managing21.be

Rusland is van plan om belastingen te verhogen en de niet-militaire uitgaven te beperken om de sterk stijgende oorlogsbestedingen in de volgende jaren te kunnen volhouden. Dat hebben een aantal waarnemers tegenover het persbureau Reuters gezegd. Omdat de Russische economie minder inkomsten genereert, zijn hogere belastingen noodzakelijk.

Volgens het herziene budget voor het lopende jaar, dat in september wordt gepresenteerd, is 17 biljoen roebel (211 miljard dollar) gereserveerd voor defensie en veiligheid. Dat budget vertegenwoordigt 8 procent van het Russische bruto binnenlandse product en neemt 41 procent van de totale begroting in beslag. Dat is het hoogste aandeel dat defensie in het Russische budget heeft gekregen sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Bezuinigingen op defensie zouden pas in 2027 mogelijk zijn, op voorwaarde dat de oorlog in Oekraïne eindigt. 

Wel wordt gewaarschuwd dat belastingverhogingen onvermijdelijk zijn. “Anders zal de overheid de eindjes niet aan elkaar kunnen knopen, zelfs met een verlaging van de defensie-uitgaven”, wordt er opgemerkt. “De inkomsten uit de winning van olie en gas dalen en de economie kan dat verlies niet volledig compenseren.”

“Zelfs bij een staakt-het-vuren zullen er nog steeds munitie en drones geproduceerd moeten worden, al zal daarbij met iets kleinere hoeveelheden kunnen worden gewerkt. Rusland moet bovendien ook rekening houden met de hogere uitgaven die in de westerse landen voor defensie worden aangekondigd. Het is niet de bedoeling dat het Russische budget voor defensie zal worden teruggebracht tot het niveau dat voor de uitbraak van de oorlog in Oekraïne werd gehanteerd.”

Het Russische ministerie van financiën meldde eerder dat over de eerste zeven maanden een overheidstekort van 4,88 biljoen roebel (61,1 miljard dollar) was geregistreerd. Dat bedrag vertegenwoordigde 2,2 procent van het Russische bruto binnenlandse product. De uitkomst lag ruim boven het niveau van 3,8 biljoen roebel dat volgens het herziene budget voor hele jaar was gepland.

Ongecontroleerde bestedingen

De Russische autoriteiten wijten het tekort aan lagere inkomsten uit de winning van olie en gas. Daarbij wordt tegenover vorig jaar een daling met bijna 19 procent gemeld. Maar volgens de autoriteiten moet het tekort ook worden toegeschreven aan een vooruitbetaling van een reeks betalingen, die oorspronkelijk op een later ogenblik waren gepland, maar uiteindelijk naar het begin van het jaar werden verschoven. Hierdoor lijkt het alsof er in het begin van het jaar plotseling veel meer geld wordt uitgegeven. Daardoor lijkt het begrotingstekort hoger, ook al blijven de totale jaarlijkse uitgaven hetzelfde.

Analisten voeren echter dat de werkelijke oorzaak van de tekorten bij de ongecontroleerde bestedingen van de Russische overheid, vooral op het gebied van defensie, moet worden gezocht..

In juli lagen de uitgaven van de overheid 24 procent hoger dan dezelfde periode vorig jaar. De uitgaven over de eerste zeven maanden van het jaar liepen met 20 procent op tot 25,2 biljoen roebel. De inkomsten daarentegen lieten nauwelijks enige groei registreren.

De Russische president Vladimir Poetin ontkent dat het record aan defensie-uitgaven de economie van het land – ondanks de dalende inkomsten uit de energiesector en een oplopend begrotingstekort – beperken. Hij betoogt juist dat hogere militaire uitgaven een kans bieden om defensie en civiele productie te integreren. Toch erkennen ambtenaren de noodzaak om de civiele uitgaven te beperken.

Anatoly Artamonov, hoofd van de begrotingscommissie van het Russische parlement, heeft voorgesteld om op uitgaven buiten de militaire sector tot 2028 jaarlijks 2 biljoen roebel (24,8 miljard dollar) te bezuinigen. Dat geld zou volgens hem naar het budget voor defensie worden overgeheveld.

Indien de voorgestelde belastingverhogingen doorgaan, zou de fiscale druk op de Russische bevolking al voor de tweede keer in één jaar tijd worden opgevoerd. Begin dit jaar werd bij een belastinghervorming immers al een progressief belastingstelsel ingevoerd, terwijl ook de bijdragen van de bedrijven aan de staatsbegroting werden verhoogd.

Zonnepanelen in de ruimte zouden de behoefte aan hernieuwbare energie op aarde in Europa tegen 2050 met 80 procent kunnen verminderen. Dat blijkt uit een onderzoek van wetenschappers aan het King’s College London in het Verenigd Koninkrijk. De onderzoekers concludeerden dat een systeem van zonnepanelen in de ruimte, ontworpen door het Amerikaanse ruimtevaartbureau Nasa, de totale kosten van het Europese energiesysteem met wel 15 procent kan verlagen. Ook zou het gebruik van batterijen met meer dan tweederde worden teruggebracht.

