managing21.be

De wereldwijde ophef over de handelstarieven van de Amerikaanse president Donald Trump is sterk overdreven. Dat heeft Oliver Zipse, chief executive van de Duitse autobouwer BMW, gezegd in een commentaar op de kwartaalresultaten van het bedrijf. Ondanks de impact van deze tarieven houdt de Duitse autofabrikant vast aan zijn jaarprognose. Het bedrijf is daarbij een uitzondering in de autosector. Verscheidene andere producenten hebben hun winstverwachtingen naar beneden bijgesteld.

BMW was een van de weinige autofabrikanten die de mogelijke financiële gevolgen van de Amerikaanse importheffingen al in maart in zijn vooruitzichten had ingecalculeerd. Toen werd voorspeld dat de jaarwinst ongeveer een status-quo zou laten optekenen tegenover de resultaten van vorig jaar.

In mei ging BMW er bovendien vanuit dat de verhoogde Amerikaanse invoerheffingen op Europese auto’s tegen juli weer zouden worden verlaagd. Die verwachting kwam grotendeels uit, want inmiddels hebben de Verenigde Staten en de Europese Unie om de heffing, die tot 27,5 procent was opgelopen, terug te brengen naar 15 procent. Toch hebben andere Europese autofabrikanten – waaronder Stellantis, Volkswagen en Mercedes-Benz – hun prognoses inmiddels naar beneden bijgesteld. Velen waarschuwen dat de kosten van de heffingen in de tweede jaarhelft juist zwaarder zullen doorwegen.

“Ik denk dat de discussie over de Amerikaanse invoerheffingen en hun impact op de industrie zwaar wordt overdreven”, betoogde Oliver Zipse. “Crucialer is de vraag of het publiek de producten aantrekkelijk vindt.” Analisten schatten dat BMW dit jaar tot 1,5 miljard euro zal mislopen door heffingen tussen de Europese Unie, de Verenigde Staten en China. 

BMW gaf nu te kennen dat de winstmarges voor de kernactiviteiten in de automobielindustrie – die volgens eerdere ramingen tussen 5 procent en 7 procent zouden uitkomen – door de heffingen met 1,25 procentpunt zal worden gedrukt. In het tweede kwartaal kwam de operationele marge uit op 5,5 procent, met een negatieve impact van 2 procentpunt door de heffingen.

Geen doorslaggevende impact

De prognose houdt ook rekening met het Europese anti-subsidietarief op Chinese elektrische voertuigen. BMW moet sinds kort op bepaalde elektrische modellen, geproduceerd in China en verkocht in Europa, een importheffing van 30 procent betalen. In maart raamde het bedrijf de totale kosten van de heffingen op 1 miljard euro.

Hoewel een potentiële tegenvaller van 1,5 miljard euro aanzienlijk is, verwacht Zipse niet dat het nieuwe handelssysteem een doorslaggevende impact zal hebben. Onderdeel van het akkoord met de Europese Unie is namelijk dat de huidige heffing van 10 procent op de invoer van wagens uit de Verenigde Staten wordt afgeschaft. De fabriek van BMW in Spartanburg (South Carolina) – de grootste vestiging van het concern in de hele wereld – exporteerde vorig jaar voor 10 miljard euro aan voertuigen. Dat vertegenwoordigde ongeveer de helft van de totale productie van de fabriek..

De Amerikaanse regering van Donald Trump heeft bovendien beperkte belastingvoordelen toegekend aan autofabrikanten die lokaal produceren, als compensatie voor bredere heffingen. Toch temperde Walter Mertl, financieel directeur van BMW, de verwachtingen. Volgens hem is het onwaarschijnlijk dat de Amerikaanse regering aan de Duitse automobielindustrie verdere concessies zal doen. Eerder uitten ook de topmannen van Mercedes-Benz en Porsche gelijkaardige bekommernissen.

