De Europese vliegtuigbouwer Airbus heeft een belangrijke mijlpaal bereikt in de luchtvaartgeschiedenis. Die mijlpaal werd gerealiseerd door de recente levering van een Airbus A320 aan de Saoedische luchtvaartmaatschappij Flynas. Daarmee is de A320 het meest verkochte passagiersvliegtuig uit de geschiedenis geworden. Het Europese toestel snoept daarmee de titel van de Boeing 737 af. Dat blijkt uit een rapport van het Britse adviesbureau Cirium. De Airbus A320 maakte in 1988 zijn debuut. Airbus heeft van het type tot nu toe 12.260 exemplaren afgeleverd.

De Airbus A320 behoort tot de narrow-body vliegtuigen. Samen hebben Airbus en Boeing van dit type vliegtuigen meer dan 25.000 exemplaren afgeleverd. “Deze vliegtuigen werden oorspronkelijk ontworpen om passagiers van regionale en nationale luchthavens naar grote knooppunten van de internationale luchtvaart te voeren”, merken analisten op. “Het type groeide later echter uit tot de ruggengraat van de wereldwijde budgetluchtvaart.”

De sterke groei van Airbus kwam volgens de analisten op gang toen Boeing na de terugval in het vliegverkeer na de terroristische aanslagen van 11 september 2001 zijn productie verlaagde. “Dat strategische moment droeg bij aan de opmars van Airbus, dat volgens de jaarlijkse leveringen inmiddels de grootste vliegtuigbouwer ter wereld is geworden”, voeren de analisten aan. “Het nieuwe record markeert een volgende hoogtepunt in een transatlantische rivaliteit die al vier decennia duurt.”

Het verhaal van de Airbus A320 gaat tot 1984 terug. Destijds twijfelden vele waarnemers of Airbus na zijn eerdere problemen met widebody-vliegtuigen nog een decennium zou overleven. Ingenieurs van Airbus zetten echter een gedurfde stap, want zij kozen ervoor om een toestel te ontwikkelen waarbij de handmatige bediening grotendeels door computersystemen werd vervangen.

De technologie was destijds vernieuwend en niet onomstreden, maar groeide al snel uit tot een standaard in de luchtvaartindustrie. Het eerste toestel van het type A320 maakte in 1987 zijn eerste vlucht en legde de basis voor de toekomstige groei van Airbus, dat tegenwoordig ook vliegtuigen bouwt in de Verenigde Staten en China.

Boeing daarentegen kon met zijn B737 jarenlang op een absolute marktdominantie prat gaan. De B737 was sinds de jaren zestig van de voorbije eeuw de best verkochte vliegtuigserie ter wereld. Luchtvaartmaatschappijen waardeerden het toestel om zijn betrouwbaarheid, prestaties en efficiëntie.

De 737 werd een werkpaard voor zowel traditionele maatschappijen als prijsvechters, maar de reputatie van het toestel kreeg na twee dodelijke crashes in 2018 en 2019 een zware klap. Daarbij werd de vloot van de B737 Max wereldwijd geruime tijd aan de grond gehouden. Volgens een aantal analisten zou Boeing inmiddels de volgende generatie van het type voorbereiden. Het Amerikaans concern zou in een vroeg stadium werken aan een nieuw narrowbody vliegtuig dat de B737 Max uiteindelijk moet opvolgen. Het project bevindt zich volgens de waarnemers echter nog in de ontwerpfase.

In plaats van te eindigen op stortplaatsen, kan restafval uit de bewerking van edelstenen worden hergebruikt om de ecologische impact van de cementproductie te verminderen. Dat blijkt uit een studie van wetenschappers aan de Wuzhou University en Guangzhou University, die het gebruik van slijpafval uit edelsteenbewerking als een mogelijke toevoeging aan cement bestudeerden. Hun doel is om siliciumcarbide-afval uit stortplaatsen te houden en tegelijkertijd de uitstoot van de cementindustrie te verminderen.

Cement is een van de meest gebruikte materialen ter wereld, maar ook een van de grootste bronnen van de uitstoot van broeikasgassen. Nu de vraag naar cement blijft stijgen, zoeken onderzoekers naar alternatieven die de ecologische voetafdruk van het materiaal kunnen verkleinen.

Een mogelijk alternatief is siliciumcarbide, een inert materiaal dat wordt gebruikt als schuurmiddel bij het polijsten van edelstenen. Siliciumcarbide wordt op alle niveaus binnen de industrie – van hobbyisten met polijsttrommels tot industriële zagen, slijpmachines, schuurbanden en polijstwielen – toegepast. In de sector ontstaat daardoor een grote hoeveelheid siliciumcarbide-afval, onder meer in de regio Guangdong in China, waar een sterke activiteit in de verwerking van edelstenen wordt opgetekend.

“Het onderzoek is ingegeven door de milieuproblemen rond het slijpafval uit edelsteenbewerking, een niet-biologisch afbreekbaar bijproduct dat rijk is aan siliciumcarbide”, verduidelijkte onderzoeksleider Xiaowei Ouyang. “Het probleem is aanzienlijk. Cement is een grote bron van uitstoot, terwijl edelsteenafval wereldwijd een verdere bijdrage levert aan het stortprobleem. Ons onderzoek richt zich op uitstootarme materialen en biedt een manier om afval om te zetten in functionele toevoegingen die bij de klimaatdoelstellingen aansluiten.”

