managing21.be

Indien de mensheid de opwarming van de aarde tot minder dan 2 graden Celsius wil behouden, zal de opvang van koolstofdioxide (CO2) uit de atmosfeer tegen het midden van deze eeuw moeten verviervoudigen. Dat blijkt uit een rapport van wetenschappers aan de University of Oxford. Maar om die doelstellingen te kunnen realiseren, zullen volgens de onderzoekers een aantal belangrijke uitdagingen moeten worden overwonnen.

“Tegen het midden van deze eeuw, uitgaande van verschillende scenario’s voor emissiereducties, zullen er tussen zeven en negen miljard ton koolstofdioxide uit de atmosfeer moeten worden gehaald”, werpen de onderzoekers op. “Maar om die doelstellingen te kunnen realiseren zal er een massale uitbreiding van het wereldwijde bosgebied – dat momenteel 99 procent van de opvang van koolstofdioxide uit de atmosfeer voor zijn rekening neemt – moeten gebeuren. Dit zou echter land kunnen opeisen dat nodig is om voedsel en biobrandstoffen te verbouwen. Tegelijkertijd blijft het hoogst onzeker of nieuwe technologieën voor de opvang van koolstofdioxide uit de atmosfeer snel genoeg zullen kunnen worden opgeschaald.”

Bossen nemen het overgrote deel van de opvang van koolstofdioxide voor hun rekening. – Foto: Pixabay/Stefano Reverberi

Tot nu toe werd er volgens het rapport twee miljard ton koolstofdioxide uit de atmosfeer verwijderd. Dat gebeurde vooral door herbebossing. Tegelijkertijd werd vorig jaar echter wereldwijd 40 miljard ton koolstofdioxide uitgestoten. “Naast een snelle vermindering van de uitstoot, wat de belangrijkste mitigatiestrategie blijft, is het verwijderen van koolstofdioxide uit de atmosfeer ook noodzakelijk om de doelstellingen van het Akkoord van Parijs te bereiken”, merken de onderzoekers op.

“De eliminatie van koolstofdioxide heeft onlangs een snelle groei doorgemaakt”, wordt er aangevoerd. “Dat was te danken aan een vooruitgang  in het onderzoek, een sterkere publieke bewustwording en een aantal startende bedrijven. Toch zijn er nu tekenen van een vertraging, te wijten aan politieke verschuivingen en een gebrek aan overheidsfinanciering.” De wetenschappers zeggen de regeringen op te roepen om beleid te creëren dat de ontwikkeling van de industrie stimuleert. Volgens het rapport is de markt voor de afvang van koolstofdioxide vooral gegroeid dankzij de vraag van bedrijven naar emissiekredieten, een omstreden instrument waarmee bedrijven hun uitstoot kunnen compenseren door projecten voor de uitstootreductie te financieren.

Voor de realisatie van projecten die gericht zijn op de opvang van koolstofdioxide, zijn er echter belangrijke investeringen – vaak van enkele miljarden euro – noodzakelijk. “Een dergelijke financiering is in dit stadium echter hoogst onzeker”, werpen de onderzoekers op. “Tot op dit ogenblik hebben alleen de Verenigde Staten een plan, met een waarde van 3,5 miljard dollar, voorgesteld om koolstofdioxide af te vangen.”

Milieurisico’s

In een reactie op de studie maakt het Center for Environmental Law (Ciel) gewag van een verontrustende trend, waarbij het verwijderen van koolstofdioxide steeds vaker als een oplossing voor klimaatverandering wordt aangeprezen. “Deze focus op technologieën voor de verwijdering van koolstofdioxide is een gevaarlijke afleiding van de strategieën die dringend moeten worden ontwikkeld om de klimaatcrisis efficiënt te kunnen aanpakken”, merkt Lili Fuhr, expert bij Ciel, op. “Daarvoor is een volledige, snelle, eerlijke en gefinancierde uitfasering van alle fossiele brandstoffen noodzakelijk.”

De verwijdering van koolstofdioxide uit de atmosfeer kan op verschillende manieren worden aangepakt. In eerste instantie gaat het om oplossingen die op natuurlijke processen, zoals het planten van bossen, zijn gebaseerd. Daarnaast zijn er ook nieuwe technologieën, die koolstofdioxide ondergronds kunnen opslaan of in nieuwe materialen kunnen verwerken. Deze technologische oplossingen vertegenwoordigen momenteel echter minder dan 0,1 procent van alle voorraden koolstofdioxide die worden verwijderd. Ciel waarschuwt daarbij wel dat een aantal van deze technologische oplossingen aanzienlijke risico’s voor ecosystemen en gemeenschappen kunnen veroorzaken.

De auteurs van het rapport van de University of Oxford erkent dat er bij de verschillende toepassingen voor de opvang van koolstofdioxide risico’s voor het leefmilieu en het ecosysteem kunnen ontstaan, terwijl andere daarentegen potentieel extra voordelen zouden kunnen opleveren. “Onder meer de conventionele verwijdering van koolstofdioxide kan, indien deze operaties slecht worden uitgevoerd, voor de biodiversiteit en de voedselzekerheid aanzienlijke risico’s opleveren”, geven de wetenschappers aan. “Een snelle ontwikkeling van technologieën voor de afvang van koolstofdioxide is noodzakelijk, maar dit mag de aandacht niet afleiden van de inspanningen om de uitstoot te verminderen.”

“Indien we er niet in slagen om de uitstoot van fossiele brandstoffen en de ontbossing sterk te verminderen, zullen de doelstellingen van de Klimaatakkoorden van Parijs buiten bereik komen, zelfs wanneer we krachtige acties ondernemen om koolstofdioxide te verwijderen,” betoogde onderzoeker William Lamb. Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) van de Verenigde Naties heeft eerder ook al de noodzaak van koolstofafvang erkend, maar gaf de oplossing tegelijkertijd slechts een beperkte rol in zijn scenario’s om een situatie van uitstootneutraliteit te bereiken.

Meer over dit onderwerp:

• Critici stellen vragen over projecten rond opvang van koolstofdioxide
• Opvang koolstofdioxide kan productie van olie en gas in stand houden
• Drijvende elektriciteitscentrale met systeem voor opvang van koolstofdioxide
• Microsoft werkt voor opvang koolstofdioxide samen met Occidental Petroleum
• Nieuwe technologie zorgt voor een snellere opslag van koolstofdioxide

In de verschuiving naar elektrische auto’s heeft de Duitse constructeur BMW tijdens het tweede kwartaal van dit jaar zijn voorsprong op zijn grootste nationale rivalen verder uitgebouwd. De verkoop van elektrische wagens kende tijdens de voorbije drie maanden bij BMW immers een sterke groei, maar Mercedes-Benz en Audi bleken het moeilijker te hebben. Dat blijkt uit een rapport van analist Bloomberg.

Uit de cijfers blijkt dat bij BMW elektrische modellen – zoals de i4 en de iX1 – tijdens het tweede kwartaal van dit jaar een verkoop van 107.933 exemplaren haalden. Dat vertegenwoordigde een stijging met 22 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar. Die groei is volgens BMW vooral te danken aan een aantrekkelijke productportefeuille, die een uitdagende markt compenseerde.

