managing21.be

In Rusland bereidt de overheid een moratorium op faillissementen in de metaalsector voor. Met die maatregel hoopt de Russische regering steun te verstrekken aan grote staalbedrijven die door sancties en hoge leenrentes werden getroffen en met zware schulden worden geconfronteerd. Dat heeft de Russische zakenkrant Kommersant gemeld.

Analisten vertelden tegenover Kommersant dat het voorstel vooral gericht is op staalproducent Mechel, die in handen is van Igor Zyuzin. De schuld van Mechel loopt op tot meer dan 250 miljard roebel (2,9 miljard dollar), terwijl tijdens de eerste helft van dit jaar een nettoverlies van 40,5 miljard roebel werd opgetekend. Dat is het slechtste resultaat dat Mechel in tien jaar tijd heeft laten optekenen. Tegenover de eerste helft van vorig jaar is het nettoverlies van Mechel met 143 procent gestegen.

De maatregel zou ook gunstig kunnen zijn voor metaalproducent Industrial Metallurgical Holding (PMKh), waarvan het moederbedrijf tijdens de eerste helft een nettoverlies van 9,79 miljard roebel (115,8 miljoen dollar), vijf keer hoger dan een jaar eerder, heeft geleden. Het concern liet eind juni een schuld van 76,08 miljard roebel (900 miljoen dollar) optekenen. Dat betekende bijna een verdubbeling tegenover hetzelfde tijdstip vorig jaar.

Severstal, dat ongeveer 14 procent van de Russische staalproductie voor zijn rekening neemt, luidde eveneens de noodklok. Alexander Shevelyov, chief executive van Severstal, waarschuwde recent voor een crisis van vergelijkbare omvang als in de jaren negentig van de voorbije eeuw, verwijzend naar exportbeperkingen die door de westerse sancties werden opgeworpen en de langdurige periode van hoge rentetarieven van de Russische Centrale Bank.

Dmitry Orekhov, managing director bij het bureau National Credit Ratings, vertelde tegenover Kommersant dat het moratorium noodzakelijk is om te voorkomen dat systemisch belangrijke bedrijven instorten en daarmee een kettingeffect veroorzaken in de industrie, de arbeidsmarkt en regionale economieën. Hij voegde eraan toe dat het succes van staatssteun afhangt van de vraag of hiermee de productie en arbeidsplaatsen kunnen worden behouden en niet alleen geld wordt verspild aan inefficiënte bedrijven die structureel niet rendabel zijn.

Volgens Rosstar, het Russische staatsbureau voor statistiek, viel de Russische staalproductie vorig jaar met 1,5 procent terug, ondanks de vraag vanuit de defensiesector. Sindsdien is de achteruitgang versneld. In juni van dit jaar lag de Russische staalproductie 10,2 procent lager dan dezelfde maand vorig jaar. Onder invloed van de westerse sancties is ook de Russische staalexport met een derde teruggevallen. In 2021 werd daarbij nog een volume van 31 miljoen ton opgetekend. Het voorbije jaar was er sprake van een uitvoer van 20 miljoen ton.

Kunstmatige intelligentie (AI) kan de waarde van de wereldhandel tegen eind volgend decennium met bijna 40 procent doen toenemen. De technologie kan immers helpen de kosten te drukken, terwijl tegelijkertijd een hogere productiviteit kan worden bereikt. Dat staat in een rapport van de World Trade Organisation (WTO).

In het rapport wordt kunstmatige intelligentie bestempeld als een van de weinige lichtpunten in een handelsstelsel dat de voorbije jaren onder grotere druk is geraakt, onder meer door de hoge invoertarieven die de Verenigde Staten aan handelspartners oplegden.

“Artificiële intelligentie biedt een groot potentieel om de handel te stimuleren door de kosten te verlagen en de productie van goederen en diensten te hervormen”, betoogde Ngozi Okonjo-Iweala, directeur van de World Trade Organisation. Volgens haar tonen simulaties aan dat de export van goederen en diensten bijna 40 procent hoger zou kunnen uitvallen dan volgens de huidige trend wordt verwacht.

Tegelijkertijd waarschuwt de organisatie echter dat de voordelen ongelijk verdeeld kunnen uitvallen. Net zoals de technologie arbeidsplaatsen kan verdringen, dreigen landen met lagere inkomens buiten de boot te vallen als er geen adequaat beleid wordt gevoerd. “De vraag is of artificiële intelligentie kansen voor iedereen creëert, of dat bestaande ongelijkheden daarentegen nog meer worden benadrukt”, voert Okonjo-Iweala aan.