De onderzoekers ontdekten onder meer dat er een direct verband bestaat tussen de activiteit op nanoschaal – het niveau van atomen en ionen – en de eigenschappen van het uiteindelijke cement op grotere schaal. De wetenschappers merken daarbij op dat processen op verschillende niveaus elkaar beïnvloeden en samen het gedrag van het materiaal bepalen. “De interacties tussen de ionen op nanoschaal hebben op de fysische eigenschappen van het cement – zoals de warmtegeleiding en de elektrische weerstand – een belangrijke invloed”, zeggen de onderzoekers.

Intelligente eigenschappen

De opvallendste bevinding was dat het toevoegen van slijpafval uit de edelsteenbewerking de warmtegeleiding van cement met 159 procent kon verbeteren en de elektrische weerstand met 94 procent kon verlagen. Dit betekent dat het cement elektriciteit beter geleidt, terwijl het materiaal ook veel beter warmte doorlaat. Deze combinatie wijst erop dat het verrijkte cement niet alleen steviger of duurzamer kan zijn, maar ook intelligente eigenschappen – onder meer de vorming van bouwmaterialen die warmte of elektrische signalen kunnen geleiden – kunnen krijgen.

“Dit opent mogelijkheden voor toepassingen zoals energie-efficiënte bouwpanelen of betonnen structuren met ingebouwde sensoren”, voeren de onderzoekers aan. “Cement dat met siliciumcarbide werd verrijkt zou in intelligente bouwmaterialen – zoals wanden en vloeren die warmte geleiden voor passieve verwarming en koeling, of in bruggen met ingebouwde sensoren die schade kunnen detecteren via veranderingen in geleidbaarheid – kunnen worden toegepast.”

Ook bekeken de wetenschappers de aantrekkingskracht tussen het slijpafval en de calciumionen in het cement. Calciumionen vormen immers een cruciaal onderdeel van het verhardingsproces van het bouwmateriaal. Daarbij kon slechts een beperkte aantrekkingskracht worden opgemerkt. Dit niveau biedt echter mogelijkheden om de mengsels te optimaliseren en gericht sterkere cementsoorten te ontwikkelen.

De onderzoekers willen in een volgende fase van hun studie de mengsels van edelsteenafval en cement verder verfijnen, de duurzaamheid van het product op lange termijn te testen, praktijktests uit te voeren en de methode toe te passen op andere soorten industrieel afval.

De klimaatverandering zal tijdens de tweede helft van deze eeuw een aanzienlijke impact hebben op de wereldwijde productie van vlees en andere producten die van dieren afkomstig zijn. Dat is de conclusie van een onderzoek van wetenschappers aan de Universiteit van São Paulo. De wetenschappers hebben een methode ontwikkeld waarmee de impact van verschillende scenario’s kan worden gemeten.

Indien tegen het midden van deze eeuw een gemiddelde temperatuurstijging van 2 graden Celsius tegenover de periode voor het industriële tijdperk wordt opgetekend, zal volgens ramingen het aantal kritieke situaties voor landbouw en voor de gezondheid van mens en dier verder in frequentie en intensiteit toenemen. Concrete data zijn daarom van belang om een basis te leggen voor het overheidsbeleid, de besluitvorming en acties van de private sector, gericht op het waarborgen van de productie en de voedselzekerheid.

Uit de studie blijkt dat kleine herkauwers in landen op het noordelijk halfrond sterker door de klimaatverandering worden getroffen dan soortgelijke dieren op het zuidelijk halfrond. Voor dieren in het noorden wordt een gemiddelde stijging van de ademhalingsfrequentie met maximaal 68 procent verwacht in vergelijking met de kuddes in het zuiden.

Onder herkauwers in tropische gebieden blijkt de zuidelijke melkveehouderij het meest kwetsbaar voor hittestress, terwijl geiten en vleesvee dankzij hun fenotypische plasticiteit – het vermogen om fysieke kenmerken aan te passen aan omgevingscondities zonder veranderingen in het genetisch materiaal – veerkrachtiger blijken. Binnen de productiedieren van het zuidelijk halfrond werden leghennen en kwartels als de meest gevoelige soorten voor hittestress geïdentificeerd. Tegen het einde van de eeuw zou hun ademhalingsfrequentie met tot wel 40 procent kunnen toenemen. 

“Met de stijgende wereldtemperaturen en extremer weersomstandigheden wordt het noodzakelijk om resistente en aanpasbare rassen te ontwikkelen, terwijl anderzijds ook naar productieomgevingen met geavanceerde temperatuurregeling moet worden gestreefd”, benadrukken de  onderzoekers Iran José Oliveira da Silva en Robson Mateus Freitas Silveira. “We weten dat aanpassingen, waaronder gericht beheer en behoud van genetische hulpbronnen, nodig zullen zijn.”

Pluimvee

“Een duurzaam dier heeft een lage netto uitstoot van koolstofdioxide, is efficiënt in voederconversie en aanpassing, ongeacht klimaatcondities, en bovendien gezond en productief”, benadrukten de onderzoekers, die onder meer keken naar thermoregulerende, hematologische, morfologische, hormonale en biochemische variabelen bij onder meer schapen, geiten, melkvee, vleesvee, varkens, pluimvee en kwartels. Volgens Silva zijn bloedwaarden – gemeten met een volledig bloedonderzoek – belangrijkere biomarkers voor aanpassing aan temperatuur dan de kenmerken van de vacht.

