Computerproducent Apple dreigt voor de rechter gedaagd te zullen worden indien het zijn iPhones niet groener maakt of kopers niet waarschuwt voor de giftige stoffen die de toestellen bevatten. Het Centre for Environmental Health in Oakland (Californië) heeft dit aan het bedrijf gemeld. Dat is een gevolg van een analyse over de iPhone van de milieuorganisatie Greenpeace.

In een YouTube video op de Greenpeace website laat wetenschapper David Santillo weten dat IPhones gevaarlijke hoeveelheden bromine, chlorine en phthalaten bevatten, chemische onderdelen om de flexibiliteit van het plastic te vergroten. De toestellen zouden volgens Greenpeace meer phthalaten bevatten dan de toegelaten norm voor speelgoed of kinderverzorging.

Phtlalaten worden in verband gebracht met afwijkingen bij borelingen en dus zou de iPhone volgens Greenpeace gevaarlijk kunnen zijn voor zwangere vrouwen. Apple zou verplicht kunnen worden om waarschuwingen te plaatsen op zijn verpakkingen, maar kan er niet toe gedwongen worden om de toestellen terug te roepen of de samenstelling van het basismateriaal te veranderen.

Europa is binnenkort beter voorbereid op grote rampen met olietankers. Dat zegt het European Maritime Safety Agency (EMSA). Met aanbesteding voor vier nieuwe exemplaren vervolledigt Europa zijn netwerk van olie-opruimschepen langs de Europese kusten. Het netwerk zal uiteindelijk uit dertien schepen bestaan, die in geval van crisis snel kunnen opgeroepen worden.

Het netwerk bestaat uit kleine tankschepen die gewoonlijk brandstof naar grotere schepen varen. Bij een grote ramp kan de Europese Unie ze snel oproepen en ombouwen met veegarmen en opslagtanks. De tankschepen werden uitgekozen op basis van hun vaste ligplaats, zodat een netwerk ontstaat langs alle Europese zeeën. Kleinere incidenten worden op nationaal vlak aangepakt.

De aanzet van het netwerk werd twee jaar geleden gegeven. Aanleiding was het ongeluk met de Prestige in 2002, toen 70.000 ton zware stookolie in de oceaan stroomde. Volgens de EMSA bleek toen dat de lidstaten van de Europese Unie nauwelijks schepen ter beschikking hadden om dit soort rampen aan te pakken. Het netwerk moet niet alleen het Kanaal en de Noordzee, één van de drukste vaarroutes van de wereld, beveiligen, maar ook de Zwarte Zee en de Oostzee, waar steeds meer Russische tankers passeren.

Tot nu toe werd er slechts één keer een bestrijdingsschip opgeroepen. Dat gebeurde in augustus na een aanvaring tussen twee schepen in Spanje. Omdat dergelijke rampen gelukkig niet dikwijls gebeuren, werd er volgens de EMSA gekozen om te werken met oproepbare schepen in plaats van te investeren in dure nieuwbouw, die grotendeels werkloos aan de kade zouden blijven liggen.

Het economisch ontwikkelingsmodel van Latijns-Amerika is een bedreiging voor de biodiversiteit van het continent. Dat is de conclusie van een rapport van de World Conservation Union (IUCN). Daarbij wordt opgemerkt dat de economie ecosystemen en beschermde gebieden verwoest. Het feit dat in veel landen linkse regeringen aan de macht zijn, verandert daar volgens milieudeskundigen niets aan.

“Latijns-Amerika groeit jaarlijks met 5 tot 6 procent,” aldus de organisatie. “Dat economisch groeimodel is echter niet gebaseerd op plaatselijke behoeften, maar op wereldwijde vraag. Latijns-Amerika kent linkse en rechtse regeringen, maar één ding hebben ze bijna allemaal gemeen. Ze zijn zich er niet van bewust dat ze ontwikkeling moeten baseren op duurzaam management van natuurlijke hulpbronnen.”

Volgens IUCN-woordvoerders zou een goed beheer van beschermde gebieden een overheidsbeleid moeten worden. “We zijn al dertig jaar bezig met duurzame ontwikkeling, maar regeringen trekken zich er weinig van aan,” aldus de organisatie tegenover het magazine OneWorld. “We preken voor eigen parochie, op bijeenkomsten waar mensen komen die al overtuigd zijn.”

