managing21.be

De economische groei in de eurozone blijft voorlopig standhouden, gesteund door het ruime begrotingsbeleid van Duitsland dat het vertrouwen opkrikt en de onrust in Frankrijk compenseert. Toch zou de zone mogelijk een periode van zwakte tegemoet kunnen gaan nu de Amerikaanse invoerheffingen hun volledige effect beginnen te sorteren. Dat is de conclusie van een aantal rapporten.

De eurozone groeit dit jaar sneller dan economen hadden verwacht. Dit roept een discussie op over de veerkracht van de regio en de mogelijke impact van de politieke onrust in Frankrijk op de twintig lidstaten van de eurozone. De activiteiten-index van de eurozone stond tijdens de maand september op 51,2 punten, tegenover 51,0 punten in augustus. Daarmee kon voor de negende maand op rij een groei worden genoteerd.

Toch vertonen de onderliggende trends volgens de analisten een gemengd karakter en duiden ze erop dat het herstel in de industrie mogelijk afvlakt, terwijl de dienstensector de groei ondersteunt. “De details zijn niet zo rooskleurig als de hoofdcijfers suggereren”, beklemtoonde Riccardo Marcelli Fabiani, analist van Oxford Economics. “Het vertrouwen was zwak en de binnenkomende buitenlandse orders kenden een verdere verslechtering, wat wijst op een uitblijvend sterk herstel na de daling van de export door de introductie van de Amerikaanse invoerheffingen.”

Een andere bekommernis heeft betrekking of het feit dat de gestage verbetering in de economische activiteit volledig toe te schrijven lijkt aan Duitsland, waar de fiscale expansie naar verwachting de groei de volgende jaren zal ondersteunen. “Frankrijk valt in negatieve zin op”, betoogde Bert Colijn, econoom bij de ING Group. “Met de verhoogde politieke onzekerheid lijkt de Franse economie dit gevoel van instabiliteit te weerspiegelen.”

De Duitse activiteit steeg tijdens de maand september naar 52,4 punten. Dat was het hoogste niveau in zestien maanden. De score lag ook hoger dan de gestelde verwachtingen, waar een lichte stijging van 50,5 punten naar 50,6 punten was vooropgesteld. In Frankrijk kromp de activiteit echter voor de dertiende maand op rij. De achteruitgang tot 48,4 punten vertegenwoordigde in Frankrijk de snelste terugval sinds de maand april. Ook Britse bedrijven rapporteerden een afnemend momentum en vertrouwen. Daar daalde de activiteit tot 51,0 punten, tegenover een niveau van 53,5 punten in augustus.

“De eurozone moet nog de volledige impact van de Amerikaanse tarieven ondervinden, wat de al bescheiden groeiverwachting verder zal vertragen”, benadrukte ook een rapport van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso). “De volledige effecten van de tariefverhogingen zijn nog niet merkbaar – veel wijzigingen worden geleidelijk doorgevoerd en bedrijven nemen aanvankelijk een deel van de kosten op in hun marges – maar ze worden steeds duidelijker.”

De groeiverwachting voor de eurozone volgend jaar daalt hierdoor naar slechts 1,0 procent, tegenover 1,2 procent dit jaar, omdat toenemende handelswrijvingen en geopolitieke onzekerheid het positieve effect van de lagere rentevoeten bij de Europese Centrale Bank en de Duitse fiscale expansie tenietdoen. Ook in het Verenigd Koninkrijk wordt voor volgend jaar nog een groei van 1,0 procent verwacht, tegenover een niveau van 1,4 procent dit jaar. De vertraging moet worden toegeschreven aan een strakker fiscaal beleid, hogere handelskosten en een grotere onzekerheid.

“De fiscale expansie zal naar verwachting de economische activiteit in Duitsland stimuleren, maar de verwachte consolidatie in zowel Frankrijk als Italië zal de groei afremmen”, stipte de Oeso nog aan. De Oeso bevestigde echter het standpunt van de Europese Centrale Bank dat de inflatie nu rond of net onder het doel van 2 procent zal blijven. Hierdoor blijft volgens de organisatie de hoop op een verdere beleidsverlichting levend, vooral nu de consumptiegroei afvlakt.

Sany, de grootste Chinese producent van elektrische vrachtwagens, richt zich op groei in het buitenland. Dat betekent volgens analisten een nieuwe uitdaging voor de wereldwijde automobielindustrie, nadat ook de productie van geavanceerde, betaalbare zware elektrische voertuigen in China toeneemt. Het bedrijf zegt te verwachten dat tegen 2030 ongeveer de helft van de groepsomzet uit buitenlandse markten zal komen, tegenover ongeveer 10 procent dit jaar.

“We zien al een snelle ontwikkeling van de buitenlandse markt”, benadrukte Liang Linhe, hoofd van de divisie elektrische vrachtwagens van Sany Group, in een gesprek met de Britse zakenkrant Financial Times. “De grootste uitdaging is dat de elektriciteitsinfrastructuur in veel landen achterblijft bij de markt in China.”

De Chinese groep is vooral actief in de productie van voertuigen voor bouwindustrie en de mijnbouw. Het bedrijf startte zijn divisie elektrische vrachtwagens in 2021 en heeft in eigen land inmiddels een marktaandeel van ongeveer 16 procent. Voor het lopende jaar verwacht de groep een jaarlijkse verkoop van ongeveer 30.000 elektrische vrachtwagens.

