De Europese defensie-industrie heeft beleidsmakers van de Europese Unie opgeroepen om bij de begroting voor de periode tussen 2028 en 2034 aan de sector minstens een bedrag van 100 miljard euro toe te wijzen. Dit bedrag is volgens de industrie het absolute minimum om de militaire capaciteiten van de Europese Unie te kunnen versterken.

Voor de periode tussen 2021 en 2027 is in de begroting van de Europese Unie voor defensie een budget van 13 miljard euro voorzien. “Dat betekent slechts een druppel op een gloeiende plaat en is onvoldoende om Europa tegen ernstige bedreigingen te beschermen”, merkt de Aerospace, Security and Defence Industries Association of Europe (ASD) op. 

“In de volgende begroting moet ruimte worden voorzien voor specifieke investeringsmiddelen die passen bij de schaal van de ambitie en de urgentie van de uitdaging”, merkt de sectororganisatie op. “Dit betekent dat er in de volgende zevenjarige begrotingscyclus ongeveer 150 miljard euro moet worden uitgetrokken voor zowel defensie als veiligheid.”

De Europese Unie heeft de voorbije maanden de lidstaten opgeroepen hun nationale defensie-inspanningen op te voeren en heeft een herbewapeningsplan van 800 miljard euro voorgesteld. “Maar tot nu toe blijft het tempo van de uitvoering achter bij de verwachtingen”, merkt de ASD Association op. “Ondanks recente stijgingen is het huidige tempo van Europa voor aanbestedingen en investeringen op het gebied van defensie ontoereikend om de meest extreme militaire scenario’s aan te kunnen.”

Nu de Verenigde Staten hun focus verleggen naar de regio Indo-Pacific en de dreiging van mogelijke Russische agressie blijft bestaan, is een budget van 100 miljard euro voor defensie volgens de sector het absolute minimum om een begin te maken met de heropbouw van de Europese defensie-industrie, vooral na decennia van onderfinanciering die tijdens het zogenoemde vredesdividend-tijdperk hebben geleid tot een deficit van 600 miljard euro.

De Europese industrie heeft de beleidsmakers van de Europese Unie tevens opgeroepen om nog eens een bedrag tussen 40 miljard euro en 60 miljard euro toe te wijzen aan ruimtevaartprojecten. Daarnaast wordt ook voor de civiele luchtvaart een budget van ongeveer 23,5 miljard euro gevraagd. “Zonder deze middelen zou de chronische onderinvestering in de luchtvaart en ruimtevaart, defensie en veiligheid kunnen leiden tot verminderde capaciteiten, vertraagde cruciale transities en een toegenomen afhankelijkheid”, waarschuwde de ASD Europe nog.

Andrius Kubilius, Europees commissaris voor defensie en ruimtevaart verklaarde onlangs dat de volgende Europese lange termijnbegroting meer middelen zou moeten bevatten voor ruimtevaart, zodat de regio de afhankelijkheid van de Verenigde Staten zou kunnen verminderen en de strategische autonomie van de Europese Unie zou kunnen worden versterkt.

“Alleen al het onderhoud van de huidige ruimtevaartsystemen zal meer kosten dan het budget van 17 miljard euro dat momenteel is gereserveerd”, erkende Kubilius. “Als we niet genoeg middelen vrijmaken om deze ruimtevaartprojecten te ontwikkelen, kunnen we ons in 2035 in een zeer ongunstige positie bevinden.”

Meer over dit onderwerp:

• Frankrijk noemt zich drijvende kracht achter Europese defensiesector
• Vragen over consolidatiebeweging in Spaanse defensiesector

De rijstoogsten in de Italiaanse provincie Ferrara, tussen Venetië en Ravenna, worden door kolonies flamingo’s bedreigd. De telers van de rijst proberen oplossingen te vinden om de vogels, die de bodem in de overstroomde rijstvelden omwoelen, te weren. 

Flamingo’s zijn in de provincie Ferrara relatief recente nieuwkomers. De dieren hebben hun intrek genomen in de overstroomde velden waar rijst voor risotto wordt geteeld. De vogels hebben het niet gemunt op de rijstplantjes zelf, maar gebruiken hun zwemvliezen om de bodem om te woelen en op die manier weekdieren, algen of insecten uit het ondiepe water te halen. Daarbij worden echter ook de rijstplanten vernield.

Inmiddels voeren de rijstboeren dag en nacht patrouilles uit om de vogels af te schrikken. Daarbij worden de claxons van vrachtwagens, metalen vaten en gaskanonnen ingezet om de vogels te verjagen. Maar meestal vliegen de flamingo’s gewoon naar een ander nabijgelegen veld, om daar opnieuw naar prooien op zoek te gaan en daarmee de teelten verder te beschadigen. Bij een aantal telers zou nagenoeg 90 procent van de productie verloren zijn gegaan. 

