managing21.be

De wereldwijde windparken en zonnecentrales hebben dit jaar voor de eerste keer in de geschiedenis meer elektriciteit opgewekt dan steenkoolcentrales. Dit gegeven markeert een keerpunt voor het mondiale energiesysteem. Dat blijkt uit een rapport van de klimaatorganisatie Ember.

Een recordgroei van zonnekracht en de gestage toename van windkracht stimuleren de wereldwijde verschuiving op de elektriciteitsmarkt, waarbij het aandeel van fossiele brandstof steeds verder afneemt. Volgens het rapport van Ember groeide de productie van hernieuwbare energie tijdens de eerste zes maanden van dit jaar sneller dan de wereldwijde vraag naar elektriciteit. Hierdoor liet het gebruik van steenkool en gas een lichte daling optekenen.

De wereld produceerde tijdens de eerste helft van dit jaar bijna een derde meer zonnekracht dan tijdens dezelfde periode vorig jaar. De sector vertegenwoordigde daarmee 83 procent van de toename in de mondiale elektriciteitsvraag. De windenergieproductie groeide met iets meer dan 7 procent, waardoor hernieuwbare bronnen voor de eerste keer wereldwijd meer elektriciteit produceerden dan fossiele brandstoffen.

“Deze mijlpaal vertegenwoordigt een cruciaal keerpunt op de wereldwijde elektriciteitsmarkt”, benadrukte onderzoeksleider Ma?gorzata Wiatros-Motyka, analist elektriciteit bij Ember. “Zonnekracht en windenergie groeien nu snel genoeg om te voldoen aan de toenemende wereldwijde elektriciteitsvraag. Dit markeert het begin van een fase waarin duurzame energie gelijke tred houdt met de groei van de vraag.”

Volgens Ember waren vooral China en India verantwoordelijk voor de sterke toename van hernieuwbare energie, in tegenstelling tot de Verenigde Staten en Europa, die onder de invloed van een zwakkere productie van windenergie en waterkracht en de grotere vraag naar elektriciteit in meerdere mate afhankelijk bleven van fossiele brandstoffen.

China heeft in de eerste helft van dit jaar volgens Ember meer hernieuwbare energiecapaciteit aan het elektriciteitsnet toegevoegd dan de rest van de wereld samen. Daardoor daalde het gebruik van fossiele brandstoffen in China met 2 procent in vergelijking met dezelfde periode. In India groeide de productie van hernieuwbare energie meer dan drie keer sneller dan de energievraag, wat leidde tot een daling van het verbruik van steenkool en aardgas met respectievelijk 3,1 procent en 3,4 procent.

In de Verenigde Staten steeg de vraag naar elektriciteit sneller dan de groei van de sector voor hernieuwbare energie. Daardoor nam de elektriciteitsproductie uit steenkool er tijdens de eerste helft van het jaar met 17 procent toe. In de Europese Unie groeide de vraag slechts beperkt in vergelijking met de eerste helft van vorig jaar, maar ongunstige weersomstandigheden zorgden voor een terugval in windenergie en waterkracht. Hierdoor kon zelfs de snelle groei van zonnekracht niet voorkomen dat de productie uit gas en steenkool respectievelijk met 14 procent en 1,1 procent toenam.

Binnen tien tot twintig jaar zullen in de ruimte datacenters op gigawattschaal worden gebouwd. Dat heeft Jeff Bezos, topman van Amazon, tijdens de  Italian Tech Week in Turijn gezegd. Volgens Bezos zal de constante beschikbaarheid van zonnekracht in de ruimte ervoor zorgen dat deze nieuwe installaties uiteindelijk beter zullen presteren dan hun tegenhangers op aarde. Bezos vergeleek verder de huidige groei van kunstmatige intelligentie met de internetrevolutie van het begin van deze eeuw. Hij riep daarbij, ondanks de kans op speculatieve bubbels, ook op tot optimisme.

Het idee van datacenters in een baan om de aarde wint bij de grote technologiebedrijven aan populariteit. Datacenters op aarde moeten immers steeds meer elektriciteit en water verbruiken om hun servers te koelen. “Deze enorme clusters zullen beter in de ruimte kunnen worden gebouwd”, benadrukte Bezos. “We kunnen er immers vierentwintig uur per dag en zeven dagen per week over zonnekracht beschikken. Er zijn in de ruimte ook geen wolken, geen regen en geen weer. Binnen enkele decennia kunnen we met de kosten van datacenters op aarde concurreren.”

Volgens Bezos vormen datacenters in de ruimte een onderdeel van een bredere ontwikkeling. Hij schetste daarbij de overgang naar een tijdperk waarin de aardbaan en de maan fungeren als springplank voor verdere menselijke expansie in het zonnestelsel. Hij wees erop dat de lage zwaartekracht op de maan – ongeveer een zesde kleiner dan op de aarde – van de satelliet een logische locaties maken om te beginnen met de bouw van infrastructuur voor lanceeroperaties en aanverwante activiteiten die uiteindelijk een diepere ruimteverkenning mogelijk kunnen maken. 

“De verschuiving naar infrastructuur in de ruimte maakt deel uit van een bredere ontwikkeling, waarbij ruimtevaart wordt ingezet om het leven op aarde te verbeteren”, merkte Bezos op. “Dat zien we nu al bij weersatellieten en communicatiesatellieten”, verduidelijkte hij. “De volgende stap zijn datacenters, gevolgd door andere vormen van productie.” Het concept past bovendien in de hoop van Bezos om zware industrie van de aarde naar de ruimte te verplaatsen en op die manier het leefmilieu van de planeet te ontzien.