De markt van de divisie situeert zich vooral in eigen land, maar dit jaar opende Sany een fabriek voor elektrische vrachtwagens in Zuid-Afrika. Het bedrijf bekijkt ook de mogelijkheden voor een tweede buitenlandse vestiging in Brazilië en is begonnen met de verkoop van voertuigen in Europa. De elektrificatie van de Chinese vrachtwagenvloot en de buitenlandse ambities van Sany vormen een bedreiging voor bedrijven die zware voertuigen op diesel of vloeibaar gas produceren en exploiteren, terwijl de sector momenteel al met een overcapaciteit kampt. 

In China werd volgens cijfers van analist Commercial Vehicle World (CV World) uit Peking tijdens de eerste acht maanden van dit jaar 51 procent van de verkochte nieuwe vrachtwagens door diesel aangedreven, tegenover nog 75 procent tijdens dezelfde periode twee jaar geleden. Daarentegen is het marktaandeel van elektrische vrachtwagens gestegen tot ongeveer 24 procent, tegenover slechts 4 procent twee jaar geleden. In 2023 produceerde China 1,1 miljoen middelgrote en zware bedrijfsvoertuigen. Dat is minder dan een kwart van de totale productiecapaciteit van de vrachtwagenfabrieken. 

Het hoofdkantoor van Sany bevindt zich in Changsha in het centrum van China. Het bedrijf is de grootste producent van zware machines in China en concurreert met het Amerikaanse Caterpillar en het Japanse Komatsu. Sany heeft activiteiten in 140 landen. Voor de Europese markt werkt Sany samen met Putzmeister, een Duitse bedrijf voor hoogwaardige betonpompen dat door Sany en Citic in 2012 voor een bedrag van 525 miljoen euro werd gekocht.

Grotere winstmarges

Liang verwacht op de buitenlandse verkopen hogere prijzen en grotere winstmarges te kunnen realiseren. Deze strategie lijkt op de aanpak van de leidende Chinese producenten van elektrische voertuigen, die voorzichtig zijn om politieke tegenreacties te vermijden door goedkope producten op buitenlandse markten te dumpen. “Anders zou iemand kunnen zeggen dat we aan dumping doen, wat tot sancties kan leiden”, verduidelijkte hij.

Sany heeft circa 22 miljard yuan (3,1 miljard dollar) geïnvesteerd in de ontwikkeling van elektrische vrachtwagens. De fabriek in Changsha kan in de eerste fase ongeveer 150.000 vrachtwagens per jaar produceren. Er zijn echter plannen om de capaciteit de volgende vijf jaar tot 300.000 exemplaren te verdubbelen.

Christopher Doleman, consultant bij het Institute for Energy Economics and Financial Analysis, stelt dat Chinese producenten van elektrische vrachtwagens waarschijnlijk een vergelijkbaar pad volgen als de Chinese constructeurs van elektrische wagens. “Door de hevige binnenlandse concurrentie hebben zij immers een strategie van exportgerichte groei ingezet om hun productiecapaciteit te benutten en winstgevend te blijven”, beklemtoonde hij. “Die groei kan worden nagestreefd in elk land dat de afhankelijkheid van olie en diesel wil verminderen.”

Sterke dalingen in de batterijprijzen en verbeteringen in het bereik zijn cruciaal geweest voor de Chinese doorbraak in elektrische vrachtwagens. Ook staatssteun voor wagenparkbeheerders die vrachtwagens op diesel inruilen en speciale rijstroken voor elektrische voertuigen die door lokale overheden worden toegewezen, hebben de Chinese bedrijven geholpen een aanzienlijke schaalgrootte te bereiken. Topmanagers voorspellen dat elektrische vrachtwagens in China binnen drie jaar een marktaandeel van 50 procent zullen hebben.

Volgens Cassie Liu, analist zware vrachtwagens bij S&P Global Mobility in Peking, liggen de kosten voor een overstap naar elektrisch transport voor veel individuele eigenaren – die het merendeel van de vrachtwagenvloot vormen – nog steeds te hoog. Vrachtwagens op diesel zullen volgens haar de sector naar verwachting nog tot minstens 2032 domineren. Liang verwacht echter dat veel exploitanten naarmate de vordering van de elektrificatie in grotere wagenparken zullen opgaan. Sany besteedt ongeveer 8 procent van zijn omzet aan onderzoek en ontwikkeling.

“Veel partners uit buitenlandse markten – ook uit de Verenigde Staten – zijn in onze technologie bijzonder sterk geïnteresseerd”, betoogde Liang nog.

De regering van de Amerikaanse president Donald Trump wil een belang tot 10 procent in Lithium Americas verkrijgen. Die eis zou naar voor worden gebracht tijdens de heronderhandeling van de voorwaarden van een lening van 2,26 miljard dollar van het Amerikaanse ministerie van Energie voor het lithium-project Thacker Pass van Lithium Americas, waarin ook General Motors is betrokken.

Het voorstel is het meest recente voorbeeld van directe overheidsbemoeienis met de Amerikaanse economie, vergelijkbaar met eerdere belangen in Intel, MP Materials en andere technologiebedrijven en mijnbouwondernemingen die door de Amerikaanse regering als cruciaal voor de nationale veiligheid worden gezien.