De flamingo’s lijken afkomstig te zijn uit voormalige broedgebieden in de nabijgelegen valleien van Comacchio, een reservaat aan de kust, net ten zuiden van de monding van de Po, de langste rivier van Italië, in de Adriatische Zee uitmondt. De vogels bevinden zich sinds het begin van deze eeuw in de regio, nadat droogte in het zuiden van Spanje hen ertoe bracht om verder oostwaarts naar geschikte broedgebieden te zoeken. Eerder hielden ze vogels zich op in meren in Noord-Afrika, delen van Spanje en in de Franse Camargue.

De Italiaanse rijstboeren zetten hun velden gedurende enkele weken, van de late lente tot het begin van de zomer, onder water om de pas ingezaaide rijst te laten ontkiemen. Totdat de rijstvelden worden drooggelegd, vormen de flamingo’s een bedreiging. Er is nog geen onderzoek gedaan naar de reden die de flamingo’s heeft aangezet verder landinwaarts naar voedsel te zoeken.

De telers hopen naar eigen zeggen een oplossing te kunnen vinden zonder aan de populatie flamingo’s schade toe te brengen. “De flamingo’s vormen ecologisch weliswaar een meerwaarde, maar er mag niet vergeten worden dat rijst tot de duurste en meest grootschalige teelten behoort,” benadrukte een woordvoerder van de lokale telers. “Het probleem is dat we de aanwezigheid van de dieren zoveel mogelijk moeten beperken.

De Europese Unie had vorig jaar 450,4 miljoen inwoners. Dit betekent een nieuw record. Dat blijkt uit een rapport van Eurostat, het Europese bureau voor statistiek. Het nieuwe record moet volledig worden toegeschreven aan immigratie. Sinds 2012 registreert de Europese Unie immers jaarlijks meer overlijdens dan geboortes.

“De bevolkingsgroei kan grotendeels worden toegeschreven aan de toegenomen migratiestromen na de covid-pandemie”, benadrukt Eurostat. In 2024 kwamen er in de Europese Unie 1,07 miljoen nieuwe inwoners bij. Daarbij werd een natuurlijk bevolkingsverlies van 1,3 miljoen mensen ruimschoots gecompenseerd door een positief migratiesaldo van 2,3 miljoen personen.

Het voorbije jaar werden in de Europese Unie 4,82 miljoen overlijdens geregistreerd. Dat is nog steeds hoger dan het geboortecijfer, want er werden in de Europese Unie vorig jaar 3,56 miljoen nieuwe baby’s geteld.

Deze trend werpt een scherp licht op de demografische uitdagingen van Europa. De vergrijzende bevolking en de lage geboortecijfers oefenen immers een toenemende druk uit op de sociale zekerheidssystemen. Bovendien leidt het fenomeen tot tekorten op de arbeidsmarkt. Frankrijk, Duitsland en Italië behouden hun positie als lidstaten van de Europese Unie met het grootste aantal inwoners. De drie landen herbergden vorig jaar samen 47 procent van alle inwoners van de Europese Unie.

Het voorbije jaar konden negentien lidstaten van de Europese Unie een bevolkingsgroei melden, terwijl acht landen een daling van het aantal inwoners registreerden. Malta kende daarbij de grootste groeisnelheid. Per duizend inwoners werden in Malta 19 nieuwkomers geregistreerd, gevolgd door Ierland (16,3) en Luxemburg met (14,7). De sterkste bevolkingsafname werd opgetekend in Letland. Daar werden per duizend inwoners een inkrimping met 9,9 personen geregistreerd, gevolgd door Hongarije (4,7) en Polen en Estland (3,4).

In 1960 telde de Europese Unie een bevolking van 354,5 miljoen mensen.

Twee kleine lanceerlocaties in Zweden en Noorwegen zijn in een race verwikkeld om als eerste satellieten vanop het Europese vasteland de ruimte in te sturen. De twee sites proberen daarmee in te spelen op de intenties van Europa om op een brede waaier van sectoren zijn afhankelijkheid van de Verenigde Staten af te bouwen.

Door het beleid America First van de Amerikaanse president Donald Trump en de oorlog in Oekraïne is in Europa het besef gerezen dat de regio op verschillende gebieden zijn onafhankelijkheid dient op te voeren. Dat geldt ook voor de ruimtevaart, maar op dat vlak moet Europa een enorme achterstand inhalen.

Dit jaar hebben de Verenigde Staten al 154 lanceringen uitgevoerd om satellieten in een baan om de aarde te plaatsen. Tijdens diezelfde periode liet Europa amper drie gelijkaardige operaties optekenen. Uit een studie van de Europese Unie blijkt bovendien dat wereldwijd vorig jaar 143 miljard dollar publieke investeringen in ruimtevaartprojecten werden geregistreerd, maar slechts 10 procent van dat pakket bleek afkomstig uit Europa.

