managing21.be

De Chinese spoorwegen hebben een nieuwe technologie ontwikkeld om de sonische knal van hun magneetzweeftreinen – die snelheden tot 600 kilometer per uur halen – te onderdrukken. Daarbij wordt teruggegrepen naar het concept van geluidsdempers die het lawaai van een schot uit een vuurwapen moeten opvangen.

De maglev-treinen zweven boven de rails in plaats van over de sporen te rijden. Deze eigenschap maakt deze treinen aanzienlijk sneller dan conventionele hogesnelheidstreinen, die doorgaans maximaal 300 kilometer per uur halen. Maar die hogere snelheid veroorzaakt ook een probleem. Bij het passeren van tunnels wordt immers lucht als een zuiger samengeperst, wat bij de uitgang een tunnelboom – een harde schokgolf – oplevert.

Deze knallen kunnen tot anderhalve kilometer verderop hoorbaar zijn en zelfs risico’s opleveren voor de constructie van gebouwen. Om dergelijke problemen te voorkomen stellen Chinese ingenieurs voor om aan de tunnelmonden over een afstand van honderd meter poreuze structuren te plaatsen. Die laten de opgesloten lucht ontsnappen zonder dat er een knal ontstaat.

Volgens tests zou het systeem de schokgolven met 96 procent – vergelijkbaar met de werking van een geluiddemper op een vuurwapen – verminderen. Een geluidsdemper vertraagt namelijk de uitstromende gassen die vrijkomen bij een schot door ze door verschillende kamers te leiden. Daardoor verspreidt de energie zich over een groter oppervlak en neemt de geluidsexplosie sterk af.

Wereldwijd zijn er momenteel slechts zeven maglev-diensten, meestal op korte trajecten zoals luchthaven-verbindingen, actief. Maar de treinfabrikant China Railway Rolling Stock Corporation (CRRC), wil het systeem binnen vijf jaar ook op commerciële ultra-hogesnelheidslijnen toepassen. 

Het bedrijf presenteerde recent een prototype van zijn nieuwe hogesnelheidstrein CRRC 600 in Peking. De trein kan een topsnelheid van 600 kilometer per uur worden bereikt. Daarmee wil China zich focussen op een reismarkt die zich tussen de normale hogesnelheidstreinen en vliegtuigen bevindt. Treinen zoals de CRRC 600 zouden op afstanden tot 2.100 kilometer kunnen worden ingezet.

Ingenieurs hadden de treinen al voorzien van een spits toelopende neus die de luchtweerstand verlaagt. Eerder werd ook geëxperimenteerd met schuimkappen aan tunnelmonden om de geluidsgolven te verspreiden. Uit vervolgonderzoek bleek echter dat een honingraatstructuur van honderd meter lang de werking aanzienlijk versterkt.

Het fenomeen van de zogenaamde tunnelbooms bestaat ook bij huidige hogesnelheidstreinen, maar de kracht van de schokgolf neemt fors toe bij hogere snelheden. Waar een conventionele trein doorgaans pas een knal veroorzaakt in een tunnel van zes kilometer of langer, doet een maglev-trein dat al bij een tunnel van nauwelijks twee kilometer.

Rolls-Royce, bouwer van onder meer vliegtuigmotoren, heeft de ambitie om uit te groeien tot het grootste beursgenoteerde bedrijf van het Verenigd Koninkrijk. Dat heeft Tufan Erginbilgic, topman van Rolls-Royce, gezegd. Erginbilgic ziet die doelstelling binnen bereik dankzij de verwachte groei in de vraag naar kleine modulaire kernreactoren. Deze reactoren, bedoeld voor lokale energiecentrales, moeten bijdragen aan de energie-onafhankelijkheid van het land.

Het farmaconcern AstraZeneca is met een beurswaarde van ongeveer 172 miljard pond momenteel het grootste beursgenoteerde van het Verenigde Staten. Om dat niveau te kunnen overtreffen moet Rolls-Royce, dat momenteel een beurswaarde van ongeveer 92 miljard pond heeft, nog wel een lange weg afleggen. Daarbij moet de motorenbouwer ook nog ondernemingen zoals HSBC Holdings (163 miljard pond), Shell (155 miljard pond), Unilever (110 miljard pond) en British American Tobacco (93 miljard pond) voorbijsteken.

Volgens Erginbilgic ligt het potentieel van Rolls-Royce in de civiele kernenergie, waarbij het bedrijf gebruik maakt van de nucleaire technologie die oorspronkelijk voor de Britse onderzeevloot werd ontwikkeld. Rolls-Royce heeft voor de levering van kleine modulaire reactoren inmiddels contracten gesloten met de regeringen van het Verenigd Koninkrijk en Tsjechië. “Geen enkel privébedrijf ter wereld beschikt over onze nucleaire expertise”, stipte Erginbilgic. “Als we wereldwijd geen marktleider worden, hebben we iets verkeerd gedaan.”