Economen van de World Trade Organisation berekenden dat naties met lage inkomens hun inkomens tegen eind volgend decennium slechts met 8 procent zouden zien stijgen, tegenover een groei met 14 procent in landen met hoge inkomens. “Als ze echter de digitale kloof halveren en artificiële intelligentie breder omarmen, kunnen ook armere naties vergelijkbare winsten behalen als rijkere landen”, benadrukte Okonjo-Iweala. “Met de juiste mix van handel, investeringen en ondersteunend beleid kan artificiële intelligentie nieuwe groeimogelijkheden scheppen in alle economieën.”

Toch signaleert de World Trade Organisation ook dat landen steeds vaker beperkingen opleggen aan de handel in gerelateerde producten die aan artificiële intelligentie zijn gekoppeld. In 2012 werden er wereldwijd 130 restricties geregistreerd. Maar vorig jaar was er al van bijna 500 beperkingen, vooral in landen met een gemiddeld en hoog inkomen, sprake. Deze restricties hebben vaak betrekking op onder meer grondstoffen, halfgeleiders en andere tussenproducten die essentieel zijn voor de ontwikkeling en toepassing van kunstmatige intelligentie.

De World Trade Organisation waarschuwt dat deze toename in handelsbeperkingen de toegang tot cruciale technologieën voor artificiële intelligentie kan bemoeilijken. De organisatie benadrukt het belang van een open en voorspelbaar handelsbeleid en pleit voor internationale samenwerking om een inclusieve toegang tot artificiële intelligentie te waarborgen.

Marien afval vormt wereldwijd een groot milieuprobleem. Binnen het project Seaclear van de Europese Unie ontwikkelde een onderzoeksteam van de Technische Universität München (TUM) een autonome duikrobot die afval kan opsporen en opruimen. Het systeem maakt gebruik van kunstmatige intelligentie die objecten met behulp van sonar en camera’s analyseert, waarna de robot het afval oppakt en naar de oppervlakte brengt. In de haven van de Franse stad Marseille werd de technologie voor het eerst gedemonstreerd.

In talloze havens over de hele wereld halen duikers regelmatig elektrische steps, fietsen, verloren visnetten en oude autobanden uit het water. In Dubrovnik troffen onderzoekers in een gebied van 100 vierkante meter meer dan duizend stukken afval aan. Volgens de Duitse onderzoekers kan autonome afvalinzameling hierin binnenkort echter verandering brengen.

Het systeem van de Technische Universität München bestaat uit een onbemand servicevaartuig met een bijboot, een drone, een kleine onderwaterzoekrobot en een duikrobot. Het servicevaartuig voorziet de onderwaterrobots langs kabels van elektriciteit en dataverbinding. Met behulp van ultrasone golven wordt een grove kaart van de zeebodem gemaakt. Een zoekrobot van ongeveer 50 centimeter lang scant vervolgens efficiënt het gebied. De robot is daarbij in staat om een onderscheid tussen afval en waterleven, zoals vissen en zeewier, te maken.

Op basis van deze informatie duikt de robot, aangedreven door acht miniturbines, naar de plekken waar afval wordt gesignaleerd. De robot grijpt de objecten en plaatst ze met een lier in een autonome bijboot die als een drijvende afvalcontainer dienst doet. “Uit een kosten-batenanalyse blijkt dat het systeem vanaf een diepte van zestien meter rendabel wordt”, benadrukte onderzoeksleider Stefan Sosnowski, professor regeltechniek aan de Technische Universität München. .

De robot is uitgerust met een camera en sonar die ook in troebel water voor oriëntatie zorgen. Het herkennen van afval is complex, omdat er nauwelijks beeldmateriaal bestaat waarmee neurale netwerken kunnen worden getraind. Tot dusver labelden de projectpartners meer dan 7.000 afbeeldingen van objecten die op de zeebodem niet thuishoren. Zodra afval wordt geïdentificeerd, zet de technologie de beelden om in een driedimensionaal model, zodat de robot het object nauwkeurig kan vastgrijpen.

De viervingerige grijper van het systeem kan objecten tot 250 kilogram tillen. Dankzij sensoren wordt de druk aangepast om schade aan het afval, bijvoorbeeld het breken van plastic emmers of het barsten van glazen flessen, te voorkomen. Hoewel de robot autonoom beweegt, blijft hij met een kabel verbonden. Een interne batterij zou slechts twee uur stroom leveren. 

Geraamd wordt dat de oceanen tussen 26 miljoen ton en 66 miljoen ton afval herbergt. Ongeveer 94 procent van dat afval bevindt zich op de zeebodem. De pogingen om afval in zee op te ruimen concentreren zich tot nu toe vooral op materie die op het wateroppervlak drijft. Om het afval op de bodem te bergen, moet momenteel op duikers beroep worden gedaan.