Stefan Gustafsson, voormalig hoofdstrateeg bij de Swedish Space Corporation, benadrukte dan ook dat Europa snel moet bijbenen. “Europa ontbeert in gevaarlijke mate defensieve ruimte-infrastructuur”, beklemtoonde hij. “We moeten daar echt inspanningen op richten en dat gebeurt nu ook. Ik hoop alleen dat de initiatieven nu op een iets andere manier worden aangepakt, zodat we niet opnieuw vastzitten in langdurige, logge institutionele processen.”

De enige huidige locatie van Europa voor orbitale lanceringen ligt in Frans-Guyana, in Zuid-Amerika, meer dan 6.400 kilometer van Parijs. Daar werd begin vorig jaar de nieuwe raket Ariane 6 van het European Space Agency (ESA) met succes gelanceerd. Maar de raket, die niet herbruikbaar is, is lang niet voldoende om aan de toekomstige Europese behoeften te voldoen. “Daarom zijn de ruimtevaartsites Esrange in Zweden en Andoya in Noorwegen zo belangrijk”, beklemtoonde Gustafsson.

Andoya Spaceport heeft een vergunning voor dertig lanceringen per jaar. In maart voerde de locatie de eerste testlancering uit van een kleine raket van een Duitse startup. De raket vloog dertig seconden vooraleer ze in zee stortte. Dat werd als een succes bestempeld. 

Het Esrange Space Centre beschikt anderzijds over meer dan 5.000 vierkante kilometer onbewoond land, heeft weinig lichtvervuiling en is eenvoudig af te sluiten voor luchtverkeer. Het ligt ook dicht bij een van de grootste ondergrondse ijzerertsmijnen ter wereld, wat directe toegang tot spoorwegen en een luchthaven biedt. Esrange heeft geen vaste doelstellingen voor een aantal lanceringen per jaar. De site wil wel snelle lanceercapaciteit bieden. Dat is ook belangrijk om aan de behoeften van de Noordatlantische Verdragsorganisatie (Navo) te voldoen.

De brandstoftoevoer naar beide motoren van het vliegtuig van Air India dat in juni van dit jaar crashte en aan 260 mensen het leven kostte, lijkt seconden na het opstijgen te zijn afgesloten. Dat blijkt uit een voorlopig rapport van het Indiase Aircraft Accident Investigation Bureau.

Vlucht AI171 van Air India, die vanuit de Indiase stad Ahmedabad naar Londen moest vliegen, stortte op 12 juni kort na het opstijgen in een dichtbevolkte woonwijk neer. Daarbij verloren 241 inzittenden het leven. Slechts één passagier overleefde de crash. Op de grond kwamen bij de crash nog eens negentien mensen om het leven. Vlucht AI171 werd daarmee de dodelijkste vliegtuigcrash in India in bijna dertig jaar.

Volgens een voorlopig rapport van het Indiase Aircraft Accident Investigation Bureau werden vlak na het opstijgen beide schakelaars in de cockpit die de brandstoftoevoer naar de motoren regelen, uitgeschakeld. Die ingreep deed de motoren van het vliegtuig, een Boeing 787-8 Dreamliner, vrijwel onmiddellijk stoppen. Het eerste rapport bevatte geen aanbevelingen tegen Boeing of tegen General Electric, de fabrikant van de motoren.

Het is niet duidelijk op welke manier de brandstofschakelaars zouden zijn uitgezet. Wel zou één van de piloten het probleem hebben opgemerkt en aan zijn collega hebben gevraagd waarom die de brandstof had afgesloten. De andere piloot zou echter ontkend hebben de brandstoftoevoer te hebben uitgeschakeld. Seconden later begon het vliegtuig hoogte te verliezen en werd een noodbericht vanuit de cockpit verzonden naar de luchtverkeersleiding, vlak voordat het toestel buiten de luchthavenomheining neerstortte.

Volgens het rapport werden de brandstofschakelaars na elkaar uitgeschakeld. Seconden later werden ze weer teruggezet om de brandstof opnieuw in te schakelen en kon een van de motoren opnieuw starten, maar dat kon het verlies aan snelheid niet meer herstellen.

De schakelaars zijn voorzien van beveiligingen, waaronder een vergrendelingsmechanisme, om onbedoelde bediening te voorkomen. Ze worden meestal gebruikt om motoren uit te zetten zodra een vliegtuig de gate op de luchthaven heeft bereikt of in bepaalde noodsituaties, zoals bij een motorbrand. Het rapport geeft niet aan dat er sprake was van een noodsituatie die het afzetten van de motoren vereiste.

De Amerikaanse luchtvaartveiligheidsexpert John Cox benadrukte dat een piloot de brandstofschakelaars niet per ongeluk zou kunnen omzetten. Zijn collega Anthony Brickhouse vraagt zich af waarom een piloot de schakelaars zou hebben bediend.