Over het tweede kwartaal van dit jaar rapporteerde BMW een nettowinst van 1,8 miljard euro. Dat betekende een daling met 32 procent minder dan tijdens dezelfde periode vorig jaar. De omzet kromp met 8,2 procent tot 34 miljard euro, vooral door een verkoopdaling van 14 procent in China, die de groei op de Europese en Amerikaanse markten uitholde.

Meer over dit onderwerp:

• François Provost nieuwe chief executive van Renault
• Tesla tekent batterij-akkoord met LG Energy Solutions
• Nissan rapporteert eerste kwartaalverlies in meer dan vier jaar
• Wereldwijde verkoop Toyota boekte tijdens eerste jaarhelft record
• Aston Martin waarschuwt voor impact Amerikaanse invoerheffingen
• Operationele winst Lamborghini voelt impact wisselkoersen
• Porsche stelt vooruitzichten lopende jaar naar beneden bij
• Mercedes-Benz verlaagt prijzen elektrische wagens in Verenigde Staten
• Stellantis vreest kost van 1,7 miljard dollar door Amerikaanse invoerheffingen
• Changan wordt onafhankelijk van China South Industries Group

De wereldwijde vraag naar goud heeft tijdens het tweede kwartaal van dit jaar een volume van 1.248,8 ton bereikt. Dat betekende een stijging met 3 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar. Dat heeft de World Gold Council (WGC) gemeld. De stijging is grotendeels te danken aan een forse toename van de vraag bij investeerders, waar een stijging met 78 procent werd opgetekend.

De prijs van goud op de wereldmarkt is dit jaar tot nu toe met 26 procent gestegen. In april bereikte het edelmetaal een recordhoogte van 3.500 Amerikaanse dollar per ounce. Die prijspiek werd aangejaagd door een combinatie van een wereldwijde handelsonzekerheid en geopolitieke spanningen. Die factoren zetten vele beleggers aan om hun geld naar zogenoemde veilige havens, zoals goud, te verschuiven.

Volgens het rapport van de World Gold Council steeg de vraag naar goudstaven in het tweede kwartaal met 21 procent. Hierdoor kon het aanhoudende verlies aan interesse in gouden munten worden gecompenseerd. De instelling had eerder al gemeld dat beursgenoteerde goudfondsen tijdens de eerste helft van dit jaar hun grootste instroom sinds begin 2020 hebben gekend.

Toch blijkt de fysieke vraag naar goud niet op alle fronten te zijn gestegen. De wereldwijde vraag naar gouden sieraden – traditioneel de grootste categorie van de fysieke goudconsumptie – daalde immers met 14 procent tot 341 ton. Dat is het laagste niveau sinds de handel in 2020 door de uitbraak van de covid-pandemie zwaar werd getroffen. De hoge goudprijs heeft vele consumenten duidelijk afgeschrikt. “Een groot deel van die daling kwam uit China en India”, wordt in het rapport aangevoerd. “Hun gezamenlijke marktaandeel zakte voor de derde keer in vijf jaar onder de grens van 50 procent.”

Ook de centrale banken, een andere belangrijke koper van goud, temperden hun aankopen. De instellingen kochten tijdens het tweede kwartaal van dit jaar 166,5 ton goud. Dat betekende een daling met 21 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar.

Verder werd in het rapport aangevoerd dat er tijdens het tweede kwartaal van dit jaar 347,2 ton gerecycleerd goud op de markt werd aangevoerd. De sector vertegenwoordigde daarmee 4 procent van de totale goudaanvoer. “Ondanks de recordprijzen bleef het aanbod uit recyclage relatief bescheiden”, wordt er opgemerkt. “In India gebruikten veel consumenten oud goud om nieuwe sieraden aan te schaffen of boden het als onderpand voor leningen aan.”

De World Gold Council heeft zijn raming voor de goudaankopen door centrale banken voor dit jaar weliswaar naar beneden bijgesteld, maar benadrukt daarbij wel dat de trend op lange termijn – waarbij centrale banken Amerikaanse activa inruilen voor goud – onverminderd voortduurt. De organisatie ziet voor de beursgenoteerde goudfondsen tijdens de tweede helft van dit jaar nog verdere groeipotentie. Tegelijkertijd wordt verwacht dat de directe investeringen door particuliere beleggers – zoals de aankoop van fysieke goudstaven of munten – iets zullen afnemen.

