt – in aanbouw, verspreid over elf landen. Meer dan de helft van de wereldwijde nucleaire werven is in China gesitueerd. In Noord-Amerika en Zuid-Amerika zijn geen nieuwe projecten gestart. De grootste bedrijven in de sector zijn het Russische Rosatom, het Franse Electricité de France (EDG) en de China National Nuclear Corporation.

Volgens het rapport kampen bouwprojecten in minstens zes landen met aanzienlijke vertragingen, vaak van meerdere jaren. In totaal zouden bij tweeëntwintig tot zesentwintig projecten vertragingen zijn geregistreerd. Minstens veertien werven zouden te maken hebben met oplopende vertragingen. De gemiddelde leeftijd van de operationele reactoren steeg van 32 jaar naar 32,4 jaar, waarbij tweederde van de sites al langer dan 31 jaar operationeel is Wereldwijd zijn 218 kerncentrales gesloten, maar slechts 23 sites volledig ontmanteld.

Kleine modulaire reactoren

De opstart van kleine modulaire reactoren (SMR’s) – vaak genoemd als de oplossing van de nucleaire sector – blijft voorlopig nog altijd toekomstmuziek. Alleen in de Verenigde Staten vertoeft de uitbouw van de concept al in een fase waar het ontwerp aan een evaluatie voor goedkeuring wordt onderworpen. Europese startups zoals Newcleo en Naarea kampen ondertussen met ernstige financiële problemen.

De vergelijking met hernieuwbare bronnen valt voor kernenergie ongunstig uit. In 2024 werd wereldwijd 728 miljard dollar geïnvesteerd in niet-hydraulische hernieuwbare energie. Dat is 21 keer meer dan in kernenergie werd geïnvesteerd. De capaciteit van zonnekracht en windenergie groeide met respectievelijk 32 procent en 11 procent. Dat leverde 565 gigawatt aan nieuwe installaties op. Dat is meer dan honderd keer de 5,4 gigawatt netto capaciteit die door kernenergie werd toegevoegd. Zonnekracht en windenergie leverden vorig jaar wereldwijd samen 70 procent meer elektriciteit dan kerncentrales. “

In het rapport wordt opgemerkt dat hernieuwbare bronnen een aantal belangrijke voordelen bieden. Deze technologieën veroorzaken lagere kosten en kunnen gemakkelijker worden ontwikkeld en uitgebouwd. “Opslag van energie heeft daarbij een kantelpunt bereikt”, wordt er aangevoerd. De technologie is nu goedkoop en efficiënt genoeg om op grote schaal te worden toegepast. Bovendien kan een opkomst worden opgetekend van de gedecentraliseerde en lokale productie en opslag van energie, die de gebruikers onafhankelijker maakt van het centrale net.”

Ook in landen met een lager inkomen kan een snelle groei van duurzame energiebronnen worden verwacht. Deze landen kunnen investeringen in oudere en duurdere energie-infrastructuur overslaan en meteen de nieuwste technologieën adopteren. In dit geval slaan zij het traditionele pad van grootschalige fossiele centrales over en zetten zij direct in op goedkope zonnekracht, windenergie en batterijen.

Meer over dit onderwerp:

• Japan wil elektriciteitsproductie opvoeren met drijvende windturbines
• Trump mag bouw offshore windpark voor kust Rhode Island niet blokkeren
• Global Energy Alliance for People and Planet kondigt nieuw vijfjarenplan aan
• British Petroleum (BP) schrapt bouw fabriek voor biobrandstoffen in Rotterdam
• Misleidende claims remmen verdere doorbraak zonnekracht af
• Southern California Edison recupereert 2 miljard dollar verliezen van natuurrampen
• De Haisla in Canada eerste inheemse eigenaar vloeibaar gas ter wereld
• Irak krijgt geen Amerikaanse toestemming om Turkmeens gas te importeren
• Newmont verkoopt volledige belang in Orla voor 439 miljoen dollar
• Trump wil subsidies voor hernieuwbare energie in dorpen in Alaska blokkeren

Er is duidelijk sprake van een toename van vijandige of onvriendelijke activiteiten in de ruimte. Vooral Rusland is een bron van de dreigingen. Dat heeft Vincent Chusseau, topman van het Franse Space Command, in een gesprek met het persbureau Reuters gezegd. Daarmee sluit Frankrijk zich aan bij een groeiende groep van westerse landen die openlijk alarm slaan over een snel groeiende veiligheidsdreiging.