De onderzoekers concluderen dat dierlijke aanpassing essentieel is voor de omgang met de klimaatverandering, vooral om productie en veerkracht in balans te brengen. “Hoewel het noordelijk halfrond productiever is en zwaarder wordt getroffen, moet het zuiden investeren in de selectie van biomarkers, kruisingen en behoud van lokale rassen”, werpen ze op. “De toekomst van de voedselzekerheid hangt af van de integratie van genetica, beleidsmaatregelen en duurzame innovatie op wereldschaal.”

De Verenigde Naties voorspellen dat de wereldbevolking, die momenteel ongeveer 8 miljard personen telt, tegen het midden van deze eeuw tot ongeveer 10 miljard eenheden zal aangroeien. Ondanks inspanningen om voedselzekerheid te garanderen, leed vorig jaar naar schatting 8,2 procent van de wereldbevolking honger, terwijl een derde van het geproduceerde voedsel wordt verspild.

De mondiale voedselproductie veroorzaakt bovendien hoge emissies van broeikasgassen en een grootschalige ontbossing voor veeteelt en landbouw. Die activiteiten vertegenwoordigen samen 31 procent van de wereldwijde uitstoot.

“De bevolkingsgroei en de stijgende inkomens verhogen de druk op het voedselsysteem, dat daarnaast wordt beïnvloed door de klimaatverandering, hogere temperaturen, veranderende neerslagpatronen en extremere weersomstandigheden zoals droogte en overstromingen”, stippen de onderzoekers nog aan. “Hierdoor hebben landen moeite om de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties – die tegen 2030 gericht zijn op het uitbannen van armoede en honger, het tegengaan van ongelijkheid en de bescherming van het leefmilieu en het klimaat – te halen.”

De onderzoekers benadrukken dat het dringend noodzakelijk is de pluimveeproductie te hervormen, omdat deze dieren bijzonder gevoelig zijn voor hoge temperaturen. “Melkvee en pluimvee, zowel voor eieren als vlees, zullen al op korte termijn productieproblemen ondervinden”, zeggen Silva en Silveira. “Dat is een waarschuwingssignaal voor de toekomst. Daarom is samenwerking tussen genetica en omgevingsbeheer cruciaal. Wij willen nu al inzicht in de toekomst bieden, zodat producenten, onderzoekers en beleidsmakers zich kunnen voorbereiden.”

“Dit werk is slechts het topje van de ijsberg”, zeggen de onderzoekers. “We hebben nu de eerste gegevens verzameld, maar moeten deze uitbreiden met meer internationale partners om verschillende regio’s te vergelijken.” Silva en Silveira bevelen onder meer verder onderzoek aan naar de relatie tussen warmteregulatie en productiviteit, om strategieën voor voedselzekerheid te versterken.

De wereldwijde windparken en zonnecentrales hebben dit jaar voor de eerste keer in de geschiedenis meer elektriciteit opgewekt dan steenkoolcentrales. Dit gegeven markeert een keerpunt voor het mondiale energiesysteem. Dat blijkt uit een rapport van de klimaatorganisatie Ember.

Een recordgroei van zonnekracht en de gestage toename van windkracht stimuleren de wereldwijde verschuiving op de elektriciteitsmarkt, waarbij het aandeel van fossiele brandstof steeds verder afneemt. Volgens het rapport van Ember groeide de productie van hernieuwbare energie tijdens de eerste zes maanden van dit jaar sneller dan de wereldwijde vraag naar elektriciteit. Hierdoor liet het gebruik van steenkool en gas een lichte daling optekenen.

De wereld produceerde tijdens de eerste helft van dit jaar bijna een derde meer zonnekracht dan tijdens dezelfde periode vorig jaar. De sector vertegenwoordigde daarmee 83 procent van de toename in de mondiale elektriciteitsvraag. De windenergieproductie groeide met iets meer dan 7 procent, waardoor hernieuwbare bronnen voor de eerste keer wereldwijd meer elektriciteit produceerden dan fossiele brandstoffen.

“Deze mijlpaal vertegenwoordigt een cruciaal keerpunt op de wereldwijde elektriciteitsmarkt”, benadrukte onderzoeksleider Ma?gorzata Wiatros-Motyka, analist elektriciteit bij Ember. “Zonnekracht en windenergie groeien nu snel genoeg om te voldoen aan de toenemende wereldwijde elektriciteitsvraag. Dit markeert het begin van een fase waarin duurzame energie gelijke tred houdt met de groei van de vraag.”

Volgens Ember waren vooral China en India verantwoordelijk voor de sterke toename van hernieuwbare energie, in tegenstelling tot de Verenigde Staten en Europa, die onder de invloed van een zwakkere productie van windenergie en waterkracht en de grotere vraag naar elektriciteit in meerdere mate afhankelijk bleven van fossiele brandstoffen.

China heeft in de eerste helft van dit jaar volgens Ember meer hernieuwbare energiecapaciteit aan het elektriciteitsnet toegevoegd dan de rest van de wereld samen. Daardoor daalde het gebruik van fossiele brandstoffen in China met 2 procent in vergelijking met dezelfde periode. In India groeide de productie van hernieuwbare energie meer dan drie keer sneller dan de energievraag, wat leidde tot een daling van het verbruik van steenkool en aardgas met respectievelijk 3,1 procent en 3,4 procent.