Het kan nog maanden duren voordat onderzoekers een volledig rapport over de oorzaak van de crash publiceren. Volgens de Indiase luchtvaartregels moet er binnen dertig dagen na het incident een voorlopig rapport worden uitgebracht. De gezagvoerder van het toestel was de 56-jarige Sumeet Sabharwal, die in totaal al 15.638 vlieguren had verzameld. Hij was ook instructeur bij Air India. De 32-jarige copiloot Clive Kunder had 3.403 vlieguren verzameld.

De Chinese autosector heeft zwaar te lijden onder overcapaciteit en een aanhoudende prijzenoorlog. Dit baart zorgen bij toezichthouders en ondernemers, die waarschuwen dat de onrust de levensvatbaarheid van de sector op lange termijn ondermijnt. De hoogste leiders van China hebben volgens staatsmedia eerder deze maand beloofd om een strengere regelgeving in te voeren tegen de agressieve prijsverlagingen en de verouderde productiecapaciteit geleidelijk af te bouwen.

Gegevens van de London Stock Exchange Group (LSEG) over drieëndertig beursgenoteerde autofabrikanten met een hoofdzetel in China tonen een algemene verslechtering van belangrijke financiële kerncijfers over de voorbije zes jaar. Dit onderstreept de impact van de hevige prijzenoorlog die in 2023 begon.

Uit de cijfers blijkt dat de gemiddelde termijn die autofabrikanten nodig hebben om leveranciers en andere schuldeisers op korte termijn te betalen, de jongste periode sterk is opgelopen. In 2019 was er nog sprake van een termijn van 99 dagen. Vorig jaar was dat echter al tot 108 dagen opgelopen.

Begin juni introduceerde China een nieuwe regelgeving die grote bedrijven verplicht om betalingen binnen 60 dagen na ontvangst van goederen, technische diensten of materialen af te handelen. Joerg Wuttke, partner bij consulent DGA-Albright Stonebridge Group in Washington, zei dat Europese en Duitse leveranciers doorgaans binnen veertig tot vijftig dagen worden betaald. “Die nieuwe regelgeving zal zorgen voor een eerlijker speelveld en in feite voorkomen dat autofabrikanten hun leveranciers behandelen als banken,” beklemtoonde hij.

Onder de grote merken nam Byd, de grootste verkoper van elektrische voertuigen, vorig jaar gemiddeld 127 dagen tijd om zijn leveranciers en andere schuldeisers op kortetermijn te betalen. In 2019 bedroeg die termijn nog 81 dagen. In een reactie wees Byd erop dat in 2019 een betalingstermijn van 139 dagen werd geregistreerd, maar dat is volgens het bedrijf vorig jaar tot 127 dagen ingekrompen.

Bij Geely Automobile steeg de betalingstermijn van 139 dagen in 2019 naar 193 dagen vorig jaar. Geely weigerde commentaar. Great Wall Motor ging tegen de trend in en verkortte de betalingstermijn van 115 dagen in 2019 naar 94 dagen vorig jaar.

Schuldgraad

De gezamenlijke voorraadniveaus in de sector blijken tijdens een periode van vijf jaar meer dan verdubbeld te zijn tot 370 miljard yuan (51,55 miljard dollar), terwijl dealers klaagden dat veel fabrikanten hen verplichten om grotere voorraden wagens af te nemen om hoge verkoopdoelstellingen te kunnen halen.

De totale schuld van Chinese autofabrikanten steeg met 56 procent tot 959 miljard yuan vorig jaar, ten opzichte van het niveau vijf jaar voordien. Bij de verhouding tussen schuld en eigen vermogen liep de mediaan tijdens diezelfde periode met 21 procentpunt op tot 51,3 procent. De mediaan van de netto winstmarge daalde daarbij van 2,7 procent naar amper 0,83 procent.

BYD wist echter zijn winstmarge van 1,7 procent naar 5,4 procent te verhogen. Het bedrijf, dat zowel auto’s als onderdelen voor mobiele telefoons produceert, schreef de verbetering toe aan een gewijzigde bedrijfsstructuur. Daarbij zou het aandeel van de autodivisie in de omzet van Byd over de periode van vijf jaar van 49,5 procent naar 79,4 procent zijn toegenomen.

Nio en Xpeng, twee van de bekendste Chinese merken voor elektrische voertuigen, hadden de langste betalingstermijnen van de 33 bedrijven. De betalingstermijnen aan leveranciers en andere schuldeisers op korte termijn liepen op tot respectievelijk 223 en 237 dagen. Beide bedrijven werkten nog met verlies, hoewel hun negatieve marges gedurende de periode aanzienlijk verbeterden.