De mijn in Thacker Pass, gepland om in 2028 de grootste lithiumbron van het westelijk halfrond te worden, is al bijna een jaar in aanbouw. Ongeveer 600 aannemers werken op de locatie, ongeveer 40 kilometer ten zuiden van de grens tussen Nevada en Oregon. Volgens de Amerikaanse regering is Thacker Pass essentieel voor de opbouw van een binnenlandse toeleveringsketen voor lithium, een onmisbaar metaal voor batterijen in elektrische voertuigen en elektronica.

“President Trump steunt dit project”, benadrukt een woordvoerder van de Amerikaanse regering. “Hij wil dat het lithium-project van Thacker Pass slaagt en tegelijkertijd eerlijk is voor de belastingbetaler. Maar gratis geld bestaat niet.”

Zowel Republikeinen als Democraten hebben Thacker Pass lange tijd gepresenteerd als een sleutelproject om de productie van cruciale mineralen in de Verenigde Staten te vergroten en de afhankelijkheid van China te verminderen. China is wereldwijd de grootste verwerker van lithium.

Op dit moment produceren de Verenigde Staten minder dan 5.000 ton lithium per jaar, afkomstig van een site van het bedrijf Albemarle in de Amerikaanse staat Nevada. Thacker Pass moet in de eerste fase jaarlijks 40.000 ton lithiumcarbonaat van batterij-kwaliteit opleveren. Dat is voldoende voor maximaal 800.000 elektrische auto’s.

China produceert zelf jaarlijks meer dan 40.000 ton lithium en staat daarmee – na Australië en Chili – op de derde plaats. Op het gebied van raffinage is China echter nog dominanter. Het Aziatische land verwerkt ruim 75 procent van het wereldwijde lithium tot batterijgrondstof.

Het Thacker Pass-project heeft een waarde van 2,93 miljard dollar en werd aan het einde van het eerste presidentschap van Donald Trump goedgekeurd. De lening van het Loan Programs Office van het Amerikaanse ministerie van energie werd vorig jaar onder de regering van voormalig president Joe Biden afgerond. De lening heeft een looptijd van vierentwintig jaar, met rente gebaseerd op de Amerikaanse staatsrente.

Pijler elektrificatie-strategie

Lithium Americas had deze maand de eerste tranche van de lening moeten opnemen, maar functionarissen van de Amerikaanse regering wilden de voorwaarden herzien. Volgens de bronnen bestaan er zorgen over de terugbetalingscapaciteit van het bedrijf. Daarbij wordt gewezen naar de lage prijzen die momenteel – door een Chinese overproductie – op de lithiummarkt worden opgetekend. Over de eis van een aandelenbelang van de Amerikaanse overheid in Lithium Americas werd tot nu toe niets vermeld.

Autobouwer General Motors investeerde vorig jaar 625 miljoen dollar in de mijn en bezit daarmee een belang van 38 procent in Lithium Americas. Het autoconcern heeft het recht om gedurende twintig jaar alle lithium uit de eerste fase en een deel uit de tweede fase af te nemen. De Amerikaanse regering zou nu aansturen op een afnamegarantie van General Motors

Tijdens recente gesprekken over het aflossingsschema van de lening stelde Lithium Americas voor om delen van de hoofdsom later terug te betalen, zonder de looptijd of de totale rente te wijzigen. In ruil daarvoor bood het bedrijf de overheid kosteloze warrants aan, gelijk aan 5 procent tot 10 procent van de gewone aandelen, samen met fondsen om wijzigingskosten te dekken. Volgens een bron probeert de regering General Motors ook te bewegen afstand te doen van bepaalde elementen van zeggenschap over het project en aan de Amerikaanse overheid over te dragen.

General Motors, dat Thacker Pass als een pijler voor zijn elektrificatie-strategie ziet, noemde de lening een noodzakelijk onderdeel van de financiering om deze nationale hulpbron te commercialiseren en benadrukte dat Donald Trump het project tijdens zijn eerste termijn sterk heeft gesteund. “Wij hebben vertrouwen in dit project, dat aansluit bij de doelstellingen van de regering”, benadrukte een woordvoerder van General Motors.

“Wij respecteren de beslissing van het Loan Programs Office om een herstructurering na te streven en blijven in gesprek met het ministerie van energie en onze partner General Motors”, beklemtoonde een woordvoerder van Lithium Americas. Het bedrijf kondigde aan op het gepaste ogenblik een update te zullen geven.

De oorspronkelijke leningsovereenkomst bevatte waarborgen voor de Amerikaanse regering, waaronder bepalingen die de overheid de mogelijkheid bieden om bij vertragingen of grote budgetoverschrijdingen het project over te nemen.

Lithium Americas, dat een beurswaarde heeft van ongeveer 750 miljoen dollar, behoort tot een groep ondernemingen – waaronder Ioneer, ExxonMobil en Standard Lithium – die aan nieuwe lithium-projecten in de Verenigde Staten werken.

De opwarming van de aarde zal ertoe leiden dat de geluidsoverlast van vertrekkende vliegtuigen rond Europese luchthavens tegen het midden van deze eeuw verder zal oplopen. Dat blijkt uit een studie van wetenschappers aan de University of Reading, die  onderzochten op welke stijgende luchttemperaturen de trajecten van opstijgende vliegtuigen op de Europese luchthavens beïnvloeden. Daarbij kwamen de onderzoekers uit op drie mogelijke toekomstscenario’s, afhankelijk van de hoeveelheid broeikasgasuitstoot. 