Europa heeft een belangrijke stap gezet om haar afhankelijkheid van China voor de levering van zeldzame aardmagneten, cruciaal voor duurzame technologieën. In Narva, gelegen in het noordoosten van Estland, is daarvoor de eerste Europese productiefaciliteit geopend. De fabriek, gebouwd met steun van de Europese Unie, moet jaarlijks magneten leveren voor meer dan een miljoen elektrische voertuigen en duizend offshore windturbines.

De nieuwe fabriek, gebouwd door het Canadees bedrijf Neo Performance Materials, geldt als mijlpaal in de inspanningen van de Europese Unie om haar eigen toeleveringsketen voor kritieke technologieën veilig te stellen. Op dit moment wordt nog 90 procent van de Europese behoefte aan permanente magneten vanuit China geleverd.

“Zeldzame aardmagneten zijn de spil in de Europese transitie naar klimaatneutrale technologieën”, benadrukt Vasileios Tsianos, vicepresident ontwikkeling bij Neo Performance Materials. “Deze materialen zorgen ervoor dat motoren efficiënter kunnen functioneren.”

De fabriek in Narva, aan de grens met Rusland, beschikt over een jaarcapaciteit van ongeveer 2.000 ton magneetblokken. Daarmee kan zij voorzien in de vraag van de Europese automobielindustrie en producenten van windturbines. Het bedrijf combineert zeldzame aardepoeders uit Australië met andere metalen en hanteert complexe processen voor de vervaardiging van de permanente magneten die onmisbaar zijn voor moderne duurzame technologieën.

Het project vertegenwoordigt een investering van 75 miljoen euro, waarvan 14 miljoen euro afkomstig is uit het programma Just Transition Fund van de Europese Unie. Momenteel werken er in de fabriek ongeveer 80 mensen in de fabriek, maar de verwachting is dat dit aantal de volgende jaren kan oplopen tot mogelijk duizend banen.

Narva was decennialang afhankelijk was van de productie van schalie-olie – een van de grootste bronnen van de uitstoot van koolstofdioxide in Estland. De nieuwe fabriek betekent dan ook een keerpunt. In totaal ontvangt de regio 354 miljoen euro uit het Just Transition Fund om de overgang naar klimaatneutraliteit te ondersteunen.

Volgens Katri Raik, burgemeester van Narva, is het project een signaal van vernieuwing, ondanks de kwetsbare ligging van de stad op de grens met Rusland. “Een dergelijke activiteit trekt nieuwe industriële bedrijven aan”, benadrukt Raik. “Natuurlijk dwingt het ons ook om onze beroepsbevolking verder te ontwikkelen.”

Het hoofdkwartier van Neo Performance Materials is gevestigd in Toronto (Canada) en heeft productievestigingen in Canada, China, Estland, Duitsland, Thailand en het Verenigd Koninkrijk. Het bedrijf heeft in Singapore ook een centrum voor onderzoek en ontwikkeling.

Het Verenigd Koninkrijk heeft de warmste lente en zomer uit zijn geschiedenis achter de rug. Dat heeft ook voor een uitzonderlijke oogst aan appels gezorgd. Dit jaar wordt voor de producenten van cider en perry dan ook wellicht het beste in vele decennia. Dat blijkt uit een rapport van de Britse National Association of Cider Makers (NACM). 

“Vruchtbomen hebben warmte en licht nodig en dit jaar hadden we daarvan in overvloed”, benadrukt Barny Butterfield, eigenaar van Sandford Orchards bij Exeter. “Ik heb takken zien breken onder het gewicht van de appels,” vervolgde Butterfield. “Het wordt waarschijnlijk de beste oogst in zeven jaar. Het kan zelfs de beste oogst zijn in mijn hele cidermakerscarrière. We hebben te maken met een ongelooflijk speciaal jaar.”

De National Association of Cider Makers (NACM) meldt dat de warme lente en zomer hebben geleid tot appels vol rijke smaken en natuurlijke zoetheid, hoewel de verminderde neerslag de vruchten iets kleiner maakt dan gemiddeld. David Sheppy, voorzitter van de sectororganisatie, getuigde van ciderproducenten en telers te hebben gehoord dat de gehaltes aan suiker en tannine bijzonder hoog liggen. “Dit levert fruit met een hoge kwaliteit op”, stipt Sheppy aan.

De recordhitte dit jaar, die bijdroeg aan de overvloed aan appels, werd volgens een analyse van het Britse Met Office ongeveer zeventig keer waarschijnlijker door de klimaatverandering die door de mens is veroorzaakt. De gemiddelde temperatuur tijdens de maanden juni, juli en augustus bedroeg 16,1 graden Celsius. Dat is aanzienlijk hoger dan het vorige record van 15,8 graden Celsius dat in 2018 werd opgetekend. Bovendien registreerde het Verenigd Koninkrijk de voorbije zomer vier hittegolven in één seizoen. Een aantal bomen hebben – met gespleten stammen en verloren takken – onder die hitte wel geleden.