Nio gaf aan zich te zullen engageren aan een betaling binnen een periode van zestig dagen. Xpeng verklaarde dat de kasliquiditeit bleef verbeteren en verwees naar recente uitspraken van topman He Xiaopeng, die had aangegeven dat het bedrijf zich zal inspannen om zo spoedig mogelijk betalingen binnen een periode van zestig dagen, net zoals andere bedrijven, te realiseren.

Zonnekracht was tijdens de maand juni in de Europese Unie de grootste bron van elektriciteit. Het is de eerste keer in de geschiedenis dat de opwekking van Europese elektriciteit door zonnekracht wordt aangevoerd. Dat blijkt uit een rapport van de denktank Ember.

Uit de cijfers van Ember blijkt dat zonnekracht tijdens de maand juni dit jaar in de Europese Unie 22,1 procent van de opwekking van elektriciteit vertegenwoordigde. Zonnekracht liet kernenergie daarbij nipt achter zich, maar wekte beduidend meer elektriciteit op dan fossiele brandstoffen. Minstens dertien lidstaten vestigden maandrecords voor zonnekracht. In Nederland liep het aandeel van elektriciteit op tot een piek van 40,5 procent, gevolgd door Griekenland met 35,1 procent. De pieken waren te danken aan een toename in capaciteit en een lange periode van zonnig weer. 

Deze verschuiving hielp de Europese Unie tevens om een piek in energievraag, veroorzaakt door vroege zomers hittegolven die het continent teisteren, op te vangen. “Europa ontwikkelt zich op het gebied van zonnekracht tot een grootmacht”, benadrukte Chris Rosslowe, analist bij Ember, in een commentaar op de cijfers.

Terwijl zonnekracht een piek laat optekenen, blijkt de Europese afhankelijkheid van steenkool snel terug te vallen. Tijdens de maand juni was amper 6,1 procent van de opwekking van elektriciteit in de Europese Unie afkomstig uit steenkool. Dat is het laagste maandcijfer dat steenkool ooit in Europa heeft laten optekenen. Tijdens de maand juni van vorig jaar had steenkool in de Europese opwekking van elektriciteit nog een aandeel van 8,8 procent. 

Duitsland en Polen, samen verantwoordelijk voor het grootste deel van het steenkoolgebruik in de Europese Unie, noteerden beide historische dieptepunten. Duitsland wekte slechts 12,4 procent van zijn elektriciteit op uit steenkool, maar Polen vertoont met een aandeel van 42,9 procent daarbij nog wel een sterke afhankelijkheid van steenkool. Ook in Tsjechië (17,9 procent), Bulgarije (16,7 procent) en Denemarken (3,3 procent) werden nieuwe laagterecords opgetekend.

Tien lidstaten van de Europese Unie gebruikten helemaal geen steenkool meer voor de opwekking van elektriciteit. Dat was onder meer het geval in Ierland, dat de voorbije maand zijn laatste steenkoolcentrale heeft gesloten. Spanje en Slowakije plannen eveneens om dit jaar definitief te stoppen met de productie van steenkool. Ondertussen bereikten minstens dertien lidstaten van de Europese Unie het hoogste aandeel van zonnekracht in de productie van elektriciteit. Dat was onder meer het geval voor België, Kroatië, Frankrijk, Hongarije, Italië, Portugal en Slowakije.

Gezamenlijk schetsen de gegevens een hoopvol beeld voor de Europese energietransitie, waarbij de zomerperiode minder bepaald wordt door fossiele brandstoffen en meer door zonnekracht.

Publieke steun

Europa kan haar succes op het gebied van zonnekracht gedeeltelijk toeschrijven aan overweldigende publieke steun voor hernieuwbare energiebronnen, vooral wanneer die ook economische voordelen opleveren. Volgens de Europese Commissie steunen bijna negen op de tien Europeanen maatregelen van de Europese Unie om meer hernieuwbare energie te produceren.

In veel landen spreken vooral zonnepanelen op daken, lagere energierekeningen en onafhankelijkheid van de grillige fossiele markten jongeren en klimaatbewuste consumenten aan. Onderzoek toont aan dat gemeenschapsprojecten met kortingen, gedeeld eigenaarschap of lokale werkgelegenheid consistent op steun kunnen rekenen. Projecten die bewoners bij de opwekking van duurzame energie betrekken en financiële voordelen delen, hebben ook op lange termijn meer kans van slagen.

Deze initiatieven hebben tevens een bijdrage geleverd tot de toenemende capaciteit aan zonnekracht. De capaciteit om zonnekracht op te wekken kent in Europa een snelle stijging en versnelt het afscheid van fossiele brandstoffen. In 2008 kwam slechts 1 procent van de Europese hernieuwbare energie uit zonnekracht, maar in 2023 was dat aandeel al gestegen tot 20,5 procent. “De onafgebroken records zijn niet alleen te danken aan zonnig weer, maar ook aan de nieuwe zonnepanelen die elk jaar worden geplaatst,” beklemtoonde Rosslowe.