Latijns-Amerika herbergt meer dan 40 procent van de plant- en diersoorten in de wereld. Maar die ecosystemen worden bedreigd door monocultuur en de productie van gewassen voor biobrandstof, mijnbouw, olie- en gasboringen en de grootschalige aanleg van infrastructuur. Daarbij wordt onder meer verwezen naar de ontbossing in de Amazone, een gevolg van de uitbreiding van de veeteelt die zich richt op de export van vlees en melkproducten.

Gabriel López, hoofd van Global Strategies van de IUCN, wijst op de noodzaak van een nieuw duurzaam ontwikkelingsmodel. “Milieu zou daarin niet één van de deelaspecten moeten zijn, maar de basis van het nieuwe model,” aldus de IUCN-toman. “Als dat niet gebeurt, dan zullen beschermde gebieden over een paar jaar zijn uitgeput.”

Het zakelijk wagenpark wordt langzaam maar zeker milieuvriendelijker. Dat blijkt uit een Nederlandse studie van het onderzoeksbureau Heliview. Vooral ondernemingen met meer dan 250 bedrijfsauto’s vinden een milieuvriendelijke uitstraling van hun vervoermiddelen belangrijk. Bedrijven met minder dan vijftig voertuigen kijken bij hun keuze voor duurzamer vervoer vooral naar de kosten.

“In vergelijking met vijf jaar geleden kopen leasemaatschappijen en bedrijven dezelfde auto’s, maar ze letten meer op milieuaspecten,” aldus de onderzoekers. Grotere bedrijven kijken daarbij vooral naar hun imago.” Volgens de autolease-branche hebben kleinere bedrijven daarvoor minder aandacht en meestal ook minder tijd. “Voor hen zijn de autokosten doorslaggevend,” aldus de Nederlandse krant BN De Stem.

De sector stelt dat alle merken milieuvriendelijker auto’s maken. “In de zakelijke markt werkt dat sneller door dan in de particuliere, omdat zakenauto’s nieuw gekocht worden en na gemiddeld vier jaar worden doorverkocht aan de particuliere markt,” wordt er opgemerkt. “De technische vernieuwing en dus ook de milieuvriendelijkheid gaat er dan ook sneller.” Ongeveer 17 procent van de Nederlandse vloot van personenauto’s is bestemd voor zakelijk gebruik.

Meer nieuws over transport en vervoer

De Nederlandse rederij Blue Coat Company heeft de Barlaeus, de eerste volledig elektrisch aangedreven rondvaartboot, in dienst genomen. Daarmee speelt de rederij in op de nieuwe regelgeving van het Amsterdamse stadsbestuur, dat bepaald heeft dat alle nieuwe rondvaartboten een zero-emissie hebben. Volgens het online magazine Holland Marine Equipment gaat het hier om een wereldprimeur.

De Barlaeus is voorzien van een elektrisch voortstuwingssysteem dat compleet door batterijen wordt gevoed. De batterijen moesten een hoge efficiëntie halen, want de boot moet ongeveer veertien uur per dag operationeel kunnen zijn. De rondvaartboot haalt een maximumsnelheid van vijftien kilometer per uur. Dat is ruim voldoende voor de Amsterdamse grachten, waar een snelheidsbeperking geldt van zeven kilometer per uur.

De Barlaeus zou volgens Holland Marine Equipment de eerste boot ter wereld zijn die gebruik maakt van een asloze schroef. Het concept werd ontwikkeld door het Duitse bedrijf Air Fertigung, dochteronderneming van Voith. De voortstuwing heeft niet alleen de ambitie om een zero-emissie te garanderen, maar ook geluid en trillingen te vermijden, wat het comfort voor omwonenden en opvarenden moet verhogen.

In januari volgend jaar verwacht Blue Coat Company een eerste zusterschip van de Barlaeus te water te kunnen laten.

Meer over transport en verkeer

Steeds meer bedrijven claimen aan maatschappelijk verantwoord ondernemen te doen. Ze krijgen daarbij echter veelal de kritiek dat ze dit alleen maar doen uit eigenbelang, maar Amerikaanse wetenschappers spreken dit tegen. Uit hun wereldwijd onderzoek zou moeten blijken dat bedrijven bij een streven naar maatschappelijk verantwoord ondernemen zowel vanuit economische als niet-economische beweegredenen vertrekken.