De panelen maken van een zogenoemd heliostaat-ontwerp gebruik. Daarbij wordt gewerkt met spiegels die in een baan rond de aarde worden geplaatst. Deze spiegels weerkaatsen het zonlicht naar ontvangsstations op de aarde. Vervolgens wordt dat licht in elektriciteit omgezet.

Volgens de onderzoekers brengt hernieuwbare energie op aarde diverse uitdagingen met zich mee. De opwekking van de energie is afhankelijk van de weersomstandigheden en wordt met variërende kosten gekenmerkt. Systemen in de ruimte zouden daarentegen een centrale, continue energiebron kunnen vormen. Omdat ze buiten de atmosfeer van de aarde opereren, zijn ze ook niet gevoelig voor de weersomstandigheden. Bovendien kunnen ze vele gigawatt elektriciteit leveren.

“Het model houdt wel geen rekening met ruimte-gerelateerde uitdagingen, zoals een mogelijke congestie in een baan om de aarde, storingen in de transmissie of variaties in de energieoverdracht”, benadrukt onderzoeksleider Wei He, docent aan de ingenieursfaculteit van het King’s College. “Deze factoren zouden de betrouwbaarheid en prestaties kunnen beïnvloeden. Daarnaast is de technologie midden deze eeuw waarschijnlijk nog te duur om een grootschalige toepassing mogelijk te maken, tenzij de verdere technologische vooruitgang de kosten aanzienlijk zou verlagen.”

Wei He waarschuwt dat er met mogelijke risico’s rekening moet worden gehouden: “Een satelliet met zoveel zonnepanelen kan onder meer het risico lopen op botsingen of schade door ruimtepuin”, voert hij aan. “Het onderzoek toont echter aan dat zonnekracht uit de ruimte een belangrijke rol kan spelen in het behalen van de klimaatdoelstellingen. De vervanging van fossiele brandstoffen door hernieuwbare energie is de belangrijkste stap die we als mensheid zetten. Zonnekracht uit de ruimte kan daarbij een continue bron van hernieuwbare stroom vormen.”

Japan is al bezig met de ontwikkeling van dergelijke systemen en neemt ze op in zijn klimaatstrategie. Europa zou volgens de onderzoekers hetzelfde kunnen doen. “Daarbij kan het continent verder bouwen op zijn lange traditie van internationale samenwerking, onder meer op het gebied van grensoverschrijdende elektriciteitsuitwisseling en satellietprojecten via het European Space Agency”, geeft Wei He aan. “Europa zou met gezamenlijke inspanningen een centraal systeem voor zonnekracht uit de ruimte kunnen ontwikkelen. Daarmee zou het continent een stabiele, grootschalige en fossielvrije energievoorziening kunnen realiseren en de afhankelijkheid van gascentrales verminderen.”

Volgens cijfers van de Wereldbank is de wereldwijde extreme armoede de voorbije vier decennia spectaculair teruggelopen. Maar achter de berekeningswijze die daarbij door de economen van de Wereldbank wordt gehanteerd, moeten een aantal vraagtekens worden geplaatst. Dat is de boodschap van een artikel door wetenschappers aan de Autonome Universiteit Barcelona, de Macquarie University en de Maastricht Universiteit.

“Uit cijfers van de Wereldbank blijkt dat in 1981 nog 47 procent van de wereldbevolking in extreme armoede leefde”, zeggen de onderzoekers Jason Hickel, Dylan Sullivan en Michail Moatsos. “Dat zou inmiddels echter naar 10 procent zijn teruggebracht. Daarbij maakte de Wereldbank echter gebruik van de zogenaamde koopkrachtpariteit, waarbij de koopkracht van de bevolking tussen de verschillende landen wordt vergeleken. Consumenten kunnen met eenzelfde gedrag in een bepaald land immers meer of minder kopen dan elders.”

“Maar steeds meer onderzoekers stellen dat deze methode van de koopkrachtpariteit een groot tekort kent”, stippen de onderzoekers aan. “Deze methode zegt niets over de daadwerkelijke kosten om in een bepaalde context in de cruciale basisbehoeften te voorzien. Wie volgens het systeem van de koopkrachtpariteit niet meer aan extreme armoede lijdt, kan in realiteit nog steeds met een tekort worden geconfronteerd. Essentiële goederen en diensten kunnen in een specifieke regio immers duurder zijn dan hun inkomsten toelaten.”

De voorbije jaren hebben wetenschappers echter gezocht naar een andere benadering, die volgens hen dichter bij de reële benadering van extreme armoede ligt. “Deze methode vergelijkt de inkomens met de prijzen van basisbehoeften – voedsel, huisvesting, kleding en brandstof – in elk land afzonderlijk”, geven Hickel, Sullivan en Moatsos aan. “Deze benadering staat als de basic needs poverty line bekend en schetst een heel verhaal over de daling van de wereldwijde extreme armoede.”

Volgens de alternatieve methode viel de extreme armoede tussen 1980 en 2011 van 23 procent naar 17 procent terug. In absolute aantallen was er zelfs sprake van een toename. In 1980 leden volgens dit systeem 1,01 miljard mensen aan extreme armoede. In 2011 werden al 1,2 miljard personen met het probleem geconfronteerd.