De wereldwijde vraag naar koper stijgt sneller dan verwacht, aangejaagd door miljardeninvesteringen in de modernisering en uitbreiding van elektriciteitsnetten. Dat hebben een aantal analisten gezegd. Zij verwachten dan ook dat de koperprijs voor het einde van dit decennium door de grens van 12.000 dollar per ton zal breken. Dat betekent een stijging van 23 procent ten opzichte van het huidige niveau.

De elektriciteitsnetten vormen de ruggengraat van zowel de digitale transformatie als de energietransitie naar duurzame bronnen. Beide sectoren vereisen enorme hoeveelheden stroom en hebben daarvoor ook grote voorraden koper nodig. Tegelijkertijd blijft het aanbod achter. Grote producenten zoals Chili en de Democratische Republiek Congo kampen met onderinvestering in nieuwe mijnen. Dit vergroot de kans op langdurig hoge prijzen. 

Hoewel consumenten alternatieven onderzoeken, blijft koper vanwege zijn superieure geleidingsvermogen, duurzaamheid en veelzijdigheid moeilijk te vervangen. Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) zal alleen al de investering in het elektriciteitsnet dit jaar boven de grens van 400 miljard dollar uitkomen, nadat ook vorig jaar al een record van 390 miljard dollar werd opgetekend.

“Koper is vaak een zwaar onderschat onderdeel van de netinfrastructuur”, geeft Michael Finch, hoofd strategische initiatieven bij adviesbureau Benchmark Mineral Intelligence (BMI), aan. “Iedereen begrijpt dat het elektriciteitsnet moet worden uitgebreid, maar onderschat vaak hoeveel koper daarvoor daadwerkelijk nodig is. Onder meer in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en China zullen volgens hem belangrijke investeringen noodzakelijk zijn.” Finch verwacht dat de vraag naar koper voor de elektriciteitsvoorziening in 2030 wereldwijd zal oplopen tot 14,87 miljoen ton, tegenover 12,52 miljoen ton dit jaar.

Michael Widmer, analist bij Bank of America, rekent zelfs op een totale mondiale vraag van 30,32 miljoen ton koper tegen het einde van dit decennium. Dat zou een stijging met 10 procent tegenover het huidige niveau betekenen. Volgens Widmer zal het wereldwijde tekort tegen die tijd oplopen tot 1,84 miljoen ton.

De druk op de elektriciteitsnetten is het grootst in regio’s met een snelle opkomst van datacenters, die essentieel zijn voor toepassingen zoals kunstmatige intelligentie en machine learning. “Datacenters voor artificiële intelligentie vragen om grotere, snellere en krachtigere systemen en dus meer elektriciteit,” stelt Peter Charland, informatica-specialist bij het adviesbureau Aecom.

Het bureau CRU Consulting verwacht dat datacenters dit jaar al 260.000 ton koper zullen verbruiken, tegenover 78.000 ton aan het begin van dit decennium. Tegen 2030 zou het verbruik boven de 650.000 ton uitkomen. “De netinfrastructuur is een knelpunt en dat beperkt zich niet tot datacenters,” betoogt Egest Balla, analist kabelonderzoek bij CRU Consulting. “Het geldt ook voor windenergie op land en zee, zonnekracht en elektrische voertuigen.”

Alternatieven

Elektrische auto’s bevatten aanzienlijk meer koper dan voertuigen met een verbrandingsmotor. Benchmark voorspelt dat de koperbehoefte voor elektrische wagens van 204.000 ton in 2020 tot 1,2 miljoen ton in 2025 zal stijgen en tegen 2030 verder zal oplopen tot 2,2 miljoen ton. “Terwijl het kopergebruik vroeger conjunctuurgevoelig was, is het nu structureel geworden,” stelt Maria Cristina Bifulco, hoofd duurzaamheid bij kabelproducent Prysmian, wereldwijd de grootste afnemer van de koperproductie. Het Italiaanse bedrijf koopt tussen 2 procent en 3 procent van de wereldwijde productie.

