De wereldwijde productie van belangrijke, voedingsrijke voedingsmiddelen zoals fruit, groenten, noten en peulvruchten wordt door een gebrek aan bestuivers beperkt. Dat blijkt uit een onderzoek van wetenschappers van de Rutgers University in New Brunswick (New Jersey), gebaseerd op de opbrengsten van oogsten van meer dan vijftienhonderd velden op zes continenten. De studie is vooral actueel gezien de recente bezorgdheid over de inkrimping van de wereldwijde insectenpopulatie.

Het onderzoek, gebaseerd op de activiteit van bijen en andere bestuivers gedurende drie decennia op wereldwijde gewassen bracht aan het licht dat een derde tot tweederde van de onderzochte boerderijen velden heeft die door een gebrek aan bestuivers niet de opbrengsten opleveren dan de volumes die normaal zouden mogen worden verwacht. “Onze bevindingen zijn een reden tot zowel bezorgdheid als optimisme”, benadrukt onderzoeker Katie Turo, ecoloog aan de School of Environmental and Biological Sciences van de Rutgers University.

Een intensiever bezoek van bijen aan velden met lagere opbrengsten moet een optimale voedselproductie ondersteunen. – Foto: Max McCarthy, Winfree Laboratory, Rutgers University

“We hebben wijdverbreide tekorten aan opbrengsten vastgesteld”, werpt Turo. “We verwachten echter dat het door voortdurende investeringen in het onderzoek en het beheer van de bestuiving mogelijk zal zijn om de efficiëntie van de bestaande landbouwvelden te kunnen verbeteren om aan de voedingsbehoeften van de wereldbevolking te voldoen.”

De studie is niet van toepassing op belangrijke voedselgewassen, zoals rijst en tarwe, die geen bestuivers nodig hebben om zich voort te planten. “Maar bestuiving door bijen en andere dieren is cruciaal voor de verspreiding van een reeks andere interessante en cultureel relevante voedingsmiddelen”, merkt Turo op. “Groenten en fruit die bij de consument vaak een grote populariteit genieten – zoals zomerbessen, appels of pompoenen, zijn gewassen die doorgaans door insecten moeten worden bestoven.”

Bestuiving is het proces waarbij stuifmeel van het mannelijke deel van een bloem naar het vrouwelijke deel wordt overgebracht, waardoor een plant bevrucht kan worden en zaden, vruchten en jonge planten kan produceren. Stuifmeel kan worden verplaatst door wind, water of bestuivers zoals honingbijen en andere insecten en dieren. Bestuivers ondersteunen de voortplanting van ongeveer 88 procent van de bloeiende planten ter wereld en 76 procent van de belangrijkste wereldwijde voedselgewassen.

Positieve elementen

Bijen worden over het algemeen beschouwd als de meest effectieve bestuivers. Bijen bezoeken meer bloemen en dragen meer stuifmeel dan andere insecten. Daarbij wordt opgemerkt dat de oogsten van bosbessen, koffie en appel het vaakst door een gebrek aan bestuivers worden getroffen. De onderzoekers zeggen opbrengst-tekorten voor vijfentwintig unieke gewassen te hebben vastgesteld. De tekorten werden bovendien in 85 procent van de onderzochte landen opgemerkt.

Turo zegt in de conclusies van het onderzoek echter ook positieve elementen te hebben ontdekt. “De wetenschappers geloven dat de huidige opbrengst-tekorten kunnen worden verholpen door op landbouwvelden met lagere opbrengsten het bezoek van bestuivers te stimuleren”, benadrukte Turo. “Als de consistentie tussen velden met hoge en lage opbrengsten zou kunnen worden verbeterd, zouden al een groot aantal opbrengst-problemen kunnen worden aangepakt.”

“Door een grotere aandacht te besteden aan de bestuivers, kunnen telers dan ook hun landbouwvelden productiever maken”, zegt Turo nog. “Dat zal op de voedselvoorziening van de maatschappij een positieve invloed hebben. De bevindingen van het onderzoek zijn dan ook een oproep tot actie naar alle belanghebbenden – landbouwers, beleidsmakers en consumenten – om het belang van bestuivers in de voedselproductie te erkennen en concrete stappen te ondernemen om deze essentiële soorten te beschermen en te ondersteunen.”

Meer over dit onderwerp:

• Europese bossen brengen gemengd nieuws voor bestuivers
• Lokale voedselvoorziening mee van stedelijke bestuivers afhankelijk
• Insecten-corridors moeten redding bestuivers ondersteunen
• Verandering landgebruik heeft vaak negatieve impact op bestuivers
• Luchtvervuiling raakt bestuivers erger dan ziekteveroorzakers

De productie en verkoop van olijfolie wordt in Europese Unie met een groeiende plaag van fraude geconfronteerd. Dat blijkt uit een rapport van de Europese Commissie. De oorzaak van de problemen moet worden gezocht bij de stijgende kosten, waardoor delen van de markt naar het parallelle circuit verschuiven. De productie van olijfolie werd de jongste periode getroffen door extreme weersomstandigheden. Hierdoor hebben de kosten voor de sector meer dan een verdubbeling gekend.

Naarmate de kosten voor de productie van olijfolie zijn gestegen, nam ook het aantal meldingen van inbreuken tegen de regelgeving van de Europese Unie toe. De incidenten hadden betrekking op verkeerde etikettering, mogelijke fraude en het gebruik van verontreinigde oliën. Tijdens het eerste kwartaal van 2018 werden slechts vijftien van dergelijke gevallen door de Europese Unie geregistreerd. Dat steeg tot een record van vijftig gevallen tijdens de eerste drie maanden van dit jaar. Dat is meer dan een verdrievoudiging op zes jaar tijd.

De prijzen voor olijfolie hebben de voorbije jaren een sterke groei laten optekenen. – Foto: Pixabay/Tommaso Pardi

Opgemerkt wordt dat de reële problemen nog veel groter zijn. De statistieken zijn immers louter gebaseerd op de incidenten die door de lidstaten werden ontdekt en aan het directoraat-generaal voor gezondheid van de Europese Unie werden gemeld. Onder meer inbreuken bij binnenlandse activiteiten zijn in deze cijfers niet inbegrepen. De werkelijke omvang van de fraude ligt dan ook waarschijnlijk veel hoger.

Bij de gerapporteerde feiten werden onder meer incidenten met ongeoorloofde stoffen – zoals pesticiden, minerale oliën en in één geval zelfs glasscherven – ontdekt. In een aantal dossiers werd ook gewag gemaakt van vervalsing, waarbij het product oneigenlijk als extra vierge olijfolie werd geëtiketteerd, terwijl er in werkelijkheid sprake was van een toevoeging met oliën van slechtere of goedkopere kwaliteit. Daarnaast werd vierge olie een aantal keer als een extra vierge product, een meer premium ongeraffineerde olie met een lagere zuurgraad, op de markt gebracht. Tenslotte werd in sommige dossiers ook gewag gemaakt van een misleidende of valse herkomstverklaring.