BMW heeft tijdens het tweede kwartaal van dit jaar 107.933 elektrische wagens verkocht. – Foto: BMW Group

De resultaten stonden in schril contrast met de afzet van Mercedes-Benz Group, waar een daling met 25 procent tot 45.800 eenheden moest worden gemeld. Dat heeft volgens de constructeur te maken met de zwakkere vraag op de grote nationale markten en zware kortingen waarmee de verkoop van elektrische wagens rekening moet houden. Bij Audi werden tijdens het tweede kwartaal 41.000 elektrische voertuigen aan klanten afgeleverd. Dat betekende nagenoeg een status-quo tegenover dezelfde periode vorig jaar. Moederbedrijf VW Group betoogde dat de verkoop van volledig elektrische auto’s in Europa en de Verenigde Staten tijdens de eerste helft van dit jaar met 15 procent daalde. Daarentegen werd in China een sterkere vraag opgetekend. Daar steeg de verkoop van elektrische wagens met 45 procent.

Tegen algemene trend

BMW gaat met zijn stijgende verkoop in tegen de algemene trend die in Europa moet worden geregistreerd. Op de Europese markt is het aandeel van de elektrische wagens in de totale autoverkoop de voorbije maanden afgevlakt of gedaald. Na een aantal jaren van groei is de vraag naar elektrische voertuigen afgenomen nadat vele nationale regeringen de financiële stimulansen voor de aankoop van dit type wagens begonnen terug te schroeven of stop te zetten.

“BMW legt een grote nadruk op de verkoop van elektrische wagens”, merkt Bloomberg op. “De constructeur heeft verschillende nieuwe elektrische modellen geïntroduceerd. Daarbij boekt vooral de sedan i4 een aanzienlijk succes. Dat verkoop van dat model haalt hoge volumes. Recent werd ook nog de crossover iX2 op de markt gebracht.” Er wordt aan toegevoegd dat BMW met de stadsauto i3 eerder in de verschuiving naar een elektrische aandrijving stapte dan veel concurrenten. Hierdoor kon BMW onder meer een grotere ervaring opdoen met de batterijtechnologie. Dat liet de constructeur bovendien toe om de gemengde ontvangst van het model te verwerken.

Het aandeel van elektrische wagens in de totale verkoop ligt bij BMW dan ook hoger dan bij zijn grote Duitse concurrenten. Drie jaar geleden werd daarbij bij BMW slechts een aandeel van 4,1 procent gemeld, tegenover 4,6 procent bij Mercedes-Benz en 4,9 procent bij Audi. Het jaar daarop had BMW die situatie echter helemaal omgedraaid. Op dat ogenblik was het aandeel van de elektrische aandrijving in de totale verkoop al opgelopen tot 9 procent, tegenover 7,3 procent bij zowel Mercedes-Benz als Audi. Die trend zette zich ook vorig jaar verder door, waarbij BMW gewag kon maken van een aandeel van 14,7 procent, tegenover 11,8 procent bij Mercedes-Benz en 9,4 procent bij Audi.

Gedurende het eerste kwartaal van dit jaar werd bij de drie constructeurs een inkrimping opgemerkt. Bij BMW was er nog sprake van een aandeel van 13,9 procent, terwijl Mercedes-Benz en Audi terugviel tot respectievelijk 10,3 procent en 9 procent. Tijdens het tweede kwartaal van dit jaar moest Mercedes-Benz een verdere inkrimping tot 9,2 procent melden. Audi kon tijdens diezelfde periode een herstel tot 9,4 procent melden, maar bij BMW werd een sterke stijging tot 17,4 procent genoteerd.

Meer over dit onderwerp:

• Ford geeft merk Capri nieuw leven als een elektrisch model
• Toyota Motor betaalde voorzitter Akio Toyoda vorig jaar 10 miljoen dollar
• Autoverkoop BMW tijdens eerste jaarhelft met 2,3 procent gestegen
• Mercedes-Benz boekt tijdens tweede kwartaal verkoop van 600.000 exemplaren
• Thomas Schäfer verlengt contract als topman Duitse automerk Volkswagen

Polen heeft in de Europese Unie het laagste percentage badzones met een uitstekende waterkwaliteit. Dat blijkt uit een rapport van het European Environment Agency (EEA) en Europese Commissie over de kwaliteit van het zwemwater in de Europese Unie, Albanië en Zwitserland, waarbij in totaal 22.000 locaties werden onderzocht. Vastgesteld werd dat 85,4 procent van die zones aan de bezoeker water van uitstekende kwaliteit kan aanbieden. Nog 1,5 procent van de sites bleek over water met een slechte kwaliteit te beschikken.

“De studie toonde aan dat de overgrote meerderheid van de badzones in Europa vorig jaar voldeed aan de strengste normen voldeed”, werpen de onderzoekers op. “Daarbij moet worden vastgesteld dat het zeewater in het algemeen van betere kwaliteit is dan de binnenwateren. Aan de kusten is 89 procent van het zwemwater van uitstekende kwaliteit. Bij de binnenwaters valt dat cijfer terug tot 79 procent. In Cyprus vertoonden 97,6 procent van de onderzochte locaties een uitstekende waterkwaliteit. Oostenrijk eindigde op de tweede plaats met een score van 96,9 procent, gevolgd door Kroatië met 96,7 procent.

In Europa getuigt 85,4 procent van de zwemwaters van een uitstekende kwaliteit. – Foto: Pixabay/Marcelino Bobe

In Oostenrijk, België, Bulgarije, Malta, Luxemburg en Roemenië voldeden alle zwemwateren ten minste aan de minimumkwaliteit.  In vijf landen – Albanië, België, Estland, Hongarije en Polen – kon echter minder dan 70 procent van het zwemwater een uitstekende kwaliteit melden.

Binnen de Europese Unie liet Polen de minst goede prestatie optekenen. Slechts 54,9 procent van de onderzochte Poolse waters kon een uitstekende kwaliteit laten optekenen. In Polen, waar 739 badzones werden onderzocht, bleken 406 sites een uitstekende waterkwaliteit te kunnen melden. Daarentegen werd op 21 locaties van een slechte waterkwaliteit gewag gemaakt. Albanië eindigde met een score van 41,2 procent op een laatste plaats. 

Kroatië

Kroatië is in Europa de toeristische bestemming waar de badzones de beste waterkwaliteit noteren. Er kon worden vastgesteld dat 99,1 procent van de Kroatische kustlocaties een uitstekende kwaliteit konden melden. Op de tweede plaats staat Cyprus, dat een score van 97,6 procent registreerde, gevolgd door Griekenland met een totaal van 95,8 procent. Ook hier haalde Albanië de slechtste uitslag, voorafgegaan door Estland (46,7 procent) , Polen (55,1 procent) en Finland (65,4 procent). Over de hele Europese Unie werd een gemiddelde score van 88,8 procent gemeld.