Met behulp van tien klimaatmodellen werden de geluidsniveaus bij 30 Europese luchthavens berekend. De onderzoekers richtten zich op de grens van 50 decibel, een niveau waarbij vliegtuiggeluid voor omwonenden merkbaar wordt. Daarbij keken ze naar de klimhoeken van de Airbus A320, een toestel dat veel wordt ingezet voor korte vluchten binnen Europa. Woningen binnen deze geluidszone ervaren nu al regelmatig vliegtuiggeluid.

“Warmere lucht is minder dicht, waardoor vliegtuigen minder lift genereren en na het vertrek langer dichter bij de grond blijven”, werpen de onderzoekers op. “Door de opwarming van het klimaat zullen de klimhoeken van vertrekkende vliegtuigen een afname tussen 1 procent en 3 procent vertonen. Op extreem warme dagen zou er echter sprake van een afname met 7,5 procent kunnen zijn.”

“Halverwege deze eeuw zullen meer mensen die in de buurt van luchthavens wonen, aan geluidsoverlast worden blootgesteld. In centraal Londen leven momenteel ongeveer 60.000 mensen binnen de geluidszone van 50 decibel. Door veranderingen in het lokale klimaat en bevolkingsdichtheid zouden daar ongeveer 2.500 mensen bijkomen.”

“De volgende drie decennia kunnen duizenden extra inwoners van Londen te maken krijgen met geluidsoverlast door klimaatverandering”, zegt onderzoeksleider Jonny Williams, docent meteorologie aan de University of Reading. “Het probleem verergert bovendien bij verschillende soorten geluid. Vooral laagfrequent geluid, dat verder draagt, neemt het meest toe. Deze diepe tonen zijn voor mensen bijzonder hinderlijk en kunnen stress en slaapproblemen veroorzaken.”

“Zonder maatregelen tegen de uitstoot van broeikasgassen zal de stijgende temperatuur het beheersen van het vliegtuiglawaai, zelfs met verbeteringen in motortechnologie, bemoeilijken”, beklemtonen de onderzoekers nog. “Naast meer frequente turbulenties en vaker overstromingen op luchthavens, kunnen we nu ook luidruchtigere vluchten toevoegen aan de groeiende lijst van manieren waarop klimaatverandering de luchtvaart beïnvloedt. Dat heeft ongunstige gevolgen voor mensen die in de buurt van luchthavens wonen.”

De Amerikaanse National Aeronautics & Space Administration (Nasa) heeft zijn nieuwe lichting astronauten voorgesteld. Ruim achtduizend kandidaten hadden zich voor een selectie aangemeld. Uiteindelijk werden tien kandidaten – wetenschappers, ingenieurs en testpiloten – geselecteerd. De astronauten uit deze nieuwe lichting komen onder meer in aanmerking voor bemande ruimtevluchten naar de maan en later mogelijk naar de planeet Mars.

Voor het eerst bestaat een nieuwe astronautenklasse uit meer vrouwen dan mannen. Onder hen bevinden zich een geoloog die werkte aan de Marsrover Curiosity van de Nasa en een ingenieur van Spacex die al in een baan om de aarde vloog tijdens een missie die door een miljardair werd gesponsord en waarbij vorig jaar de eerste particuliere ruimtewandeling van de wereld plaatsvond. De zes geselecteerde vrouwen en vier mannen zullen twee jaar intensieve training ondergaan voordat ze in aanmerking komen voor ruimtevluchten.

Sean Duffy, waarnemend directeur van de Nasa, zei dat een van de geselecteerden een van de eerste astronauten zou kunnen worden die voet zet op Mars. “We hebben deze nieuwe astronauten hard nodig, want we hebben een gedurfd verkenningsplan voor de toekomst. Sommigen partijen, zoals China, dagen het Amerikaans leiderschap in de ruimte uit. Maar de Verenigde Staten zullen ook deze keer winnen.”

De geslecteerden vertegenwoordigen de 24ste astronautenklasse van de Nasa sinds in 1959 de oorspronkelijke Mercury Seven – met bekende namen zoals Alan Shepard, John Glenn, Gus Grissom en Wally Schirra – hun debuut maakten. De vorige klasse werd in 2021 samengesteld. Slechts 370 individuen zijn ooit door de Nasa als astronaut geselecteerd. Het merendeel van de selecties bestonden tot nu toe vooral uit mannen. De nieuwste aanwinsten voegen zich bij de 41 actieve Amerikaanse astronauten die momenteel in dienst zijn.

Norm Knight, directeur van de vluchtoperaties van de Nasa, stelde dat ook de nieuwe selectie door een sterke concurrentie werd gekenmerkt. De nieuwe lichting astronauten bestaat uit de piloten Adam Fuhrmann, Cameron Jones, Rebecca Lawler en Erin Overcash, de ingenieurs Ben Bailey, Yuri Kubo en Katherine Spies en de wetenschappers Lauren Edgar, Anna Menon en Imelda Muller.

Rond de maan

De Nasa kondigde verder aan in februari 2026 vier astronauten op een missie van tien dagen rond de maan te willen sturen. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie had eerder toegezegd uiterlijk eind april een lancering te plannen, maar probeert de vlucht nu naar voren te halen. Het is inmiddels vijftig jaar geleden dat een land een bemande missie naar de maan heeft uitgevoerd.