Het record van de voorbije maand was volgens analisten weliswaar een belangrijke mijlpaal, maar ze voegen eraan toe dat er nog veel meer mogelijk is. Een recent onderzoek van de Global Energy Monitor wees uit dat de omvorming van gesloten steenkoolmijnen tot zonneparken genoeg elektriciteit kan opleveren om een land ter grootte van Duitsland van elektriciteit te voorzien. Volgens de organisatie kunnen meer dan 1,2 miljoen hectare voormalige steenkoolterreinen in Europa worden herbestemd voor duurzame energie.

Zonnekracht is niet de enige drijvende kracht achter de energietransitie van Europa. Windenergie vertegenwoordigde zowel in mei als juni bijna 16 procent van de opwekking van elektriciteit in de Europese Unie. Dat is het hoogste aandeel dat windenergie tijdens die maanden heeft laten optekenen.

Ondanks de recordprestaties met duurzame energie, vertegenwoordigden fossiele brandstoffen tijdens de maand juni nog steeds ongeveer 25 procent van de opwekking van elektriciteit in de Europese Unie. Dat is beduidend minder dan de voorbije jaren, maar benadrukt de uitdagingen die nog resteren, vooral tijdens momenten van de dag of seizoenen waarin zon en wind minder opbrengen.

Experts benadrukken dat meer opslagcapaciteit, intelligente netwerken en een beter vraagbeheer cruciaal zullen zijn om nieuwe duurzame pieken te laten optekenen en fossiele brandstoffen verder uit het systeem te duwen. “Goedkope hernieuwbare energie helpt Europa nu al om zich te bevrijden uit de greep van de fossiele energieprijzen,” betoogde Rosslowe. “De volgende grote kans ligt in batterijopslag en flexibiliteit – om hernieuwbare elektriciteit ook tijdens de ochtend en avond te benutten – op ogenblikken dat fossiele energie nog steeds voor hoge elektriciteitsprijzen zorgt.”

Meer over dit onderwerp:

• Afscheid van fossiele brandstoffen versterkt energiezekerheid meeste landen
• Europeanen voorstander van investeringen in eigen duurzame energie
• Europese Unie toch op weg om emissiedoelstellingen te halen

Europa is nog slechts enkele jaren verwijderd van de inzet van onbemande gevechtspiloten. Dat heeft Stephanie Lingemann, directeur van de luchtdivisie van de dronefabrikant Helsing, gezegd naar aanleiding van een demonstratie met een exemplaar van het jachtvliegtuig Gripen E van het Zweedse defensiebedrijf Saab in mei en juni boven de Oostzee. Helsing is momenteel de meest waardevolle startup in de Europese defensiesector.

“De experimenten met de Gripen E hebben aangetoond dat de technologie zich bijzonder snel ontwikkelt”, benadrukte Lingemann. “De inzet van onbemande gevechtsvliegtuigen zal dan ook op korte termijn worden gerealiseerd. Er wordt hier niet meer gesproken over enkele decennia, maar over enkele jaren. We verwachten dat de technologie, waarbij gevechtsvliegtuigen door software worden bestuurd, nog dit decennium op de markt zal worden geïntroduceerd.”

“De beste straaljagerpiloot kan tijdens zijn carrière ongeveer vijfduizend vlieguren opbouwen”, merkte Lingemann op. “Maar het kostte het Centaur AI-systeem van Helsing amper tweeënzeventig uur om één miljoen uur ervaring op te doen. De technologie kan heel snel een bovenmenselijk prestatieniveau bereiken en kan reageren op nieuwe omstandigheden. Piloten hoeven niet langer in gevaarlijke situaties gebracht te worden.”

Over de hele wereld werken legers – onder meer in de Verenigde Staten, Rusland en China – aan aanpassingen van bestaande straaljagers en de ontwikkeling van nieuwe onbemande toestellen. De trend betekent volgens Kevin Anderson, kolonel bij de Amerikaanse luchtmacht en analist van het Joint Air Power Competence Centre van de Navo, een paradigmaverschuiving in luchtgevechten. Volgens Lingemann moet daarbij echter met een lange overgangsperiode rekening worden gehouden.

“Piloten zullen in hun vliegtuigen in eerste instantie ondersteuning krijgen van artificiële intelligentie, die hen kan helpen bij complexe manoeuvres en het detecteren van dreigingen”, verduidelijkte Lingemann. “Beide systemen zullen een aantal decennia naast elkaar blijven bestaan. Uiteindelijk zullen de operatoren, net zoals bij drones, geleidelijk op andere functies overstappen.”