De onderzoekers beklemtonen dat zwemmen in de meeste badzones in de Europese Unie perfect veilig kan. Er wordt op gewezen dat 96 procent van de onderzochte wateren aan de minimum-kwaliteitseisen van de zwemwaterrichtlijn voldeed. Dat betekende een lichte stijging ten opzichte van het voorgaande jaar. “Wel moet worden gewaarschuwd dat de verontreiniging van het oppervlaktewater en grondwater in de Europese Unie op een aanzienlijk niveau blijft”, voeren de onderzoekers aan. “Die problemen kunnen door de klimaatverandering bovendien nog worden verergerd. Door de klimaatverandering zal er vaker met zware regenval rekening moeten worden gehouden. Dit kan een negatief effect hebben op de kwaliteit van het zwemwater, waardoor de gezondheidsrisico’s voor de zwemmers kunnen toenemen. Het zal de volgende jaren voor de bevolking en het leefmilieu dan ook cruciaal zijn om de waterkwaliteit op een hoog peil te houden en te verbeteren.”

“De kwaliteit van het Europese zwemwater is de voorbije decennia aanzienlijk verbeterd”, wordt er aangestipt. “Die kwaliteit is in het recente verleden op zijn minst consistent op een goed niveau gebleven. Dat is te danken aan het gecombineerde effect van systematische monitoring en beheer, geïntroduceerd met de Bathing Water Directive (BWD), maar ook door grote investeringen in stedelijke installaties voor afvalwaterzuivering en verbeteringen in de netten voor afvalwaters. Dit heeft geleid tot een drastische vermindering van organische verontreinigende stoffen en ziekteverwekkers, die voordien in onbehandeld of gedeeltelijk behandeld stedelijk afvalwater konden vrijkomen. Dankzij deze voortdurende inspanningen is zwemmen nu ook mogelijk in stedelijke gebieden en ooit zwaar vervuilde wateren. Dit succes toont hoe een goed geïmplementeerd beleid een verschil kan maken.”

Meer over dit onderwerp:

• In Europa is drinkwater sterk vervuild door eeuwige chemicaliën
• Landbouwers moeten allemaal bijdrage tot een betere waterkwaliteit leveren
• Waterkwaliteit van de Seine in Parijs laat verbetering optekenen
• Efficiënt watermanagement kan de dreiging van waterschaarste in toekomst halveren
• Marbella bestraft plassende zwemmers met boete van 750 euro

Ondernemingen uit de duurzame economie hebben de voorbije tien jaar een totaal marktrendement van 198 procent laten optekenen. Alleen de technologiesector kon een beter cijfer melden. Dat blijkt uit een rapport van de London Stock Exchange Group. De duurzame economie – die zijn inkomsten genereert uit hernieuwbare energie en mijnbouw en de verwerking van kritieke mineralen – heeft volgens het rapport een marktkapitalisatie van 7,2 biljoen dollar. De sector kon daarbij het voorbije decennium een jaarlijkse groei van 14 procent gemeld. Wel wordt gewaarschuwd dat handelsspanningen en tarieven de duurzame energiesector in de toekomst zouden kunnen afremmen.

Het rapport wijst erop dat de waarde van de duurzame economie aanzienlijk sneller is gegroeid dan de bredere markt. De marktkapitalisatie van de duurzame economie heeft het voorbije decennium een jaarlijkse groei van 13,8 procent gemeld, terwijl op de totale aandelenmarkt een gemiddelde stijging van 8,3 procent werd genoteerd. Indien duurzaamheid op zichzelf als een industriële sector zou worden bestempeld, zou hij naar omvang wereldwijd op de vierde plaats staan. De inkomsten uit de duurzame economieën lieten bovendien het voorbije decennium een jaarlijkse gemiddelde groei met 7,6 procent registreren, tegenover een gemiddelde van 5,3 procent voor de bredere markt.

De duurzame economie heeft inmiddels een marktwaarde van 7,2 biljoen dollar. – Foto: Pixabay/Mino Park

“Hoewel de duurzame economie op de lange termijn beter heeft gepresteerd, moet er worden genoteerd dat de prestaties van de sector sinds het begin van dit decennium door een sterke volatiliteit werd gekenmerkt”, merken de onderzoekers op in een commentaar op de studie. “Dat fenomeen is gedreven door een combinatie van factoren, waaronder verstoringen in de toeleveringsketen, kosteninflatie, hogere rentetarieven, geopolitieke fragmentatie en duurzame protectionisme. Na een snelle marktgroei in 2020 en 2021 liet de marktkapitalisatie van de duurzame economie in 2022 een aanzienlijke vertraging optekenen. De markt herstelde zich en liet vorig jaar opnieuw betere prestaties optekenen. De sector vertegenwoordigt nu 8,6 procent van het wereldwijde marktkapitaal. Daarmee bleef de duurzame economie net onder het record dat in 2021 werd gerealiseerd.”

Verder wordt opgemerkt dat binnen de duurzame economie de industrie van het energiebeheer de voorbije vijf jaar de best presterende sector was. De activiteit kon daarbij een jaarlijkse groei van 17 procent melden, gedreven door de kostenefficiëntie van de oplossingen voor energie-efficiëntie. Hernieuwbare en alternatieve energieën – die kunnen worden omschreven als het meest zichtbare gebied van de circulaire economie en een aandachtsgebied voor veel duurzame thematische beleggingsproducten – door druk op de winstgevendheid recent ondermaats heeft gepresteerd, ondanks de sterke cijfers voor de installatie van hernieuwbare energieën.

Digitale technologieën

Een van de belangrijkste potentiële stimulansen voor de prestaties van de duurzame economie is volgens het rapport de groei van digitale technologieën, waarbij vooral verwezen wordt naar kunstmatige intelligentie en datacenters. “Dit moet worden gelinkt aan de inspanningen van grote technologiebedrijven om hun ecologische voetafdruk te verkleinen”, wordt er opgemerkt. “Het elektriciteitsverbruik van de datacenters kende tussen 2005 en 2022 nagenoeg een vervijfvoudiging en zal tegen 2026 alweer bijna een verdubbeling laten optekenen.”

“Verschillende grote technologiebedrijven hebben recent acties ondernomen om de uitstoot van dit groeiende energieverbruik aan te pakken”, wordt in het rapport benadrukt. “Amazon is de grootste inkoper van hernieuwbare energie geworden, gevolgd door Meta, Microsoft en Google. De technologiebedrijven investeren verder ook in een aantal oplossingen, zoals kernfusie en waterstof, om hun ecologische impact te verminderen.”

De onderzoekers merken verder nog op dat vele economische sectoren in duurzaamheid investeren. “In ongeveer een derde van de sectoren vertegenwoordigen duurzame activiteiten meer dan 10 procent van de totale waarde”, wordt er aangevoerd. “De autosector staat daarbij met een score van 42 procent op de eerste plaats. Die prestatie wordt gedragen door de productie van elektrische voertuigen en batterijen. Op de tweede plaats volgt de nutssector (33 procent), waarbij vooral hernieuwbare energie de belangrijkste duurzame activiteit bleek. Daarna volgen de bouwindustrie (23 procent), chemie (23 procent), chemie (14 procent), industriële goederen en diensten (14 procent), technologie (11 procent), vastgoed (10 procent) en basisvoorzieningen (10 procent).