Erginbilgic gaat ervan uit dat de wereldwijde markt voor kleine modulaire reactoren een waarde van meer dan 1 biljoen dollar kan bereiken. Hij verwacht dat er tegen het midden van deze eeuw ongeveer vierhonderd reactoren zullen worden geïnstalleerd. “Bovendien moet er rekening worden gehouden dat de noodzaak aan deze kleine modulaire reactoren nog verder zal groeien”, stipt de topman van Rolls-Royce aan. “De technologie moet immers een antwoord kunnen bieden aan de enorme energiebehoefte van datacenters die kunstmatige intelligentie moeten aandrijven.”

De beurskoers van Rolls-Royce heeft sinds het aantreden van Erginbilgic aantreden in januari 2023 een vertienvoudiging laten optekenen. Erginbilgic zette de hervormingen van zijn voorganger Warren East op volle kracht door. Daarmee moest Rolls-Royce herstellen van een aantal zware klappen. Het Britse concern was onder meer geconfronteerd met recordboetes wegens een wereldwijde corruptie. Daarnaast moest Rolls-Royce ook miljarden ponden investeren om problemen met zijn motoren Trent 1000 voor de Boeing 787 Dreamliner op te lossen.

Sinds het aantreden van Erginbilgic heeft Rolls-Royce in de ranglijst van grootste Britse beursgenoteerde bedrijven al ondernemingen zoals British Petroleum, BAE Systems, Barclays en Rio Tinto ingehaald.

De  California Coastal Commission heeft zich unaniem uitgesproken tegen een plan van Spacex om het aantal raketlanceringen vanaf Vandenberg Space Force Base sterk uit te breiden. Daarbij wordt vooral gewezen op bekommernissen rond het leefmilieu en de regelgeving.

“De geluidsoverlast van de lanceringen en zijn gevolgen voor de bevolking, het wildbestand en het vastgoed in Californië zijn buitengewoon zorgwekkend,” benadrukte commissaris Linda Escalante tijdens een hoorzitting over de plannen. “De negatieve effecten op de vrije toegang tot strandgebieden, natuurlijke hulpbronnen en het leefmilieu vereisen een strenge toetsing door de overheid.”

Spacex wil vanop de Vandenberg Space Force Base jaarlijks vijfennegentig lanceringen organiseren. Tot nu toe was er sprake van een vijftigtal lanceringen per jaar. Deze versnelde groei zorgt voor toenemende spanningen tussen het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk en de Californische autoriteiten.

Volgens de Californische kustcommissie probeert Spacex mogelijk de reguliere vergunningsprocedures te omzeilen door zich te beroepen op zijn rol als federaal aannemer. Opgemerkt wordt dat de meeste lanceringen in de praktijk commercieel van aard zijn, ook al voert Spacex missies uit voor het Amerikaanse ministerie van defensie. Het Amerikaanse leger stelt daarentegen dat alle lanceringen bijdragen aan de nationale veiligheid. Dat geldt volgens de legertop zelfs voor lanceringen waarbij Spacex satellieten voor de commerciële internetdienst Starlink uitzet.

Uit een rapport van de California Coastal Commission blijkt dat de primaire doelstelling eerder ligt bij de uitbouw van het wereldwijde telecomnetwerk van Spacex. Daarbij wordt erop gewezen dat het bedrijf inmiddels aanzienlijk meer satellieten bezit dan alle landen en bedrijven wereldwijd samen, wat mede de recente waardering van 400 miljard dollar ondersteunt.

Over de gevolgen van de stemming is nog geen duidelijkheid. Als de lanceringen als federale activiteiten worden aangemerkt, kan de Space Force doorgaan zonder toestemming van de kustcommissie. Dan zou het ook volstaan dat er pogingen tot mitigerende afspraken worden gedaan. De luchtmacht was niet aanwezig bij de hoorzitting en de unanieme tegenstem van de commissie verhindert Spacex niet om de lanceringen voort te zetten.

Vertroebelde relaties

“Ik ben eerlijk gezegd teleurgesteld dat de luchtmacht niet met ons in gesprek wilde gaan,” zei commissaris Dayna Bochco. “Ik hoop echt dat we hen alsnog kunnen overtuigen om een monitoring uit te voeren en inzichtelijk te maken op welke manier deze snelle toename van lanceringen niet alleen het leefmilieu, maar ook de leefomgeving van de omwonenden beïnvloedt.”

Het voorstel voorziet bovendien in vierentwintig raketlandingen per jaar, wat tot een bijkomende geluidsoverlast zou kunnen leiden en klachten van kustbewoners zou kunnen veroorzaken. Milieuorganisaties zoals de Surfrider Foundation en de Sierra Club hebben zich uitgesproken tegen de uitbreiding.

Volgens Jennifer Savage van de Surfrider Foundation gaat de Space Force door zonder de noodzakelijke monitoring van de impact op flora en fauna, een controle van de geluidsoverlast of de introductie van mitigerende maatregelen. De commissie wees erop dat in het huidige toezicht duidelijke tekortkomingen, vooral rond de effecten op zeezoogdieren, moeten worden vastgesteld.

De relatie tussen Spacex en de California Coastal Commission is sinds oktober – toen een eerder plan voor vijftig lanceringen per jaar werd afgewezen – vertroebeld. Spacex reageerde op die afwijzing met een federale rechtszaak waarin het bedrijf stelt dat de commissie haar bevoegdheden overschreed en haar beslissing baseerde op de politieke activiteiten van Musk in plaats van op reële milieubezwaren. Die zaak loopt nog.