In februari werd in Duitsland melding gemaakt van lampante olie, een kwaliteit die zonder verdere raffinage niet geschikt wordt geacht voor menselijke consumptie, die als extra vierge olijfolie uit Israël was ingevoerd. Ook wees Duitsland naar de invoer van olijfolie met een misleidende etikettering uit Syrië. Sinds begin vorig jaar heeft de Europese Unie van zijn lidstaten 182 klachten over fraude of andere problemen met olijfolie ontvangen. Het grootste aantal incidenten werd gemeld voor import uit Italië (54), gevolgd door Spanje (41) en Griekenland (39).

Een woordvoerder van de Europese Commissie benadrukte wel dat het grotere aantal meldingen niet als een verhoogd risico voor de consumenten moet worden bestempeld. “De cijfers vormen het bewijs van een betere uitwisseling van gegevens tussen de lidstaten en de toenemende waakzaamheid tegenover fraude in de keten van de agrovoeding”, wordt er opgemerkt. “De Europese Commissie tolereert geen fraude en wil garanderen dat de consumenten in de Europese Unie olijfolie van goede kwaliteit krijgen aangeboden.”

Volksgezondheid

Chris Elliott, hoogleraar voedselveiligheid aan de Queen’s University Belfast, gaf in een commentaar op de cijfers aan dat de consumptie van olijfolie ernstige gevolgen voor de gezondheid kunnen hebben, maar volgens hem is het heel waarschijnlijk dat deze inferieure producten in de rekken van de grote supermarkten zouden verschijnen. “Fraudeurs richten zich wellicht op gebieden waar er geen toezicht of bewaking is. Kleine bedrijven of horecagelegenheden zijn op dat vlak fraudegevoeliger.”

De opwarming van de aarde heeft de voorbije jaren geleid tot een daling van de olijfolieproductie. In Spanje, dat in het seizoen 2018-2019 nog meer dan de helft van de wereldwijde productie van olijfolie voor zijn rekening nam, is de teelt getroffen door droogte en hittegolven van meer dan 40 graden Celsius. Voorlopige cijfers van de International Olive Council (IOC) tonen dat de wereldwijde productie naar verwachting in het seizoen 2023-2024 een volume van 2,4 miljoen ton zal realiseren. Tegenover het seizoen 2018-2019 moet daarbij een daling met 27 procent worden gemeld.

Door de dalende productie zijn de prijzen op de markt sterk gestegen. Honderd kilogram extra vergine olijfolie uit Jaén in Spanje kostte in november vorig jaar 787 euro, tegenover 262,50 euro vijf jaar voordien. Met dergelijke prijzen wordt olijfolie ook voor fraudeurs een aantrekkelijker markt. Elliott beklemtoonde dat een klimaatgedreven inflatie vaak de oorzaak is van een toenemende fraude.

“Wanneer schommelingen in de prijzen van een product worden opgemerkt, kunnen in de daaropvolgende maanden hogere fraudeniveaus worden verwacht”, benadrukte hij. “Het fenomeen biedt individuen immers de kans om te frauderen. Dat was eveneens al het geval met chocolade, die onder problemen met de cacaoproductie lijdt. Door de klimaatverandering moet er ook voor meer fraude met koffie rekening worden gehouden. Naarmate een voedingsmiddel vaker wordt bewerkt, neemt het risico op fraude toe.”

Meer over dit onderwerp:

• Italië en Spanje zijn in een olijfoorloog verwikkeld
• Spaanse keuken verkiest nu zonnebloemolie boven olijfolie
• Olijfolie op één jaar tijd ruim 40 procent duurder geworden
• Bijproduct olijfolie wordt nu als een superfood geprezen
• Ook Centraal-Europa wordt producent van olijfolie

Veranderende voorkeuren bij de consument en de klimaatverandering hebben op de markt voor mousserende wijnen ruimte gecreëerd voor nieuwe producenten. Deze nieuwe partijen vormen een uitdaging voor de hegemonie van de traditionele marktleiders. Dat hebben een aantal experts tegenover de nieuwssite Euractiv gezegd. Voorbeelden van die nieuwe partijen zijn onder meer te vinden in het Verenigd Koninkrijk en Zweden.

“De toename van de interesse in Prosecco en cocktails zoals Spritz heeft de gevestigde gewoonten bij de wijnconsumenten verstoord”, benadrukte Edouard Cassanet, woordvoerder van de Fédération Nationale des Producteurs et Élaborateurs de Crémant in Frankrijk. “Dit Prosecco-effect heeft de consumptie van mousserende wijnen in Europa versneld.”

Mousserende wijnen zoals de Spaanse Cava en de Franse Crémant de Loire hebben eveneens van deze evolutie kunnen profiteren. Opgemerkt wordt dat de Crémant de Loire vorig jaar een verkoop van 108 miljoen flessen liet optekenen. Dat vertegenwoordigde een stijging met 5,7 procent tegenover het jaar voordien. “Crémant is een wijn die op de nieuwe consumptiepatronen reageert”, verduidelijkte Cassanet. “De drank is betaalbaar en minder alcoholisch dan traditionele mousserende wijnen.”

Champagne moet op zijn afzetmarkt steeds meer concurrentie dulden. – Foto: Pixabay/Jacqueline Macou

Betaalbaarheid is volgens de experts een cruciaal element in deze marktevolutie. Door de hoge inflatie zoeken consumenten immers naar goedkopere alternatieven. “Terwijl voor een fles van traditionele mousserende wijnen zoals Champagne in Frankrijk een prijs tussen 25 euro en 50 euro moet worden betaald, kost een fles Crémant minder dan 20 euro”, stippen de experts aan. “Datzelfde geldt trouwens ook voor Prosecco of Cava.”

Naast de daling van de verkoop van traditionele mousserende wijn is gedaald, moet ook worden vastgesteld dat de algemene wijnconsumptie in Europa achteruit gaat. “Het voorbije decennium kende de Europese wijnverkoop een inkrimping met 24 procent”, zeggen de experts. “Volgens de Europese Commissie moet voor dit decennium trouwens met een extra daling van 0,2 procent per jaar rekening worden gehouden.”

Daarentegen kent de verkoop van nieuwe mousserende wijn een sterke toename. De Spaanse Cava liet vorig jaar een productie van 252 miljoen flessen optekenen. Dat was een nieuw record. Tegenover het jaar voordien liepen de geproduceerde volumes met 3,9 procent op. In waarde was er zelfs sprake van een stijging met 10,6 procent. Eenzelfde fenomeen kon worden opgemerkt in Italië, waar de mousserende wijnen inmiddels meer dan een kwart van de totale wijnexport vertegenwoordigen.

Opgemerkt wordt dat ook de export van Europese mousserende wijnen naar markten op andere werelddelen sterk is toegenomen. Uit rapporten van Eurostat blijkt dat die export tussen 2017 en 2021 met gemiddeld 7 procent per jaar is toegenomen. De topmarkten bleken daarbij de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, waar respectievelijk een groei met 31 procent en 28 procent kon worden gemeld. 

In 2021 bereikte de export van Europese mousserende wijnen een volume van 636 miljoen liter. Dat betekende een stijging met 29 procent tegenover het jaar voordien, toen er onder invloed van de covid-pandemie wel een inkrimping met 6 procent was opgetekend. Prosecco (43 procent), champagne (15 procent) en cava (10 procent) namen het leeuwendeel van die export voor hun rekening.