Het rapport wijst erop dat de duurzame economie in het algemeen op rooskleurige vooruitzichten kan rekenen, maar waarschuwt dat er een aantal hinderpalen zijn die de aanhoudende groei van de aandelen en het tempo van de energietransitie zouden kunnen afremmen. “Er moet daarbij onder meer gewezen worden naar handelstarieven die de uitrol van duurzame energietechnologieën kunnen vertragen”, beklemtoonde Jaakko Kooroshy, bij de London Stock Exchange Group verantwoordelijk voor duurzaam beleggingsonderzoek. “Stimuleringsmaatregelen van de Europese Unie en de Verenigde Staten voor de productie van duurzame energie in eigen land zullen de groei ondersteunen, maar de heffingen op elektrische voertuigen uit China kunnen de doelstellingen op het gebied van duurzame energie ondermijnen en tot grotere handelsconflicten leiden.”

Meer over dit onderwerp:

• IJsland past toeristentaks aan om natuur te beschermen
• Noorwegen ontdekt grootste voorraad zeldzame aardmetalen van Europa
• Datacenters zullen in toekomst vooral op duurzame energie functioneren
• Verplaatsingen van Europese voetbalclubs gaan minder vaak met vliegtuig
• Zwakkere stromen in oceaan kunnen leiden tot meer koolstofdioxide in atmosfeer

De uitbouw van de digitale economie gaat ten koste van het leefmilieu. Die waarschuwing staat in een rapport van United Nations Conference on Trade and Development (Unctad). Daarbij wordt onder meer gewezen naar de gigantische datacenters, die enorme hoeveelheden water en energie verbruiken. Er moeten volgens de organisatie dan ook duurzame strategieën worden ontwikkeld om de toenemende gevolgen van de digitalisering – vooral in ontwikkelingslanden – tegen te gaan.

De digitalisering wakkert de wereldwijde economische groei aan, maar de gevolgen voor het leefmilieu worden steeds ernstiger”, werpt Antonio Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, op. “De digitalisering gaat razendsnel en verandert levens en bestaansmiddelen. Tegelijkertijd dreigt een ongereguleerde digitalisering mensen achter te laten en de problemen voor het leefmilieu en het klimaat te verergeren.” Guterres waarschuwde dat de toegenomen afhankelijkheid van digitale hulpmiddelen een directe impact heeft op het milieu, omdat ze grondstoffen uitputten, water en energie verbruiken, luchtvervuiling veroorzaken en afval genereren. “Dit probleem wordt nog versterkt door opkomende technologieën zoals kunstmatige intelligentie”, gaf Guterres aan.

Datacenters vormen een belangrijke factor in de klimaatverandering. – Foto: Pixabay/Brian Penny

Er zijn slechts beperkte data beschikbaar over de impact van de artificiële intelligentie op het leefmilieu. Rebeca Grynspan, secretaris-generaal van de Unctad, richtte zich tot de grootste technologiebedrijven van de wereld om in de strijd tegen de negatieve gevolgen van de digitalisering het voortouw te nemen en daarbij door gestandaardiseerde gegevens te produceren. 

Google meldde onlangs dat zijn uitstoot van broeikasgassen de voorbije vijf jaar met 48 procent is gestegen. Die stijging wordt vooral toegeschreven aan de energievoorziening van de datacenters die de activiteiten op het gebied van artificiële intelligentie ondersteunen. Ook in het laatste duurzaamheidsrapport van Microsoft werd gemeld dat het bedrijf vorig jaar 29 procent meer broeikasgassen had uitgestoten dan in het begin van dit decennium. Google en Microsoft hebben elk beloofd om aan het eind van dit decennium klimaat te zullen opereren..

De Amerikaanse investeringsbank Goldman Sachs kondigde eveneens recent aan dat de belofte van generatieve artificiële intelligentie de grote technologiebedrijven ertoe aanzet om de volgende jaren naar schatting 1 biljoen dollar – onder meer in datacenters, chips en andere infrastructuur – te investeren. Maar deze uitgaven hebben tot nu toe weinig opgeleverd. Er rijzen dan ook vragen of deze grote uitgaven ooit zullen renderen in termen van voordelen en rendementen.”

Bitcoin

Shamika Sirimanne, bij de Unctad directeur voor technologie en logistiek, wierp op dat de vraag waarvoor artificiële intelligentie moet worden gebruikt – voor het algemeen belang of voor zoekmachines, marketing of het verkopen van t-shirts – nog niet is gesteld. “Maar voordat het te laat is, moet dat gesprek wel worden aangegaan.”

In het rapport van Unctad staan enkele voorbeelden vermeld van de gevolgen die de digitale economie voor het leefmilieu heeft. Onder meer wordt opgemerkt dat industrieën van informatie en communicatie begin dit decennium een uitstoot tussen 0,69 gigaton en 1,6 gigaton koolstofdioxide veroorzaakte. Dat vertegenwoordigt tussen 1,5 procent tot 3,2 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, wat overeenkomt met de emissies van het luchtvervoer of de scheepvaart. Nog wordt aangegeven dat voor de productie van een computer van 2 kilogram ongeveer 800 kilogram grondstoffen nodig zijn. Verder wordt nog benadrukt dat de vraag naar kritieke mineralen zoals grafiet, lithium en kobalt tegen het midden van deze eeuw met 500 procent zou kunnen stijgen.

Datacenters verbruikten twee jaar geleden 460 terawattuur elektriciteit, maar dat zal naar verwachting over twee jaar verdubbeld zijn. Nog volgens het rapport is het elektriciteitsverbruik van datacenters in Ierland tussen 2015 en 2022 meer dan verviervoudigd en nu 18 procent vertegenwoordigt van het totale elektriciteitsverbruik van het land. Dat cijfer zou tegen volgens ramingen tegen 2031 kunnen stijgen tot 28 procent. Het wereldwijde energieverbruik voor het delven van bitcoin, de meest prominente cryptomunt is tussen 2015 en 2023 ongeveer 34 keer verhoogd en bedraagt naar schatting 121 terawattuur.

“Dat volume ligt hoger dan het totale verbruik van landen zoals België en Finland”, verduidelijkte Grynspan. “Dit kan niet als een marginaal verschijnsel worden beschouwd. De digitalisering is een welkome en noodzakelijke motor voor wereldwijde economische groei, maar we moeten die ontwikkeling op een inclusieve en duurzame manier aanpakken. Omdat de snelle digitalisering de bezorgdheid over het leefmilieu doet toenemen, is het nu dringender dan ooit om het juiste beleid te kiezen, zodat de ecologische impact van die activiteiten optimaal kunnen worden beheerd.”