Drones en duikboten

Helsing werd vier jaar geleden opgericht, maar groeide snel uit tot een van grootste startups in Europa. Het bedrijf profiteerde van de oorlog in Oekraïne en de eis van de Verenigde Staten dat Europa een grotere verantwoordelijkheid voor de eigen militaire beveiliging zou opnemen. Deze fenomenen hebben immers geleid tot een grootschalige herbewapening van het Europese continent. De waarde van het bedrijf wordt momenteel op 12 miljard euro gewaardeerd.

Helsing begon met het ontwikkelen van artificiële intelligentie voor bestaande en toekomstige wapens, maar is inmiddels ook actief in de productie van drones en onbemande duikboten. De snelgroeiende industrie voor autonome wapens roept echter grote vragen op over ethiek, verantwoordelijkheid en de toekomst van de oorlogsvoering.

Antoine Bordes, vicevoorzitter artificiële intelligentie bij Helsing, benadrukte dat bij het bedrijf mensen altijd centraal staan bij beslissingen over de inzet van wapens en softwaresystemen. Maar hij voegde eraan toe dat Europa zich niet schuchter moet opstellen bij de ontwikkeling van autonome aanvalstechnologieën. “Als Europa dat niet – met zijn eigen waarden – doet, zal het elders gebeuren.”

Toch benadrukte Simon Brünjes, bij Helsing hoofd van de fabricage van bewapende drones die in Oekraïne worden ingezet, dat het bedrijf niet wil overgaan tot de inzet van volledig autonome dodelijke drones die zelf beslissen wat en wanneer ze aanvallen. “In Oekraïne bevinden kleuterscholen en andere civiele infrastructuur zich vaak dicht bij het front”, beklemtoonde hij. “In een dergelijke omgeving moet een mens de beslissing nemen. In andere scenario’s – zoals bij een grootschalige oorlog met Rusland of China – is dat een andere vraag.”

In Groot-Brittannië zal dit jaar gemiddeld minstens elke dag één pub zijn deuren definitief sluiten. Dat blijkt uit een rapport van de British Beer and Pub Association (BBPA). De oorzaak van de problemen moet volgens de sectororganisatie, die meer dan 20.000 pubs in het Verenigd Koninkrijk vertegenwoordigt, bij de hoge zakelijke belastingen worden gezocht. Tegelijkertijd roept de horecasector de overheid op om de ondraaglijke kosten aan te pakken.

De British Beer and Pub Association verwacht dat er dit jaar in Engeland, Schotland en Wales 378 pubs definitief hun deuren zullen sluiten. Hierdoor zouden ook 5.600 arbeidsplaatsen verloren gaan. Dat fenomeen vormt een bevestiging van een langdurige trend. Sinds het begin van deze eeuw hebben in Groot-Brittannië al meer dan 15.000 pubs definitief hun deuren gesloten. Vorig jaar werden 350 sluitingen genoteerd.

De BBPA verwijst naar de zakelijke belastingen, een van de zwaarste kostenposten voor de sector, als belangrijkste oorzaak van de problemen. De zakelijke belastingen worden gebaseerd op een schatting van de huurwaarde van de pubs. Die schatting wordt uitgevoerd door het Valuation Office Agency. De zakelijke belastingen voor pubs zijn echter vaak onevenredig hoog ten opzichte van hun winstgevendheid. Pubs zijn immers vaak gevestigd in panden met een hoge waarde, maar draaien met bijzonder krappe winstmarges.

De BBPA wees ook op andere kosten die de 45.000 pubs in het Verenigd Koninkrijk treffen, zoals accijnzen op bier en de belastingen op toegevoegde waarde. De sectororganisatie wijst erop dat een kwart van de inkomsten die de pubs met de verkoop van bier genereren, rechtstreeks naar de Britse staatskas vloeit. 

Daarnaast is de sector getroffen door het besluit van de Britse regering om de werkgeversbijdrage voor de nationale verzekering te verhogen. Verder zijn er ook de nieuwe regels voor afvalverwerking, waarbij de pubs volgens de BBPA in feite dubbel worden belast voor de recyclage van glazen flessen. Deze verplichtingen confronteren de sector naar schatting met 60 miljoen pond extra kosten per jaar.

Hervormingen

“De Britse pubs draaien goed, maar het grootste deel van het geld dat binnenkomt, verdwijnt meteen weer in rekeningen en belastingen”, werpt Emma McClarkin, chief executive van de British Beer and Pub Association, op. “Voor velen is het onmogelijk om winst te maken, wat er al te vaak toe leidt dat pubs voorgoed hun deuren sluiten. Maar het is nog niet te laat om deze trieste situatie te keren.”

“We weten dat de overheid de economische en sociale waarde van pubs erkent. We vragen geen speciale behandeling, maar willen alleen dat het potentieel van de sector benut wordt. We roepen de regering op om werk te maken van een zinvolle hervorming van de zakelijke belastingen, de torenhoge extra kosten rond werkgelegenheid en recyclage te verzachten en de accijnzen op bier te verlagen.”