Volgens woordvoerders van de California Coastal Commission heeft de Amerikaanse luchtmacht onvoldoende informatie verstrekt om te kunnen bepalen of het voorgestelde project in overeenstemming is met het Californische programma voor kustbeheer.

De eigenaars van de Duitse autobouwer Porsche hebben de lancering aangekondigd van een nieuw investeringsfonds, dat zich op activiteiten in de defensiesector moet toespitsen. Daarmee hoopt ook Porsche te kunnen profiteren van de golf van herbewapening die momenteel in Europa kan worden opgemerkt.

“Met zijn investeringen in de defensiesector wil Porsche helpen om onze waarden, democratie en vrijheid te verdedigen”, verklaarden woordvoerders van de Porsche Holding (Porsche SE). “We leven momenteel in een wereld waarin vrijheid en veiligheid niet langer vanzelfsprekend zijn.” Specifiek werd gewezen op Rusland, dat zich volgens de woordvoerders met zijn agressieve oorlog tegen Oekraïne, toenemende spanningen in Azië en een toenemend aantal cyberaanvallen op cruciale infrastructuur als een steeds grotere bedreiging opwerpt.

De Porsche Holding heeft momenteel vooral belangen in de autobouwer Porsche en de Volkswagen Group, wil naar eigen zeggen ook investeerders uit heel Duitsland en Europa aanspreken. De stap naar defensie markeert een symbolisch moment voor de familie Porsche, die sinds de jaren zestig de defensiesector in het algemeen zoveel mogelijk heeft vermeden.

Ferdinand Porsche, oprichter van het automerk Porsche en ontwerper van de iconische Volkswagen Kever, was in het Duitsland van Adolf Hitler een prominente figuur. Hij speelde een sleutelrol in het ontwerp van tanks en hun geschutskoepels en werkte zelfs korte tijd aan het Vergeltungswaffe 2 (V2). Hij werd door die activiteiten ook een vertrouweling van Adolf Hitler. Sindsdien hebben zijn nakomelingen geprobeerd om van dit hoofdstuk uit hun geschiedenis zoveel mogelijk afstand te nemen. 

De Porsche Holding stelde echter dat de hernieuwde focus op defensie in Europa leidt tot kansen die het bedrijf wil benutten. “Op weg naar een gediversifieerd investeringsplatform houden we de ontwikkelingen in defensie, veiligheid en Europese weerbaarheid nauwlettend in de gaten”, benadrukte Hans Dieter Pötsch, voorzitter van de Porsche Holding. “We willen in onze portfolio een grotere belangstelling voor defensiesector uitbouwen, zonder echter onze kernfocus op mobiliteit en industriële technologie te verliezen.”

De Porsche Holding gaf verder aan dat de investeringen van het fonds zich zullen richten op technologiegedreven gebieden zoals satellietbewaking, censoren, systemen voor verkennings, cyberbeveiliging en logistieke systemen. “Onze kernbedrijven confronteren zich met hun verleden”, merkte een woordvoerder van de holding op.

“Zowel Volkswagen als Porsche zien de omgang met hun geschiedenis als een blijvende taak en blijven zich aan dit proces wijden. Daarom zien wij verantwoordelijkheid niet als een historische last, maar als een opdracht voor het heden. Elke investering van Porsche in defensie en veiligheid draagt bij aan de versterking van Duitsland en Europa. Wij nemen onze historische verantwoordelijkheid ernstig en beoordelen onze investeringen zorgvuldig.”

Naast zijn belangen in de auto-industrie heeft de Porsche Holding al geïnvesteerd in bedrijven die gespecialiseerd zijn in technologieën die zowel voor civiele als militaire toepassingen zijn geschikt. De Duitse holding heeft onder meer belangen in de Duitse raket-startup Isar Aerospace en dronefabrikant Quantum Systems. Volgens de holding zou elke investering in de defensiesector in Duitsland een stimulans voor innovatie kunnen geven die ook de civiele sector ten goede komt. Onder meer Deutsche Telekom zou mogelijk bij het nieuwe defensiefonds betrokken worden.

Tekorten aan bepaalde mineralen zouden de wereldwijde strategieën voor de strijd tegen de klimaatverandering kunnen beperken. Dat blijkt uit een studie onder leiding van wetenschappers aan het Beijing Institute of Technology in China, gebaseerd op de analyse van de wereldwijde en regionale vraag naar veertig cruciale mineralen en de risico’s op tekorten, verspreid over zeventien verschillende technologieën, waaronder zonnekracht, windenergie en biomassa. In totaal werden daarbij 557 verschillende scenario’s voor klimaatmitigatie bestudeerd.

De conclusies van de studie wijzen op de noodzaak van strategieën die zowel emissiereducties als grotere beschikbaarheid van mineralen waarborgen, naast een verbeterde recyclage, de aanwending van alternatieve materialen en internationale samenwerking. Mineralen zoals zilver en tin zijn essentieel voor de decarbonisatie van energiesystemen en moeten helpen om de opwarming van de wereld af te remmen. Bedoeling is immers dat tegen eind deze eeuw de gemiddelde temperatuur op aarde maximaal 1,5 graad tot 2 graden Celsius hoger mag liggen dan voor de aanvang van het industriële tijdperk.