“Begin dit jaar ondertekenden 2.900 vertegenwoordigers van bekende merkfabrikanten het United Nations Global Compact,” aldus het magazine California Business Review. “Daarmee verplichten ze zich om voortaan de principes van maatschappelijk verantwoord ondernemen na te leven.” Maar volgens critici koesteren veel van de ondertekenaars alleen maar nobele intenties en vertrekken ze vooral vanuit eigenbelang.

Dit laatste wordt echter door een aantal Amerikaanse wetenschappers tegengesproken. Ook zij hadden verwacht dat bedrijven vooral een businesscase-benadering zouden hanteren, waarbij ze alleen iets doen als er geld mee te verdienen valt. In die benadering is maatschappelijk verantwoord ondernemen puur gericht op eigenbelang, niet op het belang van de buitenwereld en wordt er pas geageerd als de druk van activisten te groot wordt.

Daar tegenover staat een social-valuesbenadering, waarbij de maatschappelijke betrokkenheid voorop staat en niet-economische factoren de strategie bepalen. In praktijk bleek volgens de onderzoekers dat de meeste bedrijven een syncretic stewardship hanteren, een mengvorm van deze twee eerdere benaderingen. “Daarbij is er begrip voor het feit dat verschillende groepen stakeholders uiteenlopende of zelfs conflicterende belangen kunnen hebben,” wordt er opgemerkt.

“In de ontwikkeling naar duurzaam ondernemen doorlopen veel bedrijven een zichzelf versterkend proces,” aldus de onderzoekers. “Naarmate een bedrijf beter bekendstaat om zijn maatschappelijk gedrag, trekt het meer managers en werknemers aan die duurzaam ondernemen heel belangrijk vinden. Die dragen het maatschappelijk verantwoord ondernemen op hun beurt ook weer uit.”

Het Duitse chemieconcern Bayer is voor de derde keer op rij in de Climate Disclosure Leadership Index van het Carbond Disclosure Project (CDP) verkozen tot beste bedrijf op het gebied van milieubescherming. Bayer werd door CDP-topman Paul Dickinson speciaal gehuldigd voor zijn reactie op het probleem van de klimaatverandering. Dit is volgens Dickinson van groot belang, want investeerders kijken steeds meer naar de milieurprestaties van bedrijven.

“We zullen onze inspanningen op milieugebied nog verder uitbreiden, onder meer met het recent gelanceerde Bayer Climate Program,” reageerde Wolfgang Plischke, bij Bayer verantwoordelijk voor innovatie, technologie en milieuzaken. “Bayer beschouwt de klimaatverandering als een centrale component van zijn strategie om succesvol en duurzaam te werken en zich op een sociaal verantwoorde manier op te stellen.”

Bayer werkt naar eigen zeggen aan een nieuw testsysteem om natuurlijke grondstoffen beter te beschermen. Onder meer wordt er gewerkt aan een programma met innovatieve concepten om zijn kantoren en fabrieksgebouwen milieuvriendelijk te maken. Verder ontwikkelt Bayer planten die geschikt zijn om in een droge of warme omgeving een voldoende oogst op te leveren of die gebruikt kunnen worden als biobrandstof.

Het CDP omvat naar eigen zeggen meer dan driehonderd sociale investeerders met een totaal kapitaal van 42 triljoen dollar.

Meer dan de helft van alle consumenten is duurzamer gaan leven in vergelijking met vorig jaar. Dat blijkt uit de Duurzaamheidsmonitor van de Nederlandse netwerkorganisatie INSnet. Vooral op het gebied van energiebesparing, verwarming en isolatie en de keuzes in het huishouden is het gedrag volgens de onderzoekers duurzaam beïnvloed. Driekwart van de respondenten vindt het aanbod van duurzame producten te beperkt.

“De consument koopt duurzamere producten en maakt werk van energiebesparing, afvalscheiding en waterbesparing,” aldus het magazine Marketing Online. “Dat komt vooral omdat de consumenten het klimaat belangrijk vinden. Zij voelen zich daar verantwoordelijk voor en willen graag een bijdrage leveren aan een betere en duurzamer samenleving in de toekomst.”

Volgens de onderzoekers zijn mensen zich vooral duurzamer gaan gedragen als gevolg van financiële prikkels en een betere informatie, maar ook door het feit dat milieurampen de noodzaak aan duurzamer gedrag duidelijk maken. De consumenten zeggen zich ook de toekomst duurzaam te zullen gedragen en bijna de helft geeft aan dat gedrag in de toekomst uit te willen breiden.”