Meer over dit onderwerp:

• Filipijnen meer van steenkool afhankelijk dan China en Indonesië
• Inwoners van Tokio verzetten zich tegen bouw groot datacenter
• Europa volgende winter meer afhankelijk van steenkool om gas te vervangen
• Amazon heeft vorig jaar minder emissies van broeikasgassen veroorzaakt
• Caraïben bereiden zich na doortocht orkaan voor op economische klap

De lidstaten van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (Navo) hebben het voorbije jaar in totaal 1,34 biljoen dollar geïnvesteerd. Dat betekent een stijging met 126 miljard dollar tegenover het jaar voorzien. Dat is de conclusie van een rapport van de organisaties Transnational Institute, Tipping Point North South en Stop Wapenhandel. De onderzoekers waarschuwen daarbij dat deze militaire budgetten een negatieve impact hebben op het klimaat. Gezamenlijk zouden de lidstaten van de militaire alliantie het voorbije jaar 233 miljoen ton broeikasgassen hebben geproduceerd. Daarmee is de Navo een grotere vervuiler dan een aantal landen.

“Het onderzoek toont dat militaire uitgaven de uitstoot van broeikasgassen verhogen, cruciale financiering voor de klimaatactie afleiden en zorgen voor een consolidatie van een wapenhandel die instabiliteit voedt”, wordt in het rapport aangevoerd. “Militaire uitgaven hebben de neiging om veel energie te verbruiken. Vliegtuigen verbruiken enorme hoeveelheden fossiele brandstoffen, net zoals militaire bases en logistieke centra. Militair materieel moet bovendien regelmatig worden bediend en onderhouden om gevechtsklaar te blijven. Dat alles brengt vervuiling met zich mee. Die vervuiling ligt zelfs hoger dan de broeikasgassen die door landen zoals Colombia of Qatar worden uitgestoten.”

De militaire alliantie Nato heeft het voorbije jaar 233 miljoen ton broeikasgassen geproduceerd. – Foto: Nato

“Tegen het einde van dit decennium moeten we de uitstoot radicaal verminderen”, zegt Nick Buxton. “Maar de grootste investering die wereldwijd – zeker in de Navo – moet worden geleverd – in een beperking van de militaire uitgaven, die de milieuproblemen vaak nog verergeren. De Navo telt 32 lidstaten. Daarmee verzamelt het militaire bondgenootschap amper 16 procent van alle landen in de wereld. Vorig jaar waren die lidstaten echter gezamenlijk 55 procent van de totale militaire uitgaven ter wereld. De Verenigde Staten alleen nemen meer dan tweederde van de uitgaven van het bondgenootschap voor hun rekening.”

Klimaatakkoorden

De toegenomen militaire uitgaven van de lidstaten van de Navo zullen nog eens 31 miljoen ton broeikasgassen in de atmosfeer brengen. Dat vertegenwoordigt een stijging van ongeveer 15 procent. Dat is het equivalent van de uitstoot van 6,7 miljoen auto’s. De Verenigde Staten – wiens leger al de grootste institutionele producent van broeikasgassen in de wereld is – waren met een militaire budgetverhoging van 55 miljard dollar verantwoordelijk voor het grootste deel van de stijging, gevolgd door Polen (16 miljard dollar), het Verenigd Koninkrijk (10,9 miljard dollar) en Duitsland (10,7 miljard dollar).

“Indien alleen al de stijging van de militaire uitgaven van de Navo zou worden omgebogen naar een positieve klimaatactie, zou de minimale klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden, zoals voorgesteld tijdens de klimaatonderhandelingen van de Verenigde Naties dit jaar, volledig kunnen worden gedekt”, wordt in het rapport opgemerkt. “Alle strijdkrachten in de wereld produceren minstens 5,5 procent van alle vervuiling die de aarde opwarmt. Dat is meer dan de totale ecologische voetafdruk van Japan.”

Het Intergovernmental Panel on Climate Change van de Verenigde Naties zegt dat de wereld de uitstoot tegen eind dit decennium met 43 procent moet verminderen om de ambitieuzere doelen van de Klimaatakkoorden van Parijs te halen. Om dat doel te bereiken moet de militaire uitstoot volgens de onderzoekers jaarlijks met minstens 5 procent worden verminderd. “Maar de lidstaten van de Navo gaan de verkeerde kant op”, merken de onderzoekers op. “De alliantie heeft vorig jaar een blijvende toezegging gedaan om ten minste 2 procent van hun nationale budgetten in hun leger te investeren. Verwacht wordt dat tweederde van de lidstaten die doelstelling dit jaar zal halen of overtreffen, tegenover slechts zes landen drie jaar geleden.”

Veiligheid

Defensiespecialisten noemen die investeringen noodzakelijk voor de veiligheid. Maar de onderzoekers werpen op dat deze inspanningen een tol eisen van de maatschappij door de opwarming van de aarde te stimuleren en financiële middelen van klimaatfinanciering af te leiden. Indien alle leden de doelstelling van 2 procent halen, zullen ze over vier jaar evenveel extra broeikasgassen veroorzaken als de jaarlijkse productie van Rusland. De extra militaire middelen – naar schatting 2,57 miljard dollar – zouden volgens schattingen van het United Nations Environment Programme (Unep) voldoende zijn om de kosten voor klimaataanpassing van landen met een laag en middelmatig inkomen gedurende zeven jaar te dekken.

“De echte begunstigden van de oplopende defensie-uitgaven zijn de wapenfabrikanten, die van de militaire alliantie een aantal beloftes voor investeringen heeft ontvangen”, merken de onderzoekers op. “De groei van de militaire budgetten wordt niet altijd onmiddellijk in de inkomsten en winsten van wapenfabrikanten weerspiegeld, want de productie en aankoop van het materieel kan vele jaren in beslag nemen. Het voorbije jaar nam de orderportefeuille van de tien grootste wapenfabrikanten van de wereld – waaronder Lockheed Martin, RTX Corporation en Northrop Grumman, gemiddeld met meer dan 13 procent toe. Dat is een indicatie voor de aankomende recordwinsten van de sector.”

“Er wordt nog opgemerkt dat er wel enkele milieubeschermende maatregelen werden genomen om de vervuiling door de wapenindustrie in te dammen, maar vooral in de Verenigde Staten en Europa worden deze regels steeds vaker terzijde geschoven wanneer ze worden bestempeld als een belemmering voor het verhogen van de productie”, geven de onderzoekers nog aan. De Navo heeft beloofd om tegen het midden van deze eeuw klimaatneutraal te opereren. “Toch is het vergroenen van de militaire operaties geen goede optie”, wordt er nog aangevoerd. “Er bestaat geen realistische alternatieve energiebron die tegen het midden van deze eeuw fossiele brandstoffen op grote schaal kan vervangen. Het verhogen van de defensie-uitgaven creëert ook een meer gemilitariseerde wereld in een tijd waarin meer samenwerking en vrede nodig is.”

Meer over dit onderwerp:

• Ruimtevaartbedrijven hebben orders van defensiesector nodig
• Lockheed Martin ontwikkelt artificiële intelligentie voor Amerikaans leger
• Navo sluit contract van 700 miljoen dollar voor aankoop Stinger-raketten
• Canada kondigt de bouw van een nieuwe reeks oorlogsschepen aan
• Militair contract tussen Rusland en Noord-Korea bedreiging voor wereldvrede

Een kwart van de muziekproducenten maakt voor zijn werk inmiddels gebruik van kunstmatige intelligentie, hoewel een aanzienlijke meerderheid – uit angst om de creatieve controle te verliezen – tekenen van weerstand tegen de technologie vertoont. Dat blijkt uit een onderzoek van de muziekdienst Tracklib, leverancier van gelicentieerde samples die bij muziekproductie kunnen worden gebruikt, gebaseerd op een enquête bij 1.107 muziekproducenten.