Om de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs te kunnen halen, is een duurzame toegang tot cruciale grondstoffen noodzakelijk. Alleen op die manier kunnen uitstootarme energiebronnen worden ontwikkeld. Onder meer zijn lithium en kobalt essentiële componenten voor elektrische voertuigen en energieopslag, terwijl tellurium en gallium noodzakelijk zijn voor de constructie van zonnepanelen. Een tekort aan deze materialen kan de overgang naar hernieuwbare energie vertragen.

“Uit de analyse blijkt dat in alle scenario’s – zelfs bij verbeteringen in technologie en recyclage – tegen het einde van deze eeuw bij twaalf mineralen tekorten dreigen”, benadrukt onderzoeksleider Yi-Ming Wei, expert grondstoffen aan het Center for Energy and Environmental Policy Research van het Beijing Institute of Technology. “Onder meer moet er rekening worden gehouden met tekorten aan indium, iridium, tin, lithium en zilver.”

“Deze tekorten kunnen in verscheidene sectoren – zoals de opwekking van elektriciteit uit zon en wind, maar ook uit kernenergie – tot problemen leiden”, betoogt Yi-Ming Wei. “Maar ook de opslag van energie in batterijen zou hierdoor kunnen worden afgeremd.” Sommige ontwikkelingslanden – onder meer in het Midden-Oosten, Afrika en Zuid-Azië – zouden volgens de onderzoekers zelfs bij mogelijk vierentwintig mineralen te maken kunnen krijgen met tekorten.

De onderzoekers geven wel aan dat deze tekorten kunnen worden aangepakt door het vervangen van een aantal bestaande technologieën door efficiëntere alternatieven. “Onder meer zou in batterijen kobalt door lithium en ijzerfosfaat kunnen worden vervangen”, verduidelijkt Yi-Ming Wei. “Maar deze alternatieve technologieën zouden op hun beurt tot tekorten bij andere mineralen aanleiding kunnen geven. Om de tekorten aan mineralen te beperken, zal in ieder geval een intensievere handel tussen landen en een hogere efficiëntie bij de recyclage noodzakelijk zijn.”

Japan, dat decennialang gold als een pacifistische natie met strenge beperkingen op wapenexport, zet een historische stap naar de wereldwijde defensiemarkt. Het Japanse bedrijf Mitsubishi Heavy Industries mag immers een vloot fregatten leveren aan Australië. Hiermee lijkt Japan zijn positie als opkomende wapenexporteur – in een geopolitiek klimaat dat door toenemende spanningen en krappe internationale wapenvoorraden wordt gekenmerkt – te verstevigen.

Analisten waarschuwen echter dat de Japanse beperkingen op het gebied van productie en personeel zal moeten overwinnen om zich te bewijzen als geloofwaardig alternatief voor Amerikaanse, Europese en Zuid-Koreaanse defensiebedrijven. Het fregattencontract van 6,5 miljard dollar dat recent tussen Japan en Australië werd afgesloten, zou sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog de eerste internationale verkoop zijn van een volledig Japans defensieplatform met offensieve capaciteiten.

Het contract moet dienen als een model voor de toekomstige export van Japanse oorlogsschepen, raketten en radarsystemen. “Dit contract betekent voor Japan een grote doorbraak,” beklemtoonde Hirohito Ogi, onderzoeker bij het Institute of Geoeconomics. “Het zal Japanse defensiebedrijven extra motiveren om internationaal nieuwe wapencontracten na te streven.”

Het succes van Mitsubishi Heavy Industries valt samen met wereldwijd stijgende defensiebudgetten, aangejaagd door conflicten in Oekraïne en het Midden-Oosten, samen met pogingen van bondgenoten van Verenigde Staten in de Indo-Pacific om hun legers te versterken tegenover de groeiende macht van China.

Japan staat momenteel alleen export van dodelijke wapens toe indien het ontvangende land niet betrokken is bij een actief conflict. In 2014 hief Japan een zelfopgelegd verbod op bijna alle wapenexporten op. Dat verbod, dat sinds de late jaren zestig van kracht was, had de technologisch sterke Japanse industrie beperkt tot leveringen voor de zelfverdediging van het land. Grote contracten bleven echter uit, vooral nadat Japan in 2016 een Australisch duikbootproject ter waarde van 35 miljard dollar aan Frankrijk verloor.

Volgens Ogi is het verschil nu echter dat de huidige internationale wapenmarkt wordt gekenmerkt door een gebrek aan productiecapaciteit. “De Verenigde Staten kunnen niet voldoen aan alle vragen die hun bondgenoten op militair gebied hebben”, voeren experts aan. “Tegelijkertijd had Japan de capaciteit beschikbaar die Australië op dit ogenblik nodig had.” Daarbij wordt er opgemerkt dat Mitsubishi Heavy Industries onder meer fregatten met een grotere actieradius en een hogere vuurkracht kon leveren dan zijn Duitse concurrent  Thyssenkrupp.