Bovendien vertoonden de ontwikkelingen een grillig patroon. In de jaren tachtig en negentig van de voorbije eeuw belandde een extra miljard mensen in extreme armoede, juist in de periode dat veel landen in Afrika, Azië en Latijns-Amerika ingrijpende markt­hervormingen doorvoerden. Deze hervormingen waren vaak gericht op de liberalisering van de markten, de privatisering van staatsbedrijven en bezuinigen op de overheidsuitgaven. De maatregelen werden vaak geïntroduceerd onder druk van westerse financiële instellingen zoals het Internationaal Monetair Fonds of de Wereldbank. Pas na de eeuwwisseling trad er enig herstel op, maar de vooruitgang bleef beperkt.

“Over de periode na 2011 zijn er over de basic needs poverty line geen robuuste gegevens beschikbaar, maar cijfers van de Food & Agriculture Organisation (FAO) tonen een zorgwekkende trend”, werpen Hickel, Sullivan en Moatsos op. “In 2014 had 21 procent van de wereldbevolking geen betrouwbare toegang tot voedsel. In 2022 was dat aandeel al tot 30 procent opgelopen. Ook de ernstige voedselonzekerheid – langdurige periodes van honger – nam daarbij toe van 7,7 procent naar 11,3 procent.”

“Omdat toegang tot voedsel centraal staat in de bepaling van extreme armoede, ligt het voor de hand dat de armoedetrend sinds 2011 nauwelijks verbeterd is en mogelijk zelfs is verslechterd”, geven de onderzoekers nog aan. “Dit heeft gevolgen voor de millenniumdoelen van de Verenigde Naties. Daarbij moest in eerste instantie de extreme armoede tussen 1990 en 2015 worden gehalveerd. De gegevens over basisbehoeften en voedselonzekerheid wijzen erop dat deze doelstelling waarschijnlijk niet is gehaald.”

Maatschappelijke ontwrichting

“Extreme armoede is geen natuurlijk verschijnsel, maar een symptoom van ernstige maatschappelijke ontwrichting”, beklemtonen Hickel, Sullivan en Moatsos. “Historische data over reële lonen sinds de 15de eeuw tonen dat mensen in normale omstandigheden doorgaans in hun levensonderhoud kunnen voorzien, behalve tijdens crisissen zoals hongersnood en oorlog of wanneer bevolkingsgroepen structureel worden buitengesloten. Dit laatste gebeurde vaak onder het Europees kolonialisme, waarbij koloniale machten vaak de lokale bevolking benadeelden om hun eigen rijkdom te vergroten.”

“Anderzijds tonen de gegevens dat sommige landen erin slagen extreme armoede sterk terug te dringen, zelfs zonder hoge inkomens per hoofd van de bevolking. Dat lukt door strategieën zoals een prijsregulering en de uitbouw van publieke voorzieningen voor essentiële goederen. Onderzoek bevestigt dat dit soort maatregelen, ongeacht het inkomensniveau, sociale vooruitgang mogelijk maakt.”

Hickel, Sullivan en Moatsos benadrukken dat de wereld vandaag voldoende produceert om extreme armoede meerdere keren uit te bannen. “De huidige productieve capaciteit volstaat zelfs om wereldwijd toegang te garanderen tot gezondheidszorg, onderwijs, moderne huisvesting, sanitaire voorzieningen, elektriciteit, duurzame kooktoestellen, koelkasten, telefoons, internet, computers, transport en andere basisvoorzieningen voor meer dan acht miljard mensen”, voeren ze aan. 

“Dat armoede nog steeds wijdverspreid is, wijst er dan ook op dat maatschappelijke ontwrichting structureel ingebouwd zit in de wereldeconomie en dat markten er niet in slagen de basisbehoeften van grote delen van de mensheid te dekken. Er zijn weliswaar voldoende middelen en productieve capaciteit om de extreme armoede te beëindigen, maar dat vergt een herinrichting van de economie, zodat een garantie kan worden geboden op een daadwerkelijk universele toegang tot de goederen en diensten die nodig zijn voor een waardig bestaan.”

In de lidstaten van de Europese Unie werd vorig jaar 34,7 miljard liter bier geproduceerd. Dat betekende een lichte stijging tegenover het jaar voordien, toen een productie van 34,3 miljard liter werd opgetekend. Dat blijkt uit een rapport van Eurostat, het Europese bureau voor de statistiek. De groei wordt volgens het rapport vooral gedragen door een toenemende interesse in alcoholvrije en alcoholarme bieren. Duitsland blijft de koploper in de Europese bierproductie, maar Nederland voert de Europese export aan.

De studie werpt op dat in de Europese Unie vorig jaar 2 miljard liter alcoholvrij bier werd geproduceerd. Dat betekende een stijging met 11,1 procent tegenover het jaar voordien. Bij de alcoholhoudende bieren was er sprake van een groei met 0,6 procent tot 32,7 miljard liter. Duitsland voerde met een volume van 7,2 miljard liter de lijst van Europese bierproducenten aan, gevolgd door Spanje (4 miljard liter), Polen (3,4 miljard liter), Nederland (2,2 miljard liter) en België (2,1 miljard liter). Duitsland is ook Europees marktleider in de productie van alcoholvrije bieren.