Solaris

De stijgende vraag naar mousserende wijn en de klimaatverandering blijken ook nieuwe concurrenten uit Noord-Europa aan te trekken. “Druiven voor mousserende wijnen worden normaal gesproken eerder op het jaar geoogst”, verduidelijkt Jean-Marc Touzard, directeur onderzoek bij het Franse Institut National de Recherche pour l’Agriculture, l’Alimentation et l’Environnement (Inrae). “De druiven voor de mousserende wijnen worden immers geoogst voor ze hun volledige rijpheid hebben bereikt. Op die manier behouden de vruchten hun zuurtegraad.”

Dit fenomeen, gecombineerd met het opwarmende klimaat in Europa, maakt de productie van mousserende wijn ook in koelere regio’s meer haalbaar. Ook het gebruik van specifieke druivenrassen kan hier een belangrijke bijdrage leveren. Daarbij moet worden gewezen naar onder meer Solaris, een druivenras dat in 1975 in Duitsland werd ontwikkeld en zich goed aanpast aan koelere klimaten. Het ras wordt momenteel door een aantal Zweedse producenten ingezet.

Zweedse consumenten zijn liefhebbers van mousserende wijnen. Het land tekende onlangs zelfs een contract met Engelse wijngaarden, die hierdoor hun mousserende wijnen naar Zweden uitvoeren. Op die manier wil het Scandinavische land aan zijn binnenlandse vraag voldoen en zijn assortiment diversifiëren. In het Verenigd Koninkrijk produceren de meeste wijngaarden trouwens al mousserende wijn. 

“In Noord-Europa is de consumptie van mousserende wijn al goed ingeburgerd en het nieuwe klimaat opent in die regio’s nieuwe perspectieven voor producenten”, benadrukte Jean-Marc Touzard.

Meer over dit onderwerp:

• Italiaanse wijnsector kan nog altijd positieve exportcijfers tonen
• Libanese wijnproductie leunt in sterke mate op vrouwelijke arbeid
• Export van Cava naar Australië kent een sterke toename
• Op twee jaar tijd is Brits wijntoerisme met 55 procent gestegen
• Cava verwacht voor dit jaar een uitstekende productie

Japanse bierdrinkers tonen een sterke loyaliteit aan hun favoriete merken. Dat komt vooral ten goede aan de binnenlandse brouwers. Dat blijkt uit een rapport van het onderzoeksbureau Nielsen. Toch zien de analisten op de Japanse markt nog groeimogelijkheden voor ambachtelijke en buitenlandse bieren.

Bier beleeft in Japan momenteel een hoogconjunctuur en is de populairste alcoholische drank van het land. Bovendien blijken bierconsumenten ook grotere volumes te drinken. Uit het onderzoek bleek immers dat meer dan 80 procent van de Japanse consumenten de frequentie van zijn bierconsumptie heeft gehandhaafd of verhoogd in vergelijking met vorig jaar. Er wordt aan toegevoegd dat 51 procent van de Japanse consumenten bij een bezoek aan bars en restaurants bier als drank zou verkiezen.

Japanners dronken twee jaar geleden gemiddeld ruim 20 liter bier. – Foto: Kirin

Daarbij gaat de interesse van de consument blijkbaar vooral naar binnenlandse merken. Er werd immers vastgesteld dat 73 procent van de ondervraagden zegt steeds of nagenoeg altijd voor een Japans biermerk te kiezen. Japanse bierconsumenten blijven bovendien ook een sterke affiniteit met hun favoriete merken te hebben. Dat geldt zeker voor binnenlandse merken. Wanneer er tussen binnenlands bieren moet worden gekozen, zegt 31 procent van de ondervraagden voor zijn vertrouwde merk te opteren, tegenover 17 procent bij geïmporteerd bier en 10 procent bij ambachtelijke bieren. “Dit vormt een belangrijke uitdaging voor nieuwkomers die proberen in Japan marktaandeel te verwerven”, werpt Nielsen op. 

De onderzoekers betoogden verder dat Japanse bierdrinkers ook vaker voor bekende merken kiezen dan voor nieuwe opties. Vastgesteld werd dat 65 procent van de Japanse bierconsumenten de voorkeur geeft aan gevestigde merken. Bij liefhebbers van ambachtelijke en geïmporteerde bieren blijkt daarentegen een grotere openheid voor een verkenning van nieuwe merken.

Bij alle biersoorten zijn de consumptiepercentages in Japan minstens gelijk gebleven of gestegen in vergelijking met vorig jaar. Hoewel sommige consumenten trouw zijn aan het biermerk en de herkomst van het product, moet worden aangegeven dat nieuwe of internationale merken nog steeds het potentieel hebben om op de Japanse markt een groei te realiseren.

“De studie benadrukt het belang van merkloyaliteit naast de kansen voor innovatie”, zeggen de onderzoekers. “Een inzicht in deze nuances is cruciaal voor succes. Terwijl Japanse consumenten de voorkeur geven aan erfgoedmerken, hebben ambachtelijke en geïmporteerde bieren de kans om met innovaties een deel van de markt te veroveren.

Consumptie van 20,2 liter

In 2022 produceerden Japanse brouwers ongeveer 2,2 miljoen kiloliter bier. Daarmee werd voor de eerste keer sinds 2019 een productie van 2 miljoen kiloliter overschreden. Inmiddels zijn er in Japan meer dan achthonderd producenten van bier en happoshu, aanverwante dranken waar het malt-gehalte onder het niveau van 67 procent blijft. De Japanse biermarkt wordt gedomineerd door de groepen Asahi, Suntory, Kirin en Sapporo.

Bij alcoholvrije bieren is Japan is na Duitsland de grootste markt in de wereld. Het voorbije jaar werd in Japan meer dan 3 miljoen hectoliter alcoholvrij bier geconsumeerd. Dat betekende een stijging met meer dan 20 procent tegenover vijf jaar voordien. Ook die markt wordt door Asahi, Suntory, Kirin en Sapporo gedomineerd.

Per hoofd van de bevolking werd in 2022 in Japan een consumptie van 20,2 liter bier geteld. Daarmee zette de consumptie van bier in het Aziatische land zijn herstel verder. In 2015 werd per hoofd van de Japanse bevolking nog een bierconsumptie van 27,5 liter opgetekend. Sindsdien was er echter sprake van een continue daling, tot in 2020 een dieptepunt van 17,2 liter werd genoteerd. Het jaar daarop werd echter opnieuw een stijging tot 17,9 liter gemeld.

Meer over dit onderwerp:

• Japanse brouwer produceert eerste bier met konjac
• Japans bierglas dwingt consument om traag te drinken
• München opent café met exclusief alcoholvrij bier
• Bierconsumptie Tsjechië tot absoluut dieptepunt gezakt
• Nederlandse bierconsumptie tijdens eerste jaarhelft gedaald

Meer dan een derde van de wereldbevolking kan zich geen gezond dieet veroorloven. Sommige regio’s zijn bovendien nog niet volledig hersteld van de schade die door de uitbraak van de covid-pandemie is veroorzaakt. Dat blijkt uit een rapport van de Food & Agriculture Organization (FAO) en vier zusterorganisaties van de Verenigde Naties over de wereldwijde voedselproductie twee jaar geleden.