Japan is daarnaast in beeld voor een samenwerking met het project dat Australië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten (Aukus) hebben opgezet rond de ontwikkeling van autonome duikboten. Volgens Masashi Murano, analist bij het Hudson Institute, krijgt het fregatten-contract een bredere betekenis omdat Japan en Australië waarschijnlijk ook op het gebied van stealth-technologieën gaan samenwerken.

Politiek gevoelig

Japan ontwikkelt ook al samen met het Verenigd Koninkrijk en Italië een gevechtsvliegtuig dat internationaal verkocht moet worden om ontwikkelingskosten terug te verdienen. Tevens beschikt Japan over geavanceerde raketten voor luchtverdediging en ruimtevaarttechnologie. Ook dit kunnen mogelijke toekomstige exportproducten van de Japanse defensiesector worden.

Toch blijft wapenexport in Japan politiek bijzonder gevoelig. Er is immers grondwettelijk vastgelegd dat het land een pacifistische koers moet varen. Daarbij vormt ook de beperkte productiecapaciteit een belangrijke uitdaging. Japanse wapenfabrikanten kunnen immers mogelijk problemen krijgen om voor de export voldoende producten te leveren.

Dit is een gevolg van het feit dat ook de binnenlandse vraag naar wapens toeneemt. Japan wil immers over twee jaar 2 procent van zijn bruto binnenlands product aan defensie besteden. Op dit ogenblik wordt een niveau van 1,8 procent gehanteerd. Hierdoor zal een groot deel van de productiecapaciteit in eerste instantie voor binnenlands gebruik worden gereserveerd, waardoor minder volumes overblijven voor internationale klanten. De Japanse fabrikanten moeten dan ook hun productie opschalen om zowel aan de binnenlandse vraag als aan exportorders te kunnen voldoen.

Yoshinori Kanehana, topman van Kawasaki Heavy Industries, die onder meer de Chinook-helikopter onder licentie van Boeing bouwt, erkende dat het voor Japanse bedrijven niet gemakkelijk is om de productie op te drijven. Om die groei te kunnen realiseren, is immers bijkomend personeel nodig. Maar de Japanse arbeidsmarkt wordt nu al met een grote krapte geconfronteerd.

“Maar als het land zijn leveringsproblemen kan aanpakken, kan Japan een sterke positie in de wereldwijde wapenindustrie uitbouwen”, werpt Corey Wallace, politiek wetenschapper aan de Kanagawa University, op. “Er zijn veel middelgrote militaire mogendheden die zich geen Amerikaans materieel kunnen veroorloven. Japan heeft hierdoor momenteel een uitgelezen kans om in de wapenexport een belangrijke partij te worden.”

De kaalslag in de ontwikkelingshulp van de Verenigde Staten heeft nieuwe mogelijkheden gecreëerd voor de internationale misdaadwereld die handel drijft in bedreigde diersoorten. Dat hebben een aantal experts in natuurbescherming gezegd. Er wordt aan toegevoegd dat hier ook banden met andere criminele activiteiten kunnen worden opgemerkt.

De illegale handel in wilde dieren, met een waarde van naar schatting 23 miljard dollar, wordt gedomineerd door uiteenlopende partijden. Naast lokale stropers zijn ook criminele organisaties zoals de Chinese triades en Mexicaanse kartels in de handel actief. Volgens experts en activisten profiteren zij van het besluit van de Amerikaanse regering onder leiding van president Donald Trump om de financiering van programma’s tegen de smokkel in wilde dieren en ter bescherming van bedreigde soorten stop te zetten.

“De smokkelaars genieten van de beslissing van de Verenigde Staten”, zegt Susan Lieberman, vicevoorzitter internationaal beleid bij de Wildlife Conservation Society (WCS). “Door de afbouw van het toezicht is immers ook de pakkans voor de criminelen sterk afgenomen. Dit zet de smokkelaars aan om hun activiteiten rond de illegale handel in dieren op te voeren.”

Het United States Agency for International Development (USAID), dat inmiddels is opgedoekt, gaf jaarlijks minstens 375 miljoen dollar uit aan natuurbehoud en de strijd tegen stroperij en smokkel in de ontwikkelingslanden. Extra financiering – die eveneens gedeeltelijk is geschrapt – werd verstrekt door het Bureau of International Narcotics and Law Enforcement Affairs (INL) en de United States Fish and Wildlife Service.

Door politie, grensbewaking en gemeenschappen in veel landen te ondersteunen, speelden deze programma’s een cruciale, zij het vaak onzichtbare, rol in de bestrijding van georganiseerde misdaad en de uitbreiding daarvan naar de handel in wilde dieren. De criminele netwerken bedienen klanten over de hele wereld. Er blijkt onder meer een grote vraag vanuit China en Vietnam, waar producten van bepaalde dieren – zoals de hoorns van de rhinoceros, tanden van tijgers of schubben van het schubdier – als statussymbool of ingrediënt in traditionele medicijnen worden gebruikt.