Perry

Ciderproducenten benutten dit jaar de uitzonderlijke oogst optimaal. Sandford Orchards, producent van het cidermerk Devon Red, installeerde acht nieuwe tanks van 50.000 liter. Butterfield is vooral enthousiast over de grote hoeveelheid appels van het type Tremlett’s Bitter, waarmee Sandford Orchards voor het eerst in zeven jaar een enkele variëteit kan bottelen.

Ook liefhebbers van perry krijgen goed nieuws na de slechte oogst van vorig jaar. Albert Johnson, directeur van de Ross-on-Wye Cider & Perry Company, maakt daarbij gewag van een hersteljaar. “Vorig jaar was er sprake van een rampzalige perenoogst”, verduidelijkt hij. “Door slechte groeicondities ging wellicht meer dan de helft van de totale oogst verloren. Dit jaar is het anders. De suiker in de peren is zelfs hoger dan bij de appels en er is volop fruit. Het wordt een spannend jaar voor perry.”

Cijfers tonen dat de Britse ciderverkoop het voorbije jaar een licht stijging kende tot 3,1 miljard pond, terwijl de totale consumptie met ongeveer 3 procent daalde tot 676 miljoen liter. Sheppy erkent dat de industrie een periode van verval heeft gekend, maar nu opnieuw aantrekt. “Er is veel innovatie en nieuwe ideeën, zowel rond het verlagen van het alcoholgehalte als bij premium-producten om de moderne drinker aan te spreken”, beklemtoont Sheppy. “Zoals veel sectoren is er ook bij cider sprake van cycli, maar er is in het Verenigd Koninkrijk een sterke passie voor deze industrie. Er is een hechte band met het land en de boeren.”

Sheppy benadrukt wel dat de sector geen slechte jaren beleeft, maar alleen slechte oogsten kent. “Het is niet zo dat een natter oogstjaar automatisch slechtere kwaliteit betekent, want dat kan bij het blenden worden gecorrigeerd.” De sector ondersteunt ongeveer 65.000 Britse banen.

In Japan, een land met beperkte natuurlijke hulpbronnen, stappen treinmaatschappijen steeds vaker over op duurzame energie. Op die manier draagt de sector bij tot het streven van het land om tegen het midden van deze eeuw koolstofneutraal te zijn en de opwarming van de aarde tegen te gaan.

Momenteel wordt in Japan ongeveer 75 procent van de elektriciteit voor de aandrijving van treinen uit thermische energie. Het Japanse ministerie van transport streeft er echter naar om de uitstoot van de sector tegen het einde van volgend decennium ongeveer te halveren, tegenover het niveau van 11,77 miljoen ton dat in 2013 werd opgetekend.

In de prefectuur Tochigi, ten noorden van Tokio, rijden duurzame trams van Utsunomiya Light Rail over een route van 14 kilometer op elektriciteit die wordt opgewekt uit biomassa van een lokale installatie voor afvalverbranding en uit zonnepanelen op woningen. Hoewel het energieverbruik relatief laag blijft, vanwege de korte afstand van de route, kan volgens woordvoerders van het stadsbestuur van Utsunomiya de totale uitstootreductie oplopen tot ongeveer 9.000 ton per jaar wanneer ook de besparingen worden meegeteld van inwoners die de auto inruilen voor de tram.

Een ander voorbeeld is de Setagaya-lijn in Tokio, die zich over een afstand van vijf kilometer uitstrekt en in 2019 de eerste treinverbinding in Japan werd die volledig op hernieuwbare energie rijdt. De elektriciteit voor de lijn wordt opgewekt door waterkracht en geothermische energie.

Het bedrijf Tokyu, exploitant van de Setagaya-lijn en acht andere lijnen in Tokio en het aangrenzende Kanagawa, bereikte in 2022 het doel om al zijn treindiensten op hernieuwbare energie te laten rijden. Het bedrijf koopt elektriciteit die niet van fossiele brandstoffen afkomstig is en bespaart daarmee jaarlijks de uitstoot van 160.000 ton koolstofdioxide.

Hoewel het gebruik van duurzame energie belangrijk wordt geacht, confronteert het bedrijven met een hoog elektriciteitsverbruik vaak hoge kosten. Bovendien blijft het garanderen van een stabiele energievoorziening een uitdaging. “Hoewel we de extra kosten voor de aankoop van duurzame energie moeten dragen, heeft deze keuze enorm geholpen om onze inspanningen voor de decarbonisatie onder de aandacht te brengen”, betoogt een woordvoerder van Tokyu. Het bedrijf wil het gebruik van elektriciteit uit duurzame bronnen in de toekomst ook buiten de spoorsector verder uitbreiden.