In de Verenigde Staten steeg de vraag naar elektriciteit sneller dan de groei van de sector voor hernieuwbare energie. Daardoor nam de elektriciteitsproductie uit steenkool er tijdens de eerste helft van het jaar met 17 procent toe. In de Europese Unie groeide de vraag slechts beperkt in vergelijking met de eerste helft van vorig jaar, maar ongunstige weersomstandigheden zorgden voor een terugval in windenergie en waterkracht. Hierdoor kon zelfs de snelle groei van zonnekracht niet voorkomen dat de productie uit gas en steenkool respectievelijk met 14 procent en 1,1 procent toenam.

Binnen tien tot twintig jaar zullen in de ruimte datacenters op gigawattschaal worden gebouwd. Dat heeft Jeff Bezos, topman van Amazon, tijdens de  Italian Tech Week in Turijn gezegd. Volgens Bezos zal de constante beschikbaarheid van zonnekracht in de ruimte ervoor zorgen dat deze nieuwe installaties uiteindelijk beter zullen presteren dan hun tegenhangers op aarde. Bezos vergeleek verder de huidige groei van kunstmatige intelligentie met de internetrevolutie van het begin van deze eeuw. Hij riep daarbij, ondanks de kans op speculatieve bubbels, ook op tot optimisme.

Het idee van datacenters in een baan om de aarde wint bij de grote technologiebedrijven aan populariteit. Datacenters op aarde moeten immers steeds meer elektriciteit en water verbruiken om hun servers te koelen. “Deze enorme clusters zullen beter in de ruimte kunnen worden gebouwd”, benadrukte Bezos. “We kunnen er immers vierentwintig uur per dag en zeven dagen per week over zonnekracht beschikken. Er zijn in de ruimte ook geen wolken, geen regen en geen weer. Binnen enkele decennia kunnen we met de kosten van datacenters op aarde concurreren.”

Volgens Bezos vormen datacenters in de ruimte een onderdeel van een bredere ontwikkeling. Hij schetste daarbij de overgang naar een tijdperk waarin de aardbaan en de maan fungeren als springplank voor verdere menselijke expansie in het zonnestelsel. Hij wees erop dat de lage zwaartekracht op de maan – ongeveer een zesde kleiner dan op de aarde – van de satelliet een logische locaties maken om te beginnen met de bouw van infrastructuur voor lanceeroperaties en aanverwante activiteiten die uiteindelijk een diepere ruimteverkenning mogelijk kunnen maken. 

“De verschuiving naar infrastructuur in de ruimte maakt deel uit van een bredere ontwikkeling, waarbij ruimtevaart wordt ingezet om het leven op aarde te verbeteren”, merkte Bezos op. “Dat zien we nu al bij weersatellieten en communicatiesatellieten”, verduidelijkte hij. “De volgende stap zijn datacenters, gevolgd door andere vormen van productie.” Het concept past bovendien in de hoop van Bezos om zware industrie van de aarde naar de ruimte te verplaatsen en op die manier het leefmilieu van de planeet te ontzien.

Blue Origin, het ruimtevaartbedrijf van Bezos, werkt al aan verschillende projecten die deze visie ondersteunen, waaronder een maanlander, systemen voor de opslag van cryogene brandstoffen en de productie van zonnecellen die uit maangrond worden vervaardigd. Volgens Bezos kunnen dergelijke technologieën een permanente menselijke en industriële aanwezigheid buiten de aarde mogelijk maken.

Uitdagingen

Er beweegt momenteel heel wat in de ruimtevaartsector. Herbruikbare raketten hebben de lanceerkosten drastisch verlaagd. Tientallen particuliere bedrijven ontwikkelen momenteel voertuigen voor vrachtvervoer, toerisme en verkenning. Het Artemis-programma van het Amerikaanse ruimtevaartbureau Nasa bereidt, in samenwerking met een aantal commerciële partners, de terugkeer van astronauten naar de maan voor.

In de jaren zestig van de vorige eeuw was de ruimtevaart vooral nog een wedloop tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, maar de sector heeft zich inmiddels ontwikkeld tot een mondiale markt waarin naties, ruimtevaartbedrijven, startups en investeerders samenwerken. Het tempo van de lanceringen is sterk opgevoerd en innovatie-cyclussen worden steeds korter. Nieuwe materialen, 3D-printtechnieken en kunstmatige intelligentie veranderen bovendien de manier waarop ruimtevaartuigen worden ontworpen en gevlogen.

Het onderbrengen van datacenters in de ruimte kent echter ook grote uitdagingen, zoals het uitvoeren van onderhoud en upgrades, de hoge kosten van de lanceerraketten en het risico dat lanceringen mislukken. Bovendien moet de gebruikte elektronica tegen kosmische straling bestand zijn.

Bezos trok verder een parallel tussen de huidige hausse in de sector van de artificiële intelligentie en de dotcom-periode aan het begin van deze eeuw, waarin een enorme hype werd gevolgd door een crash. “We moeten uiterst optimistisch blijven over de maatschappelijke en positieve gevolgen van artificiële intelligentie, net zoals die van het internet een kwarteeuw geleden”, zei de topman van Amazon. “Deze sectoren zijn reëel en blijvend. Het is belangrijk om mogelijke bubbels en hun gevolgen los te zien van de werkelijkheid. De voordelen van artificiële intelligentie zullen zich breed verspreiden en overal voelbaar worden.”