“Sinds de aanval van Rusland op Oekraïne in 2022 kan er een duidelijke toename in vijandige activiteiten”, betoogt generaal-majoor Vincent Chusseau. Volgens hem zetten tegenstanders, vooral Rusland, steeds meer diverse methoden – variërend van het verstoren van signalen en laseracties tot cyberaanvallen, die inmiddels gemeengoed zijn geworden – in om satellieten te verstoren.

“Het conflict in Oekraïne toont aan dat de ruimte inmiddels een volwaardig operationeel domein is geworden”, verklaarde Chusseau. Frankrijk, de grootste publieke investeerder in ruimtevaart binnen Europa, beschuldigde Moskou in 2018 al van pogingen van spionage vanuit de ruimte. Toen zou een Russische satelliet heimelijk een Frans-Italiaanse militaire satelliet hebben benaderd. Sindsdien zijn echter geen details over verdachte manoeuvres naar buiten gebracht.

Rusland ontkent de aantijgingen. Daar wordt opgemerkt dat het westen een hybride oorlog – propaganda, cyberaanvallen en inlichtingenoperaties – tegen Rusland voert. Rusland ontkent ook de Amerikaanse beschuldigingen satellietwapens in een baan om de aarde te hebben gebracht.

Ook China – na de Verenigde Staten de grootste investeerder in ruimtevaart – ontwikkelt in hoog tempo nieuwe capaciteiten. “Elke dag moet een duizelingwekkende vooruitgang worden geregistreerd”, benadrukte Chusseau. “Er komen steeds meer satellieten voor nieuwe constellaties en telkens opnieuw worden we geconfronteerd met methoden die verder gaan dan wat we tot nu toe kenden.”

De Verenigde Staten, Canada en het Verenigd Koninkrijk waarschuwen eveneens publiekelijk voor de groeiende dreiging. Satellieten zijn cruciaal voor zowel de economische activiteit – van bankwezen tot energienetwerken – als voor defensie-doeleinden. “Deze economische en militaire afhankelijkheid van de ruimte komt steeds meer onder druk te staan,” zei de Britse generaal-majoor Paul Tedman recent. Ook volgens hem groeit de dreiging in omvang, verfijning en snelheid.

Het hoofd van de Canadese militaire ruimtevaart beklemtoonde dat er inmiddels meer dan tweehonderd antisatelliet-wapens in een baan om de aarde operationeel zijn. Westerse landen reageren door hun eigen ruimtecapaciteit uit te breiden. Onder meer Duitsland kondigde plannen aan voor een nieuwe satellietconstellatie die in 2029 operationeel moet zijn.

Frankrijk legt de nadruk op een versterking van de veerkracht van zijn satellietnetwerken, vooral in de snelgroeiende markt van constellaties in een lage baan rond de aarde, gedreven door de opmars van Starlink van Elon Musk. Frankrijk vergrootte recent zijn aandeel in Eutelsat, eigenaar van het netwerk OneWeb, dat met Starlink moet concurreren.

Hoewel Frankrijk en zijn bondgenoten zelden openlijk praten over offensieve capaciteiten, betoogde Chusseau op dat vlak een versnelling te willen doordrukken. “We moeten de activiteit niet alleen zien en begrijpen, maar ook zelf handelen”, beklemtoonde hij. Frankrijk werkt aan demonstratie-satellieten die in de ruimte moeten patrouilleren en tegenstanders monitoren. “Het doel is tevens om de activiteiten van tegenstanders te verstoren”, voerde het Franse Space Command aan.