Door de stijgende voedselprijzen gingen twee jaar geleden ook de gemiddelde kosten van een gezond dieet omhoog. Dit werd echter grotendeels gecompenseerd door het economisch herstel, dat met een positief inkomenseffect gepaard ging. Hierdoor kon ongeveer 35,4 procent van de wereldbevolking zich twee jaar geleden geen gezond dieet veroorloven. Dat komt overeen met 2,826 miljard mensen. In 2019 was een gezond dieet onbereikbaar voor 2,823 miljard mensen. Dit vertegenwoordigde 36,4 procent van de wereldbevolking.

Wereldwijd hebben ruim 2,8 miljard mensen geen toegang tot een gezond dieet. – Foto: Pixabay/Rinku Jareda

“Dit herstel naar het niveau dat voor de uitbraak van de covid-pandemie werd opgetekend, werd echter in de verschillende regio’s op een ongelijke manier bereikt”, geeft Maximo Torero, hoofdeconoom van de Food & Agriculture Organization. “In landen met een hoger middeninkomen en een hoog inkomen kon er daar een duidelijke daling worden opgemerkt in de populatie die zich geen gezond dieet kon veroorloven. Daarentegen werden in landen met een laag inkomen de hoogste niveaus opgetekend sinds vijf jaar geleden de eerste statistieken terzake werden gepubliceerd.”

“De bevinding benadrukt een groot structureel probleem van de agrovoeding-systemen”, zegt David Laborde, directeur van de divisie agrifood-beleid bij de internationale voedselorganisatie. “Er moet hier een aanzienlijke variatie tussen en binnen regio’s worden opgetekend. Dit moet op zijn beurt aangeven waar nationaal en internationaal prioriteiten moeten worden gelegd.” Het rapport benadrukt dat in Afrika 64,8 procent van de bevolking zich geen gezond dieet kon veroorloven. Daarna volgen Azië (35,1 procent), Latijns-Amerika en de Caraïben (27,7 procent), Oceanië (20,1 procent) en Noord-Amerika en Europa (4,8 procent).

In landen met een laag inkomen en een lager middeninkomen liep de groep mensen die zich geen gezonde voeding kon veroorloven tussen 2019 en 2022 nog verder op. “Deze uitkomst maakt duidelijk dat het economisch herstel na het einde van de covid-pandemie ongelijk verdeeld was”, wordt in het rapport nog opgemerkt. “Meer gevanceerde economieën bleken daarbij beter in staat om schokken in de toeleveringsketen en de wereldwijde inflatiedruk op de prijzen van voedselgrondstoffen het hoofd te bieden.”

Ongelijke vooruitgang

In het rapport wordt nog opgemerkt dat de prijzen voor voeding aanzienlijk zijn gestegen. In 2020 werd daarbij een groei met 6 procent genoteerd, maar het jaar nadien liep dat verder op tot 11 procent. Die impact kon echter worden gecompenseerd in landen waar een robuuste inkomensgroei kon worden opgetekend en waar het aandeel van voeding in het huishoudelijk budget beperkt bleef. Dit was vooral het geval in landen met een hoger inkomen en grotere fiscale ruimte. “Deze ongelijke vooruitgang maakt het volgens het rapport moeilijker om de duurzame doelstellingen, waarbij de hongersnood tegen eind dit decennium wereldwijd zou moeten zijn overwonnen, te bereiken”, wordt in het rapport opgemerkt.

“Het is noodzakelijk om de transformatie van de agrovoeding-systemen te versnellen, hun veerkracht ten opzichte van de belangrijkste factoren te versterken en ongelijkheden aan te pakken om ervoor te zorgen dat gezonde diëten voor iedereen betaalbaar en beschikbaar zijn”, beklemtoonde Torero. “Maar het is ook cruciaal dat er garanties worden geboden dat mensen toegang kunnen krijgen tot gezonde diëten.”

De wereldwijde gemiddelde kosten van een gezond dieet stegen twee jaar geleden tot 3,96 dollar aankoopkracht-pariteit, een maatstaf die de koopkracht in de verschillende economieën vergelijkt. Er werden daarbij echter grondige regionale verschillen opgetekend, waarbij Noord-Amerika met een totaal van 2,96 dollar de beste score liet optekenen. Aan het andere eind van het spectrum stond Oost-Azië met een bedrag van 5,34 dollar. Daartussen bevonden zich Afrika (3,74 dollar), Azië (4,20 dollar), Latijns-Amerika (4,56 dollar), Oceanië (3,46 dollar) en Europa (3,75 dollar). Er zijn echter ook een aantal aanzienlijke subregionale variaties. West-Europa laat daarbij een score van 3,01 dollar optekenen, terwijl in Zuid-Europa een bedrag van 4,15 dollar wordt genoteerd.

In landen met een lager middeninkomen kunnen in totaal 1,677 miljard mensen zich geen gezond dieet veroorloven. Datzelfde geldt voor 503 miljoen mensen in landen met een laag inkomen. Samen vormen zij 77 procent van de wereldbevolking die zich geen gezond dieet kan veroorloven. “Mensen die zich het goedkoopste gezonde dieet in hun land niet kunnen veroorloven, hebben waarschijnlijk te maken met minstens enige mate van voedselonzekerheid”, wordt nog in het rapport gewaarschuwd. “Deze groep loopt dan ook het risico om in een chronische hongersnood te vervallen.”

Meer over dit onderwerp:

• Wereldwijde voedselmarkt heeft waarde van 9,12 biljoen dollar bereikt
• In Zuid-Korea wordt 98 procent van het voedselafval gerecycleerd
• In 59 landen nog altijd van een acute hongersnood sprake
• In strijd tegen honger is de klok vijftien jaar achteruit gezet
• Klimaatverandering is in wereldwijde hongersnood belangrijke factor

In de Europese Unie werden vorig jaar 48,3 miljoen ton aardappelen geoogst. Dat betekent een stijging tegenover het jaar voordien, toen een oogst van 47,5 miljoen ton werd opgetekend. Over een langere periode is er echter sprake van een duidelijke achteruitgang van de Europese aardappelteelt. Dat blijkt uit een rapport van Eurostat, het Europese bureau voor de statistiek.

“Sinds het begin van deze eeuw is de Europese aardappelproductie duidelijk ingekrompen”, geeft Eurostat aan. “Over die periode is er sprake van een daling met 36,7 procent. Dit betekent dat de aardappelproductie in de Europese Unie 27,9 miljoen ton lager lag dan bij de start van de eeuw.”

De aardappel neemt in het Belgische menu – van de Belgische frites tot de Spaanse tortilla de patata en Italiaanse gnocchi – een bijzonder cruciale plaats in. Maar toch blijkt de plant bij de telers en consumenten een gedeelte van zijn populariteit te hebben verloren. Die terugval moet volgens experts aan diverse factoren – zoals de strengere regelgeving van de Europese Unie over pesticiden, veranderingen in het Europese klimaat en een verschuiving in de gewoonten van de consumenten – worden toegeschreven.