Blue Origin, het ruimtevaartbedrijf van Bezos, werkt al aan verschillende projecten die deze visie ondersteunen, waaronder een maanlander, systemen voor de opslag van cryogene brandstoffen en de productie van zonnecellen die uit maangrond worden vervaardigd. Volgens Bezos kunnen dergelijke technologieën een permanente menselijke en industriële aanwezigheid buiten de aarde mogelijk maken.

Uitdagingen

Er beweegt momenteel heel wat in de ruimtevaartsector. Herbruikbare raketten hebben de lanceerkosten drastisch verlaagd. Tientallen particuliere bedrijven ontwikkelen momenteel voertuigen voor vrachtvervoer, toerisme en verkenning. Het Artemis-programma van het Amerikaanse ruimtevaartbureau Nasa bereidt, in samenwerking met een aantal commerciële partners, de terugkeer van astronauten naar de maan voor.

In de jaren zestig van de vorige eeuw was de ruimtevaart vooral nog een wedloop tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, maar de sector heeft zich inmiddels ontwikkeld tot een mondiale markt waarin naties, ruimtevaartbedrijven, startups en investeerders samenwerken. Het tempo van de lanceringen is sterk opgevoerd en innovatie-cyclussen worden steeds korter. Nieuwe materialen, 3D-printtechnieken en kunstmatige intelligentie veranderen bovendien de manier waarop ruimtevaartuigen worden ontworpen en gevlogen.

Het onderbrengen van datacenters in de ruimte kent echter ook grote uitdagingen, zoals het uitvoeren van onderhoud en upgrades, de hoge kosten van de lanceerraketten en het risico dat lanceringen mislukken. Bovendien moet de gebruikte elektronica tegen kosmische straling bestand zijn.

Bezos trok verder een parallel tussen de huidige hausse in de sector van de artificiële intelligentie en de dotcom-periode aan het begin van deze eeuw, waarin een enorme hype werd gevolgd door een crash. “We moeten uiterst optimistisch blijven over de maatschappelijke en positieve gevolgen van artificiële intelligentie, net zoals die van het internet een kwarteeuw geleden”, zei de topman van Amazon. “Deze sectoren zijn reëel en blijvend. Het is belangrijk om mogelijke bubbels en hun gevolgen los te zien van de werkelijkheid. De voordelen van artificiële intelligentie zullen zich breed verspreiden en overal voelbaar worden.”

Miljarden dollars stromen naar baanbrekende nucleaire technologieën – van kernfusie-experimenten tot kleine modulaire reactoren (SMR’s) en microreactoren – waarvan voorstanders zeggen dat ze een wereldwijde renaissance van kernenergie zullen inluiden. Maar ondanks jarenlange hypes en succesvolle financieringsrondes hebben deze favorieten van Wall Street nog geen enkele kilowatt aan beloofde uitstootvrije energie aan het elektriciteitsnet geleverd.

In 2024 bereikten de investeringen in geavanceerde nucleaire bedrijven vanuit zowel private equity als durfkapitaal een recordhoogte. Volgens analist S&P Global overtroffen de investeringen van vorig jaar de totale gezamenlijke dealwaarde van de voorbije vijftien jaar. De drang naar kernenergie van de volgende generatie wordt versterkt door de toenemende energievraag, die op haar beurt wordt aangejaagd door de snelle uitbreiding van kunstmatige intelligentie.

“De belangrijkste drijvende kracht achter de paradigmaverschuiving die we momenteel in de energiesector zien, komt neer op datacenters”, betoogde Jackson Morris, directeur elektriciteit bij de Amerikaanse Natural Resources Defense Council. “De groei van de elektriciteitsvraag die we al hadden voorzien, komt nu tien jaar eerder en vijf keer zo snel, doordat datacenters en andere faciliteiten grotendeels worden gebouwd door grote hyperscalers zoals Amazon, Google en Microsoft.”

Naast de impuls van artificiële intelligentie hebben nucleaire startups aanzienlijk geprofiteerd van de politieke onrust waarmee hernieuwbare energieprojecten momenteel worden geconfronteerd. Voorlopig blijft kernenergie een van de weinige uitstootvrije energiebronnen die op een brede politieke steun – zowel in de Verenigde Staten als daarbuiten – kunnen rekenen. 

De voorbije maanden hebben enkele Europese landen hun beperkingen op het gebied van kernenergie versoepeld en een meer positieve houding tegenover de sector aangenomen, terwijl de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk een nieuw nucleair partnerschap aankondigden. Recent sprak ook Chris Wright, de Amerikaanse minister van energie zijn hernieuwde vertrouwen in geavanceerde nucleaire technologieën uit.

Verwachtingen

Toch wordt dat vertrouwen door enkele analisten op Wall Street ondermijnd. Volgens hen dreigt de sector met een zeepbel te worden geconfronteerd. Daarbij wordt gesproken over een hysterie rond de energievraag die de waarderingen van veel pas genoteerde energie-startups verder drijft dan het punt dat ze realistisch kunnen waarmaken. “De kloof tussen de fundamenten en de waardering van deze bedrijven is te groot om te negeren”, benadrukte Dimple Gosai, hoofd onderzoek naar Amerikaanse cleantech-aandelen bij Bank of America.