De ondervraagden stellen verder dat lagere prijzen voor duurzame producten, belastingvoordelen, statiegeld op meer producten en een betere verkrijgbaarheid het meest aanzetten tot duurzamer gedrag. Verder wordt informatie over duurzaam gedrag het geloofwaardigst gevonden als ze afkomstig is van milieu- of consumentenorganisaties. Informatie van fabrikanten wordt veel minder geloofwaardig beschouwd.

Kopen in biologische winkels en het zoeken naar keurmerken zijn veruit de minst populaire vormen van duurzaam huishoudelijk gedrag.

Bijna de helft van alle autobestuurders let bij de aanschaf van een nieuwe of gebruikte auto niet op de milieukenmerken van het voertuig. Dat blijkt uit een onderzoek van de Nederlandse verzekeraar Centraal Beheer Achmea. Bestuurders selecteren volgens de onderzoekers hoofdzakelijk op prijs, rijcomfort en uiterlijk. Alleen 65-plussers blijken meer bezorgdheid te hebben voor het leefmilieu.

“Op groene kenmerken zoals milieubelasting en herstellingen let de autokoper amper,” aldus de onderzoekers. “Alleen 65-plussers zijn meer attent op het milieu en zijn vaker van plan een nieuwe auto aan te schaffen.” Bij andere grote aankoper zegt driekwart van de ondervraagden wel rekening te houden met milieukenmerken. Bijna de helft van de ondervraagden maakt gebruik van groene stroom en negentig procent sorteert afval.

Volgens de Nederlandse autosector speelt bij het kopen van een wagen veel meer een emotioneel effect dan bij een koelkast. “Maar waar bij een koelkast op het etiket makkelijker valt vast te stellen of hij milieuvriendelijk is, is dit bij een auto vaak een probleem,” wordt er aan toegevoegd. Op die manier zijn de milieukenmerken van auto’s volgens de sector veel moeilijker vast te stellen.

Uit het onderzoek kwam ook nog naar voor dat ruim 40 procent van de autobestuurders meent dat autorijden niet de belangrijkste boosdoener voor het milieu is en dat de schade aan het milieu sterk wordt overdreven. “Het zijn vooral mannen die dat zeggen,” aldus het persbureau ANP. “Verder geeft 65 procent van de ondervraagden aan nooit benzine te gebruiken die minder belastend is voor het milieu.”
Lees meer over transport en verkeer

Vietnam draagt nog altijd de sporen van het ontbladeringsproduct Agent Orange dat door het Amerikaanse leger tijdens de Vietnamese oorlog werd ingezet. De Vietnamese bevolking kampt nog steeds met gezondheidsklachten als gevolg van het gebruik van het chemisch product. Ook de landbouw ondervindt er nog altijd de gevolgen van. Een Vietnamees wetenschapper wil echter acacia’s inzetten om de gevolgen te beperken.

De oorlog in Vietnam is inmiddels al meer dan dertig jaar geleden, maar de sporen van het ontbladeringsmiddel Agent Orange, het chemisch product dat door de Amerikaanse troepen werd ingezet, zijn nog altijd terug te vinden. Op bepaalde locaties is de aanwezigheid van dioxine – dat in Agent Orange werd gebruikt – nog altijd tweehonderd keer hoger dan de aanvaardbare norm.

De Vietnamese gezinnen die op de gecontamineerde gronden leven, ondervinden nog steeds last met de gezondheid en hebben problemen met hun oogst. De Vietnames wetenschapper Phung Tuu Boi, directeur van het Center for Assistance in Nature Conservation and Community Development in Hanoi, zegt met het planten van acacia’s daar nu echter een oplossing voor gevonden te hebben.

Boi wil op de gecontamineerde plekken twee organische hekken plaatsen. In de eerste plaats moet er een stekelige haag komen die het vee en de bevolking op afstand moet houden. Bij het ouder worden produceert deze soort (Gleditschia australis) eetbare vruchten die de bewoners kunnen eten. Daarnaast wil Boi een hek planten met Australische acacia’s. Deze bomen zuiveren de grond en groeien snel waardoor ze na niet al te lange tijd weer kunnen worden geoogst om er papier of meubels van te maken.

Boi kreeg voor zijn project een donatie van de Wereldbank.