De aardappel vormt een belangrijke pijler van het Europese menu. – Foto: Pixabay/James Hills

“Het Europese klimaat heeft de jongste periode een aantal radicale veranderingen getoond”, betoogt Berta Redondo, secretaris-generaal van de sectororganisatie Europatat. “De droogte van twee jaar geleden was daarvan een belangrijk signaal, net zoals de buitensporige regenval in West-Europa gedurende de herfst van vorig jaar en de lente van dit jaar.”

Daarnaast heeft volgens Redondo ook de regelgeving van de Europese Unie een belangrijke impact gehad op de aardappelteelt. “Dat is vooral het gevolg van de strengere beperkingen die op het gebruik van pesticiden – vooral op producten die belangrijk zijn voor de bestrijding van ongedierte in de aardappelteelt – werden opgelegd”, merkt ze op. “De Europese boeren hebben hierdoor steeds minder hulpmiddelen om plagen en plantenziekten te bestrijden.”

Vijf jaar geleden besliste de Europese Unie om alle buitentoepassingen van drie neonicotinoïden – imidacloprid, thiamethoxam en clothianidin – te verbieden. Er was immers vastgesteld dat die producten schadelijke effecten op bestuivers hadden. Een jaar later werd ook een verlenging van de vergunning voor ethoprofos, een stof die wordt gebruikt om ritnaalden te bestrijden, door de Europese Unie afgewezen. Daarbij werd gewezen op de toxiciteit van het bestrijdingsmiddel.

Jonge consumenten

Redondo wees er verder op dat ook de stijgende productiekosten, voor onder meer brandstoffen en energie, zwaar op de aardappeltelers wegen. Die problemen werden bovendien door de inval van Rusland in Oekraïne verergerd. “Al deze problemen zouden de landbouwers kunnen dwingen om op het verbouwen van minder risicovolle gewassen over te stappen”, merkte de secretaris-generaal van Europatat op.

Maar Redondo voegt eraan toe dat ook de veranderende gewoonten van de consument gevolgen hebben gehad voor de aardappelproductie in de Europese Unie. “Jonge consumenten schrappen koolhydraten uit hun dieet of ruilen aardappelen in voor meer exotische alternatieven”, stipte ze aan.

Om dit probleem aan te pakken, lanceerde Europatat in 2020 een promotiecampagne van 3,4 miljoen euro, medegefinancierd door de Europese Commissie, gericht op de populatie millennials in Vlaanderen, Frankrijk en Ierland. De campagne, die nog loopt tot volgend jaar, bevat meer dan driehonderd recepten die zijn ontworpen om aardappelen in een moderne levensstijl te integreren. Bedoeling daarbij is de veelzijdigheid van de plant te laten zien om het imago van traditionele voeding dat op de aardappel weegt, af te schudden.

De grootste aardappelproducent vorig jaar was Duitsland, dat 24 procent van de totale Europese aardappelproductie voor zijn rekening nam, gevolgd door Frankrijk (18 procent) en Nederland (13,4 procent). De Europese Unie telt ongeveer één miljoen aardappeltelers. Roemenië heeft daarin het grootste aandeel (32,4 procent), gevolgd door Polen (25,1 procent), maar in beide landen is er vooral sprake van een kleinschaliger productie.

Meer over dit onderwerp:

• Amerikaan is grootste chips-consument van de wereld
• Landbouw moet nadruk op regeneratieve praktijken leggen
• Digitale media dragen tot innovatie in landbouw bij
• Technologie kan landbouw helpen bij nieuwe teelten
• Griekse landbouwers richten zich op subtropische teelten

Een massale kweek van woestijnsprinkhanen in een gecontroleerde omgeving zou in Afrika voor mens en dier een duurzame bron van eiwitten kunnen vormen. Bovendien zou de activiteit de regio ook zakelijke kansen kunnen bieden. Dat blijkt uit een onderzoek van wetenschappers aan de Makerere University in Oeganda en de Egerton University in Kenia, die een prototype hebben ontwikkeld voor de teelt van woestijnsprinkhanen in gigantische kassen in Homa Bay County in Kenia.

“In Afrika lijden bijna 282 miljoen mensen aan ondervoeding”, merken de onderzoekers op. “Bovendien neemt de bevolking van het continent nog steeds toe. Er is dan ook een dringende behoefte aan duurzamere voedselbronnen, waarbij eetbare insecten een onderdeel van de oplossing zouden kunnen zijn. Onder meer een teelt van sprinkhanen kunnen daartoe bijdragen. Sprinkhanen zijn rijk aan eiwitten en kunnen worden gebruikt om dieren – waaronder pluimvee, varkens en vissen – te voeden. Ook voor de mens is de consumptie van sprinkhanen veilig, op voorwaarde dat er geen besmetting met insecticiden is gebeurd.”

“Het idee van een massale kweek van woestijnsprinkhanen is bedacht om het aanhoudende tekort aan kwalitatief hoogwaardig veevoer aan te pakken en tevens als een rijke bron van eiwitten te worden gebruikt voor de voeding van mensen”, werpt onderzoeksleider Joshua Ogendo, docent gewasbescherming aan de Egerton University, op. 

Woestijnsprinkhanen kunnen voor mens en dier een duurzame bron van eiwitten vormen. – Foto: Pixabay

De onderzoekers benadrukken daarbij dat de massale kweekmethode – die beroep deed op een laboratorium-protocol dat werd ontwikkeld door het International Center of Insect Physiology and Ecology (Icipe) – nu klaar is om te worden getest. De innovatieve aanpak maakt gebruik van de Roof-Park Greenhouse Technology (RPGT), een koepelvormige kas die de creatie van een ??gecontroleerde omgeving, met een optimale temperatuur en vochtigheid, moet garanderen.

De sprinkhanen worden opgesloten in een systeem van kooien die door gaas worden beschermd om te voorkomen dat de dieren kunnen ontsnappen, waardoor een kweek op grote schaal mogelijk wordt. Woestijnsprinkhanen krijgen meestal natuurlijke voedselgewassen – zoals tarwe of gewone bonen – als voeding. Wetenschappers proberen echter ook te werken met gewassen die niet voor menselijke voeding worden gebruikt, zodat een ??duurzame voedselvoorziening kan worden gegarandeerd.

Economische impuls

De onderzoekers hebben voor de industriële exploitatie van woestijnsprinkhanen als voedingsbron het project Locust4Industry opgezet. “De massale kweek van de woestijnsprinkhaan op veldniveau is verankerd in een uniek model dat het mogelijk maakt de technologie door te geven aan lokale gemeenschappen, kleine en middelgrote ondernemingen en industriële partijen in de voedselindustrie en veevoedersector”, legde hij uit. Volgens Ogendo kan de betrokkenheid van lokale gemeenschappen bij het initiatief helpen om de economische ontwikkeling, de creatie van tewerkstelling en een verbetering van de levensomstandigheden te stimuleren.