Steden en gemeenschappen die grote evenementen met vrouwensport organiseren, profiteren van brede voordelen. De initiatieven vormen een stimulans voor het toerisme, zorgen voor economische groei en hebben een positief effect op het gebied van gendergelijkheid. Dat blijkt uit onderzoek van wetenschappers aan de University of South Australia, gebaseerd op de percepties die in Australische gaststeden tijdens het wereldkampioenschap voetbal voor vrouwen in 2023 werden geregistreerd.

Nu vrouwensportevenementen wereldwijd meer aandacht krijgen, wijzen experts van de University of South Australia op de sociale impact die zulke competities hebben op gastgemeenschappen. Het wereldkampioenschap voetbal voor vrouwen in Australië trok recordaantallen bezoekers en kijkers en genereerde een economische impact van 1,32 miljard Australische dollar. De halve finale tussen Australië en Engeland schreef geschiedenis met 11,2 miljoen televisiekijkers, het grootste televisiepubliek in de Australische geschiedenis. Ook in Spanje en het Verenigd Koninkrijk werden records gebroken.

“De steun van de lokale bevolking werd niet alleen ingegeven door de gebruikelijke economische of sportieve baten”, werpen de onderzoekers Jessica Mei Pung, Sunny Son en Craig Lee op. “We zagen dat steun vooral voortkwam uit de promotie van vrouwensport, het bevorderen van gendergelijkheid en het versterken van het imago van Australië”.

“Dit toont dat evenementen met vrouwensport krachtige instrumenten kunnen zijn voor sociale vooruitgang, naast de erkende toeristische en economische voordelen. Toch bleven ook de traditionele baten meetellen. Bewoners gaven aan dat zulke evenementen werkgelegenheid, investeringen, stedelijke vernieuwing en gemeenschapsgevoel stimuleren.”

Volgens de wetenschappers kampen vrouwensportevenementen nog steeds met de perceptie dat zij minder belangrijk zijn dan mannelijke competities. Het meeste academisch onderzoek richt zich bovendien op toernooien zoals het wereldkampioen voetbal voor mannen of de Olympische Spelen. “Hoewel de aandacht voor gendergelijkheid wereldwijd groeit, is er nog weinig onderzoek naar de impact van vrouwensportevenementen”, werpt Mei Pung daarbij op.

De onderzoekers benadrukken dat overheden en organisatoren grote vrouwensportevenementen structureel zouden moeten opnemen in hun strategieën. “Sport brengt mensen samen en versterkt het gemeenschapsgevoel”, benadrukt Pung. “Investeren in vrouwensportevenementen draagt bij aan een ambitieus beeld van het gastland of de gaststad, waarin stigma’s verdwijnen en vrouwen worden versterkt.”

De Duitse autobouwer Porsche heeft aangekondigd zijn plannen voor de uitrol van elektrische voertuigen terug te schroeven. De sportwagenfabrikant wijst op afnemende vraag, de druk op de Chinese markt en hogere Amerikaanse invoerheffingen. Het besluit dwingt zowel Porsche als zijn moederbedrijf Volkswagen tot een forse verlaging van de winstverwachtingen voor het lopende jaar.

Volkswagen, de grootste autofabrikant van Europa, rekent op een financiële tegenvaller van 5,1 miljard euro. De impact volgt uit een brede herziening van het productaanbod, waarbij de introductie van bepaalde elektrische modellen wordt uitgesteld ten gunste van hybrides en auto’s met verbrandingsmotor. Voor Porsche betekent deze verschuiving naar verwachting een daling van het operationeel resultaat met maximaal 1,8 miljard euro dit jaar.

“De automarkt verandert ingrijpend”, benadrukte Oliver Blume, topman van zowel Porsche als Volkswagen. “De vraag naar exclusieve elektrische voertuigen neemt duidelijk af. We hebben strategische keuzes gemaakt en moeten die nu uitvoeren. Het wordt een lange en zware weg.”