Andere grote treinexploitanten, zoals Hankyu en Hanshin Electric Railway in de regio Kansai rond Osaka en Keikyu, die onder meer Tokio’s luchthaven Haneda met Yokohama verbindt, zijn eveneens begonnen met het gebruik van elektriciteit die van duurzame energiebronnen afkomstig is.

De hernieuwde wapenwedloop en groeiende internationale spanningen geven aan de commerciële ruimtevaartsector een sterke impuls. Startups zien nieuwe kansen in de beslissing van de lidstaten van de Navo om miljarden dollar vrijmaken voor militaire technologie, maar zij moeten concurreren met gevestigde defensiegroepen. Terwijl bedrijven als Spacex, Planet Labs en Iceye hun diensten aanbieden voor inlichtingen en communicatie, blijven budgettaire gaten, trage aanbestedingsprocedures en terughoudende overheden grote hindernissen.

De wereldwijde golf van herbewapening geeft ook aan de ruimtevaartsector een nieuw elan. De Kensho Final Frontiers Index, die bedrijven uit de ruimtevaart volgt, kende sinds april een stijging met 35 procent. Verschillende ondernemingen verschuiven hun focus van klimaatmonitoring naar defensie, of proberen gevestigde defensiebedrijven over te nemen om toegang te krijgen tot de nieuwe geldstromen.

“Toch is succes onzeker”, werpt de Financial Times op. “Legers kampen met gaten in hun begrotingen en jonge ruimtevaartbedrijven moeten concurreren met zwaargewichten zoals Lockheed Martin en Northrop Grumman. De vorige hype rond ruimtevaarttechnologie leverde veel teleurstelling op. Van dertien bedrijven uit de ruimtevaartsector die tussen 2018 en 2022 naar de beurs gingen, staan er momenteel slechts vier boven hun introductieprijs.”

Dit keer zijn de verwachtingen gebaseerd op concrete toezeggingen van de regeringen van de Verenigde Staten, Duitsland en Japan om commerciële aanbieders te betrekken bij snelle en goedkopere toegang tot militaire technologie. De Navo, het Amerikaanse ministerie van defensie en de Amerikaanse Space Force publiceerden plannen om fors te investeren in commerciële diensten. Ook de Amerikaanse blijkt regering niet-traditionele aannemers uit te nodigen om aan het raketschildproject Golden Dome deel te nemen, terwijl Duitsland in zijn defensieplan van 650 miljard euro eveneens op zoek is naar nieuwe leveranciers.

Er staan enorme bedragen op het spel. Als de lidstaten van de Navo hun belofte nakomen om tegen het midden van volgend decennium 5 procent van hun bruto binnenlands product aan defensie te besteden, zou volgens het Stockholm International Peace Research Institute jaarlijks een extra budget van 2.700 miljard dollar kunnen worden besteed.

Ruimtevaartbedrijven richten zich gretig op deze kansen. Starlink van Elon Musk was al marktleider in satelliet-breedband toen de technologie cruciaal werd in de verdediging van Oekraïne. In 2023 presenteerde hij Starshield, een divisie die speciaal op militaire klanten is gericht. Bedrijven uit de sector van de aardobservatie, die voorheen vooral klimaatverandering volgden, verkopen nu steeds vaker diensten voor inlichtingen en verkenning. Planet Labs sloot in juli nog een contract van 240 miljoen euro met de Duitse overheid voor de levering van beelden in hoge resolutie.

Bedrijven prijzen hun diensten aan als kant-en-klare, goedkopere opties voor strijdkrachten die onder financiële druk staan. “Landen kunnen geen tien jaar wachten om satellieten te lanceren,” aldus Planet-topman Will Marshall. Ook het Finse bedrijf Iceye, dat onder meer radar-opnames verzorgt voor Oekraïne, ziet wereldwijd groeiende belangstelling. Investeerders spelen op deze trend in. Het private-equityhuis Advent International nam in 2023 het bedrijf Maxar, een concurrent van Planet Labs, over. “Nationale veiligheid op aarde strekt zich verder uit tot nationale veiligheid in de ruimte”, verduidelijkte Shonnel Malani, partner bij Advent International.

Kruimels

Toch kunnen de financiële opbrengsten kleiner uitvallen dan gehoopt. McKinsey verwacht dat de jaarlijkse defensie-uitgaven van Europese lidstaten van de Navo in 2030 weliswaar tot 800 miljard euro verdubbelen, maar wijst erop dat de uitgaven aan ruimtevaart hooguit eveneens een verdubbeling zullen kennen en dan nog steeds slechts circa 1 procent van het totaal vormen. Na jaren van onderinvestering kampen veel Europese legers immers met tekorten aan personeel en munitie. Ruimtevaart is dan ook niet de grootste prioriteit.