Het doel van de nieuwe missie is het testen van systemen. Het gaat om Artemis II, de tweede lancering binnen het programma Artemis, dat erop gericht is opnieuw astronauten op het maanoppervlak te laten landen en uiteindelijk een langdurige aanwezigheid op te bouwen.

Lakiesha Hawkins, waarnemend plaatsvervangend directeur bij de Nasa, noemde de lancering een belangrijk moment in de geschiedenis van de ruimtevaart. Charlie Blackwell-Thompson, lanceerdirecteur van het Artemis-programma, verklaarde dat het krachtige raketsysteem dat de astronauten naar de maan moet brengen – het Space Launch System (SLS) – vrijwel klaar is voor gebruik.

De eerste vlucht in het Artemis-programma had plaats in november 2022 en werd zonder bemanning uitgevoerd. Tijdens de missie – die vijfentwintig dagen duurde – vloog een capsule rond de maan en keerde veilig terug in de dampkring, hoewel er problemen met het hitteschild werden vastgesteld. Die defecten zouden inmiddels zijn verholpen.

Artemis II zal vier astronauten – Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch (Nasa) en Jeremy Hansen (Canadian Space Agency) – naar de maan voeren en weer terug naar de aarde. De astronauten zullen niet op de maan landen, maar vormen wel de eerste bemanning die sinds Apollo 17 in 1972 verder reist dan de lage baan om de aarde.

Europese chemiebedrijven hebben plannen opgesteld om steeds grotere hoeveelheden pesticiden te exporteren die binnen de Europese Unie als te gevaarlijk voor gebruik zijn bestempeld. Dat blijkt uit een rapport van de Zwitserse organisatie Public Eye en Unearthed, de onderzoeksredactie van Greenpeace.

Uit officiële cijfers blijkt dat de geplande export van verboden pesticiden uit de Europese Unie vorig jaar een niveau van 122.000 ton heeft bereikt, tegenover 81.600 ton zeven jaar geleden. Hoewel deze cijfers niet de definitieve verschepingen tonen, gelden ze als de meest betrouwbare indicator van de handel in verboden bestrijdingsmiddelen.

Volgens Angeliki Lysimachou, toxicoloog bij Pesticide Action Network Europe, geeft de Europese Commissie toe aan industriële belangen door de handel te laten toenemen in plaats van stop te zetten. “Elke extra vertraging is niet alleen nalatigheid, maar ook een verraad aan de rechten van de mens en het leefmilieu.”

De Europese Unie nam de voorbije jaren wereldwijd het voortouw in de strijd tegen schadelijke landbouwchemicaliën, vanwege de risico’s voor de gezondheid en de natuur, zoals verminderde vruchtbaarheid en sterfte onder bijen. “Toch blijven verboden stoffen, waaronder het herbicide glufosinaat en het fungicide mancozeb, bestemd voor de export”, werpen de onderzoekers op.

“In 2020 beloofde de Europese Commissie dat gevaarlijke chemicaliën die in de Europese Commissie verboden zijn, ook niet meer voor export geproduceerd zouden worden. Vijf jaar later blijkt uit documenten dat de exportvolumes juist zijn toegenomen. Dat komt deels doordat de lijst van verboden stoffen langer is geworden.

Duitsland voerde vorig jaar de lijst van exporterende landen aan, gevolgd door België, Spanje, Nederland en Bulgarije. België sloot zich onlangs aan bij Frankrijk in een verbod op de praktijk, al blijven Franse bedrijven door een juridische maas nog exporteren. Frankrijk stond datzelfde jaar op de zevende plaats van de exporteurs. “De pesticiden gaan grotendeels naar landen met lage en middelmatige inkomens, al waren de Verenigde Staten de grootste individuele afnemer”, geven de onderzoekers aan. “Sommige schadelijke stoffen kunnen door voedsel dan ook weer in de Europese Unie belanden.”

Eerder al werden berichten opgemerkt over de uitvoer van pesticiden van de Europese Unie naar Brazilië en Costa Rica. Daar zouden bewoners gezondheidsklachten hebben gekregen na het besproeien van plantages met suikerriet, bananen en ananas.

Een woordvoerder van de Europese Commissie benadrukte dat de bescherming van de mens en het leefmilieu, binnen en buiten de Europese Unie, voorop staat. De Europese Commissie startte twee jaar geleden een publieke consultatie en een studie, waarvan de resultaten naar eigen zeggen tot mogelijke vervolgstappen zouden kunnen leiden.”

Volgens Lis Cunha, campagnevoerder van Greenpeace-campagnevoerder, is de toename verwerpelijk en hypocriet. Cunha riep de Europese Commissie op het beloofde exportverbod daadwerkelijk in te voeren. “Het is schandalig dat de winsten van de Europese chemische industrie zwaarder wegen dan de gezondheid en het leefmilieu van mensen in armere landen”, zei ze.

In een reactie op de studie merkte het Duitse chemieconcern Bayer op dat zijn producten bij een correct gebruik veilig zijn. Ook het Zwitserse Syngenta voerde aan dat al zijn export voldoet aan de regels van de Europese Unie voldoet en dat landbouwers in de landen van import een training krijgen in de omgang met deze producten.