Een voorbeeld van die problemen is volgens de analisten Oklo, een startup voor kleine modulaire reactoren die wordt gesteund door Sam Altman, een pionier in artificiële intelligentie. Hoewel het aandeel sinds de beursgang vorig jaar goed presteerde, raadt Bank of America investeerders niet langer aan om het aandeel te kopen, maar wordt een neutraal standpunt ingenomen. Ook bij NuScale, een andere startup met kleine modulaire reactoren, worden de verwachtingen getemperd.

Deze berichten betekenen volgens waarnemers echter niet dat kernenergie van de nieuwe generatie een verloren zaak is. “De technologie heeft nog steeds enorm potentieel en zal waarschijnlijk in de energietransitie van de volgende decennia een belangrijke rol spelen”, merken ze op. “Maar die verwachtingen zullen niet dit jaar worden ingelost. De sector moet eerst aanzienlijke knelpunten overwinnen.” Daarbij wordt onder meer gewezen naar de beperkte toeleveringsketens voor splijtstof en reactorgebouwen en de bekende bureaucratische obstakels rond bouwvergunningen en netaansluitingen.

“Hoewel investeerders mogelijk te optimistisch zijn geweest op de korte termijn, blijft het beleidsklimaat gunstig voor partijen die een strategie op langere termijn hanteren”, merken de analisten op. “Tientallen landen hebben beloofd om hun nucleaire capaciteit tegen het midden van deze eeuw te verdrievoudigen. Kleine modulaire reactoren zullen naar verwachting van die wereldwijde inspanning een belangrijk onderdeel vormen.”

De export van Amerikaanse sterke dranken is tijdens het tweede kwartaal van dit jaar met 9 procent gedaald tegenover dezelfde periode vorig jaar. Dat blijkt uit een rapport van de Distilled Spirits Council of the United States (Discus). De sectororganisatie waarschuwt dat handelsspanningen de vraag in belangrijke afzetmarkten onder druk zetten. De terugval markeert een scherp contrast met de sterke export die vorig jaar kon worden gemeld.

Er werden forse dalingen opgetekend in onder meer de Europese Unie, Canada, het Verenigd Koninkrijk en Japan, die samen 70 procent van de totale export van Amerikaanse sterke dranken vertegenwoordigen. De sterkste daling deed zich voor in Canada, waar de export van Amerikaanse sterke drank tijdens het tweede kwartaal van dit jaar met 85 procent terugviel tot minder dan 10 miljoen dollar. In de meeste Canadese provincies blijven Amerikaanse dranken uit de rekken, als reactie op Amerikaanse invoerheffingen op Canadese producten, hoewel Canada zijn vergeldingsheffingen in september heeft ingetrokken.

De export naar de Europese Unie, de grootste markt voor de sector, daalde met 12 procent tot 290,3 miljoen dollar. De uitvoer naar het Verenigd Koninkrijk nam af met 29 procent tot 26,9 miljoen dollar, terwijl de export naar Japan met 23 procent terugviel tot 21,4 miljoen dollar. Discus wees ook hier op de invloed van handelsspanningen. “Er is groeiende bezorgdheid dat internationale consumenten steeds vaker kiezen voor lokaal geproduceerde dranken of voor importen uit andere landen dan de Verenigde Staat, wat duidt op een verschuiving weg van de bekende Amerikaanse merken”, waarschuwde Chris Swonger, voorzitter van Discus.

Ook andere sectoren voor consumentengoederen hebben gewaarschuwd voor een toename van anti-Amerikaanse sentimenten als gevolg van het protectionistische handelsbeleid van de Amerikaanse president Donald Trump. Onder meer spijkerbroekenfabrikant Levi Strauss betoogde in augustus risico’s te lopen door een toenemend anti-Amerikanisme, wat ertoe zou kunnen leiden dat consumenten afzien van Amerikaanse producten. Chris Kempczinski, topman van McDonald’s, verklaarde in mei tegenover investeerders dat het concern eveneens een stijging van dit sentiment – vooral in Noord-Europa en Canada – had waargenomen.

De exportdaling komt volgens Discus op een moment dat Amerikaanse whiskyproducenten ook op de binnenlandse markt te maken hebben met stagnerende verkopen en recordhoge voorraden.

De vraag naar stookolie, gebruikt in schepen en energiecentrales, blijft onverwacht hoog. Pogingen om het verbruik terug te dringen worden ruimschoots gecompenseerd door de consumptie van een groeiende schaduwvloot van olietankers die Rusland en andere landen bedienen en door de langere routes die schepen volgen om een transit door de Rode Zee te kunnen vermijden. Dat blijkt rapporten van analisten.

In plaats van over te stappen op duurzamere alternatieven zoals stookolie met een lagere uitstoot van zwavel, hebben veel rederijen gekozen voor de installatie van systemen voor de reiniging van uitlaatgassen, bekend als scrubbers, om stookolie met hoge zwavel-niveaus te kunnen blijven gebruiken. Westerse sancties en aanvallen van piraten op de scheepvaart in de Rode Zee hebben deze onverwachte vraag nog verder aangewakkerd

“De stookoliemarkten hebben een opmerkelijke veerkracht getoond, waarbij de vraag hoger uitvalt dan verwacht”, verduidelijkte Royston Huan, analist bij het bureau Energy Aspects. “Dit heeft met verschillende factoren te maken, zoals de aanhoudend grote vraag naar elektriciteitsproductie in het Midden-Oosten en de verstoringen in de Rode Zee door aanvallen van de Houthi’s.