Porsche kondigde aan de lancering van bepaalde volledig elektrische modellen uit te stellen. Een nieuwe suv-type boven de Cayenne zal bij zijn introductie geen elektrische versie hebben, maar alleen met een hybride aandrijving of een verbrandingsmotor op de markt komen. Daardoor verlaagde de sportwagenfabrikant zijn winstverwachtingen voor het lopende jaar.

Er wordt nu nog op een winstmarge van maximum amper 2 procent gerekend. Eerder was gewag gemaakt van een marge tussen 5 procent en 7 procent. De winstmarge op middellange termijn wordt herleid tot 15 procent. Eerder was er sprake van een marge tussen 15 procent en 17 procent. Volgens analisten komt Porsche daarmee in een lastig parket. “Dit zijn marges die men bij een luxemerk – zeker niet bij een succesvol merk – niet verwacht”, benadrukte Patrick Hummel, analist bij de UBS Group.

Daarnaast verlengt Porsche de productie van bestaande modellen met verbrandingsmotoren of een hybride aandrijving – waaronder de Panamera – tot ver in de jaren dertig. Blume gaf aan te hopen op meer flexibiliteit vanuit de Europese Commissie rond het doel van een volledige uitstootreductie bij nieuwe auto’s en bestelwagens vanaf het midden van het volgend decennium.

Ook de Porsche Holding, de houdstermaatschappij en grootste aandeelhouder van Volkswagen, verlaagde zijn winstverwachting. Volkswagen zelf maakt nu gewag van een winstmarge tussen 2 procent en 3 procent. Eerder was gerekend op een niveau tussen 4 procent en 5 procent.

Ondertussen lopen de gesprekken tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over een verlaging van Amerikaanse invoerheffingen van 27,5 procent naar 15 procent. Volgens Blume kan dit proces echter nog verscheidene weken duren. Volkswagen onderhandelt daarnaast met de Amerikaanse overheid over een investeringspakket dat mogelijk ook Porsche ten goede komt, al gaf Blume daarover geen details.

Iran gaat, voor het eerst in decennia, legaal papavers voor medicinale doeleinden verbouwen. Het besluit volgt op het verbod van de Taliban in buurland Afghanistan, waar de opiumproductie sinds 2022 hardhandig is teruggedrongen. De Iraanse Food & Drugs Administration waarschuwde recent dat het tekort aan grondstoffen voor pijnstillers een bedreiging vormt voor de nationale volksgezondheid. Daarom wil Iran voldoende papavers telen om in de binnenlandse behoefte te voorzien.

Afghanistan gold jarenlang als de belangrijkste leverancier van illegale opium voor Iraanse producenten van morfine en andere opioïden. Voor ingang van het verbod werd er in 2021 in Afghanistan nog ongeveer 750 ton opium geproduceerd. Dat volume zou vorig jaar tot ongeveer 200 ton zijn teruggevallen.

“Een legale teelt van papavers is op lange termijn noodzakelijk”, benadrukte Mohammad Hashemi, woordvoerder van de Iraanse geneesmiddelenautoriteit tegenover de Britse zakenkrant Financial Times. “Zonder een gecontroleerde teelt of import kunnen we problemen krijgen bij het veiligstellen van essentiële geneesmiddelen zoals morfine, codeïne en pethidine.”

Het plan heeft inmiddels de goedkeuring gekregen van de Iraanse president Masoud Pezeshkian. “Gezien de problemen die de import door de opgelegde sancties ondervindt, is besloten om op een gereguleerde binnenlandse productie te vertrouwen,” merkte Fatemeh Mohajerani, woordvoerder van de Iraanse regering, op.

Volgens deskundigen heeft Iran jaarlijks voor de farmaceutische industrie ongeveer 500 ton opium nodig. Officieel zijn medische goederen uitgezonderd van de sancties die aan het land door de Verenigde Staten zijn opgelegd, maar bankrestricties zorgen voor grote vertragingen en verstoringen in de aanvoerketen. Iran wil voor de productie de goedkeuring vragen aan de International Narcotics Control Board van de Verenigde Naties.