Chrysantus Mbi Tanga, hoofd van het programma Insects for Food, Feed and other Uses bij Icipe, betoogt dat woestijnsprinkhanen een uitstekend alternatief zijn om te voldoen aan de behoefte aan eiwitten en de mogelijkheid bieden de voedselzekerheid in de regio te verbeteren. Diverse onderzoeken hebben aangetoond dat het gehalte eiwitten, vetten en energie in sprinkhanen minstens even hoog is of zelfs hoger dan in vlees.

“Woestijnsprinkhaan is niet alleen een bron van eiwitten, maar bevat ook verschillende voedingsstoffen, vitaminen en mineralen zoals ijzer, zink en calcium”, benadrukte Tanga. Hij voegde eraan toe dat de opschaling van de massale kweekmethode voor sprinkhanen levensvatbare zakelijke kansen zou kunnen bieden in Sub-Sahara Afrika. 

Tanga benadrukte echter ook dat een massale kweek in kassen met de nodige voorzichtigheid moet worden uitgevoerd. “Een ontsnapping van sprinkhanen uit de kas kan leiden tot een aanzienlijk verlies van oogsten, wat de problemen van voedseltekorten kan verergeren en de voedselzekerheid in de regio in gevaar kan brengen,” waarschuwde hij.

Silvenus Konyole, universitair hoofddocent voedingswetenschappen en voeding aan de Masinde Muliro University of Science and Technology in Kenia, beklemtoonde dat de nieuwe technologie een grote bijdrage zal leveren om de kosten van dierenvoeding, die vooral duur is vanwege zijn eiwitcomponent, te verlagen. Hij voegde eraan toe dat er door het Kenya Bureau of Standards al 

normen zijn ontwikkeld voor het gebruik van insecten als voeding en veevoeder. “Indien deze normen worden nageleefd, is ook de veiligheid van deze voeding gegarandeerd”, wierp Konyole op.

Meer over dit onderwerp:

• Voedselzekerheid blijft voor Zuid-Afrika een groot probleem
• Europa moet duidelijk kader voor duurzame voeding ontwikkelen
• Duurzaam menu is minder complex dan vaak wordt opgemerkt
• Stedelijke landbouw moet Braziliaanse voedselzekerheid versterken
• Kweekvlees biedt ook aan landbouw een aantal opportuniteiten

Zweden kan een nieuw centrum van de Europese wijnproductie worden. De klimaatverandering zorgt immers voor warmere en langere groeiseizoenen. Daarnaast wordt ook gebruik gemaakt van nieuwe druivensoorten, die in deze omgeving goed gedijen. Momenteel heeft Zweden een bescheiden wijnproductie, maar de sector hoopt dat er snel een verdere uitbreiding zal komen.

Scandinavië staat niet bekend als een eersteklas wijnregio. Een grotere droogte, een toenemende hitte en andere extreme weersomstandigheden dwingen traditionele wijnbouwgebieden echter om hun methoden te herzien. Hierdoor kent het karakter van de Zweedse wijnbouw een verschuiving. Tot nu toe bestond de sector vooral uit kleinschalige amateurs, maar er is een duidelijke transformatie merkbaar naar een industrie met groeiende ambities.

Zweden heeft een wijnalaam met een oppervlakte van 150 hectare. – Foto: Pixabay/Yves Bernardi

“De Zweedse wijnproductie geniet een duidelijk momentum”, benadrukt oenoloog Felix Åhrberg, directeur van de Kullabergs Vingård, een wijngaard met een oppervlakte van 14 hectare. Twee jaar geleden realiseerde Kullabergs Vingård een productie van meer dan 30.000 flessen. De productie omvatte vooral witte wijnen, waarvan een groot deel werd geëxporteerd naar chique restaurants in Europa en Japan. 

Wijnranken zijn goed in staat hitte en droogte te verdragen en landbouw zonder irrigatie wordt in delen van Europa traditioneel beoefend. Maar het voorbije decennium zijn de temperaturen op de planeet tot een absolute piek gestegen. Er wordt bovendien verwacht dat de opwarming van de aarde zich nog verder zal doorzetten. Dat kan een negatieve impact hebben op de wijn. Zelfs de kleinste weersveranderingen kunnen de gehaltes suiker, zuur en tannine van druiven veranderen. Gebieden die voor bepaalde druivensoorten ooit perfect geschikt waren, kunnen door de gewijzigde omstandigheden met meer uitdagingen worden geconfronteerd. Extreme hitte doet druiven sneller rijpen, wat leidt tot eerdere oogsten die de kwaliteit kunnen verminderen. Een rijpingsproces dat te lang aansleept, dreigt tot sterkere en minder evenwichtige wijnen te leiden.

De voorbije jaren zijn er in noordelijke regio’s meer wijnranken geplant. Er zijn inmiddels commerciële wijngaarden in Noorwegen, Denemarken en het westen van de Verenigde Staten. Wijnregio’s breiden zich uit naar koelere zones. Het Verenigd Koninkrijk verwacht dat zijn areaal wijnranken de volgende tien jaar zal verdubbelen, aangewakkerd door de vraag naar zijn mousserende wijnen. “Deze regio’s vormen de nieuwe grens van de wijnproductie”, benadrukt Ahrberg. “Druiven groeien het best op hun koelste grens.”

De temperaturen in het zuiden van Zweden zijn de voorbije drie decennia met ongeveer 2 graden Celsius gestegen vergeleken met de dertig jaar voordien. Het Zweedse groeiseizoen is bovendien met ongeveer twintig dagen aangegroeid.

Ziektebestendig

De wijdverbreide adoptie van nieuwe variëteiten ziektebestendige druiven is eveneens een pijler van de toenemende wijnproductie in Zweden. De meeste Zweedse wijngaarden hebben de druivensoort Solaris geplant. De Solaris werd in 1975 in Duitsland ontwikkeld, is aangepast aan het koelere klimaat en is beter bestand tegen ziekten. Hierdoor kunnen de meeste wijngaarden het gebruik van pesticiden vermijden.

“Solaris kan in Zweden als een nationale druivensoort worden bestempeld”, zeggen de oenologen Emma Berto en Romain Chichery, wijnmakers bij de Thora Vingård op het Zweedse schiereiland Bjäre. “Zweden kent minder extreme klimaatincidenten dan in Frankrijk, waar warmere winters ervoor kunnen zorgen dat druivenranken vroege knoppen produceren die gevoelig zijn voor vorst, en hevige hagelbuien een jaar werk in minuten kunnen vernietigen. In Zweden is er ook meer kans om te experimenteren dan in landen, zoals Frankrijk, die door tradities en regelgevingen worden gedomineerd.”

Maar werken in koelere en vochtigere omstandigheden betekent wel dat nieuwe methoden moesten worden gehanteerd. Terwijl wijngaarden in warme klimaten hun druiven zouden beschermen met een dikker bladerdak, moet in een koeler klimaat een tegenovergestelde strategie worden gehanteerd. Bladeren worden van de onderkant van de plant geplukt om meer zonlicht bij de druiven te laten komen en de luchtvochtigheid te verminderen.