De wereldwijde vraag naar diesel en kerosine is sinds de niveaus van zes jaar geleden, voor de uitbraak van de covid-pandemie, gedaald en het benzineverbruik is slechts met 1,9 procent gestegen. Daarentegen zou de vraag naar stookolie met 4,8 procent zijn opgelopen tot gemiddeld 6,5 miljoen vaten per dag.

Bij het begin van dit decennium had het International Energy Agency (IEA) nog voorspeld dat de wereldwijde vraag naar stookolie tussen 2019 en 2025 met slechts 1,6 procent zou groeien. Dat zou de langzaamste stijging tussen de belangrijkste geraffineerde brandstoffen hebben betekend.

Ciaran Healy, analist bij het internationaal energiebureau, vertelde dat het gebruik van stookolie voor elektriciteitsproductie de voorbije jaren iets hoger is uitgekomen dan verwacht, vooral door warmere zomers in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Opgemerkt wordt dat de invoer van stookolie door Saoedi-Arabië en Egypte vorig jaar 33 procent hoger lag ten opzichte van het jaar voordien.

Ook dit jaar werd tot nu toe een surplus van 31 procent tegenover dezelfde periode in 2023 genoteerd. “Westerse sancties tegen Rusland hebben aan deze trend bijgedragen”, werpen de analisten op. “Saoedi-Arabië importeert daarbij Russische stookolie tegen een korting om meer eigen voorraden ruwe olie voor export vrij te kunnen maken.”

Door het aanhoudende conflict in de Rode Zee beslissen steeds meer schepen om niet langer door het Suezkanaal te varen, maar de langere route rond de Kaap de Goede Hoop verkiezen. Schepen vermijden immers de regio sinds 2023 vanwege aanvallen door de Houthi’s in Jemen, die gelieerd zijn aan Iran en de mondiale scheepvaart willen verstoren uit protest tegen de oorlog in Gaza. Maar voor deze langere route hebben de schepen ook meer brandstof nodig.

“Deze omleidingen hebben de vraag naar stookolie met ongeveer 100.000 vaten per dag verhoogd”, werpt Eugene Lindell, analist bij consulent FGE Nextant op. “Dat vertegenwoordigt ongeveer 2 procent van het wereldwijde volume dat door de scheepvaart wordt verbruikt.” Volgens het International Energy Agency hebben de verstoringen in de Rode Zee echter een kleiner dan verwachte stimulans voor de bunkervolumes betekend.

Verouderde schepen

Westerse sancties tegen Iran en Rusland hebben verder bijgedragen aan de groei van een schaduwvloot van oudere schepen. “Deze schepen maken waarschijnlijk gebruik van stookolie met een groot zwavelgehalte”, betoogt Valerie Panopio, analist bij Rystad Energy. “Deze schepen hebben vaak ondoorzichtige eigendomsstructuren en varen zonder een sterke westerse verzekering of veiligheidskeurmerk.”

De schaduwvloot bestaat volgens ramingen van onder meer Lloyd’s List Intelligence en scheepsmakelaar Gibson uit twaalfhonderd tot zestienhonderd tankers. Dat komt overeen met ongeveer een vijfde van de wereldwijde tankervloot. De schaduwvloot zou dan ook meer dan 106.000 vaten per dag consumeren. Dat komt overeen met ongeveer 2 procent van de wereldwijde vraag.

“Een groot deel van deze schaduwvloot bestaat uit verouderde schepen die meer dan vijftien jaar en soms zelfs ouder dan twintig jaar zijn”, stipt Eugene Lindell aan. “Deze schepen zijn minder brandstofefficiënt en leggen grote afstanden af, waardoor het stookolieverbruik verder wordt verhoogd.”

De Internationale Maritieme Organisatie (IMO) verlaagde in 2020 het zwavelgehalte in scheepsbrandstoffen van 3,5 procent naar 0,5 procent, wat aanvankelijk de vraag naar brandstoffen met hogere zwavelgehaltes deed afnemen. De brede toepassing van scrubbers – systemen die schepen in staat stellen om brandstoffen met hoge zwavelgehaltes te verbranden terwijl de milieu-impact wordt verminderd – heeft echter geleid tot een herstel van het verbruik. Eind vorig jaar bleken meer dan 6.000 schepen scrubbers te hebben geïnstalleerd. Verwacht wordt dat de wereld tegen eind dit jaar 6.523 schepen met scrubbers zal tellen. In 2020 waren 4.348 schepen met de technologie uitgerust.

Het International Energy Agency voorspelt dat de vraag naar stookolie na volgend jaar zal afnemen en in 2030 gemiddeld 6,1 miljoen vaten per dag zal bedrag. Er wordt echter aangevoerd dat de tegenstand tegen de regelgeving van de International Maritime Organisation de vraag op peil zou kunnen houden. 

Energy Aspects merkt daarbij op dat de regering van de Amerikaanse president Donald Trump zich verzette tegen strengere emissieregels van de internationale scheepvaartorganisatie en voorstellen voor uitstootvergoedingen, waardoor de invoering mogelijk wordt vertraagd. “De vraag naar stookolie zal op zijn minst tot het einde van dit decennium op een hoog niveau blijven,” beklemtoond Kenneth Tveter, analist bij scheepsmakelaar Clarksons.

Meer over dit onderwerp:

• Kapitein van schip uit schaduwvloot voor Franse rechter
• Rusland start nieuwe gasterminal in Noordpoolgebied op
• Scheepvaart toont toenemende interesse in vloeibaar gas
• British Petroleum en Total drijven activiteit in Verenigde Staten op

Brazilië positioneert zich om Vietnam als de grootste producent van robusta-koffie ter wereld in te halen. Dat blijkt uit een rapport van de Rabobank. De verwachte groei wordt toegeschreven aan de klimaatresistentie van de robusta-variëteit en de toenemende wereldwijde vraag.