“De teelt van papaver past goed bij Iran, want het gewas vereist weinig irrigatie vereist”, verduidelijkte Saeed Sefatian, voormalig directeur-generaal van het Iraanse Drug Control Headquarters (DCHQ), dat in het land verantwoordelijk is voor de strijd tegen de handel in drugs. “Op die manier kan Iran in eigen behoefte voorzien, maar zijn producten ook – onder toezicht van de Verenigde Naties – exporteren. De hele wereld heeft morfine nodig.”

Sinds de Islamitische Revolutie van 1979 is de opiumproductie in Iran verboden. Voordien liet sjah Mohammad Reza Pahlavi al een decennium lang papavers verbouwen. Na het verbod groeide Iran uit tot een belangrijke doorvoerroute voor Afghaanse drugs naar West-Azië en Europa.

Drugsverslaving blijft een groot maatschappelijk probleem. In 2010 werd Iran door de Verenigde Naties als de grootste consument van opium in de wereld genoemd. Een overheidsrapport uit 2015 schatte dat in Iran 4,4 miljoen individuen regelmatig of incidenteel drugs gebruikten.

De verkoop van diamanten met tenders en veilingen is ondoorzichtig en inefficiënt en moet worden hervormd. Die veranderingen moeten ervoor zorgen dat producenten meer kunnen verdienen en de huidige prijsdaling kunnen overleven. Dat zegt Oded Mansori, oprichter van de Belgische diamanthandelaar HB Antwerp. De impact van de recente ontwikkelingen in de sector op de producenten kan volgens Mansori worden beperkt door de inefficiënties in de sector weg te nemen.

De diamantmarkt wordt momenteel geconfronteerd met een langdurige neergang. De industrie worstelt met een dalende vraag door de wereldwijde economische onzekerheid en de toenemende populariteit van artificiële diamanten. Productielanden zoals Botswana worden hard getroffen door lagere inkomsten, terwijl mijnbedrijven zoals Burgundy en Letseng – de grootste diamantmijn van Lesotho – werknemers hebben moeten ontslaan. De diamantindustrie worstelt met de diepste crisis in zijn geschiedenis.

“De mijnbedrijven vertrouwden jarenlang op tenders en veilingen, systemen die op papier efficiënt lijken, maar in de praktijk aan een casino doen denken”, beklemtoonde Mansori. “Ruwe stenen worden in ondoorzichtige markten geplaatst, waarbij het bijzonder moeilijk is om de reële waarde van de diamanten te bepalen. De waarde van een ruwe diamant is immers moeilijk vast te stellen, omdat pas na het slijpen en polijsten duidelijk wordt hoeveel de steen werkelijk waard is. Bieders gokken dus gedeeltelijk op de toekomstige waarde.

Wanneer de wereldwijde vraag afneemt, zoals de voorbije tien jaar regelmatig is gebeurd, kennen de biedingen een scherpe terugval en blijven de producenten met lagere opbrengsten achter. “Werknemers betalen daarvoor de prijs, terwijl aandeelhouders moeten toezien hoe hun activa in waarde dalen”, merkt Mansori op.

Ruwe diamanten worden doorgaans verkocht volgens een competitief biedsysteem, waarbij kopers vertrouwelijke biedingen doen op individuele stenen of partijen. Mansori stelt dat dit speculatieve model moet worden vervangen door een aanpak waarbij de inkomsten van producenten worden gekoppeld aan de uiteindelijke waarde van de gepolijste diamanten. “In plaats van te gokken op ruwe veilingen in ondoorzichtige markten, kunnen de producenten hierdoor delen in de werkelijke marktwaarde”, benadrukt hij.

HB Antwerp werkt met het mijnbedrijf Lucara Diamond in een model van winstdeling. Binnen die samenwerking koopt HB Antwerp bij Lucara stenen van minstens 10,8 karaat van de Karowe-mijn in centraal Botswana. Daarbij wordt gebruik gemaakt van prijzen die gebaseerd zijn op de geschatte gepolijste waarde van elke diamant. Lucara realiseerde tijdens de eerste zes maanden van dit jaar een omzet van 74 miljoen dollar. HB Antwerp nam 72 procent van dat bedrag voor zijn rekening, tegenover 65 procent tijdens dezelfde periode vorig jaar. Mansori stelt dat producenten tot 40 procent meer inkomsten kunnen genereren wanneer er volgens dit model wordt gehandeld.