Bij de Europese bierexport staat Nederland met een volume van 1,5 miljard liter op de eerste plaats. De Nederlandse uitvoer viel tegenover het jaar voordien echter wel met 12 procent terug. Duitsland en België delen met elk een volume van 1,4 miljard liter de tweede plaats, gevolgd door Tsjechië (0,6 miljard liter) en Ierland (0,5 miljard liter). Rusland, China, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten blijven voor de Europese bierproductie de belangrijkste afzetmarkten. De grootste bierimporteur van de Europese Unie is Frankrijk, gevolgd door Italië, Spanje, Duitsland en Nederland.

De Europese productie van alcoholvrije bieren kent al enkele jaren een aanhoudende groei. In 2021 kende de sector zelfs een groei met 20 procent. Ook twee jaar geleden was er sprake van een verdere toename met 13,5 procent. Deze toename wijst volgens analisten op een duidelijk veranderende voorkeur, waarbij de consument de intentie laat blijken om zijn alcoholgebruik te verminderen. De Europese productie van alcoholhoudend bier laat de jongste jaren nagenoeg een status-quo op een niveau tussen 34 miljard liter en 35 miljard liter registreren.

Volgens cijfers van de World Health Organization (WHO) consumeert de Europese Unie jaarlijks gemiddeld 9,2 liter pure alcohol per volwassen hoofd van de bevolking. Daarmee laat de Europese Unie een beduidend hogere score optekenen dan het wereldwijde gemiddelde.

Het satellietnetwerk Starlink zet zijn zinnen steeds meer op de luxe luchtvaart en wil daarmee profiteren van de snelgroeiende vraag naar wifi aan boord van vliegtuigen. Starlink, een divisie van het ruimtevaartbedrijf Spacex van Elon Musk, voert over de introductie van de diensten met een aantal luxe luchtvaartmaatschappijen uit het Midden-Oosten. Het winnen van deze contracten zou volgens analisten voor Starlink een belangrijke mijlpaal kunnen betekenen.

Starlink sloot de voorbije jaren al contracten met grote carriers zoals Air France, Qatar Airways en United Airlines voor de aanbieding van in flight internet (wifi aan boord van vliegtuigen). Meer recent werd ook een samenwerking met Alaska Air en Virgin Atlantic aangekondigd. Er zouden ook onderhandelingen lopen met British Airways. Daarmee zou Starlink een sterke positie op de transatlantische routes kunnen uitbouwen.

Maar het bedrijf richt zich nu ook op het Midden-Oosten. Het bedrijf zou onder meer onderhandelingen voeren met onder meer Emirates, Saudia, Gulf Air en FlyDubai. Het winnen van contracten met deze prestigieuze maatschappijen zou volgens analisten van het bureau Bloomberg voor Starlink een symbolisch en commercieel keerpunt kunnen betekenen. Een samenwerking met deze prestigieuze groepen biedt ook aan Musk een sterk kwaliteitsstempel, waardoor de geloofwaardigheid van Starlink op de internationale markt voor de aanbieding van een snel en betrouwbaar internet in de luchtvaart een sterke impuls zou kunnen krijgen.

Starlink komt met deze activiteiten in concurrentie met gevestigde satellietproviders zoals Viasat, EchoStar en Société Européenne des Satellites (SES) in de snelgroeiende markt van satellietcommunicatie, die een waarde van ongeveer 100 miljard dollar zou vertegenwoordigen. De analisten merken echter op dat die concurrenten hun territorium echter niet zonder slag of stoot zullen afstaan en hun strategieën aanpassen.

Starlink beschikt momenteel over een netwerk van ongeveer achtduizend satellieten. De diensten worden via een abonnementsmodel aangeboden, waarbij luchtvaartmaatschappijen betalen voor de installatie van de hardware en een maandprijs per stoel voor de connectiviteit. De installatie van Starlink op een Boeing 737 kost ongeveer 300.000 dollar, maar bij de grotere Boeing 787 Dreamliner kan dat bedrag oplopen tot ongeveer 500.000 dollar. De maandelijkse kosten per stoel variëren, maar in sommige gevallen wordt de dienst aangeboden voor ongeveer 120 dollar per maand, met een extra 120 dollar voor live-televisie.

Passagiers-beleving

“In-flight internet was lange tijd zowel exotisch als onbetrouwbaar en duur, zowel voor de luchtvaartmaatschappij als de passagier”, werpen de analisten op. “Steeds meer maatschappijen streven naar snelle en betrouwbare alternatieven, omdat het streamen, werken en communiceren tijdens lange vluchten de passagiers-beleving aanzienlijk kan verbeteren.”

Volgens Louie DiPalma, analist bij het bureau William Blair, zijn de terminals van Starlink goedkoper dan de producten van sommige concurrenten. Ook zou de installatie van het netwerk bij Starlink minder tijd vergen. De terminal van Starlink verbindt het vliegtuig met een stroom satellieten op een hoogte van ongeveer 560 kilometer in een lage baan om de aarde. Vergelijkbare diensten van Viasat en SES maken gebruik van een klein aantal veel grotere geostationaire satellieten, die zich op meer dan 36.000 kilometer boven de aarde bevinden, waardoor soms met trage verbindingen moet worden afgerekend.