De Braziliaanse productie van robusta is de voorbije jaren gestaag toegenomen. In 2020 werd er een productie van 19 miljoen zakken van zestig kilogram genoteerd. Dat zal dit jaar volgens de ramingen tot 24,7 miljoen zakken oplopen. Vietnam zal volgens een rapport van het Amerikaanse ministerie van landbouw dit jaar een productie van ongeveer 30 miljoen zakken melden.

Robusta staat bekend om een intensere smaak en een hoger cafeïnegehalte dan arabica, die milder van karakter is. Robusta wordt vooral gebruikt voor oploskoffie, maar ook in espresso-melanges en koude dranken. Arabica is daarentegen populair bij premiummerken zoals Starbucks en Nespresso.

De robustaplant blijkt beter bestand tegen hitte, droogte en ziektes dan arabica, wat het gewas aantrekkelijker maakt nu klimaatverandering de traditionele koffieteelt onder druk zet. Volgens Rabobank hebben de maximumtemperaturen in de belangrijkste Braziliaanse koffiegebieden de voorbije vijftig jaar een stijging tussen 1,3 graden Celsius en 1,6 graden Celsius larten optekenen, terwijl de gemiddelde jaarlijkse neerslag met 93 millimeter tot 211 millimeter is gedaald.

Irrigatie geldt als een essentiële aanpassingsstrategie. Naar schatting 71 procent van de Braziliaanse robustavelden wordt inmiddels geïrrigeerd. Tegen het einde van volgend decennium wordt een uitbreiding tot 363.800 hectare verwacht.

De aanlegkosten voor robusta-plantages liggen volgens het rapport op ongeveer 15.700 dollar per hectare. Dankzij de aanzienlijk hogere productiviteit – robusta brengt per hectare bijna 170 procent meer op dan arabica – kunnen de investeringen doorgaans binnen vier jaar worden terugverdiend. Brazilië beschikt volgens Rabobank daarnaast over ongeveer 28 miljoen hectare gedegradeerd grasland dat geschikt is voor landbouw-conversie, waardoor een uitbreiding kan plaatsvinden zonder extra ontbossing.

Rabobank merkt nog op dat oploskoffie een vrijstelling van de regelgeving van de Europese Unie, die de ontbossing moeten helpen tegengaan, geniet. Op deze manier zou volgens het rapport de vraag naar robusta-producten verder kunnen worden gestimuleerd en de productie in Brazilië worden versneld.

Meer over dit onderwerp:

• In Brazilië mindert toenemend aantal consumenten hun koffieverbruik
• Diversiteit in bosbeheer leidt tot verbeterde biodiversiteit
• Bodemschimmels milieuvriendelijk middel tegen gewasziekten
• Erosie belangrijkste bedreiging voor bodemgezondheid
• Vele Afrikaanse palmsoorten met uitsterven bedreigd
• Braziliaanse Jacu Bird Coffee immuun voor Amerikaanse invoerheffingen
• Afvalproduct van olijfolie heeft nieuwe toekomst als meststof
• Microalgen worden een duurzame en eiwitrijke voedingsoplossing
• Amerikaanse export Braziliaanse koffie dreigt verder te dalen
• Pindaproductie in Texas stevent op mogelijk record af

Gunstige weersomstandigheden hebben dit jaar de kwaliteit van de druiven in de champagne-regio verbeterd. Dat heeft Maxime Toubart, voorzitter van sectororganisatie Syndicat Général des Vignerons de la Champagne (SVG), gezegd. Dat nieuws biedt enig optimisme in een periode waarin de vraag naar Franse mousserende wijn terugloopt.

In juli besloot de champagnesector de druivenoogst dit jaar met 10 procent te beperken tot 9.000 kilo per hectare, nadat ook vorig jaar al tot een reductie van 12 procent werd beslist. De beperkingen zijn bedoeld om de dalende vraag op te vangen. De vraag naar champagne-wijnen staat onder druk door een wereldwijde terugloop van de alcoholconsumptie, een aanhoudende economische onzekerheid en een bezorgdheid over de Amerikaanse invoerheffingen.

De druivenpluk in de Champagnestreek, evenals in andere Franse wijnregio’s, is inmiddels afgerond. De oogst van dit jaar belooft van goede kwaliteit te zijn. “Wij hadden het geluk dat de weersomstandigheden precies op de juiste momenten meewerkte”, benadrukte Maxime Toubart. “De productie is gestegen ten opzichte van vorig jaar, hoewel er nog steeds sprake is van een lichte daling ten opzichte van de voorbije vijf jaar. Het is te vroeg om van een uitzonderlijke oogst te spreken, maar er kan wel gewag worden gemaakt van een oogst die hoop geeft.”

Volgens cijfers van de sectororganisatie daalde de verkoop van champagne – meestal een blend van meerdere oogstjaren – in de eerste acht maanden van dit jaar met 1,8 procent tot 145 miljoen flessen. De export nam in diezelfde periode licht toe met 0,2 procent, na een daling van meer dan 10 procent vorig jaar.