“Traditionele wijnlanden zoals Italië, Griekenland en Spanje zullen door de klimaatverandering met nieuwe problemen moeten afrekenen”, zegt ook de Spaanse wijnspecialist Iban Tell Sabate”, eveneens actief op de Kullabergs Vingård. “In die regio’s is niet voldoende water beschikbaar, terwijl de winters te warm zijn. Met de opwarming van de aarde zit de Zweedse wijnbouw in een goede positie. De Zweedse wijnen zijn ook van uitstekende kwaliteit.”

Experts wijzen er wel op dat de jonge Zweedse wijnindustrie nog een oplossing moet zoeken om zijn product bij consumenten over de hele wereld te krijgen. “In tegenstelling tot Frankrijk en andere traditionele wijnlanden is er voor de sector in Zweden geen steun van de overheid”, voeren zij aan. “Wijnmakerijen worden streng gereguleerd en kunnen vanwege het Zweedse staatsmonopolie op de verkoop van alcohol niet rechtstreeks aan de consumenten verkopen. De Zweedse overheid ziet de mogelijkheden van de wijnindustrie nog niet. Politici zijn niet geïnteresseerd omdat ze alcohol nog steeds als een maatschappelijk probleem zien.”

De wijnmakers hopen dat die opinie zal veranderen naarmate de wijngaarden uitbreiden. Hoewel het Zweedse areaal wijnranken snel groeit, is er nog altijd sprake van een oppervlakte van ongeveer 150 hectare. Dat is bijzonder bescheiden in vergelijking met grote wijnlanden zoals Spanje (bijna 1 miljoen hectare) en Frankrijk (meer dan 800.000 hectare).

Meer over dit onderwerp:

• Bomengordels moeten wijngaarden helpen beschermen
• Klimaatverandering kan voor veel wijngebieden fataal worden
• Burkina Faso ziet in wijnbouw nieuwe economische pijler
• India gaat reclame voor alcohol strenger aanpakken
• Oudste wijn ter wereld in Spaanse graftombe teruggevonden

De lidstaten van de Europese Unie integreren de uitdagingen van de klimaatverandering steeds vaker in hun voedingsrichtlijnen, maar economische en culturele verschillen tussen de landen staan ??nog steeds een algehele consensus over duurzame en gezonde diëten in de weg. Dat zeggen wetenschappers aan de Universidad de Alcalá (Spanje).

Recent nog heeft ook Oostenrijk zijn voedingsrichtlijnen bijgewerkt, waarbij ook specifieke aandacht werd gevraagd voor de impact van de klimaatverandering en aanbevelingen voor vegetariërs werden gedaan. Oostenrijk is echter niet het enige land dat duurzaamheid en gezondheid in evenwicht probeert te brengen bij de ondersteuning die aan burgers wordt geboden bij de keuze van voedselopties. Duitsland, Denemarken, Nederland, Spanje en Zweden hebben de voorbije jaren soortgelijke stappen gezet.”

Deze aanpak is in lijn met de visie van World Health Organization (WHO). Tedros Adhanom Ghebreyesus, directeur-generaal van de internationale gezondheidsorganisatie, stuurde in december vorig jaar de recente Klimaatconferentie in Dubai aan op een overschakeling naar meer plantaardige diëten. De Food & Agriculture Organization (FAO) meldde dat inmiddels meer dan honderd landen nationale voedingsrichtlijnen hebben ontwikkeld om gezonde eetpatronen te promoten.

Plantaardige voeding vormt een belangrijke pijler van een duurzaam en gezond dieet. – Foto: Pixabay/Spencer Wing

“Hoewel alle lidstaten van de Europese Unie aanbevelingen rond klimaat en voeding hebben gedaan, blijken er vaak verschillen in de nationale visie op duurzaamheid en consumptie, vaak beïnvloed door lokale voedselculturen en tradities”, merkt Manuel Franco, epidemioloog aan de Universidad de Alcalá, op. “Het voedingsgedrag heeft niet alleen veel te maken met cultuur en gastronomie, maar ook met de maatschappij en de economie waarin we leven.”

Bij het opstellen van voedingsrichtlijnen komt volgens Franco een spanning tussen verschillende parameters – onder meer economie, gezondheid en duurzaamheid – naar boven. “Dit leidt tot politieke beslissingen waarbij soms aan specifieke aspecten prioriteit wordt verleend”, merkt hij op. Deze verschillen kunnen onder meer in de richtlijnen voor consumptie worden aangetroffen. In Oostenrijk wordt slechts één portie vis per week gesuggereerd, maar in Spanje, de grootste visproducent van de Europese Unie, worden minstens drie porties per week aanbevolen. Het zou dan ook niet acceptabel zijn – zowel cultureel als economisch – om aan Spanjaarden te vragen om uit het oogpunt van duurzaamheid minder vis te consumeren.

“Ook op het gebied van alcohol blijken aanzienlijke verschillen”, betoogt Franco. “Griekenland maakte daarbij in 2017 nog gewag van een mediterraan dieet waarin ook voor een matige wijnconsumptie plaats werd gemaakt. Soms worden beslissingen alleen genomen op basis van gezondheid, maar soms krijgen cultuur en gastronomie voorrang op de wetenschap.”

Plantaardig

Wel kan volgens Franco in de herziene voedingsrichtlijnen van de lidstaten vaak een een sterkere nadruk op plantaardige opties, ten koste van vlees en zuivelproducten, worden opgetekend. “Inspanningen om de inname van dierlijke producten te verminderen zijn op het vlak van gezondheid en leefmilieu betekent een enorme stap voorwaarts”, beklemtoont de epidemioloog.

De herziene aanbevelingen van Oostenrijk adviseren om vlees en vis te beperken tot één maaltijd per week. Eventueel zou van beide nog een extra portie per week mogelijk zijn. Dit komt neer op 32,25 gram vlees per dag. In landen zoals Finland, Frankrijk en Polen liggen die aanbevolen portie echter twee keer hoger. Ook Duitsland heeft in maart zijn richtlijnen bijgewerkt om plantaardige voeding sterk te bevoordelen en waarbij aangeraden wordt om de consumptie van vlees te beperken. In Nederland werd in 2015 aanbevolen om de consumptie van vlees te beperken of te vermijden.

Italië hanteert op dat vlak een gematigder aanpak. In de Italiaanse richtlijnen van 2018 wordt opgemerkt dat een aantal dierlijke producten nog steeds noodzakelijk zijn om voedingstekorten te voorkomen. Zweden riep 2015 op om de consumptie van vlees te beperken, maar stelde zich gematigder op tegenover het verbruik van zuivelproducten. “Boter heeft op het leefmilieu een grotere impact dan oliën, maar kan tegelijkertijd bijdragen tot een rijk agrarisch landschap en het behoud van een grotere biodiversiteit”, werd er daarbij opgemerkt.

Naarmate de voedingsrichtlijnen evolueren, wordt het volgens Franco cruciaal dat ook de maatschappij die nieuwe trends volgt. De epidemioloog stipte aan dat investeringen in overheidsaanbestedingen, onder meer in schoolkantines, de gemakkelijkste manier zijn om gezonde en duurzame diëten dichter bij burgers te brengen. Het World Wildlife Fund Europe riep eveneens op tot een groter aantal publieke maatregelen om milieuvriendelijke diëten te stimuleren. De organisatie schoof daarbij een aantal praktische stappen, zoals prijsverlagingen voor plantaardige producten en het verbeteren van de etikettering van de promotie van dierenwelzijn, naar voor.