Omdat de vraag naar snelle, overal beschikbare breedbandverbindingen toeneemt, proberen traditionele aanbieders steeds meer op op de strategie van Spacex in te spelen. Grote aanbieders zoals EchoStar, Viasat en SES zijn gestart met het aanbieden van een combinatie van verschillende soorten satellieten – zowel in geostationaire banen als in lagere banen – om een robuuster en flexibeler netwerk te creëren. Dat systeem kan onder meer beter inspelen op storingen, drukke luchtcorridors of ongunstige weersomstandigheden.

Recent sloot Viasat contracten met American Airlines en Riyadh Air, terwijl Intelsat partnerschappen aankondigde met Thai Airways en Embraer. Delta Air Lines en JetBlue nemen tegenover Starlink voorlopig een afwachtende houding aan. Een overeenkomst zou daar door de eisen van Spacex, dat onder meer gratis wifi voor alle passagiers vraagt en een installatie van de technologie op de hele vloot eist, kunnen worden bemoeilijkt.

Het gebruik van Starlink wordt bovendien in sommige landen verboden, waardoor de service mogelijk voor de landing moet worden uitgeschakeld. Starlink is weliswaar technisch wereldwijd beschikbaar, maar blijkt juridisch en politiek nog lang niet overal toegestaan. Dat beperkt de bruikbaarheid van de dienst voor de internationale luchtvaart en kan voor maatschappijen een drempel zijn om een samenwerking op te zetten. Er dreigt tevens concurrentie van nieuwe netwerken zoals Lightspeed van Telesat en Project Kuiper van Amazon.

Het groeiende aantal toeristen en uitbreidende onderzoeksprojecten zorgen op Antarctica voor een toenemende vervuiling. Dat blijkt uit een onderzoek onder leiding van wetenschappers aan de Rijksuniversiteit Groningen in Nederland. De conclusies van de studie betekenen een nieuwe klap voor Antarctica, een van de meest ongerepte gebieden op aarde, maar dat al door de klimaatverandering wordt bedreigd.

“In gebieden op Antarctica waar mensen actief zijn geweest, ligt de concentratie van fijne deeltjes met zware metalen tien keer hoger dan veertig jaar geleden”, merken de onderzoekers op. Deze verandering komt tegelijkertijd met een sterke toename van het aantal toeristen in het gebied.

Uit cijfers van de International Association of Antarctica Tour Operators werd het zuidpoolgebied twee decennia geleden jaarlijks door ongeveer 20.000 toeristen bezocht. Momenteel zou er sprake zijn van 120.000 bezoekers per jaar. “De toenemende menselijke aanwezigheid op Antarctica baart zorgen over vervuiling door verbranding van fossiele brandstoffen, onder meer door schepen, vliegtuigen, voertuigen en ondersteunende infrastructuur”, stippen de onderzoekers nog aan.

Toeristische schepen varen nog steeds op vervuilende fossiele brandstoffen, die een bron zijn van fijne deeltjes met onder meer nikkel, koper, zink en lood. “Sneeuw smelt sneller op Antarctica door de aanwezigheid van vervuilende stoffen in gebieden die veel door toeristen worden bezocht”, benadrukte onderzoeker Raul Cordero, klimaatspecialist aan de Rijksuniversiteit Groningen.

“Het bezoek van één enkele toerist kan op Antarctica het smeltproces van ongeveer 100 ton sneeuw versnellen. De aanwezigheid van zware metalen blijkt bovendien ook door wetenschappelijke expedities te zijn toegenomen. “Onderzoeksprojecten die langere tijd blijven, kunnen tot tien keer meer impact hebben dan een enkele toerist.”

De studie erkent dat er al een aantal betekenisvolle stappen zijn gezet om Antarctica te beschermen. Daarbij wordt onder meer gewezen op de uitvaardiging van een verbod op het gebruik van sterk vervuilende zware stookolie en de introductie van hybride-elektrische schepen in de toeristische sector. “Desondanks tonen onze resultaten dat er nog veel moet gebeuren om de belasting van menselijke activiteiten in Antarctica te verminderen”, beklemtonen de onderzoekers, die onder meer pleiten voor een versnelde overgang naar hernieuwbare energie en een drastische vermindering van het gebruik van fossiele brandstoffen.

De Indiase dienst voor luchtvaartveiligheid kampt met een grote personeelscrisis. Hierdoor verliest de entiteit het vermogen om zijn taken uit te voeren. Dat blijkt uit een rapport van een Indiase parlementaire commissie, opgesteld naar aanleiding van een fatale crash met een vliegtuig van Air India eerder dit jaar. Het rapport maakt gewag van een diepgaand en persistent tekort aan personeel bij het Indiase Directorate General of Civil Aviation (DGCA). Gesproken wordt van een existentiële bedreiging voor de integriteit van het veiligheidssysteem.

Bij de crash met het vliegtuig van Air India kwamen midden juni dit jaar 260 mensen om het leven. In India zijn rapporten van parlementaire commissies voor de federale overheid niet bindend, maar hebben in het verleden vaak invloed gehad op wetgevende agenda’s en soms op regelgeving.