De producenten vrezen echter dat de oogsten te groot zijn in vergelijking met de verkoop. “We kunnen beter omgaan met de verminderde consumptie, omdat champagne, vergeleken met een reeks andere producten, wereldwijd actief blijft”, werpt Estelle Thibaut, algemeen directeur van SGV Champagne, op. “Maar ook die wereldmarkt lijkt onder druk te staan. Door invoerrechten en handelsspanningen dreigt champagne een aantal cruciale markten te verliezen. Driekwart van de oogst wordt immers naar de Verenigde Staten, Japan, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Italië geëxporteerd.

De regio staat daarom voor een aantal uitdagingen om de kwaliteit van haar toekomstige jaargang te waarborgen. “We richten ons primair op het wijntoerisme, oenologische innovatie en onze aanwezigheid in andere landen om onze groei te versterken”, betoogde Estelle Thibaut nog. “De sector vraagt ??de Europese Unie en Frankrijk dan ook om zich bij handelsbesprekingen agressiever op te stellen. We hopen dat de onderhandelingen met de Verenigde Staten snel kunnen worden hervat.

De export van champagne kreeg in de eerste maanden van het jaar een impuls doordat Amerikaanse importeurs beslisten extra voorraden aan te leggen in afwachting van de invoerheffingen op wijn uit de Europese Unie. Volgens producenten onderstreept de Amerikaanse heffing de noodzaak om nieuwe afzetmarkten te vinden. Handelsakkoorden van de Europese Unie met het Zuid-Amerikaanse Mercosur en India zouden volgens de champagne-producenten nieuwe kansen kunnen bieden.

Volgens Maxime Toubart moet de sector ook inspanningen doen om jongere consumenten terug te winnen. “We willen ons richten op een publiek tussen dertig en veertig jaar, dat vaak streeft naar een feestelijk product met een minder formeel imago”, merkt hij op. “De sector roept de Franse staat op om de promotiebudgetten te handhaven en om Europese steun te vragen in deze moeilijke periode, zoals ook het geval is geweest voor andere regio’s die het moeilijker hebben.”

Meer over dit onderwerp:

• Wijn is een maatstaf voor de klimaatverandering
• Wijnsector stuurt open brief naar World Health Organisation
• Vranken-Pommery verkoopt Heidsieck aan Lanson
• Chileense wijnen boeken recordverkopen in Brazilië
• Verwoestende druivenplaag verandert wijngaarden in westen Colorado
• Een derde van de wereldwijde wijnmarkt bestaat uit bulk
• Australische wijnen kijken naar Japanse en Chinese markt
• Warme temperaturen zorgen voor record Engelse druivenoogst
• Italiaanse wijn produceert dit jaar 44 miljoen hectoliter
• Bacterie kan druiven tegen brandgeur beschermen

Straatlantaarns kunnen worden gebruikt als een betaalbare en toegankelijke laadoptie voor elektrische voertuigen. Dat is de conclusie van een studie van wetenschappers aan de Pennsylvania State University (Penn State), het Metro Energy Center en het National Renewable Energy Lab, waarbij een reeks straatlantaarns in Kansas City (Missouri), tot laadpunten om te bouwen.

“Elektrische voertuigen zijn goedkoper in gebruik en stoten minder broeikasgassen uit dan auto’s met verbrandingsmotoren, maar hun succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van laadinfrastructuur”, merken de onderzoekers Xianbiao Hu en Yang Song op. “Voor bewoners van appartementencomplexen of dichtbevolkte stedelijke gebieden is toegang tot laadpunten vaak beperkt, wat de overstap naar elektrisch rijden bemoeilijkt.”

Hier ligt volgens de onderzoekers een unieke kans. “Straatlantaarns beschikken al over elektriciteit en zijn doorgaans eigendom van gemeenten”, werpen de wetenschappers op. “Door hun locatie – vaak langs parkeerplaatsen en drukke straten – worden ze bijzonder geschikt om zowel bewoners als bezoekers te bedienen.” De onderzoekers voegen eraan toe dat hun model eenvoudig door verschillende types van steden kan worden gebruikt.

De studie toonde aan dat de installatie veel goedkoper was dan bij traditionele laadpalen, omdat de bestaande infrastructuur kon worden hergebruikt. Bovendien boden de straatlantaarns hogere laadsnelheden, aangezien ze direct waren aangesloten op gemeentelijke elektriciteitsnetten en minder last hadden van piekbelasting dan commerciële laadclusters.

Daarnaast bleek het gebruik van straatlantaarns ook milieuvoordelen op te leveren. “Zowel het gebruik van brandstoffen en de uistoot van broeikasgassen toonde een opmerkelijke daling”, verduidelijkten de wetenschappers. “Dat is onder meer te danken aan het feit dat het laden kon gebeuren op locaties waar de auto’s toch al geparkeerd stonden. Het inzetten van straatlantaarns voor het laden van elektrische voertuigen is een innovatieve en eerlijke manier om de laadinfrastructuur uit te breiden en duurzame elektrificatie te stimuleren.”

In de toekomst wil het team aan zijn model meer gedetailleerde sociaaleconomische gegevens en weersinformatie toevoegen. “Dit moet helpen om buurten met een beperkte toegang tot laadpunten te identificeren en rekening te houden met de invloed van extreme weersomstandigheden op de batterijprestaties, het reisgedrag en het energieverbruik”, voeren Xianbiao Hu en Yang Song aan.