“De dreigende tekorten en recordprijzen stimuleren innovatie, waaronder substitutie en recyclage”, merken de analisten op. “Dit gebeurt vooral in sectoren waar koper een groot deel van de productiekosten uitmaakt, zoals de bouw en industrie.” Aluminium wordt vaak gezien als goedkoper alternatief – het product kost ongeveer een derde van koper – maar blijkt in de praktijk ongeschikt voor de bekabeling van datacenters. “Er was een moment waarop mensen aluminiumdraden met een koperen coating gebruikten vanwege de schaarste, maar dat werkte niet goed en was snel voorbij,” verduidelijkte Charland.

Recycling helpt ook bij het behalen van duurzaamheidsdoelstellingen. Koper uit schroot vergt immers tot 65 procent minder energie dan de primaire productie. Analisten verwachten dat de hoeveelheid gerecycled koper tegen 2030 zal oplopen tot 11 miljoen ton, tegenover circa 10 miljoen ton dit jaar.

Voor datatransmissie is koper al grotendeels verdrongen door glasvezel. Dat alternatief heeft meer bandbreedte, biedt hogere efficiëntie en is gemaakt van silicium, dat letterlijk uit zand gewonnen wordt. “Glas maken is veel goedkoper dan koper delven,” zegt Matt Miller, wereldwijd netwerkleider bij Aecom. “Silicium is overal en kan zelfs gewoon op het strand worden opgeraapt.”

Toch zullen al deze oplossingen volgens de analisten de volgende jaren geen einde maken aan de structurele krapte op de kopermarkt en zeker niet voor de omvangrijke infrastructurele projecten waarop veel overheden hun groeistrategie bouwen. “Men kan alle mogelijke duurzame energieprojecten opzetten, maar zonder een degelijk net komt men nergens”, werpt Egest Balla op.

Het Amerikaanse bedrijf Helion Energy is gestart met de bouw van een kernfusiecentrale die tegen 2028 elektriciteit moet leveren aan de datacenters van Microsoft. Dat heeft het bedrijf bekendgemaakt. De centrale wordt gebouwd in de stad Malaga, in de Amerikaanse staat Washington. Met het project wil Helion Energy de eerste kernfusiecentrale ter wereld bouwen.

De site is gelegen langs de rivier de Columbia. Helion wil met deze keuze profiteren van de bestaande infrastructuur van het elektriciteitsnet, dat ook door de nabijgelegen waterkrachtcentrale Rock Island Dam wordt gebruikt. Hoewel Helion nog de definitieve vergunningen van de overheid van Washington moet verkrijgen, zegt het bedrijf dat de werkzaamheden op schema liggen om vanaf 2028 aan Microsoft – volgens een overeenkomst die in 2023 werd gesloten – elektriciteit te leveren 

Kernfusie wekt energie op door atomen met hoge snelheid tegen elkaar te laten botsen, waarbij warmte vrijkomt zonder dat er noemenswaardige hoeveelheden broeikasgassen of langdurig radioactief afval ontstaan. Ondanks miljardeninvesteringen is het wetenschappers en ingenieurs tot nu toe nog niet gelukt om op betrouwbare wijze meer energie op te wekken dan nodig is om de fusie in stand te houden. Helion werkt aan deze problematiek met zijn huidige prototype Polaris, dat in de stad Everett (Washington) is gesitueerd.

In Everett worden ook onderdelen gebouwd voor de centrale in Malaga, die de naam Orion heeft meegekregen. “Orion zal worden aangesloten op het hoofdnetwerk voor de elektriciteitsvoorziening in Washington”, verduidelijkte David Kirtley, chief executive van Helion Energy. Op datzelfde net zijn ook de datacenters van Microsoft aangesloten. Microsoft pleit al jaren voor kernenergie als onderdeel van een mix van uitstootvrije energiebronnen. Het bedrijf heeft eerder ook overeenkomsten gesloten voor de levering van elektriciteit uit conventionele kernsplijting. 