De wereldwijde opwekking van nucleaire energie steeg naar het hoogste niveau in de geschiedenis, maar het aandeel van de sector in de energiemix blijft dalen. Dat blijkt uit een rapport van de World Nuclear Industry. Kerncentrales hebben vorig jaar wereldwijd een recordhoeveelheid elektriciteit van 2.677 terawattuur geproduceerd. Daarmee werd het vorige record van 2.663 terawattuur in 2006 overtroffen.

“De bijdrage van de nucleaire sector aan de mondiale energietransitie blijft marginaal”, benadrukte de Franse nucleaire consultant Mycle Schneider, auteur van het rapport. De nucleaire productie nam vorig jaar met 2,9 procent toe, tegenover een groei met 2,2 procent het jaar voordien. Daarmee werd een historische mijlpaal bereikt, maar volgens Schneider is er weinig reden tot optimisme. “De kloof tussen het publieke narratief en de industriële realiteit blijft zeer zorgwekkend”, stipte de consultant aan.

Schneider wijst erop dat het oude record uit 2006 vorig jaar slechts met 14 terawattuur werd overtroffen. Dat is ongeveer gelijk aan de capaciteit van één grote reactor of de elektriciteitsproductie van de Britse offshore windsector tijdens het laatste kwartaal van vorig jaar.

“Terwijl de nucleaire sector een record viert, voltrekt zich elders een razendsnelle transformatie van het mondiale energiesysteem”, werpt de consultant op. “In vergelijking daarmee is dit nucleaire record onbeduidend. Vooral zonnekracht en de opslag van energie domineerden het voorbije jaar. De kosten van batterijopslag daalden met 40 procent, wat tot een explosieve groei in capaciteit heeft geleid.” Ondanks de productiestijging zakte het aandeel van kernenergie in de mondiale elektriciteitsmix verder naar 9 procent. Dat is het laagste niveau in veertig jaar. In 1996 werd een niveau van 17,5 procent opgetekend. 

Tussen januari 2024 en juni 2025 werden wereldwijd acht nieuwe reactoren in gebruik genomen en vier eenheden gesloten. Hierdoor werd wereldwijd een totale nucleaire capaciteit van ongeveer 378 gigawatt bereikt. Sinds 2005 werden wereldwijd 104 reactoren opgestart en 101 eenheden stilgelegd. Buiten China nam het aantal operationele reactoren met 48 exemplaren af.

Eind juni 2025 waren er 63 reactoren – met een gezamenlijke capaciteit van 60 gigawatt – in aanbouw, verspreid over elf landen. Meer dan de helft van de wereldwijde nucleaire werven is in China gesitueerd. In Noord-Amerika en Zuid-Amerika zijn geen nieuwe projecten gestart. De grootste bedrijven in de sector zijn het Russische Rosatom, het Franse Electricité de France (EDG) en de China National Nuclear Corporation.

Volgens het rapport kampen bouwprojecten in minstens zes landen met aanzienlijke vertragingen, vaak van meerdere jaren. In totaal zouden bij tweeëntwintig tot zesentwintig projecten vertragingen zijn geregistreerd. Minstens veertien werven zouden te maken hebben met oplopende vertragingen. De gemiddelde leeftijd van de operationele reactoren steeg van 32 jaar naar 32,4 jaar, waarbij tweederde van de sites al langer dan 31 jaar operationeel is Wereldwijd zijn 218 kerncentrales gesloten, maar slechts 23 sites volledig ontmanteld.

Kleine modulaire reactoren

De opstart van kleine modulaire reactoren (SMR’s) – vaak genoemd als de oplossing van de nucleaire sector – blijft voorlopig nog altijd toekomstmuziek. Alleen in de Verenigde Staten vertoeft de uitbouw van de concept al in een fase waar het ontwerp aan een evaluatie voor goedkeuring wordt onderworpen. Europese startups zoals Newcleo en Naarea kampen ondertussen met ernstige financiële problemen.

De vergelijking met hernieuwbare bronnen valt voor kernenergie ongunstig uit. In 2024 werd wereldwijd 728 miljard dollar geïnvesteerd in niet-hydraulische hernieuwbare energie. Dat is 21 keer meer dan in kernenergie werd geïnvesteerd. De capaciteit van zonnekracht en windenergie groeide met respectievelijk 32 procent en 11 procent. Dat leverde 565 gigawatt aan nieuwe installaties op. Dat is meer dan honderd keer de 5,4 gigawatt netto capaciteit die door kernenergie werd toegevoegd. Zonnekracht en windenergie leverden vorig jaar wereldwijd samen 70 procent meer elektriciteit dan kerncentrales. “

In het rapport wordt opgemerkt dat hernieuwbare bronnen een aantal belangrijke voordelen bieden. Deze technologieën veroorzaken lagere kosten en kunnen gemakkelijker worden ontwikkeld en uitgebouwd. “Opslag van energie heeft daarbij een kantelpunt bereikt”, wordt er aangevoerd. De technologie is nu goedkoop en efficiënt genoeg om op grote schaal te worden toegepast. Bovendien kan een opkomst worden opgetekend van de gedecentraliseerde en lokale productie en opslag van energie, die de gebruikers onafhankelijker maakt van het centrale net.”

Ook in landen met een lager inkomen kan een snelle groei van duurzame energiebronnen worden verwacht. Deze landen kunnen investeringen in oudere en duurdere energie-infrastructuur overslaan en meteen de nieuwste technologieën adopteren. In dit geval slaan zij het traditionele pad van grootschalige fossiele centrales over en zetten zij direct in op goedkope zonnekracht, windenergie en batterijen.