Meer over dit onderwerp:

• Tesla boekte tijdens derde kwartaal recordaantal leveringen
• Rivian stelt prognoses voor jaarlijkse leveringen naar beneden bij
• Zuid-Afrika en Europa moeten samenwerken bij ontwikkeling elektrische wagens
• McLaren Racing betaalt topman Zak Brown 37 miljoen pond
• Chinese autofabrikanten profiteren van Europese boom in plugin hybrides
• Waymo breidt zakelijke activiteit robotaxis uit naar zakelijke sector
• Autobouwers willen versoepeling Europese normen uitlaatgassen
• Honda stopt productie elektrische Acura in Verenigde Staten
• Frankrijk herziet betalingen aan leveranciers van Nissan Europe
• Byd verkoopt in Europese Unie voor tweede maand meer dan Tesla

De rijkste 20 procent van de landen is verantwoordelijk voor meer dan 40 procent van de overschrijding van ecologische grenzen, terwijl de armste 40 procent meer dan 60 procent van het mondiale sociale tekort ervaart. Dat blijkt uit een nieuwe studie van Andrew Fanning en Kate Raworth, wetenschappers aan het Doughnut Economics Action Lab (Deal), waarbij de scores van landen op vijfendertig economische, ecologische en sociale parameters werden opgetekend.

De onderzoekers stelden vast dat de omvang van de wereldeconomie tussen 2000 en 2022 meer dan een verdubbeling heeft gekend, maar tegelijkertijd blijven miljarden mensen nog altijd zonder basisvoorzieningen liet, terwijl de druk op de levensondersteunende systemen van de aarde verder toenam. Daarbij moest bovendien worden geregistreerd dat rijke naties grotendeels verantwoordelijk zijn voor de ecologische overschrijding, terwijl arme landen het zwaarst worden getroffen door achterblijvende ontwikkeling.

Volgens Fanning en Raworth moet de vooruitgang in het terugdringen van sociale tekorten vijf keer sneller verlopen om de mondiale doelstellingen voor het einde van dit decennium te halen. Tegelijkertijd moet volgens hen de ecologische schade bijna twee keer zo snel worden teruggedraaid om de planeet tegen het midden van deze eeuw stabiel te houden.

Uit het onderzoek blijkt een verschil tussen economische groei versus armoedebestrijding. Tussen 2000 en 2022 liet het mondiale bruto binnenlandse product een verdubbeling optekenen, maar de vermindering van de armoede en de tekorten in basisvoorzieningen bleef beperkt. “Bij het huidige tempo worden de mondiale doelen op het gebied van voedsel, gezondheid, onderwijs en huisvesting tegen het einde van dit decennium niet gehaald”, stippen Fanning en Raworth aan.

Daarnaast wijzen de onderzoekers op een verslechterende ecologische situatie. In 2022 werden volgens de studie de grenzen van minstens zes van de negen planetaire parameters overschreden. “Het herstel hiervan vraagt om een koerswijziging die bijna twee keer sneller verloopt dan nu het geval is”, voeren ze aan.

Fanning en Raworth stelden daarnaast ook scherpe ongelijkheden vast. De rijkste 20 procent van de landen – met 15 procent van de wereldbevolking – veroorzaakt meer dan 40 procent van de ecologische overschrijding. De armste 40 procent van de landen – met 42 procent van de wereldbevolking – ondervindt anderzijds meer dan 60 procent van de mondiale sociale tekorten.

De onderzoekers benadrukken dat het noodzakelijk is om verder te kijken dan het bruto binnenlands product als maatstaf voor succes. Fanning en Raworth roepen daarbij op om economieën zodanig te herstructureren dat zij voorzien in menselijke behoeften binnen de ecologische grenzen van de aarde. “Ondanks de sterke economische groei, leven nog steeds miljarden mensen nog steeds in achterstand leven, terwijl de aarde buiten haar veilige grenzen wordt geduwd”, werpen zij op.

“De wereld is uit balans”, beklemtonen de wetenschappers nog. “Er zijn dringend economieën nodig die zowel menselijk welzijn als planetaire gezondheid bevorderen. De fixatie op een eindeloze groei van het bruto binnenlands product – met name in de rijkste landen – brengt de wereld verder af van een toekomst waarin mens en planeet floreren. Het is tijd om economieën te ontwikkelen die van nature herstellend en eerlijk verdeeld zijn. Dat zal het kenmerk zijn van echte vooruitgang in de 21ste eeuw.”

Meer over dit onderwerp:

• Wereldwijde decarbonisatie verergert armoede in landen met lage inkomens
• Duurzaamheid in Golfregio weinig gelinkt aan winstgevendheid
• Geld voor arme gezinnen helpt om kindersterfte te verminderen
• Niet alle werknemers even gevoelig voor globalisering

Piloten en cabinepersoneel bij Europese luchtvaartmaatschappijen voelen steeds meer druk om lange diensten te draaien en tekenen van vermoeidheid te verbergen. Maar dat gaat vaak ten koste van de veiligheid. Dat blijkt uit een studie van wetenschappers aan de Universiteit van Gent, gebaseerd op een bevraging bij 6.900 werknemers. De onderzoekers werpen daarbij op dat de uitbraak van de covid-pandemie in de sector de verslechtering van de arbeidsomstandigheden heeft versneld.

“De jacht op een maximalisering van de winst en kostenbesparingen heeft bij de luchtvaartmaatschappijen de veiligheid systematisch verzwakt, terwijl veel uitgeputte medewerkers te geïntimideerd zijn om beslissingen van het management ter discussie te stellen”, werpen de onderzoekers op. “De studie wijst tevens op bekommernissen bij het cabinepersoneel, dat zich onder druk gezet voelt om tijdens vluchten parfums en alcohol te verkopen. Dit conflicteert met hun rol om de veiligheid van passagiers te waarborgen.”