Bredere veiligheidsstrategie

Volgens Sulma Warne, voormalig technisch adviseur van het USAID Reducing Demand for Wildlife project, ondermijnt de beslissing de grensoverschrijdende samenwerking tussen de politiekorpsen en de campagnes om de vraag naar wilde dieren in de regio te verminderen. “In veel landen was de Amerikaanse ondersteuning van de natuurbescherming de enige barrière die de smokkelaars kon tegenhouden”, zegt ook Andrea Crosta, directeur van Earth League International.

Infiltratie in de handel in bedreigde diersoorten bleek volgens Crosta vaak de meest efficiënte manier om internationale criminele netwerken te ontmaskeren. “Bij undercover-operaties stuitten onze agenten, die zich als koper van illegale dierenproducten – zoals haaienvinnen, illegaal hout en producten van jaguars – voorstelden, op leden van het beruchte Sinaloa-kartel uit Mexico. Daarbij werd vaak ook gewag gemaakt van een link met witwaspraktijken. Al die misdrijven worden door dezelfde netwerken, die beseffen dat ze voortaan quasi ongestraft hun gang kunnen gaan, gepleegd.

De Verenigde Staten zouden volgens sommige hulpverstrekkers het natuurbehoud ook ingezet hebben als een onderdeel van een bredere veiligheidsstrategie tegen terrorisme en georganiseerde misdaad. “Daarbij trachten de Amerikaanse autoriteiten buitenlandse regeringen te overtuigen dat de aanwezigheid van Amerikaanse wetshandhavers niet alleen de illegale handel in wilde dieren kon tegengaan, maar ook kon helpen om het terrorisme en de georganiseerde misdaad te bestrijden”, voerden de hulpverstrekkers aan. Volgens Lieberman kunnen de Amerikaanse bezuinigingen vooral leiden tot een destabilisatie van landen met de grootste biodiversiteit. 

Buiten de problemen op het gebied van veiligheid zullen de Amerikaanse besparingen volgens veel deskundigen ook op de natuur een rampzalig effect hebben. “Men denkt vaak dat de natuur gratis is,” zegt de natuurbeschermer Ted Reilly uit Swaziland. “Maar om de natuur intact te houden, moet enorm veel geld worden geïnvesteerd.”

De Verenigde Staten hebben het Net-Zero Framework van de International Maritime Organisation (IMO), bedoeld om de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen door de internationale scheepvaart terug te dringen, verworpen. Dat heeft de Amerikaanse regering gezegd. Landen die het voorstel wel steunen, zullen volgens de Amerikaanse autoriteiten met tegenmaatregelen rekening moeten houden.

De aankondiging past volgens waarnemers in het bredere beleid van de regering van de Amerikaanse president Donald Trump, die importheffingen inzet om op andere landen – waaronder China, India en Brazilië – politieke druk uit te oefenen. Tegelijkertijd trekken de Verenigde Staten zich terug uit regelgeving die bedoeld is om klimaatverandering tegen te gaan.

“De Verenigde Staten wijzen dit voorstel bij de International Maritime Organisation ondubbelzinnig af en zal geen enkele maatregel tolereren die de kosten voor onze burgers, energiebedrijven, rederijen, hun klanten of toeristen verhoogt”, benadrukken de Amerikaanse autoriteiten. “De lidstaten van de Internationale Maritieme Organisatie moeten weten dat we hun steun verwachten om deze maatregel tegen te houden en dat we niet zullen aarzelen te reageren of andere middelen te zoeken ter bescherming van onze burgers als dit plan mislukt.”

Volgens het ontwerp van het Net Zero Framework zullen schepen op termijn de uitstoot van broeikasgassen moeten beperken. Schepen die de gestelde normen niet halen, zullen milieurechten moeten kopen om hun uitstoottekorten te compenseren. Vaartuigen die daarentegen van duurzame technologieën gebruik maken, zouden op een aantal beloningen recht hebben. Volgens Donald Trump zouden dergelijke maatregelen de Amerikaanse koppositie in duurzamere technologieën, zoals vloeibaar aardgas en biobrandstoffen, zouden ondermijnen en China een economisch voordeel zouden bezorgen.

“Deze brandstofnormen zouden China op handige wijze bevoordelen, aangezien ze het gebruik vereisen van dure brandstoffen die wereldwijd nog niet op grote schaal beschikbaar zijn”, merkt de Amerikaanse regering op. “Bovendien verbieden deze normen bewezen technologieën die wereldwijd scheepvaartvloten aandrijven, waaronder een aantal toepassingen, zoals vloeibaar aardgas en biobrandstoffen, waarin de Verenigde Staten toonaangevend zijn.”

Hoge boetes

Tevens werd aangevoerd dat dit nieuwe kader hoge boetes oplegt aan schepen die niet aan de normen voldoen. Deze sancties zouden zelfs voor kleine schepen tot miljoenen dollars kunnen oplopen. De Amerikaanse regering stelt dat deze extra kosten in de hele economie doorwerken, met hogere prijzen voor energie, transport, vrachtvervoer en zelfs cruises als gevolg.

De Verenigde Staten stapten in april uit de gesprekken over het Net-Zero Framework en riep in een memo andere landen op hun steun voor het plan te heroverwegen. Een meerderheid van de leden van de organisatie – waaronder China, Brazilië en lidstaten van de Europese Unie – schaarde zich echter achter het plan. Slechts zestien landen stemden tegen. In oktober is voor een definitieve goedkeuring een tweederde meerderheid nodig.