In India heeft de luchtvaart de voorbije jaren een enorme groei doorgemaakt, gedreven door budgetmaatschappijen, hogere inkomens en een overheidsbeleid om de connectiviteit met de bouw van nieuwe luchthavens uit te breiden. Maar die groei gaat gepaard met grote uitdagingen, zoals een tekort aan gekwalificeerd personeel, een overbelasting bij het bestaande personeel en infrastructuur-beperkingen. Sinds de crash met het vliegtuig van Air India is er in India meer aandacht voor zowel de luchtvaartmaatschappij als de bredere luchtvaartsector in India.

“Wanneer naar de wereldwijde veiligheidsstatistieken wordt gekeken – zoals bij de International Civil Aviation Organization (Icao), die het aantal ongevallen per miljoen vluchten bijhoudt – presteert India consequent beter dan het wereldgemiddelde,” betoogde het hoofd van het Indiase Directorate General of Civil Aviation kort na de crash met het toestel van Air India, nadat berichten over onderhoudsgebreken en tekortkomingen in trainingen zorgen hadden doen rijzen. Hij voegde eraan toe dat India tussen 2010 en 2024 slechts twee keer slechter scoorde dan het wereldwijde gemiddelde.

De parlementaire commissie heeft nu echter een reeks structurele kwetsbaarheden in de Indiase luchtvaartsector opgesomd. Er werden ook aanbevelingen voor hervormingen naar voor geschoven. Het rapport stelt dat de Indiase dienst voor luchtvaartveiligheid in zijn huidige vorm niet in staat is de taken waarvoor hij is opgericht, uit te voeren.

Dat is volgens het rapport te wijten aan een ernstig tekort aan personeel. De dienst kan 1.063 medewerkers tellen, maar er zijn slechts 553 functies ingevuld. Dat betekent een tekort van bijna 50 procent. Eerder deze maand had het Indiase ministerie van burgerluchtvaart in het parlement nog opgemerkt dat dit tekort geen invloed heeft gehad op de werking van het Directorate General of Civil Aviation.

Traag en inflexibel

De commissie noemde het aanwervingsmodel van de toezichthouder bovendien traag en inflexibel, wat het vermogen om gekwalificeerd personeel aan te trekken belemmert. De commissie stelde voor de dienst een volledige financiële en administratieve autonomie” te geven om deze problemen aan te pakken.

Daarnaast wees het rapport op andere uitdagingen, zoals vermoeidheid onder de luchtverkeersleiders. “De groei van de Indiase luchtvaart heeft de verkeersleiders onder enorme druk gezet”, wordt er opgemerkt. “Dat is vooral het geval op de luchthavens in stedelijke gebieden, waar vele medewerkers onder lange en vermoeiende dienstroosters moeten werken.” Het rapport waarschuwde verder dat sommige verkeersleiders onvoldoende getraind zijn en dat de huidige mismatch tussen werving en trainingscapaciteit, in combinatie met operationele overbelasting, een directe en aanhoudende bedreiging vormt voor de veiligheid van het luchtruim.

De commissie suggereerde verder dat gedetailleerde oorzaakanalyses voor alle incident op de startbaan en andere terugkerende risicovolle gebeurtenissen, zoals botsingen met vogels, verplicht moeten worden. Opgemerkt wordt dat incidenten op de startbaan een direct risico op een botsing vormen. Volgens het rapport werden er per miljoen bewegingen op de startbaan 14,12 incidenten genoteerd. Dat cijfer ligt veel hoger dan het streefdoel van 9,78 incidenten.

De commissie benadrukte tevens de noodzaak om het meldsysteem voor fouten te verbeteren. Het Indiase ministerie van burgerluchtvaart en het Directorate General of Civil Aviation zouden bestaande voorzieningen moeten afstemmen op het evenwicht tussen verantwoordelijkheid en het besef dat menselijke fouten onvermijdelijk zijn. Hoewel het Directorate General of Civil Aviation een vertrouwelijk systeem heeft om fouten te melden, is er volgens de commissie meer duidelijkheid nodig over de bescherming van klokkenluiders.

Het Zwitserse voedingsconcern Nestlé werkt aan een nieuwe techniek voor de productie van chocolade. Daarbij zou tot 30 procent meer van de cacaovrucht worden benut. Nestlé hoopt met deze nieuwe methode een antwoord te kunnen bieden aan de dalende opbrengsten waarmee de cacaoteelt door de klimaatverandering wordt geconfronteerd.

Bij de productie van chocolade wordt traditioneel uitsluitend van de bonen uit de peul gebruikgemaakt. Dit betekent dat een groot deel van de vrucht – inclusief pulp, placenta en schil – ongebruikt blijft. Dit schept een beeld van een inefficiënte teelt, waarbij een groot deel van de vrucht – die nochtans wel de vereiste smaak en voedingsstoffen bevat – wordt weggegooid.

“Onze onderzoekers ontwikkelden echter een techniek die alle delen van de vrucht benut”, geeft Nestlé aan. “Alles binnenin de peul wordt verzameld als een natte massa die vervolgens op natuurlijke wijze fermenteert, waardoor de kenmerkende chocoladesmaak vrijkomt. De verkregen massa wordt daarna gemalen, geroosterd en gedroogd tot chocoladevlokken die gebruikt kunnen worden om chocolade te maken, zonder dat de smaak onder dat proces te lijden heeft.”