Uit het onderzoek bleek dat 25 procent van de respondenten inmiddels bij de muziekproductie op kunstmatige intelligentie beroep doet. Daarbij zegt 73,9 procent van de betrokkenen de technologie vooral om instrumenten uit een song te isoleren. Andere toepassingen blijken minder populair, want nog 45,5 procent geeft aan kunstmatige intelligentie te gebruiken voor EQ Plugins bij het masteren en mixen, terwijl 21,2 procent de technologie gebruikt voor het genereren van elementen die bij de productie in de songs kunnen worden gebruikt. Amper 3 procent zet artificiële intelligentie in om volledige songs te creëren.

De meeste muziekproducenten zien voorlopig weinig meerwaarde in artificiële intelligentie. – Foto: Pixabay

De resultaten van de enquête maken echter duidelijk dat driekwart van de muziekproducers in hun werk geen gebruik van artificiële intelligentie maken. In die groep maakt 82,2 procent daarbij gewag van artistieke en creatieve redenen, waarbij vaak wordt opgemerkt dat de technologie het moeilijker maakt om aan de muziek een persoonlijk cachet te geven.

Verder verwijst 34,5 procent van de ondervraagden naar kwaliteitsredenen, waarbij wordt aangevoerd dat muziek met kunstmatige intelligentie niet goed genoeg is. Voor 14,3 procent zijn de kosten van de technologie een reden om van het gebruik van kunstmatige intelligentie af te zien. Tenslotte zegt 10,2 procent dat het gebruik van de technologie mogelijk tot bekommernissen over auteursrechten zou kunnen leiden.

Percepties

Er blijkt volgens de onderzoekers ook een grote kloof tussen de perceptie van de verschillende toepassingen van de technologie. De studie bracht daarbij aan het licht dat generatieve kunstmatige intelligentie, die rechtstreeks songs geheel of gedeeltelijk creëert, vaak met een negatief beeld moet afrekenen. Minder dan 10 procent van de respondenten wil voor die activiteit op de technologie beroep doen.

Ondersteunende kunstmatige intelligentie, die voor het creatieproces van muziek een aantal hulpelementen kan aanbrengen, krijgt meer positieve reacties. Hier zou bijna 50 procent van de producers in de technologie een meerwaarde zien. Opmerkelijk is daarbij dat vooral de jongere respondenten zich over de generatieve kunstmatige intelligentie negatief uitspraken. De oudere ondervraagden hadden daarentegen het vaakst een negatieve mening over ondersteunende kunstmatige intelligentie.

Verder wordt opgemerkt dat er in het algemeen slechts een lage bereidheid blijkt om voor technologie met kunstmatige intelligentie te betalen. Bijna driekwart van de gebruikers blijkt alleen uit gratis toepassingen te putten. “De grootste bereidheid om te betalen bleek bij beginnende producenten, hoewel ook daar een sterke weerstand bleek tegen het betalen van een aanzienlijke prijs voor programma’s met artificiële intelligentie”, verduidelijken de onderzoekers. “Slechts weinig betrokkenen blijken bereid om voor de toepassingen minstens 25 dollar per maand te betalen.”

In het algemeen stelde 70 procent van de respondenten te verwachten dat kunstmatige intelligentie in de toekomst een grote of enorme impact zal hebben op de muziekproductie, terwijl 29 procent zei ‘enige impact te verwachten. Slechts 1 procent gaf aan geen enkele impact van de technologie te voorzien. Ondanks de schijnbare weerstand van een meerderheid van de producenten tegen toepassingen met kunstmatige intelligentie, gaf Tracklib aan in de toekomst een voortdurende adoptie van de technologie te verwachten.

Opgemerkt wordt dat de inzet van artificiële intelligentie in de muzieksector zich nog in een bijzonder vroeg stadium bevindt, waarbij vooral early adopters de mogelijkheden van de toepassingen uittest.

Meer over dit onderwerp:

• Top Britse muziekwereld blijft nog altijd een mannenclub
• Aandeelhouders Hipgnosis Songs Fund akkoord met overname door Blackstone
• YouTube gebruikt artificiële intelligentie om inbreuken tegen copyright op te sporen
• Meer dan 100 miljoen Amerikanen hebben toegang tot betalende muziekstreams
• Streamingfraude kost muzieksector een verlies van 2 miljard dollar per jaar

De Duitse autobouwer Porsche heeft tijdens de eerste zes maanden van dit jaar wereldwijd 155.945 wagens verkocht. Dat betekende een daling met 7 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar. De terugval moet vooral worden toegeschreven aan de Chinese markt, waar de verkopen tegenover de eerste helft van vorig jaar met 33 procent achteruit gingen. China vertegenwoordigt bijna 20 procent van de wereldwijde leveringen van Porsche, waardoor de Duitse fabrikant bijzonder gevoelig is voor de spanningen in de handel tussen het Aziatische land en de Europese Unie.

Porsche heeft dit jaar een belangrijke golf van productlanceringen gepland. “Met de Cayenne, Panamera, Macan, Taycan en 911 moderniseert de sportwagenfabrikant momenteel vijf van zijn zes modelseries”, beklemtoont de Duitse autofabrikant. “De daarmee gepaard gaande transities zijn complex en leiden tijdelijk tot hiaten in het aanbod in individuele markten en modelseries. Toch heeft Porsche het voorbije half jaar bewezen robuust te zijn.”

Porsche heeft tijdens de eerste zes maanden van dit jaar 155.945 wagens verkocht. – Foto: Porsche

“Met het krachtigste modellengamma uit de geschiedenis van het bedrijf geeft Porsche een duidelijk signaal af”, beklemtoonde Detlev von Platen, directeur sales en marketing bij de Duitse autofabrikant. “Onze klanten kunnen op ons vertrouwen. Zelfs in een wereldwijd uitdagende marktomgeving levert Porsche inspirerende sportwagens met unieke prestaties, veel innovaties en een hoge mate van individualisering. We konden tijdens de eerste helft van dit jaar opnieuw vertrouwen op een zeer evenwichtige structuur in onze verkoopregio’s en konden we uitdagingen op individuele markten compenseren. Dit geeft ons stabiliteit en bevestigt dat we onze strategie consequent zullen blijven nastreven van waardegerichte verkopen in de toekomst.”

Europese groei

In Europa, met uitzondering van Duitsland, leverde Porsche in de eerste helft van het jaar 38.611 voertuigen af. Dat betekende een stijging met 6 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar. Op zijn Duitse thuismarkt realiseerde de autobouwer een groei met 22 procent tot 20.811 verkochte exemplaren. In China leverde de sportwagenfabrikant 29.551 voertuigen af. Dat vertegenwoordigde een inkrimping met 33 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar. “De belangrijkste redenen voor de terugval zijn nog steeds de aanhoudend gespannen economische situatie op de Chinese markt en de focus op waardegerichte verkopen”, wordt er opgemerkt.