Autofabrikanten hebben sinds de invoering van de invoerheffingen van president Donald Trump in april miljarden dollars aan extra kosten opgevangen, waardoor Amerikaanse autokopers voorlopig zijn gevrijwaard van sticker-schok. Maar de constructeurs staan steeds meer onder druk om alsnog hun prijzen te verhogen.

Volgens een aantal analisten zouden de autoprijzen na de invoering van de Amerikaanse invoerheffingen snel stijgen. Dat is echter nog niet gebeurd. De automobielindustrie zit daarmee in lijn met andere sectoren, waar vele bedrijven ervoor kiezen de extra kosten zelf te dragen in plaats van deze door te berekenen aan consumenten.

Volgens de autoshoppingsite Edmunds steeg de gemiddelde adviesprijs van nieuwe voertuigen in de Verenigde Staten van half maart tot half augustus met minder dan 1 procent. Ook dit najaar tonen autofabrikanten terughoudendheid. Bij de introductie van hun modellen voor volgend jaar werden slechts bescheiden prijsstijgingen opgemerkt.

In augustus gingen de gemiddelde prijzen volgens analist Cox Automotive met 3,3 procent omhoog. Dat is iets hoger dan vorig jaar, maar nog steeds in lijn met historische gemiddelden. Nu het er echter op lijkt dat veel van de invoertarieven een blijvend karakter hebben, groeit volgens de analisten en dealers de druk op de autofabrikanten om prijzen te verhogen.

General Motors (GM) verwacht dit jaar door de invoerheffingen met 5 miljard dollar extra kosten te worden geconfronteerd, terwijl bij Ford gewag wordt gemaakt van een verlies van 3 miljard dollar. Autofabrikanten hebben verschillende mogelijkheden om deze kosten op te vangen. Er kan voor gekozen worden de verliezen intern te absorberen, maar ook kunnen de kosten gedeeltelijk op leveranciers en dealers worden verhaald. Tenslotte kunnen ook klanten met een meerprijs worden geconfronteerd.

“De terughoudendheid van de autobouwers om klanten met de kosten van de invoerheffingen op te zadelen, weerspiegelt de realiteit dat Amerikaanse consumenten – na jarenlange prijsstijgingen bij nieuwe auto’s en tweedehands voertuigen sinds de covid-pandemie – mogelijk geen grote prijsstijgingen kunnen verdragen”, stippen de analisten aan. Volgens Cox Automotive zijn de gemiddelde transactieprijzen sinds 2019 met ongeveer 30 procent tot 49.077 dollar gestegen.

Randy Parker, chief executive van Hyundai North America, voert aan dat de Zuid-Koreaanse autofabrikant vasthoudt aan huidige prijzen om klanten niet aan concurrenten te verliezen, ondanks het feit dat de kosten van de invoerheffingen de winst in het tweede kwartaal met ongeveer 600 miljoen dollar hebben gedrukt.

Geleidelijk

Volgens consultant Warren Browne zou de invoerheffing in juni, omgerekend over alle binnenlandse en geïmporteerde voertuigen, de auto’s gemiddeld bijna 2.300 dollar duurder hebben gemaakt dan het jaar voordien. Browne verwacht dat de autofabrikanten tijdens de tweede helft van het jaar de prijzen zullen verhogen om hun winstmarges te beschermen, ook al zal dit volgens hem de vraag drukken en tot een daling van de autoverkopen in de Verenigde Staten leiden.

Kevin Roberts, directeur economische en marktinformatie bij CarGurus, voorspelt eveneens dat de autofabrikanten de prijzen geleidelijk zullen verhogen en zich meer op duurdere modellen met hogere winstmarges zullen richten.