Meer over dit onderwerp:

• Japan wil elektriciteitsproductie opvoeren met drijvende windturbines
• Trump mag bouw offshore windpark voor kust Rhode Island niet blokkeren
• Global Energy Alliance for People and Planet kondigt nieuw vijfjarenplan aan
• British Petroleum (BP) schrapt bouw fabriek voor biobrandstoffen in Rotterdam
• Misleidende claims remmen verdere doorbraak zonnekracht af
• Southern California Edison recupereert 2 miljard dollar verliezen van natuurrampen
• De Haisla in Canada eerste inheemse eigenaar vloeibaar gas ter wereld
• Irak krijgt geen Amerikaanse toestemming om Turkmeens gas te importeren
• Newmont verkoopt volledige belang in Orla voor 439 miljoen dollar
• Trump wil subsidies voor hernieuwbare energie in dorpen in Alaska blokkeren

Er is duidelijk sprake van een toename van vijandige of onvriendelijke activiteiten in de ruimte. Vooral Rusland is een bron van de dreigingen. Dat heeft Vincent Chusseau, topman van het Franse Space Command, in een gesprek met het persbureau Reuters gezegd. Daarmee sluit Frankrijk zich aan bij een groeiende groep van westerse landen die openlijk alarm slaan over een snel groeiende veiligheidsdreiging.

“Sinds de aanval van Rusland op Oekraïne in 2022 kan er een duidelijke toename in vijandige activiteiten”, betoogt generaal-majoor Vincent Chusseau. Volgens hem zetten tegenstanders, vooral Rusland, steeds meer diverse methoden – variërend van het verstoren van signalen en laseracties tot cyberaanvallen, die inmiddels gemeengoed zijn geworden – in om satellieten te verstoren.

“Het conflict in Oekraïne toont aan dat de ruimte inmiddels een volwaardig operationeel domein is geworden”, verklaarde Chusseau. Frankrijk, de grootste publieke investeerder in ruimtevaart binnen Europa, beschuldigde Moskou in 2018 al van pogingen van spionage vanuit de ruimte. Toen zou een Russische satelliet heimelijk een Frans-Italiaanse militaire satelliet hebben benaderd. Sindsdien zijn echter geen details over verdachte manoeuvres naar buiten gebracht.

Rusland ontkent de aantijgingen. Daar wordt opgemerkt dat het westen een hybride oorlog – propaganda, cyberaanvallen en inlichtingenoperaties – tegen Rusland voert. Rusland ontkent ook de Amerikaanse beschuldigingen satellietwapens in een baan om de aarde te hebben gebracht.

Ook China – na de Verenigde Staten de grootste investeerder in ruimtevaart – ontwikkelt in hoog tempo nieuwe capaciteiten. “Elke dag moet een duizelingwekkende vooruitgang worden geregistreerd”, benadrukte Chusseau. “Er komen steeds meer satellieten voor nieuwe constellaties en telkens opnieuw worden we geconfronteerd met methoden die verder gaan dan wat we tot nu toe kenden.”

De Verenigde Staten, Canada en het Verenigd Koninkrijk waarschuwen eveneens publiekelijk voor de groeiende dreiging. Satellieten zijn cruciaal voor zowel de economische activiteit – van bankwezen tot energienetwerken – als voor defensie-doeleinden. “Deze economische en militaire afhankelijkheid van de ruimte komt steeds meer onder druk te staan,” zei de Britse generaal-majoor Paul Tedman recent. Ook volgens hem groeit de dreiging in omvang, verfijning en snelheid.

Het hoofd van de Canadese militaire ruimtevaart beklemtoonde dat er inmiddels meer dan tweehonderd antisatelliet-wapens in een baan om de aarde operationeel zijn. Westerse landen reageren door hun eigen ruimtecapaciteit uit te breiden. Onder meer Duitsland kondigde plannen aan voor een nieuwe satellietconstellatie die in 2029 operationeel moet zijn.

Frankrijk legt de nadruk op een versterking van de veerkracht van zijn satellietnetwerken, vooral in de snelgroeiende markt van constellaties in een lage baan rond de aarde, gedreven door de opmars van Starlink van Elon Musk. Frankrijk vergrootte recent zijn aandeel in Eutelsat, eigenaar van het netwerk OneWeb, dat met Starlink moet concurreren.

Hoewel Frankrijk en zijn bondgenoten zelden openlijk praten over offensieve capaciteiten, betoogde Chusseau op dat vlak een versnelling te willen doordrukken. “We moeten de activiteit niet alleen zien en begrijpen, maar ook zelf handelen”, beklemtoonde hij. Frankrijk werkt aan demonstratie-satellieten die in de ruimte moeten patrouilleren en tegenstanders monitoren. “Het doel is tevens om de activiteiten van tegenstanders te verstoren”, voerde het Franse Space Command aan.

Steden en gemeenschappen die grote evenementen met vrouwensport organiseren, profiteren van brede voordelen. De initiatieven vormen een stimulans voor het toerisme, zorgen voor economische groei en hebben een positief effect op het gebied van gendergelijkheid. Dat blijkt uit onderzoek van wetenschappers aan de University of South Australia, gebaseerd op de percepties die in Australische gaststeden tijdens het wereldkampioenschap voetbal voor vrouwen in 2023 werden geregistreerd.