Miljarden dollars stromen naar baanbrekende nucleaire technologieën – van kernfusie-experimenten tot kleine modulaire reactoren (SMR’s) en microreactoren – waarvan voorstanders zeggen dat ze een wereldwijde renaissance van kernenergie zullen inluiden. Maar ondanks jarenlange hypes en succesvolle financieringsrondes hebben deze favorieten van Wall Street nog geen enkele kilowatt aan beloofde uitstootvrije energie aan het elektriciteitsnet geleverd.

In 2024 bereikten de investeringen in geavanceerde nucleaire bedrijven vanuit zowel private equity als durfkapitaal een recordhoogte. Volgens analist S&P Global overtroffen de investeringen van vorig jaar de totale gezamenlijke dealwaarde van de voorbije vijftien jaar. De drang naar kernenergie van de volgende generatie wordt versterkt door de toenemende energievraag, die op haar beurt wordt aangejaagd door de snelle uitbreiding van kunstmatige intelligentie.

“De belangrijkste drijvende kracht achter de paradigmaverschuiving die we momenteel in de energiesector zien, komt neer op datacenters”, betoogde Jackson Morris, directeur elektriciteit bij de Amerikaanse Natural Resources Defense Council. “De groei van de elektriciteitsvraag die we al hadden voorzien, komt nu tien jaar eerder en vijf keer zo snel, doordat datacenters en andere faciliteiten grotendeels worden gebouwd door grote hyperscalers zoals Amazon, Google en Microsoft.”

Naast de impuls van artificiële intelligentie hebben nucleaire startups aanzienlijk geprofiteerd van de politieke onrust waarmee hernieuwbare energieprojecten momenteel worden geconfronteerd. Voorlopig blijft kernenergie een van de weinige uitstootvrije energiebronnen die op een brede politieke steun – zowel in de Verenigde Staten als daarbuiten – kunnen rekenen. 

De voorbije maanden hebben enkele Europese landen hun beperkingen op het gebied van kernenergie versoepeld en een meer positieve houding tegenover de sector aangenomen, terwijl de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk een nieuw nucleair partnerschap aankondigden. Recent sprak ook Chris Wright, de Amerikaanse minister van energie zijn hernieuwde vertrouwen in geavanceerde nucleaire technologieën uit.

Verwachtingen

Toch wordt dat vertrouwen door enkele analisten op Wall Street ondermijnd. Volgens hen dreigt de sector met een zeepbel te worden geconfronteerd. Daarbij wordt gesproken over een hysterie rond de energievraag die de waarderingen van veel pas genoteerde energie-startups verder drijft dan het punt dat ze realistisch kunnen waarmaken. “De kloof tussen de fundamenten en de waardering van deze bedrijven is te groot om te negeren”, benadrukte Dimple Gosai, hoofd onderzoek naar Amerikaanse cleantech-aandelen bij Bank of America.

Een voorbeeld van die problemen is volgens de analisten Oklo, een startup voor kleine modulaire reactoren die wordt gesteund door Sam Altman, een pionier in artificiële intelligentie. Hoewel het aandeel sinds de beursgang vorig jaar goed presteerde, raadt Bank of America investeerders niet langer aan om het aandeel te kopen, maar wordt een neutraal standpunt ingenomen. Ook bij NuScale, een andere startup met kleine modulaire reactoren, worden de verwachtingen getemperd.

Deze berichten betekenen volgens waarnemers echter niet dat kernenergie van de nieuwe generatie een verloren zaak is. “De technologie heeft nog steeds enorm potentieel en zal waarschijnlijk in de energietransitie van de volgende decennia een belangrijke rol spelen”, merken ze op. “Maar die verwachtingen zullen niet dit jaar worden ingelost. De sector moet eerst aanzienlijke knelpunten overwinnen.” Daarbij wordt onder meer gewezen naar de beperkte toeleveringsketens voor splijtstof en reactorgebouwen en de bekende bureaucratische obstakels rond bouwvergunningen en netaansluitingen.

“Hoewel investeerders mogelijk te optimistisch zijn geweest op de korte termijn, blijft het beleidsklimaat gunstig voor partijen die een strategie op langere termijn hanteren”, merken de analisten op. “Tientallen landen hebben beloofd om hun nucleaire capaciteit tegen het midden van deze eeuw te verdrievoudigen. Kleine modulaire reactoren zullen naar verwachting van die wereldwijde inspanning een belangrijk onderdeel vormen.”

De export van Amerikaanse sterke dranken is tijdens het tweede kwartaal van dit jaar met 9 procent gedaald tegenover dezelfde periode vorig jaar. Dat blijkt uit een rapport van de Distilled Spirits Council of the United States (Discus). De sectororganisatie waarschuwt dat handelsspanningen de vraag in belangrijke afzetmarkten onder druk zetten. De terugval markeert een scherp contrast met de sterke export die vorig jaar kon worden gemeld.

Er werden forse dalingen opgetekend in onder meer de Europese Unie, Canada, het Verenigd Koninkrijk en Japan, die samen 70 procent van de totale export van Amerikaanse sterke dranken vertegenwoordigen. De sterkste daling deed zich voor in Canada, waar de export van Amerikaanse sterke drank tijdens het tweede kwartaal van dit jaar met 85 procent terugviel tot minder dan 10 miljoen dollar. In de meeste Canadese provincies blijven Amerikaanse dranken uit de rekken, als reactie op Amerikaanse invoerheffingen op Canadese producten, hoewel Canada zijn vergeldingsheffingen in september heeft ingetrokken.