Het vermijden van prijsstijgingen heeft de autoconstructeurs tot nu toe bescherming geboden tegen kritiek van de Amerikaanse president Donald Trump, die publiekelijk bedrijven als Walmart en Amazon.com heeft aangesproken vanwege hun plannen om tarieven door te berekenen aan consumenten.

In sommige gevallen hebben autofabrikanten de prijzen voor specifieke modellen al verhoogd. Dat geldt onder meer voor wagens die Ford in Mexico produceert of luxemerken zoals Porsche en Aston Martin. Analisten en dealers merken wel op dat autofabrikanten sommige kosten door de invoerheffingen subtiel doorberekenen zonder directe prijsstijgingen. Zo werden volgens analist Edmunds onder meer de bezorgkosten – de kosten voor het transport van de fabrikant naar de dealers – voor het lopende modeljaar met 8,5 procent tot 1.507 dollar opgevoerd. “Dat is een veel grotere stijging dan de voorbije tien jaar werd geregistreerd”, werpt Edmunds op.

Mike Manley, chief executive van de dealerketen AutoNation, zei eerder al te verwachten dat autofabrikanten competitieve prijzen voor hun topmodellen zullen behouden en geleidelijk kleine aanpassingen over hun volledige portfolio doorvoeren. Scott Kunes, operationeel directeur van de Kunes Auto Group, voegt eraan toe dat autofabrikanten willen vermijden dat ze door snelle prijsstijgingen klanten zouden verliezen. “De markt is nog steeds bijzonder competitief en marktaandeel is voor deze fabrikanten enorm belangrijk,” zegt hij. “Prijsstijgingen zullen heel geleidelijk worden doorgevoerd.”

De schade door cyberaanvallen en sabotage, vooral vanuit Rusland en China, heeft dit jaar bij Duitse bedrijven een recordniveau bereikt. Dat blijkt uit een rapport van het Duitse Bundesamt für Verfassungsschutz (BfV) en Bitkom, de Duitse federatie van digitale bedrijven, gebaseerd op een bevraging bij 1.002 Duitse ondernemingen. De kosten van dergelijke aanvallen – zoals datadiefstal, industriële spionage en sabotage – liepen vorig jaar op tot meer dan 289 miljard euro. Dat betekende een stijging met 8 procent tegenover het jaar voordien.

“Steeds vaker leidt het spoor van de cyberaanvallen naar Rusland en China”, benadrukte Sinan Selen, vicevoorzitter van het Bundesamt für Verfassungsschutz. “Buitenlandse inlichtingendiensten richten zich steeds vaker op de Duitse economie. Selen benadrukte daarbij dat de vijandige buitenlandse inlichtingendiensten steeds professioneler, agressiever en wendbaarder worden.

Volgens Selen zijn de aanvallen vanuit China vooral gericht op economische spionage om technologische voordelen te behalen, terwijl Russische aanvallen vooral bestaan uit sabotage en het verspreiden van desinformatie. Uit de enquête blijkt dat overheden verantwoordelijk werden geacht voor 28 procent van de aanvallen op bedrijven, tegenover 20 procent het jaar voordien.

Verder bleek dat 87 procent van de ondernemingen vorig jaar het slachtoffer zijn geworden van een aanval, tegenover 81 procent het jaar voordien. Daarbij gaf 46 procent van de respondenten aan het slachtoffer te zijn geworden van een aanval vanuit Rusland, tegenover 39 procent het jaar voordien. Eveneens 46 procent ervaarde vorig jaar een aanval vanuit China.

De meest efficiënte methode blijft de cyberaanval, vaak uitgevoerd met ransomware, waarvan de totale kosten een recordhoogte van 202 miljard euro hebben bereikt. Selen noemde daarbij het voorbeeld van een groep hackers, bekend als Laundry Bear of Void Blizzard, die aan de Russische regering worden gelinkt en die zich richten op Duitse politieke en economische doelwitten.