Nu vrouwensportevenementen wereldwijd meer aandacht krijgen, wijzen experts van de University of South Australia op de sociale impact die zulke competities hebben op gastgemeenschappen. Het wereldkampioenschap voetbal voor vrouwen in Australië trok recordaantallen bezoekers en kijkers en genereerde een economische impact van 1,32 miljard Australische dollar. De halve finale tussen Australië en Engeland schreef geschiedenis met 11,2 miljoen televisiekijkers, het grootste televisiepubliek in de Australische geschiedenis. Ook in Spanje en het Verenigd Koninkrijk werden records gebroken.

“De steun van de lokale bevolking werd niet alleen ingegeven door de gebruikelijke economische of sportieve baten”, werpen de onderzoekers Jessica Mei Pung, Sunny Son en Craig Lee op. “We zagen dat steun vooral voortkwam uit de promotie van vrouwensport, het bevorderen van gendergelijkheid en het versterken van het imago van Australië”.

“Dit toont dat evenementen met vrouwensport krachtige instrumenten kunnen zijn voor sociale vooruitgang, naast de erkende toeristische en economische voordelen. Toch bleven ook de traditionele baten meetellen. Bewoners gaven aan dat zulke evenementen werkgelegenheid, investeringen, stedelijke vernieuwing en gemeenschapsgevoel stimuleren.”

Volgens de wetenschappers kampen vrouwensportevenementen nog steeds met de perceptie dat zij minder belangrijk zijn dan mannelijke competities. Het meeste academisch onderzoek richt zich bovendien op toernooien zoals het wereldkampioen voetbal voor mannen of de Olympische Spelen. “Hoewel de aandacht voor gendergelijkheid wereldwijd groeit, is er nog weinig onderzoek naar de impact van vrouwensportevenementen”, werpt Mei Pung daarbij op.

De onderzoekers benadrukken dat overheden en organisatoren grote vrouwensportevenementen structureel zouden moeten opnemen in hun strategieën. “Sport brengt mensen samen en versterkt het gemeenschapsgevoel”, benadrukt Pung. “Investeren in vrouwensportevenementen draagt bij aan een ambitieus beeld van het gastland of de gaststad, waarin stigma’s verdwijnen en vrouwen worden versterkt.”

De Duitse autobouwer Porsche heeft aangekondigd zijn plannen voor de uitrol van elektrische voertuigen terug te schroeven. De sportwagenfabrikant wijst op afnemende vraag, de druk op de Chinese markt en hogere Amerikaanse invoerheffingen. Het besluit dwingt zowel Porsche als zijn moederbedrijf Volkswagen tot een forse verlaging van de winstverwachtingen voor het lopende jaar.

Volkswagen, de grootste autofabrikant van Europa, rekent op een financiële tegenvaller van 5,1 miljard euro. De impact volgt uit een brede herziening van het productaanbod, waarbij de introductie van bepaalde elektrische modellen wordt uitgesteld ten gunste van hybrides en auto’s met verbrandingsmotor. Voor Porsche betekent deze verschuiving naar verwachting een daling van het operationeel resultaat met maximaal 1,8 miljard euro dit jaar.

“De automarkt verandert ingrijpend”, benadrukte Oliver Blume, topman van zowel Porsche als Volkswagen. “De vraag naar exclusieve elektrische voertuigen neemt duidelijk af. We hebben strategische keuzes gemaakt en moeten die nu uitvoeren. Het wordt een lange en zware weg.”

Porsche kondigde aan de lancering van bepaalde volledig elektrische modellen uit te stellen. Een nieuwe suv-type boven de Cayenne zal bij zijn introductie geen elektrische versie hebben, maar alleen met een hybride aandrijving of een verbrandingsmotor op de markt komen. Daardoor verlaagde de sportwagenfabrikant zijn winstverwachtingen voor het lopende jaar.

Er wordt nu nog op een winstmarge van maximum amper 2 procent gerekend. Eerder was gewag gemaakt van een marge tussen 5 procent en 7 procent. De winstmarge op middellange termijn wordt herleid tot 15 procent. Eerder was er sprake van een marge tussen 15 procent en 17 procent. Volgens analisten komt Porsche daarmee in een lastig parket. “Dit zijn marges die men bij een luxemerk – zeker niet bij een succesvol merk – niet verwacht”, benadrukte Patrick Hummel, analist bij de UBS Group.

Daarnaast verlengt Porsche de productie van bestaande modellen met verbrandingsmotoren of een hybride aandrijving – waaronder de Panamera – tot ver in de jaren dertig. Blume gaf aan te hopen op meer flexibiliteit vanuit de Europese Commissie rond het doel van een volledige uitstootreductie bij nieuwe auto’s en bestelwagens vanaf het midden van het volgend decennium.

Ook de Porsche Holding, de houdstermaatschappij en grootste aandeelhouder van Volkswagen, verlaagde zijn winstverwachting. Volkswagen zelf maakt nu gewag van een winstmarge tussen 2 procent en 3 procent. Eerder was gerekend op een niveau tussen 4 procent en 5 procent.

Ondertussen lopen de gesprekken tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over een verlaging van Amerikaanse invoerheffingen van 27,5 procent naar 15 procent. Volgens Blume kan dit proces echter nog verscheidene weken duren. Volkswagen onderhandelt daarnaast met de Amerikaanse overheid over een investeringspakket dat mogelijk ook Porsche ten goede komt, al gaf Blume daarover geen details.