Nestlé stelt dat deze nieuwe methode niet alleen de productie van afval vermindert, maar ook de boeren helpt om meer opbrengsten en waarde uit hun oogst te halen. “Nu de klimaatverandering steeds grotere invloed heeft op de wereldwijde cacaoproductie, zoeken we innovatieve oplossingen die de cacaoboeren kunnen helpen de maximale opbrengsten uit hun oogst te halen”, beklemtoont Louise Barrett, hoofd van het chocolade-ontwikkelingscentrum van Nestlé. “Hoewel dit project nog in de pilotfase zit, bekijken we momenteel hoe deze innovatie op grotere schaal zou kunnen worden toegepast.”

Slechte oogsten hebben sinds eind 2023 tot een spectaculaire stijging van de cacaoprijzen geleid. De prijzen bleven ongeveer tien jaar stabiel, maar begonnen begin 2023 te stijgen. Voor een ton cacao moest in januari 2023 op de Londense grondstoffenmarkt een bedrag van 1.900 pond (2.196 dollar) worden betaald. Een jaar later was die kost al tot 3.800 pond opgelopen. In december vorig jaar werd een recordprijs van meer dan 9.000 pond genoteerd.

De prijsstijging was het gevolg van tegenvallende oogsten in de Ivoorkust en Ghana, wereldwijd de belangrijkste producenten van cacao. Die problemen werden toegeschreven aan een ongewoon zware regenval, een uitbraak van cacaoziekte en vervolgens een grote droogte. In februari stelde een studie van de onderzoeksgroep Climate Central vast dat een overmatige hitte kan bijdragen aan een vermindering van de hoeveelheid en kwaliteit van de oogst voor cacaoboeren.

Het rapport berekende dat de klimaatverandering het voorbije decennium in Ivoorkust en Ghana tijdens het hoofdgroeiseizoen – van oktober tot maart – drie extra weken boven de grens van 32 graden Celsius – boven het optimale niveau voor cacaobomen – heeft toegevoegd. 

Door de sterke stijging van de cacaoprijzen daalde de vraag. Vanwege de hoge kosten wilden of konden de chocoladebedrijven minder grote voorraden kopen. Tegelijkertijd werden de boeren aangemoedigd om meer in de cacaoteelt – onder meer door extra arbeid, meststoffen of irrigatie – te investeren, aangezien de hoge prijzen het aantrekkelijker maakten om de productie op te drijven. Omdat de boeren meer gingen produceren en er reserves werden opgebouwd, nam de druk op de markt af, waardoor de prijzen iets daalden.

Er konden voor de eerste keer in vier jaar tijd opnieuw voorraden worden opgebouwd. Dit betekent dat er nu een zekere buffer is tegen schommelingen in oogsten of prijzen. Voor een ton cacao moet momenteel 5.600 pond worden betaald.

Een herwinning van tritium uit kernafval kan een belangrijke brandstof voor de toekomstige nucleaire reactoren worden. Dat blijkt uit een studie van Terence Tarnowsky, fysicus bij het Los Alamos National Laboratory (LANL) in de Verenigde Staten. De oplossing moet een grote hoeveelheid energie op een veilige manier kunnen aanbieden.

“De technologieën die momenteel dagelijks worden gebruikt – zoals elektrische wagens of artificiële intelligentie – vragen steeds meer elektriciteit”, benadrukt Terence Tarnowsky. “In theorie kan kernfusie – een proces waarbij atomen samensmelten en warmte vrijgeven die generatoren aandrijft – enorme hoeveelheden energie leveren met minimale uitstoot. Het is echter een dure optie, omdat tritium – een van de belangrijkste componenten van dat proces – bijzonder schaars is. Het kan in de toekomst echter mogelijk worden om tritium uit kernafval te recupereren.”

Huidige kerncentrales wekken energie op met behulp van kernsplijting. Hierbij wordt een atoom plutonium of uranium gesplitst, waarbij energie en neutronen vrijkomen die op hun beurt andere atomen splijten. Deze kettingreactie levert een constante stroom energie, maar produceert ook langdurig radioactief afval. Bij een kernfusie zouden energiecentrales daarentegen werken door atoomkernen te combineren. Daarbij smelten deuterium en tritium tot zwaardere atomen samen. Dit proces levert veel energie en produceert nauwelijks radioactief afval.

Hoewel deuterium ruim beschikbaar is, ontbreekt het de Verenigde Staten momenteel aan een betrouwbare aanvoer van tritium. “De commerciële waarde van tritium ligt nu rond de 33 miljoen dollar per kilogram en de Verenigde Staten kunnen de grondstof niet zelf produceren”, zegt Tarnowsky. “We hebben dus een tekort aan tritium.”

Tritium komt van nature voor in de bovenste lagen van de atmosfeer, onder meer door interacties van kosmische straling met stikstof. Maar deze natuurlijke hoeveelheden zijn extreem klein en niet praktisch bruikbaar voor commerciële doeleinden of kernfusie. De belangrijkste commerciële bron van tritium zijn momenteel de reactoren voor kernsplijting in Canada. Daar wordt tritium als bijproduct van het splijtingsproces geproduceerd.