De zeescheepvaart is verantwoordelijk voor ongeveer 80 procent van de wereldhandel en bijna 3 procent van de wereldwijde uitstoot van koolstofdioxide. De sector ligt onder druk van milieuorganisaties en investeerders om een meer concrete klimaatactie, waaronder het invoeren van een uitstoot-heffing, te ondernemen. Veel grote rederijen hebben al beloofd om tegen het midden van deze eeuw klimaatneutraal te opereren. Verschillende sectororganisaties steunen de wetgeving, al dringen zij aan op stimulansen zoals heffingen op vervuilende fossiele brandstoffen om de hogere kosten van duurzame brandstoffen te compenseren.

Donald Trump heeft eerder al aangegeven dat de Verenigde Staten zich uit het Klimaatakkoord van Parijs, waarbij de ondertekenaars zich engageren om tegen het midden van deze eeuw klimaatneutraal te worden, terugtrekt. De Verenigde Staten nemen momenteel wel deel aan de onderhandelingen bij de Verenigde Naties over een wereldwijd verdrag tegen plasticvervuiling, maar waarschuwde in een memo geen steun te geven aan afspraken die plafonds aan het gebruik van plastic zouden opleggen of bepaalde chemicaliën zouden verbieden.

Europa moet minder afhankelijk worden van de technologie en de exploratie-programma’s van de Amerikaanse National Aeronautics & Space Administration (Nasa). Dat heeft Josef Aschbacher, directeur-generaal van het European Space Agency (ESA), gezegd. De onrust rond de zware bezuinigingen op het budget van de Nasa, die door de regering van de Amerikaanse president Donald Trump zijn voorgesteld, moet volgens Aschbacher voor Europa een wake-up call zijn.

“Ongeveer de helft van het budget van het Europese ruimtevaartorganisatie voor de exploratie van de ruimte kan door de beslissingen over de Amerikaanse financiering geraakt worden”, meent Aschbacher. “In sommige domeinen zijn we door onze afhankelijkheid van de Nasa overdreven kwetsbaar geworden. De Nasa blijft een belangrijke partner maar het samenwerkingsmodel dat tussen de twee partijen in het verleden bestond, werkt mogelijk niet meer voor de toekomst.”

De regering van Donald Trump wil het jaarlijkse budget van de Nasa met 25 procent verlagen. De uitgaven aan wetenschappelijk onderzoek zouden zelfs worden gehalveerd. De lidstaten van het European Space Agency bespreken momenteel de gevolgen die deze besparingen zullen hebben op de programma’s van het Europese ruimtevaartbureau. In november, bij de vaststelling van het Europese ruimtevaartbudget voor een volgende periode van drie jaar, zal worden gekeken op welke manier de financiering en de internationale samenwerkingen herzien kunnen worden om Europese missies zelfstandiger te maken.

Het European Space Agency werkt momenteel met een jaarlijks budget van 7,7 miljard euro. Hoewel 95 procent van dat pakket onafhankelijk is van Amerikaanse beslissingen, is ongeveer de helft van het budget voor de Europese exploratie-programma’s – waarvoor dit jaar een bedrag van 600 miljoen euro is voorzien – gekoppeld aan de huidige bestedingsplannen van de Nasa. Het Europese ruimtevaartbureau wil in november een groter exploratie-budget aanvragen.

De Amerikaanse regering wil onder meer een einde maken aan enkele projecten die voor Europa cruciaal zijn. Dat geldt onder meer voor de Lunar Gateway, een ruimtestation dat in een baan rond de maan zou worden gebracht. Ook delen van het Artemis-programma, dat een groot deel van de Europese maanprojecten zou dragen, zouden worden geschrapt. Ook de Amerikaanse deelname aan de realisatie van de Mars-rover Rosalind Franklin, die gepland is voor 2028 en onder de leiding van het European Space Agency wordt ontwikkeld, staat op de tocht.

Essentieel

Het Amerikaanse Congres verzet zich tegen de bezuinigingen en wil het Nasa-budget rond de 25 miljard dollar handhaven. Toch zijn er zorgen dat de Amerikaanse regering al toegewezen middelen achterhoudt en dat de Nasa al begonnen is met het beëindigen van sommige projecten. Onder meer kondigde het Amerikaanse ruimtevaartbureau aan dat zijn personeelsbestand door een aantal ontslagrondes al met 20 procent is ingekrompen.

Bepaalde technologieën en capaciteiten, zoals voor de Rosalind Franklin, zijn volgens Aschbacher voor Europa essentieel om in de ruimtevaart zijn leidende positie te kunnen behouden. “We kunnen dit in een aantal specifieke domeinen een kleine crisis noemen,” benadrukte hij. “We hebben deze technologieën, met of zonder een bijdrage van de Nasa, in elk geval nodig. Ze zijn onmisbaar voor toekomstige missies naar de maan, Mars of andere bestemmingen.”