De export naar de Europese Unie, de grootste markt voor de sector, daalde met 12 procent tot 290,3 miljoen dollar. De uitvoer naar het Verenigd Koninkrijk nam af met 29 procent tot 26,9 miljoen dollar, terwijl de export naar Japan met 23 procent terugviel tot 21,4 miljoen dollar. Discus wees ook hier op de invloed van handelsspanningen. “Er is groeiende bezorgdheid dat internationale consumenten steeds vaker kiezen voor lokaal geproduceerde dranken of voor importen uit andere landen dan de Verenigde Staat, wat duidt op een verschuiving weg van de bekende Amerikaanse merken”, waarschuwde Chris Swonger, voorzitter van Discus.

Ook andere sectoren voor consumentengoederen hebben gewaarschuwd voor een toename van anti-Amerikaanse sentimenten als gevolg van het protectionistische handelsbeleid van de Amerikaanse president Donald Trump. Onder meer spijkerbroekenfabrikant Levi Strauss betoogde in augustus risico’s te lopen door een toenemend anti-Amerikanisme, wat ertoe zou kunnen leiden dat consumenten afzien van Amerikaanse producten. Chris Kempczinski, topman van McDonald’s, verklaarde in mei tegenover investeerders dat het concern eveneens een stijging van dit sentiment – vooral in Noord-Europa en Canada – had waargenomen.

De exportdaling komt volgens Discus op een moment dat Amerikaanse whiskyproducenten ook op de binnenlandse markt te maken hebben met stagnerende verkopen en recordhoge voorraden.

De vraag naar stookolie, gebruikt in schepen en energiecentrales, blijft onverwacht hoog. Pogingen om het verbruik terug te dringen worden ruimschoots gecompenseerd door de consumptie van een groeiende schaduwvloot van olietankers die Rusland en andere landen bedienen en door de langere routes die schepen volgen om een transit door de Rode Zee te kunnen vermijden. Dat blijkt rapporten van analisten.

In plaats van over te stappen op duurzamere alternatieven zoals stookolie met een lagere uitstoot van zwavel, hebben veel rederijen gekozen voor de installatie van systemen voor de reiniging van uitlaatgassen, bekend als scrubbers, om stookolie met hoge zwavel-niveaus te kunnen blijven gebruiken. Westerse sancties en aanvallen van piraten op de scheepvaart in de Rode Zee hebben deze onverwachte vraag nog verder aangewakkerd

“De stookoliemarkten hebben een opmerkelijke veerkracht getoond, waarbij de vraag hoger uitvalt dan verwacht”, verduidelijkte Royston Huan, analist bij het bureau Energy Aspects. “Dit heeft met verschillende factoren te maken, zoals de aanhoudend grote vraag naar elektriciteitsproductie in het Midden-Oosten en de verstoringen in de Rode Zee door aanvallen van de Houthi’s.

De wereldwijde vraag naar diesel en kerosine is sinds de niveaus van zes jaar geleden, voor de uitbraak van de covid-pandemie, gedaald en het benzineverbruik is slechts met 1,9 procent gestegen. Daarentegen zou de vraag naar stookolie met 4,8 procent zijn opgelopen tot gemiddeld 6,5 miljoen vaten per dag.

Bij het begin van dit decennium had het International Energy Agency (IEA) nog voorspeld dat de wereldwijde vraag naar stookolie tussen 2019 en 2025 met slechts 1,6 procent zou groeien. Dat zou de langzaamste stijging tussen de belangrijkste geraffineerde brandstoffen hebben betekend.

Ciaran Healy, analist bij het internationaal energiebureau, vertelde dat het gebruik van stookolie voor elektriciteitsproductie de voorbije jaren iets hoger is uitgekomen dan verwacht, vooral door warmere zomers in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Opgemerkt wordt dat de invoer van stookolie door Saoedi-Arabië en Egypte vorig jaar 33 procent hoger lag ten opzichte van het jaar voordien.

Ook dit jaar werd tot nu toe een surplus van 31 procent tegenover dezelfde periode in 2023 genoteerd. “Westerse sancties tegen Rusland hebben aan deze trend bijgedragen”, werpen de analisten op. “Saoedi-Arabië importeert daarbij Russische stookolie tegen een korting om meer eigen voorraden ruwe olie voor export vrij te kunnen maken.”

Door het aanhoudende conflict in de Rode Zee beslissen steeds meer schepen om niet langer door het Suezkanaal te varen, maar de langere route rond de Kaap de Goede Hoop verkiezen. Schepen vermijden immers de regio sinds 2023 vanwege aanvallen door de Houthi’s in Jemen, die gelieerd zijn aan Iran en de mondiale scheepvaart willen verstoren uit protest tegen de oorlog in Gaza. Maar voor deze langere route hebben de schepen ook meer brandstof nodig.

“Deze omleidingen hebben de vraag naar stookolie met ongeveer 100.000 vaten per dag verhoogd”, werpt Eugene Lindell, analist bij consulent FGE Nextant op. “Dat vertegenwoordigt ongeveer 2 procent van het wereldwijde volume dat door de scheepvaart wordt verbruikt.” Volgens het International Energy Agency hebben de verstoringen in de Rode Zee echter een kleiner dan verwachte stimulans voor de bunkervolumes betekend.

Verouderde schepen

Westerse sancties tegen Iran en Rusland hebben verder bijgedragen aan de groei van een schaduwvloot van oudere schepen. “Deze schepen maken waarschijnlijk gebruik van stookolie met een groot zwavelgehalte”, betoogt Valerie Panopio, analist bij Rystad Energy. “Deze schepen hebben vaak ondoorzichtige eigendomsstructuren en varen zonder een sterke westerse verzekering of veiligheidskeurmerk.”