“Een beleid dat alleen op bewustwording vertrouwt, zal geen gedragswijziging generen”, betoogde de natuurvereniging. “Politici moeten hun verantwoordelijkheid nemen en mogen die opdracht niet alleen maar naar de burgers doorschuiven.”

Franco zelf benadrukte bij het streven naar duurzaamheid ook het aspect van sociale rechtvaardigheid. Hij wees er daarbij op dat de beste voedselopties voor alle burgers, ongeacht hun economische en sociale status, toegankelijk moeten zijn. “Diëten en ziektes die met voedingsgewoonten zijn verbonden, worden nog altijd met ongelijkheid geconfronteerd en zijn aan sociale klassen gelinkt.

Meer over dit onderwerp:

• Ook bijenkolonies hebben een evenwichtig dieet nodig
• Inheemse voedselproductie biedt economische en ecologische baten
• Klimaatverandering dreigt visserij in Noordpoolgebied te beïnvloeden
• Cacaofabrieken kunnen dreigende chocoladecrisis helpen aanpakken
• Organische nanozymes belangrijk voor voeding en landbouw

In de Europese Unie werd vorig jaar 107 miljoen hectoliter wijn geconsumeerd. Dat betekende een daling met 1,8 procent tegenover het jaar voordien. In vergelijking met het gemiddelde over de voorbije tien jaar is er echter sprake van een terugval met meer dan 5 procent. Dat blijkt uit een rapport van de Organisation Internationale de la Vigne et du Vin (OIV). Opgemerkt wordt dat de terugval moet worden toegeschreven aan meerdere uitdagingen waarmee de sector wordt geconfronteerd.

Opgemerkt dat de dalende wijnconsumptie niet uitsluitend in Europa moet worden opgemerkt. De wereldwijde wijnconsumptie viel vorig jaar immers met 2,6 procent tot 221 miljoen hectoliter terug. Daarmee liet de sector het laagste verbruik sinds 1996 optekenen. Daarbij wordt gewezen op de impact van nieuwe gezondheidstrends, ongunstige weersomstandigheden, stijgende kosten, het verlies aan interesse bij het jongere publiek en de concurrentie van andere categorieën.

“Het algemene beeld voor de wereldwijde wijnsector is vrij somber”, voert de internationale wijnorganisatie aan. “Het voorbije jaar werd de wereldwijde wijnhandel gedefinieerd door de aanhoudende effecten van de wereldwijde inflatiedruk die zich sinds twee jaar laat voelen.”

In de Europese Unie is vorig jaar 107 miljoen hectoliter wijn geconsumeerd. – Foto: Pixabay/Leo Hau

Frankrijk, de grootste wijnconsument van Europa, haalde het voorbije jaar een verbruik van 24,4 miljoen hectoliter. Dat betekende een daling met 2,4 procent tegenover het jaar voordien. De Franse wijnmakers vertegenwoordigden vorig jaar ruim 20 procent van de wereldwijde wijnproductie. Dat cijfer vertegenwoordigde wel 8,3 procent meer dan het vijfjarige gemiddelde. Er wordt echter aan toegevoegd dat de Franse producenten nu de overschotten en dalende consumptie aanpakken. De voorbije jaren heeft de Franse overheid wijnproducenten gesteund om overtollige voorraden te vernietigen en wijnstokken te verwijderen.

In Italië, in de lijst met de grootste wijnproducenten van Europa op de tweede plaats gerangschikt, werd het voorbije jaar 21,8 miljoen hectoliter wijn geconsumeerd. Dat betekende een daling met 2,5 procent tegenover het jaar voordien. Ondanks die terugval kende het land volgens het Italiaanse Osservatorio del Vino 29,4 miljoen wijnconsumenten. Dat vertegenwoordigde een status-quo tegenover het jaar voordien. 

De Unione Italiana Vini (UIV) zegt echter diepgaande tekenen van veranderende gewoonten te hebben opgemerkt. “Er zijn duidelijke tekenen dat de Italiaanse wijnconsument een verantwoordelijker gedrag vertoont”, merkt de organisatie op. “Nieuwe wijndrinkers tonen zich ook minder trouw aan de categorie en laten ook voor andere dranken, zoals aperitieven, belangstelling blijken.”

Oplossingen

Uit de cijfers blijkt dat de consumptie in Duitsland ook een daling toonde. Daarbij was er sprake van een inkrimping met 1,6 procent tot 19,1 miljoen hectoliter. Spanje was daarentegen een van de weinige grote markten die het voorbije jaar niet met een dalende consumptie werden geconfronteerd. Het verbruik liep met 1,7 procent op tot 9,8 miljoen hectoliter. Dat cijfer ligt echter nog steeds onder het niveau dat voor de uitbraak van de covid-pandemie werd opgetekend. Zowel in 2018 als 2019 werd een consumptie van meer dan 10 miljoen hectoliter genoteerd.

De sterkste terugval in de Europese wijnconsumptie werd geregistreerd in Portugal en Nederland. In Portugal was er sprake van een achteruitgang met 9,2 procent tot 5,5 miljoen hectoliter, terwijl in Nederland een inkrimping met 9,2 procent tot 3,3 miljoen hectoliter werd opgetekend.

Binnen de Europese Commissie is de High-Level Group on Wine Policy opgericht om de uitdagingen voor de sector, waaronder een dalende consumptie en de klimaatveranderingen, aan te pakken en mogelijke oplossingen te zoeken. Verwacht wordt begin volgend jaar een aantal conclusies en aanbevelingen zullen bekend worden gemaakt.

“De voorbije twee decennia is de wijnsector in de Europese Unie een succesverhaal geweest”, merken woordvoerders van de werkgroep op. “Omgeven door een uitgebreid regelgeving-systeem is de Europese Unie in de wereld toonaangevend geweest. De waarde van de exporten hebben in die periode een verdrievoudiging gekend.”

“Ondanks dit succes en de aanzienlijke bijdrage die de sector aan het bruto binnenlandse product van de Europese Unie heeft geleverd, staat de wijnindustrie nu voor aanzienlijke uitdagingen, te wijten aan een langdurige daling van de binnenlandse consumptie, een verschuiving in consumentenvoorkeuren en een onstabiele en minder geglobaliseerde internationale context die onze belangrijkste exportmarkten beïnvloedt”, wordt er nog opgemerkt. “Bovendien wordt de sector door de klimaatverandering geconfronteerd met steeds meer onvoorspelbare productieomstandigheden en oogsten.”

Meer over dit onderwerp:

• Europa is de grootste alcoholconsument van de wereld
• China is voor Australische wijnen de grootste exportmarkt
• Afslanking alaam van Bordeaux-wijnen achter op schema
• Scheepswrak met lading champagne gevonden in Baltische Zee
• Vorst veroorzaakt miljoenen euro schade in Duitse wijngaarden