In Noord-Amerika leverde Porsche 39.558 voertuigen aan zijn klanten. Dat weerspiegelde een daling met 6 procent. “Na douane-gerelateerde vertragingen bij de levering van een aantal automodellen tijdens de eerste drie maanden van dit jaar kon de regio de achterstand merkbaar inhalen en de sterkste kwartaalprestaties neerzetten”, verduidelijkte de autobouwer. In de overzeese en opkomende markten werden 27.414 voertuigen aan klanten overgedragen. Hier is er sprake van een daling met 2 procent.

De Cayenne was tijdens de eerste helft van dit jaar bij Porsche het meest populaire model. De verkoop liep met 16 procent op tot 54.587 exemplaren. Bij het suv-model Macan was er daarentegen sprake van een daling met 16 procent tot 39.167 eenheden. “Die achteruitgang moet worden toegeschreven aan de modelwisseling die in veel markten werd doorgevoerd”, beklemtoont von Platen. “De nieuwe, volledig elektrische generatie van het model noteerde een zeer aangename orderinstroom. De eerste exemplaren zullen tijdens de tweede helft van het jaar aan klanten worden overgedragen.”

Porsche wijst er op dat het iconische model 911 bij de klanten een grote populariteit blijft behouden. In totaal werden er van het model 28.212 exemplaren verkocht. Dat vertegenwoordigde een stijging met 8 procent tegenover de eerste helft van vorig jaar. Anderzijds moest ook voor de modellen Panamera en Taycan een daling van de verkoop melden. “Ook deze terugval door de huidige modelwijziging worden verklaard”, merkt Porsche op. Bij de Panamera was er sprake van een terugval met 25 procent tegenover de eerste zes maanden van vorig jaar, terwijl bij de Taycan een achteruitgang met 51 procent tot 8.838 eenheden werd gemeld. Van de modellen 718 Boxster en 718 Cayman werden 11.886 leveringen gerealiseerd. Dat komt overeen met een groei van 8 procent.

“Dit jaar zal Porsche de meest krachtige productportfolio uit zijn geschiedenis aan de klanten kunnen voorleggen”, geeft Detlev von Platen ligt. “We zullen ons op de drie aandrijfsystemen – volledig elektrische voertuigen, efficiënte plugin-hybrides en verbrandingsmotoren – blijven concentreren”, zegt Detlev von Platen. “Met deze triade is Porsche ervan overtuigd goed gepositioneerd te zijn voor de toekomst, waarbij aan de klanten – ongeacht de voorkeuren en ontwikkelingen in de afzonderlijke regio’s van de wereld – een aantrekkelijk aanbod kan worden gepresenteerd.”

Meer over dit onderwerp:

• Groeiende vraag zet Stellantis aan om zijn aanbod hybride modellen uit te breiden 
• VW Group gaat Brusselse fabriek van dochtermerk Audi mogelijk sluiten
• Stellantis beslist om de autoproductie in Italië terug te schroeven
• Amerikaanse autosportfederatie Nascar kondigt lancering van elektrisch prototype aan
• Verkopen Tesla laten betere resultaten optekenen dan werd verwacht

Tijdens de eerste drie kwartalen van zijn lopende boekjaar heeft het Suez Kanaal 5,6 miljard dollar inkomsten geboekt. Dat betekende een daling met 7,4 procent tegenover dezelfde periode vorig boekjaar. Dit blijkt uit een rapport van de Centrale Bank van Egypte. Deze vermindering viel samen met de aanhoudende scheepvaartcrisis in de Rode Zee. Daar moest immers rekening worden gehouden met aanvallen van de Houthi-strijders op commerciële schepen die banden hadden met Israël, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. De aanvallen worden een vergelding genoemd voor het geweld dat Israël in Gaza heeft veroorzaakt.

De aanvallen zijn gericht op vrachtschepen en worden uitgevoerd met raketten en drones, die boven de Rode Zee, de Arabische Zee en de Indische Oceaan worden uitgevoerd. Tijdens het eerste kwartaal van dit jaar werden nog 959,3 miljoen dollar inkomsten geboekt. Dat betekende een daling met 57,2 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar. Er werd tijdens de eerste drie kwartalen van het boekjaar 945 miljoen ton door het Suezkanaal vervoerd. Dat betekende een terugval met 15,6 procent tegenover de eerste negen maanden van vorig boekjaar. De trafieken vielen met 11,5 procent terug. In totaal registreerde het Suezkanaal vorig boekjaar nog 9,4 miljard dollar inkomsten, tegenover een omzet van 7 miljard dollar het boekjaar voordien.

De dreiging van piraterij zet de trafieken in het Suezkanaal onder druk. – Foto: Suez Canal Authority

Het Suezkanaal heeft voor de wereldwijde handel een enorme betekenis. Het kanaal is immers een van de meest cruciale handelsroutes die de scheepvaart kan gebruiken en vormt de kortste maritieme route tussen Europa en Azië. Het Suezkanaal vergemakkelijkt essentiële internationale handelsstromen. Ongeveer 12 procent van de wereldwijde handelstrafieken passeren door het Suezkanaal. De route is een cruciaal traject voor het internationale vervoer van olie en gas.

Uitwijken

Door de dreiging van de aanvallen hebben vele rederijen hun schepen verplicht om een omleiding rond het Suezkanaal te volgen. Die omweg zorgt ervoor dat de schepen tussen Azië en Europa veertien dagen langer onderweg zijn. Analisten wijzen erop dat het conflict in het gebied van de Rode Zee in december vorig jaar is geëscaleerd, waardoor steeds meer zeevracht een passage door het Suezkanaal vermeed en voor een omweg rond de Kaap de Goede Hoop op het zuidelijkste punt van het Afrikaanse continent opteerde.

Opgemerkt wordt dat Operation Atalanta van de European Union Naval Force (Eunafvor), een missie van de Europese Unie om de piraterij en gewapende overvallen op schepen voor de kust van Somalië te bestrijden, de commerciële scheepvaart heeft geadviseerd om ten minste 150 zeemijl ten oosten van de traditionele verkeersroutes te varen om aanvallen van drones te voorkomen. “De aanbeveling volgde op een incident waarbij een drone het schip MSC Orion eind april ten zuidoosten van het eiland Socotra aanviel”, wordt er opgemerkt. “Dit betekent dat aanvallen kunnen plaatsvinden tot op 800 zeemijl verwijderd van gebieden in Jemen die door de Houthi’s worden gecontroleerd.”

“De Houthi’s hebben het vermogen en de middelen om hun aanvallen op de commerciële scheepvaart uit te breiden”, werpen de analisten op. “De voorbije maanden hebben incidenten gewezen op een uitbreiding van het operationele gebied van de Houthi’s naar de Indische Oceaan.” Daarbij krijgen de Houthi’s de steun van het Iraanse oorlogsschip Shaid Mahdavi, dat ballistische raketten kan lanceren en gewapende drones en helikopters kan vervoeren van de acties om de acties van de Houthi’s te ondersteunen. “De geallieerde marine strijdkrachten kunnen moeite ervaren om de commerciële scheepvaart zo ver in de Indische Oceaan te beschermen,” wordt er opgemerkt. “Om de dreiging efficiënter te kunnen bestrijden, zouden die strijdkrachten hun aanwezigheid in de regio moeten opvoeren.”