Bitkom adviseerde bedrijven om twintig procent van hun informatica-budgetten aan een bescherming tegen deze aanvallen te besteden. Ralf Wintergerst, voorzitter van Bitkom, merkte op dat het aantal aanvallen onevenredig stijgt in vergelijking met de Duitse economische groei. Hij merkte op dat de Duitse economie sinds 2023 vrijwel met een stagnatie wordt geconfronteerd. Tegelijkertijd blijkt het aantal cyberaanvallen op de Duitse bedrijven te zijn gestegen. Dit geeft aan dat cyberdreigingen niet meebewegen met de economische situatie, maar daarentegen een steeds groter probleem vormen.

Vooral fabrikanten van machines en technologiebedrijven zouden het doelwit van de aanvallen vormen. Naast Rusland en China zijn volgens Wintergerst ook Iran en Noord-Korea belangrijke bronnen van cyberaanvallen op Duitse ondernemingen. Maar ook grote georganiseerde criminele netwerken uit Duitsland zouden van de strategie gebruik maken. De onderzoekers merken nog op dat de Duitse bedrijven de voorbije jaren meer in beveiliging tegen cyberbedreigingen hebben geïnvesteerd, maar vaak onvoldoende expertise ter beschikking hebben om een efficiënte verdediging op te bouwen.

Selen merkte wel op bijzonder tevreden te zijn dat de regering van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz de rol van de inlichtingendiensten in de verdediging tegen cyberaanvallen benadrukt en versterkt.

IJsland moet opnieuw vergunningen verlenen voor de exploratie van zijn nationale olievoorraden. Een mogelijke olieproductie in het Arctisch gebied kan immers aanzienlijke economische voordelen opleveren. Dat staat in een rapport van de IJslandse Kamer van Koophandel.

In het rapport wordt geschat dat de ontdekking van zes tot twaalf miljard vaten olie in het Dreki-gebied, een offshore zone ten oosten van IJsland, een waarde tussen 50 biljoen IJslandse kronen en 100 biljoen IJslandse kronen (tussen 330 miljard euro en 660 miljard euro) zou kunnen opleveren. Dit zou per inwoner een belastingopbrengst tussen 51 miljoen kroon en 102 miljoen kroon (tussen 340.000 euro en 680.000 euro) kunnen opleveren.

De IJslandse Kamer van Koophandel benadrukt dat de staat daarbij geen financieel risico loopt, omdat gelden uit licenties en vergoedingen ook zonder daadwerkelijke vondsten inkomsten zouden genereren. Volgens het rapport biedt het gebied bovendien milieutechnische voordelen.

Opgemerkt wordt dat de productie relatief weinig uitstoot van koolstofdioxide zou veroorzaken in vergelijking met een groot aantal olievelden wereldwijd. Dit zou te maken hebben met de geologische structuur van het gebied die gunstig zou zijn voor een efficiëntere winning. Het rapport trekt hierbij een parallel met Noorwegen, waar de oliesector duurzamer zou opereren dan in grote delen van de rest van de wereld.

De verzamelde onderzoeksdata zouden daarnaast nuttig zijn voor wetenschappelijk onderzoek. Zelfs indien er geen commerciële olieproductie zou volgen, zouden volgens het rapport de gegevens uit het seismisch onderzoek en proefboringen nuttig kunnen zijn. Zulke data helpen wetenschappers een beter inzicht te krijgen in de geologie, tektoniek en natuurlijke hulpbronnen van de oceaanbodem.

De exploratie in het Dreki-gebied begon in 1985 op basis van een bilateraal akkoord met Noorwegen. Alle vergunningen werden echter uiterlijk in 2018 teruggegeven, nadat bedrijven hadden aangegeven dat de reserves commercieel niet aantrekkelijk bleken.  Jóhann Páll Jóhannsson, IJslands minister van leefmilieu en energie, heeft eerder dit jaar echter al verklaard dat er geen plannen zijn om nieuwe vergunningsrondes op te starten. Volgens hem ligt de toekomst van IJsland in duurzame energiebronnen in plaats van fossiele brandstoffen.

Uit een recent rapport van het onderzoeksbureau Gallup blijkt dat 46 procent van de IJslanders voorstander is van olieboringen.