Het Europese ruimtevaartbureau onderzoekt ook een mogelijke nauwere samenwerking met landen zoals India, dat tegen 2040 mensen op de maan wil zetten. Daarnaast boekt de organisatie vooruitgang bij het aantrekken van privaat kapitaal voor de ruimtevaartsector. Er zijn inmiddels afspraken met 72 investeringsfondsen om Europese startups en technologieën te ondersteunen.

In 2024 ging volgens het European Space Policy Institute ongeveer 1,5 miljard euro aan privégeld naar Europese ruimtevaartbedrijven. Dat betekende een stijging met 56 procent tegenover het jaar voordien. Tegenover het jaar 2021 zou er van meer dan een verdubbeling sprake zijn.

Een uitbreiding van het areaal naar Zuid-Amerika kan de cacaoproductie mogelijk een antwoord helpen bieden aan de problemen waarmee de sector al geruime tijd wordt geconfronteerd. Dat heeft Nicko Debenham, consulent duurzaamheid bij de World Cocoa Foundation (WCF), gezegd. Maar ook dan zullen volgens analisten nog een aantal uitdagingen blijven.

De wereldwijde cacaomarkt kampt met recordprijzen, vooral door tegenvallende oogsten in de Afrikaanse landen Ghana en Ivoorkust, die gezamenlijk voor 60 procent van de wereldwijde productie verantwoordelijk zijn. Verouderde bomen, extreme weersomstandigheden en plantenziekten hebben de productie in die landen sterk doen dalen. Er zijn volgens waarnemers een aantal Afrikaanse regio’s waar deze problemen minder ernstig zouden kunnen zijn.

Daarbij wordt onder meer naar Kameroen, ten oosten van Ghana en Ivoorkust, gewezen. Dit land heeft volgens de organisatie Mighty Earth het potentieel om zijn cacaoproductie aanzienlijk te vergroten. Momenteel vertegenwoordigt Kameroen ongeveer 5 procent van de wereldwijde cacaoproductie. 

“Er zijn enkele belangrijke verschillen tussen Kameroen en de grotere cacaoproducenten”, merkt expert Debenham op. “In Ghana en Ivoorkust wordt de cacao-opkoop grotendeels door de overheid geregeld. De boeren krijgen voor hun producten een vaste prijs, die vaak voor het begin van het oogstseizoen is vastgelegd. In Kameroen, net zoals in Nigeria, is dit systeem echter geprivatiseerd. Dit betekent dat particuliere bedrijven hun cacao rechtstreeks van de boeren kopen. Daarbij wordt de actuele marktprijs gehanteerd. Indien op de wereldmarkt met hogere prijzen wordt gewerkt, kan ook de lokale cacaoboer op grotere inkomsten rekenen.”

Daarnaast wordt er ook gewezen op de schadelijke impact van het gezwollen scheutvirus, een virale plantenziekte die cacaobomen ernstig aantast en de opbrengst verlaagt. In Ghana, Ivoorkust en andere landen uit West-Afrika komt deze ziekte veel voor. In het Centraal-Afrikaanse Kameroen is de ziekte daarentegen minder aanwezig, waardoor de productieschade kan worden beperkt.“Maar zelfs met een sterke uitbreiding van de oogst zou Kameroen onmogelijk Ghana of Ivoorkust als leidende cacaoproducent kunnen vervangen”, betoogt Nicko Debenham.

Ontbossing

Volgens Debenham ligt de grootste groeipotentie in Zuid-Amerika. Daar zouden vooral in Peru, Ecuador en Brazilië mogelijkheden kunnen worden benut. “Gezamenlijke productiestijgingen in meerdere landen kunnen de bestaande tekorten gedeeltelijk opvangen”, benadrukt Debenham. “Maar men mag niet vergeten dat Ivoorkust en Ghana samen 60 procent van de wereldwijde cacaoproductie leveren. Elke grote daling in die gebieden moet dan ook worden gecompenseerd door de resterende telers, die gezamenlijk amper 40 procent van oogst vertegenwoordigen.”

In Zuid-Amerika vormt de ziekte heksenbezem de belangrijkste uitdaging. Heksenbezem veroorzaakt een vergroeiing van de scheuten en een verkleuring van de bladeren. Hierdoor kan ook de opbrengst worden aangetast. De boosdoener is vaak een schimmel, virus, bacterie of insect. Onderzoekers werken inmiddels aan de ontwikkeling van resistent plantmateriaal. 

Waarnemers wijzen er echter op dat ook de uitbreiding van nieuwe teeltgebieden risico’s kan creëren. Might Earth verwijst daarbij naar Kameroen, waar de introductie van de cacaoproductie het bosbestand heeft verkleind. Het land heeft sinds het begin van dit decennium ongeveer 782.000 hectare bos kwijtgeraakt. Dat komt overeen met ongeveer 4,2 procent van het totale bosareaal van het land. Minstens de helft van dit verlies is gelinkt aan de cacaocultuur.

De European Union Deforestation Regulation (EUDR) verbiedt vanaf eind dit jaar weliswaar de invoer van producten uit bossen die vanaf begin 2021 werden ontgonnen werden, tenzij er sprake is van een aantoonbaar legaal project. Het is echter niet altijd eenvoudig om de exacte herkomt van de cacaobonen te traceren.