De onderzoekers wijzen erop dat een generatie ervaren piloten de sector heeft verlaten en vervangen is door jongere, goedkopere en flexibelere werknemers, die vaker instemmen met onzekere contracten, waardoor hun vermogen om veiligheidsnormen te handhaven wordt beperkt.

Meer dan de helft van de respondenten gaf aan zich niet in staat te voelen om instructies van het management uit bekommernissen over de veiligheid aan te passen. Dit is een achteruitgang ten opzichte van een soortgelijke studie die in 2014 werd uitgevoerd en waarin 82 procent van de piloten aangaf zich wel bevoegd te voelen om instructies aan te passen. Ongeveer 30 procent van de piloten zei uit angst voor negatieve gevolgen voor hun loopbaan bij het nemen van veiligheidsmaatregelen soms terughoudend te zijn.

“De verschuiving naar commerciële verantwoordelijkheden aan boord dreigt de veiligheidscultuur van het cabinepersoneel te verwateren, wat leidt tot rolconflicten, psychosociale spanning en juridische onduidelijkheden”, werpen de onderzoekers Yves Jorens en Lien Valcke op. “Hoewel commerciële druk voor luchtvaartmaatschappijen aantrekkelijk kan zijn, moet worden gevreesd voor een negatieve impact op het welzijn van werknemers, de veiligheidsstandaarden en professionele integriteit.”

Met de groei van low-cost carriers en het herstel van het luchtverkeer na de covid-pandemie staat het personeel onder druk om langere diensten te draaien, met minder mogelijkheden om te rusten. Als gevolg hiervan zegt 42 procent van het personeel dat het management planning boven veiligheid stelt. Deelnemers aan de studie spraken over een systeem waarbij veiligheidslagen om financiële redenen systematisch worden verzwakt, waardoor de uiteindelijke barrière tegen ongevallen afhangt van toeval en geluk in plaats van robuuste bescherming.

Structureel probleem

Vermoeidheid blijft een structureel probleem, waarbij het personeel vaak het gevoel heeft geen rust te mogen vragen, zelfs niet wanneer ze tekenen van vermoeidheid of ziekte vertonen. Bijna een derde van de piloten en bijna de helft van het cabinepersoneel geeft toe soms te aarzelen om zich ongeschikt te verklaren om te vliegen.

Tevens werd geklaagd over het gebrek aan waardering. Sommige werknemers gaven aan zich door hun luchtvaartmaatschappij louter als een nummer behandeld te voelen. “Er is geen aandacht voor mentaal of fysiek welzijn”, benadrukken de getuigen, die ook gewag maken van een giftige werkcultuur en een cultuur van angst, die voortkomt uit het aantal mensen dat om onzinnige redenen wordt ontslagen.” Daarbij zei 68 procent van de ondervraagden dat de luchtvaartmaatschappijen geen oog hebben voor hun mentale gezondheid. Bovendien wierp 78 procent zich louter als een nummer of object behandeld te voelen. 

De studie signaleert dat atypische arbeid, zoals kortlopende contracten, zelfstandige of uitzendovereenkomsten in plaats van directe dienstverbanden, problematisch is, omdat deze groepen slechtere omstandigheden en een lager welzijn rapporteren. Jongere werknemers en personeel in landen zoals Polen, Tsjechië, Hongarije en andere Oost-Europese landen hebben vaker atypische contracten.

Volgens de auteurs is de werkintensiteit in vergelijking met tien jaar geleden toegenomen door digitalisering, automatisering en hogere passagiersaantallen, waardoor er minder tijd is om taken effectief uit te voeren. “Een verontrustende trend is het toenemende gebruik van een management door angst, waarbij welzijn niet expliciet wordt gekoppeld aan veiligheidsresultaten”, stellen de auteurs. “Atypisch werk is niet verdwenen, en de risico’s die hierdoor tien jaar geleden werden gecreëerd, worden nu in de hele sector gevoeld.”

Zonder verbeteringen in regels en contracten loopt de Europese luchtvaart volgens de onderzoekers het risico haar veiligheidsvoorsprong te verliezen. “Arbeidsomstandigheden vormen niet langer louter en alleen een sociaal vraagstuk, maar ze beïnvloeden ook veiligheid, welzijn en vermoeidheid, die allemaal met elkaar samenhangen. Zonder eerlijk en stabiel werk kan een veilige en veerkrachtige Europese luchtvaartsector zich niet handhaven”, werpen Jorens en Valcke op.

Ignacio Plaza, secretaris-generaal van de European Cockpit Association, waarschuwde dat de race naar de bodem op contracten nu elke piloot raakt. “Wanneer piloten onder druk staan, voelen ook passagiers het risico”, betoogde hij. “Deze misstanden vragen om een dringend onderzoek.”

Meer over dit onderwerp:

• Hervorming van Amerikaanse luchtverkeer loopt vertraging op
• Airbus met uitbreiding in Verenigde Staten en China op dunne politieke lijn
• Ontwikkeling vervanging Boeing 737 MAX in beginfase
• Lufthansa schrapt 4.000 banen en verhoogt winstdoelstellingen
• Boeing schikt rechtszaak rond zelfmoord klokkenluider
• Norwegian Air koopt bij Boeing dertig vliegtuigen van type B737
• Kostenbesparing doet Spirit Airlines veertig routes schrappen
• AviLease bekijkt mogelijkheden van een beursgang
• Arbeidsgeschillen kosten Air Canada 270 miljoen dollar
• Comac loopt vertraging op met leveringen C919