Volgens de sectororganisatie ASD Eurospace kan het Europese budget voor militaire ruimtevaart jaarlijks een groei tussen 10 procent en 15 procent laten optekenen, maar dat blijft beperkt. Ondertussen botsen nieuwkomers op gevestigde partijen met decennialange relaties. “Commerciële partijen worden gezien als indringers,” beklemtoonde Paul Graziani, topman van het bedrijf Comspoc, gespecialiseerd in ruimtebewaking. “Diensten voor aanbestedingen hebben een immuunsysteem dat ons tegenwerkt. We krijgen de kruimels.”

Sommige partijen proberen barrières te omzeilen door bestaande defensiebedrijven op te kopen. Onder meer D-Orbit en het Canadese MDA Space zoeken naar overnames. Grote defensieconcerns waarschuwen intussen dat overheden zonder diepgaande expertise in ruimtevaart huiverig blijven om zwaar op commerciële oplossingen te leunen.

Ondanks de obstakels blijkt er toch optimisme te heersen. Mark Boggett, chief executive van investeerder Seraphim Space, denkt dat commerciële bedrijven tussen 10 procent en 20 procent van de wereldwijde stijging van defensiebudgetten kunnen binnenhalen. Critici betwijfelen die getallen, maar Boggett ziet een structurele verschuiving. “Conflicten gaan minder over tanks en helikopters, maar meer over digitale capaciteit”, werpt hij op. “Het geld zal heel anders verdeeld worden dan in het verleden.”

Een raffinaderij in Texas die duurzame brandstof levert aan Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen, koopt dierlijk vet van runderen die zijn grootgebracht op illegaal ontboste gronden in het Amazonegebied. Dat blijkt uit een rapport van het persbureau Reuters. De ontdekking roept vragen op over de werkelijke duurzaamheid van zogeheten groene vliegtuigbrandstof.

Diamond Green Diesel, een joint venture van de groep Darling Ingredients uit Louisiana en het olieconcern Valero Energy, investeerde honderden miljoenen dollars in een raffinaderij in Port Arthur (Texas). Daar wordt rundervet – ook wel talg genoemd – verwerkt tot een schoner alternatief voor kerosine en diesel. Het bedrijf geldt als een belangrijke speler op de Amerikaanse markt voor duurzame brandstoffen. Sinds 2022 ontving Diamond Green Diesel meer dan 3 miljard dollar aan belastingvoordelen voor de productie van biobrandstoffen.

“Volgens documenten en getuigenissen leveren echter ten minste twee Braziliaanse fabrieken, die sinds 2023 tienduizenden tonnen talg aan Diamond Green Diesel hebben verkocht, een deel van het product vanuit slachthuizen waar runderen van illegaal ontboste ranches in de Amazone worden verwerkt”, voert Reuters aan. 

Luchtvaartmaatschappijen zoals JetBlue en Southwest Airlines, die met Valero contracten sloten voor de aankoop van de duurzame vliegtuigbrandstof, mogen daardoor lagere emissies rapporteren. De raffinaderij van Diamond Green Diesel is namelijk gecertificeerd onder het akkoord Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation (Corsia), een initiatief van de Verenigde Naties dat de klimaatimpact van de luchtvaart moet beperken.

Drijver ontbossing

De markt voor duurzame vliegtuigbrandstof is vooralsnog beperkt in omvang. Dit jaar zou die markt een waarde hebben van 2,9 miljard dollar, tegenover 239 miljard dollar voor conventionele kerosine. Overheidssteun kan echter zorgen voor een sterke groei en stimuleert daarbij een extra vraag naar vet van Braziliaanse runderen, de grootste drijver van ontbossing in de Amazone. “Extra vraag kan leiden tot uitbreiding van veestapels en daarmee direct of indirect bijdragen aan ontbossing en aantasting van het bos”, waarschuwt Pedro Piris-Cabezas, econoom van de milieuorganisatie Environmental Defense Fund.

Volgens de Braziliaanse aanklager Ricardo Negrini is ook de juridische verantwoordelijkheid duidelijk. “Bedrijven die profiteren van grondstoffen uit een keten die met ontbossing heeft te maken, zijn mede aansprakelijk voor deze illegaliteit”, waarschuwt hij. 