Mijlpalen

Kernfusie is volgens Melanie Nakagawa, hoofd duurzaamheid bij Microsoft, een investering op lange termijn. “De voorbije drie tot vier jaar zijn er in de kernfusie door verscheidene bedrijven, waaronder Helion, allerlei mijlpalen bereikt,” betoogde Nakagawa. “Er heerst veel optimisme dat we het tijdstip hebben bereikt waarop kernfusie werkelijkheid wordt. Dit kan mogelijk nog binnen dit decennium of kort daarna worden gerealiseerd.”

Helion wil vrijwel onbeperkte energie ontgrendelen door atoomkernen samen te smelten en de vrijgekomen energie op te vangen. Alleen al in de voorbije twaalf maanden investeerden financiers wereldwijd 2,64 miljard dollar in ondernemingen die aan kernfusie werken. 

Twee jaar geleden ondertekenden Helion en Microsoft een historische overeenkomst waarin het technologiebedrijf instemde met het afnemen van elektriciteit van de eerste centrale van Helion, die gepland staat om in 2028 in gebruik te worden genomen. Helion bouwt in Malaga een reactor van vijftig megawatt.

De hele technologiesector is op zoek naar nieuwe, duurzame energiebronnen voor de aandrijving van de computers die kunstmatige intelligentie ondersteunen. Helion heeft twaalf jaar besteed aan onderzoek, ontwikkeling en het bouwen van prototypesl. Het bedrijf heeft meer dan 1 miljard dollar opgehaald bij investeerders.

De bezoekersaantallen van de Tate Gallery in Londen hebben sinds 2019 een daling met meer dan een kwart laten registreren. Die terugval moet volgens Maria Balshaw, directeur van de Tate Gallery, in belangrijke mate worden toegeschreven aan een politieke en maatschappelijke onrust, die jonge Europeanen van Londense locaties weghoudt.

De Tate Gallery ervaart volgens Balshaw vooral moeite om jonge Europese bezoekers aan te trekken. “Dat fenomeen moet worden toegeschreven aan de impact van de brexit en de uitbraak van de covid-pandemie”, verduidelijkte de directeur. “Deze demografische verschuiving is een belangrijke oorzaak van de sterke terugloop in het aantal bezoekers.”

Balshaw zegt dat zowel de uitbraak van de covid-pandemie als het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie jongeren tussen de zestien en vierentwintig jaar weg houdt van het Tate Modern en het Tate Britain. “Cijfers van de Association of Leading Visitor Attractions (Alva) tonen aan dat Tate Modern en Tate Britain sinds 2019 samen 27 procent minder bezoekers aantrekken. Dat vertegenwoordigde een daling met 2,2 miljoen eenheden”, stipte Balshaw aan.

In vergelijking met andere culturele instellingen in Londen zijn de cijfers van Tate opvallend scherp. De National Portrait Gallery liet tijdens dezelfde periode slechts een daling met 3 procent opgetekend. Bij het British Museum was er sprake van een achteruitgang met 4 procent.

Balshaw wees op intern onderzoek waaruit blijkt dat het aantal binnenlandse bezoekers zich opnieuw op 95 procent bevindt van het niveau dat voor de uitbraak van de covid-pandemie werd opgetekend. Bij het internationale bezoek is er daarentegen slechts sprake van een herstel van 61 procent. “De cijfers spreken voor zich”, beklemtoonde Balshaw. “Het Tate Modern alleen al ontving tijdens het seizoen 2019-2020 nog 609.000 Europese bezoekers in de leeftijdsgroep tussen zestien en vierentwintig jaar. Tijdens het seizoen 2023-2024 bleek dat echter al teruggevallen tot 357.000 bezoekers.

Kritiek

“Er zijn een aantal duidelijke verklaringen voor het fenomeen”, benadrukte Balshaw. “Jongeren worden door de brexit, die hun mogelijkheden voor studies en werken in het Verenigd Koninkrijk sterk heeft beperkt, zwaar getroffen. Deze impact werd nog verergerd door de uitbraak van de covid-pandemie, die de organisatie van hun leven diepgaand heeft beïnvloed. Bovendien blijken jongeren over het algemeen ook minder vaak te reizen.”