Meer over dit onderwerp:

• Aanval op MSC Orion bewijst dat slagkracht Houthi’s grotere reikwijdte krijgt
• Filipijnen beschuldigen China van piraterij in Zuid-Chinese Zee
• Kenia belooft samenwerking met Europese Unie tegen piraterij
• Piraten bedreigen 13 procent van de maritieme handel
• Somalische piraten tonen grotere activiteit in Indische Oceaan

In Europa leeft 12,5 procent van de totale bevolking in een gebied dat door mogelijke overstromingen zou kunnen worden getroffen. In die risicogebieden is bovendien ook kritieke infrastructuur aanwezig. Dat is de conclusie van een rapport van het European Environmental Agency (EEA) over de impact van de klimaatverandering op de gehele watercyclus. De onderzoekers merken op dat hevige stormen de voorbije veertig jaar in Europa 5.582 slachtoffers heeft geëist. Er wordt aan toegevoegd dat het gevaar op verdere zware overstromingen op een hoog niveau blijft.

“Ongeveer 15 procent van de industriële faciliteiten in Europa bevindt zich in mogelijke uiterwaarden”, legt Aleksandra Kazmierczak, expert klimaat en gezondheid bij het European Environmental Agency. “Infrastructuur zoals waterzuiveringsinstallaties bevindt zich verder stroomafwaarts. Meer dan een derde daarvan in Europa bevindt zich op uiterwaarden.” Er wordt aan toegevoegd dat ook 11 procent van de Europese ziekenhuizen in risicogebieden is gesitueerd.

Overstromingsgebieden omvatten ook kritieke infrastructuur. – Foto: Pixabay/Patrick Behn

Omdat ze de concentratie van verontreinigende stoffen verhogen, vormen droogte en hittegolven voor de waterkwaliteit tevens een belangrijke bedreiging. “Deze cumulatieve gebeurtenissen vormen een probleem voor de toegang tot water voor de bevolking en beïnvloeden bovendien de koelsystemen van kerncentrales en de landbouw”, waarschuwt Kazmierczak. “Twee jaar geleden hebben we bijvoorbeeld, vooral in Zuid-Afrika, een daling gezien in de productie van maïs en olijfolie. De verliezen als gevolg van droogte in de landbouw, de watervoorziening en energiesector worden geschat op ongeveer 9 miljard euro per jaar.”

Complex problemen

“Europa is jammerlijk genoeg niet voorbereid op de toekomst”, zegt benadrukt Višnar Malinovská, onderdirecteur van het Directorate-General for Climate Action van de Europese Commissie, die daarbij gewag maakte van een complex probleem, dat een aantal systemische oplossingen nodig heeft. Daarbij merkt het rapport op dat Europa over de middelen beschikt die nodig zijn om de problemen nu te bestrijden.

“Er is alvast één maatregel die gemakkelijk kan worden doorgedrukt”, wordt in het rapport aangevoerd. “In gebieden die door klimaatgerelateerde gebeurtenissen, zoals overstromingen, gevaar lopen, zouden nieuwe ontwikkelingen moeten worden vermeden. Daarnaast kan ook gegrepen worden naar een aantal oplossingen die door de natuur zijn geïnspireerd. Onder meer kunnen daarbij bomen worden geplant of kan andere begroeiing worden gebruikt om regenwater vast te houden, maar ook zou gekozen kunnen worden om behandeld water te hergebruiken.”

Daarnaast pleit het rapport voor een grotere rol voor de technologie, onder meer in de vorm van een groter toezicht en de uitbouw van systemen voor vroegtijdige waarschuwing. “Zonder snelle en systematische actie om de maatschappelijke veerkracht te vergroten, zullen de gevolgen voor de gezondheid van het veranderende klimaat door overstromingen, droogtes en verminderde waterkwaliteit verergeren”, wordt in het rapport naar voor gebracht.

“Onze samenleving is sterk blootgesteld aan klimaatrisico’s zoals overstromingen, waterschaarste en slechte waterkwaliteit”, merkt Višnar Malinovská op. “Hoewel de bedreigde gebieden vaak over waterkeringen beschikken, kunnen de veiligheidsniveau grote verschillen laten optekenen. Overstromingen leiden niet alleen tot sterfgevallen en verwondingen, maar veroorzaken ook stress, wat vaak resulteert in posttraumatische stressstoornis en langere gevolgen voor de geestelijke gezondheid, zoals depressies, voor de getroffen bevolking. Overstromingen kunnen ook vervuiling veroorzaken. Naar schatting 650.000 gecombineerde riooloverstortingen in heel Europa verslechteren de waterkwaliteit als gevolg van hevige regenval.”

Malinovská wijst er verder op dat nu ook al 30 procent van de bevolking in Zuid-Europa met een permanente waterschaarste wordt geconfronteerd. “Dat kan leiden tot rantsoenering en andere mogelijke beperkingen, die in sommige regio’s al van kracht zijn”, merkt ze op. “Indien de voorraden opdrogen, moet met onvermijdelijke prijsstijgingen rekening worden gehouden. Al die problemen kunnen van invloed zijn op het vermogen van armere of grotere huishoudens om in hun hygiëne-behoeften te voorzien.”

“Bovendien bevorderen langdurige periodes van droog en warm weer de verspreiding van bosbranden”, beklemtoont Malinovská. “Dat is opnieuw vooral het geval in Zuid-Europa, maar in toenemende mate ook in andere regio’s. Bosbranden brengen niet alleen het directe gezondheidsrisico van het vuur met zich mee, want de blootstelling aan de schadelijke chemicaliën in de rook van natuurbranden heeft zowel acute als langdurige gevolgen voor de gezondheid.”

“De kwaliteit van het drinkwater en het zwemwater, hoewel over het algemeen zeer goed, loopt eveneens gevaar. Stijgende temperaturen van de lucht en het water bevorderen de groei van ziekteverwekkers, waardoor het risico op overdraagbare ziekten toeneemt. Een laag waterdebiet tijdens droge periodes kan resulteren in hogere concentraties van verontreinigende stoffen en farmaceutische producten, waardoor een dure afvalwaterzuivering nodig zal zijn. Bovendien kan de bloei van cyanobacteriën in voedselrijke wateren tijdens droge en warme periodes de waterkwaliteit in gevaar brengen.”

Meer over dit onderwerp:

• Europa moet zich aan groter overstromingsgevaar aanpassen
• Europese landbouwers scharen zich achter duurzaam beleid
• Grootste moerasgebied ter wereld worden door vuurhaarden zwaar getroffen
• Duurzame gebouwen zijn een belangrijk wapen tegen klimaatverandering
• Klimaatverandering creëerde vorig jaar 26 extra dagen met extreem warm weer