Uit het onderzoek van Reuters, in samenwerking met het onderzoekscollectief Reporter Brasil, blijkt dat Darling Ingredients in 2022 voor 557 miljoen dollar meerdere fabrieken in Brazilië, waaronder vier in de Amazone, heeft aangekocht. De fabriek Araguaia, gelegen in de staat Pará, bleek vet te betrekken van slachthuizen die in 2025 door justitie op de vingers werden getikt wegens de verwerking van 20.000 runderen afkomstig van illegaal ontboste gronden. Alleen al in 2023 exporteerde Araguaia voor 4,4 miljoen dollar aan talg naar Diamond Green Diesel.

Ook andere leveranciers zijn in opspraak geraakt. Zo betrok een fabriek vet van een slachthuis dat honderden runderen kocht van een rancher die door de Braziliaanse federale politie is aangemerkt als mogelijk de grootste ontbosser van de Amazone.

Ondanks deze bevindingen wordt de import van Diamond Green Diesel door de International Sustainability and Carbon Certification (ISCC) als een duurzaam product gecertificeerd. Die organisatie ziet talg als een bijproduct van de vleesindustrie en doet geen onderzoek naar de herkomst van het product. Critici stellen dat deze benadering de impact van de veeteelt op ontbossing buiten beeld laat. “De International Civil Aviation Organization (Icao), verantwoordelijk voor het Corsia-akkoord, zegt dat zij toeziet op naleving door certificeringsinstanties, maar onthoudt zich van commentaar over de rol van ontbossing in de toeleveringsketen van talg”, werpt Reuters op.

De extreme weersomstandigheden die Europa de voorbije zomer heeft geteisterd, heeft een directe economische schade van minstens 43 miljard euro veroorzaakt. De kosten zouden tegen 2029 tot 126 miljard euro kunnen oplopen. Dat blijkt uit een rapport van wetenschappers aan de Universiteit van Mannheim en de Europese Centrale Bank.

De grootste schade werd geleden in Cyprus, Griekenland, Malta en Bulgarije. Daar vertegenwoordigden de verliezen meer dan 1 procent van het bruto binnenlandse product. Andere landen uit het mediterrane gebied – waaronder Spanje, Italië en Portugal – volgden op de voet.

De voorbije zomer werd in vele Europese regio’s gekenmerkt door extreme hitte, droogte en overstromingen. Die zorgden voor een schade die uitkwam op 0,26 procent van de totale economische output die de Europese Unie vorig jaar realiseerde. De auteurs van de studie stellen dat het rapport conservatieve resultaten weerspiegelt, aangezien er geen rekening is gehouden met de zware bosbranden die Zuid-Europa vorige maand heeft getroffen. Evenmin werd gekeken naar het cumulatieve effect dat wordt opgetekend wanneer meerdere extreme weersomstandigheden tegelijk optreden.

Onderzoeksleider Sehrish Usman, professor economie aan de Universiteit van Mannheim, benadrukte dat de tijdige schattingen beleidsmakers kunnen helpen om in afwezigheid van officiële data toch gericht steun te bieden. “De werkelijke kosten van extreem weer komen slechts langzaam aan het licht, omdat deze gebeurtenissen levens en bestaansmiddelen beïnvloeden door een breed scala aan kanalen die verder reiken dan de initiële impact.”

De wetenschappers stellen dat de opwarming van de aarde de extreme weersomstandigheden deze zomer heeft verergerd. Gesuggereerd wordt dat de klimaatverandering de kans op extreem heet en droog weer in Spanje en Portugal veertig keer groter heeft gemaakt en tien keer groter in Griekenland en Turkije. Het dodental van de hittegolf in juni zou door de opwarming van het klimaat in twaalf grote steden zijn verdrievoudigd.

Verborgen kosten

Onderzoek naar de economische kosten van klimaatverandering richt zich vaak op directe effecten, zoals vernietigde eigendommen of verzekerde schade, maar deze studie gebruikt historische verbanden tussen extreem weer en economische output om ook neveneffecten mee te nemen. Onder meer hield de studie ook rekening met de beperkte uren die bouwvakkers tijdens hittegolven kunnen werken of de verstoring van woon-werkverkeer na overstromingen die spoorlijnen beschadigen.

Volgens Stéphane Hallegatte, hoofdeconoom klimaat bij de Wereldbank, bevestigt de analyse dat de bredere economische impact van extreme weersomstandigheden groter is dan de directe schade en langer aanhoudt dan mensen vaak denken. “Ik pleit al lange tijd om de focus te verschuiven van directe schade door rampen naar bredere indicatoren die het volledige economische effect tonen”, benadrukte hij.

Hallegatte waarschuwde wel dat nog meer aandacht moet worden besteed aan armere gemeenschappen die door rampen worden getroffen. “Omdat deze mensen weinig middelen hebben, kan de impact minimaal lijken”, verduidelijkte hij. “Maar dit betekent niet dat deze mensen geen leed ervaren.”