De horecasector heeft tijdens een hoorzitting in een parlementaire commissie ook zijn zorgen over de stijgende energiekosten naar voor gebracht. David Wigham, commercieel directeur van de keten Admiral Taverns, benadrukte dat de energiekosten nog steeds tot twee keer hoger liggen dan voor de energiecrisis die door de inval van Rusland in Oekraïne werd veroorzaakt.

Paul Wilson, beleidsdirecteur van de Federation of Small Businesses, voegde eraan toe dat de horecasector bijzonder kwetsbaar is voor hoge energiekosten vanwege de terughoudendheid van klanten om hogere prijzen te betalen, het lage niveau van energie-efficiëntie in de sector en het gebrek aan financiële reserves na de uitbraak van de covid-pandemie. De BBPA heeft eerder al gepleit om tijdens periodes van hoge prijzen een plafond op de energierekeningen van de sector in te voeren.

De aankoop van fysieke activa werd vorig jaar overschaduwd door een sterke toename van investeringen in immateriële zaken zoals software, data en kunstmatige intelligentie. Dat blijkt uit een rapport van de World Intellectual Property Organization (Wipo) en de Luiss Business School uit Rome. Gewag wordt daarbij gemaakt van een fundamentele verschuiving in de manier waarop economieën groeien en concurreren.

In het rapport wordt aangevoerd dat investeringen in activa rond intellectuele eigendommen drie keer sneller groeien dan investeringen in fysieke objecten zoals machines en gebouwen, die volgens de Wipo te lijden hebben onder hoge rentetarieven en een zwakke economische heropleving. Het rapport toont aan dat immateriële investeringen in 27 landen met een hoog en gemiddeld inkomen vorig jaar met ongeveer 3 procent tot 7,6 biljoen dollar zijn gestegen.

“Wij zijn getuige van een fundamentele verschuiving in de manier waarop economieën groeien en concurreren,” benadrukte Daren Tang, topman van de Wipo, in een commentaar op de studie. “Terwijl bedrijven tijdens onzekere tijden hun investeringen in fabrieken en uitrusting hebben teruggeschroefd, verdubbelen ze hun inzet op immateriële activa. Deze trend heeft diepgaande gevolgen heeft voor beleidsmakers. Landen die immateriële investeringen begrijpen en ondersteunen, zullen beter gepositioneerd zijn om te groeien en te floreren in een wereldeconomie die steeds meer wordt aangedreven door technologische, digitale en culturele innovatie.”

In absolute bedragen hebben de Verenigde Staten het voorbije jaar de grootste investeringen in immateriële activa laten optekenen. De Amerikaanse investeringen lagen bijna twee keer hoger dan de budgetten die in de dichtstbijzijnde achtervolgers – Frankrijk, Duitsland, Japan en het Verenigd Koninkrijk – werden opgetekend.

Zweden blijft anderzijds de meest immaterieel-intensieve economie ter wereld. De investeringen in immateriële activa vertegenwoordigden immers 16 procent van het Zweedse bruto binnenlandse product. Zweden wordt gevolgd door de Verenigde Staten, Frankrijk en Finland volgden met elk een score van 15 procent. India haalde een niveau van bijna 10 procent en scoort daarbij beter dan verscheidene economieën van de Europese Unie en Japan.

Kunstmatige intelligentie

Het rapport wees erop dat investeringen in immateriële activa zelfs in crisistijden een gestage en veerkrachtige groei hebben laten zien. Tussen 2008 en 2024 werd een jaarlijkse gemiddelde groei van ongeveer 4 procent genoteerd. Bij de investeringen in materiële activa was er tijdens diezelfde periode sprake van een jaarlijkse groei met 1 procent. Software en databanken zijn de snelst groeiende soorten immateriële investeringen. Daar werd tussen 2013 en 2022 een jaarlijkse gemiddelde groei van meer dan 7 procent geregistreerd.

Tegelijkertijd benadrukte het rapport dat deze investeringen samenvielen met de huidige golf van kunstmatige intelligentie, die voor een belangrijk deel van de groeiende budgetten verantwoordelijk zouden zijn. Artificiële intelligentie heeft al tot investeringen in fysieke infrastructuur – zoals chips, servers en datacenters – geleid. Het rapport suggereert dat kunstmatige intelligentie ook de investeringen in immateriële activa – zoals datasets die nodig zijn om systemen voor artificiële intelligentie te trainen – heeft gestimuleerd

“Mensen denken dat we ons al midden in de golf van artificiële intelligentie bevinden, maar in werkelijkheid staan we pas aan het begin van het proces”, zei Sacha Wunsch-Vincent, hoofd data-analyse bij de Wipo.