De schaduwvloot bestaat volgens ramingen van onder meer Lloyd’s List Intelligence en scheepsmakelaar Gibson uit twaalfhonderd tot zestienhonderd tankers. Dat komt overeen met ongeveer een vijfde van de wereldwijde tankervloot. De schaduwvloot zou dan ook meer dan 106.000 vaten per dag consumeren. Dat komt overeen met ongeveer 2 procent van de wereldwijde vraag.

“Een groot deel van deze schaduwvloot bestaat uit verouderde schepen die meer dan vijftien jaar en soms zelfs ouder dan twintig jaar zijn”, stipt Eugene Lindell aan. “Deze schepen zijn minder brandstofefficiënt en leggen grote afstanden af, waardoor het stookolieverbruik verder wordt verhoogd.”

De Internationale Maritieme Organisatie (IMO) verlaagde in 2020 het zwavelgehalte in scheepsbrandstoffen van 3,5 procent naar 0,5 procent, wat aanvankelijk de vraag naar brandstoffen met hogere zwavelgehaltes deed afnemen. De brede toepassing van scrubbers – systemen die schepen in staat stellen om brandstoffen met hoge zwavelgehaltes te verbranden terwijl de milieu-impact wordt verminderd – heeft echter geleid tot een herstel van het verbruik. Eind vorig jaar bleken meer dan 6.000 schepen scrubbers te hebben geïnstalleerd. Verwacht wordt dat de wereld tegen eind dit jaar 6.523 schepen met scrubbers zal tellen. In 2020 waren 4.348 schepen met de technologie uitgerust.

Het International Energy Agency voorspelt dat de vraag naar stookolie na volgend jaar zal afnemen en in 2030 gemiddeld 6,1 miljoen vaten per dag zal bedrag. Er wordt echter aangevoerd dat de tegenstand tegen de regelgeving van de International Maritime Organisation de vraag op peil zou kunnen houden. 

Energy Aspects merkt daarbij op dat de regering van de Amerikaanse president Donald Trump zich verzette tegen strengere emissieregels van de internationale scheepvaartorganisatie en voorstellen voor uitstootvergoedingen, waardoor de invoering mogelijk wordt vertraagd. “De vraag naar stookolie zal op zijn minst tot het einde van dit decennium op een hoog niveau blijven,” beklemtoond Kenneth Tveter, analist bij scheepsmakelaar Clarksons.

Meer over dit onderwerp:

• Kapitein van schip uit schaduwvloot voor Franse rechter
• Rusland start nieuwe gasterminal in Noordpoolgebied op
• Scheepvaart toont toenemende interesse in vloeibaar gas
• British Petroleum en Total drijven activiteit in Verenigde Staten op

Brazilië positioneert zich om Vietnam als de grootste producent van robusta-koffie ter wereld in te halen. Dat blijkt uit een rapport van de Rabobank. De verwachte groei wordt toegeschreven aan de klimaatresistentie van de robusta-variëteit en de toenemende wereldwijde vraag.

De Braziliaanse productie van robusta is de voorbije jaren gestaag toegenomen. In 2020 werd er een productie van 19 miljoen zakken van zestig kilogram genoteerd. Dat zal dit jaar volgens de ramingen tot 24,7 miljoen zakken oplopen. Vietnam zal volgens een rapport van het Amerikaanse ministerie van landbouw dit jaar een productie van ongeveer 30 miljoen zakken melden.

Robusta staat bekend om een intensere smaak en een hoger cafeïnegehalte dan arabica, die milder van karakter is. Robusta wordt vooral gebruikt voor oploskoffie, maar ook in espresso-melanges en koude dranken. Arabica is daarentegen populair bij premiummerken zoals Starbucks en Nespresso.

De robustaplant blijkt beter bestand tegen hitte, droogte en ziektes dan arabica, wat het gewas aantrekkelijker maakt nu klimaatverandering de traditionele koffieteelt onder druk zet. Volgens Rabobank hebben de maximumtemperaturen in de belangrijkste Braziliaanse koffiegebieden de voorbije vijftig jaar een stijging tussen 1,3 graden Celsius en 1,6 graden Celsius larten optekenen, terwijl de gemiddelde jaarlijkse neerslag met 93 millimeter tot 211 millimeter is gedaald.

Irrigatie geldt als een essentiële aanpassingsstrategie. Naar schatting 71 procent van de Braziliaanse robustavelden wordt inmiddels geïrrigeerd. Tegen het einde van volgend decennium wordt een uitbreiding tot 363.800 hectare verwacht.

De aanlegkosten voor robusta-plantages liggen volgens het rapport op ongeveer 15.700 dollar per hectare. Dankzij de aanzienlijk hogere productiviteit – robusta brengt per hectare bijna 170 procent meer op dan arabica – kunnen de investeringen doorgaans binnen vier jaar worden terugverdiend. Brazilië beschikt volgens Rabobank daarnaast over ongeveer 28 miljoen hectare gedegradeerd grasland dat geschikt is voor landbouw-conversie, waardoor een uitbreiding kan plaatsvinden zonder extra ontbossing.

Rabobank merkt nog op dat oploskoffie een vrijstelling van de regelgeving van de Europese Unie, die de ontbossing moeten helpen tegengaan, geniet. Op deze manier zou volgens het rapport de vraag naar robusta-producten verder kunnen worden gestimuleerd en de productie in Brazilië worden versneld.