Waardevol afval

“De wereld heeft momenteel een voorraad tritium van ongeveer 25 kilogram”, beklemtoont Tarnowsky. “Die schatting is echter niet accuraat. Er wordt gewag gemaakt van een minimum van 11 kilogram en een maximum van 19 kilogram. Met vijfentwintig kilogram kan men meer dan 500.000 huishoudens zes maanden van energie voorzien.”

In tegenstelling tot de beperkte aanvoer van tritium, beschikken de Verenigde Staten daarentegen over duizenden tonnen kernafval uit commerciële kerncentrales. Dit afval bevat bijzonder radioactieve stoffen die – onder meer uit veiligheidsredenen – een dure opslag vereisen. Stralingslekken kunnen daarbij planten, dieren of mensen schaden.

Tarnowsky zag in deze problematiek een kans om te onderzoeken of er nog radioactief kernafval gebruikt kan worden om waardevol tritium te produceren. Daarbij maakte de wetenschapper gebruik van computermodellen van potentiële tritium-reactoren. Daarbij wordt een deeltjesversneller ingezet om een kernsplijting op gang gang te brengen. Het splijten van de atomen produceert neutronen, die uiteindelijk via een reeks transities tritium vormen. De versneller kan deze reacties ook weer uitschakelen en is daarmee veiliger dan de kettingreacties in een conventionele kerncentrale. 

Volgens zijn schatting kan dit theoretische systeem ongeveer 2 kilogram tritium per jaar produceren. Dit komt overeen met de totale jaarlijkse productie van alle Canadese reactoren. “Een belangrijk voordeel is de efficiëntie”, verduidelijkt Tarnowsky. “Dit systeem is in staat ruimschoots tien keer meer tritium te produceren dan een fusiecentrale met hetzelfde thermisch vermogen. Tarnowsky werkt onder meer nog aan een model waarin het kernafval door gesmolten lithiumzout – een beproefd, maar tot nu toe experimenteel reactorontwerp – omgeven wordt. Het zout koelt het systeem en maakt het moeilijk om afval voor wapens te gebruiken.

“Deze aanpak biedt een manier om met bestaande technologie de kosten te verlagen”, benadrukt Tarnowsky. “Energietransities zijn bijzonder duur en er moet dan ook zoveel mogelijk van haalbare alternatieve oplossingen gebruik worden gemaakt.”

De meeste landen met een lage heffing op de emissies van koolstofdioxide (CO2),hebben de maatregel niet ingevoerd om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Dat blijkt uit een studie van wetenschappers aan de Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnberg, gebaseerd op een analyse van uitstootbelastingen tussen 1990 en 2023 in negentien verschillende landen.

“De belastingen op de uitstoot van broeikasgassen waren vaak vooral bedoeld om inkomsten te genereren, belastingstelsels te hervormen of tegemoet te komen aan internationale verwachtingen, maar niet om daadwerkelijk te verduurzamen”, benadrukt onderzoeksleider Johan Lillietstam, professor duurzaamheid aan de Friedrich-Alexander-Universität.

In 2023 bleven twaalf van de negentien onderzochte landen steken op een emissieheffing die onvoldoende hoog was om merkbare emissiereducties af te dwingen. Dat betekent dat de prijs op vervuiling simpelweg niet hoog genoeg was om bedrijven of consumenten tot gedragsverandering te bewegen. Bovendien hielden veel landen brede uitzonderingen in stand – bijvoorbeeld voor sectoren als luchtvaart, landbouw of zware industrie – waardoor de belasting haar effect nog verder verloor.”

Slechts drie landen – Zwitserland, Frankrijk en Canada – toonden dat het wel degelijk mogelijk is om een efficiënt uitstootbeleid te ontwikkelen. In die landen werd aanvankelijk gekozen voor een relatief laag tarief, dat politiek haalbaar was. Pas later, toen het maatschappelijk en politiek draagvlak voor de maatregel groeide, werden de heffingen stapsgewijs verhoogd. Toch sleepte die opbouw in sommige gevallen tientallen jaren aan. De verhoging van de heffing verloopt in veel landen op een trage en ongelijkmatige manier.

Wereldwijd zijn er vijfentwintig nationale emissieheffingen in werking, maar bijna de helft van de maatregelen blijft onder de grens waarbij ze daadwerkelijk een effect sorteren. Volgens de onderzoekers is het dan ook de vraag of zulke maatregelen überhaupt als klimaatbeleid kunnen worden bestempeld. De wetenschappers waarschuwen daarbij dat een aantal landen het bestaan van een emissieheffing soms gebruiken als excuus om meer krachtige maatregelen uit de weg te gaan.

Het onderzoek richtte zich alleen op lage starttarieven en sloot landen met hoge initiële emissieheffingen – zoals Zweden en Duitsland – uit. Ook systemen voor de emissiehandel en subnationale belastingen werden niet in de studie meegenomen. De auteurs pleiten voor een vervolgonderzoek naar de achterliggende motieven van deze andere instrumenten, zodat beter zou kunnen worden begrepen op welke manier wereldwijd klimaatbeleid wordt vormgegeven.