Gert Bijnens, econoom bij de Nationale Bank van België, wees er anderzijds op dat verstoringen in de toeleveringsketen bij deze rampen vaak niet worden meegeteld. Hij wees erop dat bij de zware overstromingen in België in 2010 de omzet van fabrieken ver buiten het rampgebied sterk deed dalen wanneer hun langdurige leveranciers in de overstroomde gebieden zaten. Het negeren van dergelijke verborgen kosten kan volgens Bijnens de schade wel met 30 procent onderschatten.

Ukrainian Railways, de nationale spoorwegmaatschappij van Oekraïne, heeft een eerste spoorlijn met de Europese standaard spoorbreedte geopend. Daarbij werd over een afstand van 22 kilometer van Oezjhorod, aan de grens met Slowakije, naar Tsjop, nabij de grens met Hongarije, een spoor met een breedte van 1.435 millimeter aangelegd. Voordien had het traject een spoorbreedte van 1.520 millimeter. De opening van de spoorlijn wordt gezien als een historische stap in de integratie van Oekraïne in de Europese Unie

Het project moet de groei van het goederenvervoer stimuleren door de onderbreking van spoorbreedte aan de grens weg te nemen en de efficiëntie te verhogen. Dit komt zowel de handel als de economieën van Oekraïne en de Europese Unie (EU) ten goede. Daarnaast wordt verwacht dat de nieuwe verbinding een bijdrage zal leveren aan de wederopbouw van Oekraïne na afloop van de oorlog met Rusland.

Voor reizigers betekent de aanleg van een dubbelspoor dat reistijden naar steden in de Europese Unie – zoals Košice in Slowakije, Boedapest in Hongarije en Wenen in Oostenrijk, korter worden. Omdat in al die landen voortaan dezelfde spoorbreedte wordt gebruikt, zijn treinwissels aan de grens niet langer noodzakelijk. Hierdoor wordt ook de competitiviteit van het spoorvervoer opgevoerd.

Volgens Ukrainian Railways kon het project sneller dan voorzien worden afgerond. De werken zouden een investering van 28,6 miljoen euro hebben gekost. Naast de aanleg van het nieuwe spoor tussen de stations van Tsjop en Oezjhorod, werden ook de seininfrastructuur en telecommunicatiesystemen gemoderniseerd om de capaciteit te vergroten en de veiligheid te verbeteren.

De aanleg van het nieuwe traject werd gerealiseerd in het kader van het project Solidarity Lanes, een samenwerking met de Europese Unie die tot doel heeft in Oekraïne nieuwe routes te ontwikkelen en bestaande verbindingen te verbeteren als reactie op de Russische invasie. Het project werd voor gelijke delen gefinancierd door een lening van de Europese Investeringsbank (EIB) ven een subsidie uit de Connecting Europe Facility (CEF) van de Europese Commissie.

Breder programma

De lening van de Europese Investeringsbank wordt gegarandeerd door de Ukraine Facility, een ondersteuningsinstrument van de Europese Unie dat in de periode tussen 2024 en 2027 aan Oekraïne in totaal 50 miljard euro beschikbaar stelt in de vorm van subsidies, leningen en garanties. Daarmee moet Oekraïne zijn macro-economische stabiliteit behouden, hervormingen doorvoeren op weg naar het lidmaatschap van de Europese Unie en investeren in herstel en modernisering.

De verbinding tussen Oezjhorod en Tsjop vormt de eerste fase van een groter programma om in de volgende vier tot vijf jaar ook steden zoals Tsjernivtsi, Lviv en Kovel met een spoorbreedte van 1.435 millimeter uit te rusten. Aansluitend zullen verbindingen richting de hoofdstad Kiev volgen. Naast financiële steun van de Europese Unie levert Jaspers, de adviesdienst van de Europese Investeringsbank, technische ondersteuning.

“Dit is een belangrijke stap in de ontwikkeling van een Europees spoorwegnet in Oekraïne”, benadrukte Oleksandr Pertsovskyi, bestuursvoorzitter van Ukrainian Railways. “We zullen in de toekomst nog in een sneller tempo verder bouwen. “In 2026 willen we dit traject elektrificeren en starten met de aanleg van de Europese spoorbreedte in de richting Lviv, die we binnen twee tot drie jaar willen voltooien.”

“Dit is een historische stap op weg naar de integratie van Oekraïne in de Europese Unie”, gaf ook Teresa Czerwi?ska, vice-voorzitter van de Europese Investeringsbank, aan. “Juist in oorlogstijd, waarin spoorwegen een essentiële levensader vormen voor de Oekraïense economie en bevolking, is de versterking van deze vervoersverbindingen belangrijker dan ooit.”