Meer over dit onderwerp:

• In Brazilië mindert toenemend aantal consumenten hun koffieverbruik
• Diversiteit in bosbeheer leidt tot verbeterde biodiversiteit
• Bodemschimmels milieuvriendelijk middel tegen gewasziekten
• Erosie belangrijkste bedreiging voor bodemgezondheid
• Vele Afrikaanse palmsoorten met uitsterven bedreigd
• Braziliaanse Jacu Bird Coffee immuun voor Amerikaanse invoerheffingen
• Afvalproduct van olijfolie heeft nieuwe toekomst als meststof
• Microalgen worden een duurzame en eiwitrijke voedingsoplossing
• Amerikaanse export Braziliaanse koffie dreigt verder te dalen
• Pindaproductie in Texas stevent op mogelijk record af

Gunstige weersomstandigheden hebben dit jaar de kwaliteit van de druiven in de champagne-regio verbeterd. Dat heeft Maxime Toubart, voorzitter van sectororganisatie Syndicat Général des Vignerons de la Champagne (SVG), gezegd. Dat nieuws biedt enig optimisme in een periode waarin de vraag naar Franse mousserende wijn terugloopt.

In juli besloot de champagnesector de druivenoogst dit jaar met 10 procent te beperken tot 9.000 kilo per hectare, nadat ook vorig jaar al tot een reductie van 12 procent werd beslist. De beperkingen zijn bedoeld om de dalende vraag op te vangen. De vraag naar champagne-wijnen staat onder druk door een wereldwijde terugloop van de alcoholconsumptie, een aanhoudende economische onzekerheid en een bezorgdheid over de Amerikaanse invoerheffingen.

De druivenpluk in de Champagnestreek, evenals in andere Franse wijnregio’s, is inmiddels afgerond. De oogst van dit jaar belooft van goede kwaliteit te zijn. “Wij hadden het geluk dat de weersomstandigheden precies op de juiste momenten meewerkte”, benadrukte Maxime Toubart. “De productie is gestegen ten opzichte van vorig jaar, hoewel er nog steeds sprake is van een lichte daling ten opzichte van de voorbije vijf jaar. Het is te vroeg om van een uitzonderlijke oogst te spreken, maar er kan wel gewag worden gemaakt van een oogst die hoop geeft.”

Volgens cijfers van de sectororganisatie daalde de verkoop van champagne – meestal een blend van meerdere oogstjaren – in de eerste acht maanden van dit jaar met 1,8 procent tot 145 miljoen flessen. De export nam in diezelfde periode licht toe met 0,2 procent, na een daling van meer dan 10 procent vorig jaar.

De producenten vrezen echter dat de oogsten te groot zijn in vergelijking met de verkoop. “We kunnen beter omgaan met de verminderde consumptie, omdat champagne, vergeleken met een reeks andere producten, wereldwijd actief blijft”, werpt Estelle Thibaut, algemeen directeur van SGV Champagne, op. “Maar ook die wereldmarkt lijkt onder druk te staan. Door invoerrechten en handelsspanningen dreigt champagne een aantal cruciale markten te verliezen. Driekwart van de oogst wordt immers naar de Verenigde Staten, Japan, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Italië geëxporteerd.

De regio staat daarom voor een aantal uitdagingen om de kwaliteit van haar toekomstige jaargang te waarborgen. “We richten ons primair op het wijntoerisme, oenologische innovatie en onze aanwezigheid in andere landen om onze groei te versterken”, betoogde Estelle Thibaut nog. “De sector vraagt ??de Europese Unie en Frankrijk dan ook om zich bij handelsbesprekingen agressiever op te stellen. We hopen dat de onderhandelingen met de Verenigde Staten snel kunnen worden hervat.

De export van champagne kreeg in de eerste maanden van het jaar een impuls doordat Amerikaanse importeurs beslisten extra voorraden aan te leggen in afwachting van de invoerheffingen op wijn uit de Europese Unie. Volgens producenten onderstreept de Amerikaanse heffing de noodzaak om nieuwe afzetmarkten te vinden. Handelsakkoorden van de Europese Unie met het Zuid-Amerikaanse Mercosur en India zouden volgens de champagne-producenten nieuwe kansen kunnen bieden.

Volgens Maxime Toubart moet de sector ook inspanningen doen om jongere consumenten terug te winnen. “We willen ons richten op een publiek tussen dertig en veertig jaar, dat vaak streeft naar een feestelijk product met een minder formeel imago”, merkt hij op. “De sector roept de Franse staat op om de promotiebudgetten te handhaven en om Europese steun te vragen in deze moeilijke periode, zoals ook het geval is geweest voor andere regio’s die het moeilijker hebben.”

Meer over dit onderwerp:

• Wijn is een maatstaf voor de klimaatverandering
• Wijnsector stuurt open brief naar World Health Organisation
• Vranken-Pommery verkoopt Heidsieck aan Lanson
• Chileense wijnen boeken recordverkopen in Brazilië
• Verwoestende druivenplaag verandert wijngaarden in westen Colorado
• Een derde van de wereldwijde wijnmarkt bestaat uit bulk
• Australische wijnen kijken naar Japanse en Chinese markt
• Warme temperaturen zorgen voor record Engelse druivenoogst
• Italiaanse wijn produceert dit jaar 44 miljoen hectoliter
• Bacterie kan druiven tegen brandgeur beschermen