“Critici van Tate en directeur Maria Balshaw stellen dat de teleurstellende bezoekersaantallen mede het gevolg zijn van een programmering die volgens hen teveel nadruk legt op thema’s zoals identiteit, kolonialisme en sociale rechtvaardigheid. Dergelijke onderwerpen hebben volgens deze critici een overdreven ideologisch of woke karakter. Sommigen stellen zelfs dat de gratis toegang heroverwogen moet worden, omdat de instelling volgens hen niet langer voldoende publiek aantrekt of rechtvaardigt.

Er zouden volgens waarnemers momenteel geen concrete plannen om specifiek jonge Europeanen aan te trekken, al heeft het instituut onlangs wel een reeks late openingsuren, die vaak een jonger publiek trekken, aangekondigd.

De Tate Gallery heeft recent aangekondigd door de financiële tekorten als gevolg van de pandemie, het personeelsbestand met 7 procent te moeten afslanken.

Het Amerikaanse online reisconcern Booking Holdings heeft tijdens het tweede kwartaal van dit jaar beter gepresteerd dan algemeen werd verwacht. De winst en omzet lagen hoger dan de gestelde prognoses, vooral dankzij sterke internationale boekingen die het zwakkere reissentiment in de Verenigde Staten compenseerden. Booking realiseerde tijdens het tweede kwartaal van dit jaar een omzet van 6,8 miljard dollar. Dat betekende een stijging met 16 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar. De operationele winst steeg daarbij met 28 procent tot 2,4 miljard dollar.

De groei in binnenlandse reizen binnen Azië – aangewakkerd door een toestroom van welgestelde Chinese toeristen naar Zuidoost-Azië – dreef de prijzen op en hielp de sector om de afzwakkende Amerikaanse vraag te compenseren. Ongeveer 25 procent van alle reserveringen bij Booking komt inmiddels uit Azië. Voor het lopende derde kwartaal verwacht Booking een omzetgroei tussen 7 procent en 9 procent. Het aantal geboekte overnachtingen zou daarbij een stijging tussen 3,5 procent en 5,5 procent laten optekenen.

“Ondanks de wereldwijde onzekerheden heeft Booking Holdings het voorbije kwartaal opnieuw beter gepresteerd dan verwacht”, beklemtoonde Glenn Fogel, chief executive van de online reisgroep, in een commentaar op de kwartaalresultaten. “De cijfers bewijzen de efficiëntie van een doelgerichte uitvoering van onze strategische initiatieven.” In totaal registreerde Booking tijdens het tweede kwartaal van dit jaar 309 miljoen boekingen. Dat betekende een stijging met 8 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar.

Ewout Steenbergen, financieel directeur van Booking, wees erop dat de groei vooral te danken was aan betere resultaten in Europa, Azië en de Verenigde Staten. “De gebeurtenissen in het Midden-Oosten hadden tijdens de maand juni wel een merkbaar effect”, erkende hij. “Die onrust had naar schatting in juni op de wereldwijde groei een negatieve impact van 1 procent. Over het volledige kwartaal was er een negatieve impact van 0,3 procent.”

In Azië liepen de boekingen tijdens het tweede kwartaal met een laag dubbelcijferig percentage op. De Verenigde Staten liet een lichte toename optekenen. In Europa en de rest van de wereld was er sprake van een stijging met een hoog enkelcijferig percentage.

Opmerkelijke trends

Booking Holdings – het moederbedrijf van onder meer Booking.com, Priceline, Kayak, Agoda en OpenTable – noteerde tevens een aantal opmerkelijke trends. “In de Verenigde Staten liet het inkomend toerisme een duidelijke daling – met name vanuit Canada en in mindere mate vanuit Europa – noteren tegenover dezelfde periode vorig jaar”, betoogde Steenbergen. “Daartegenover stond een sterke groei van reizen van Canada naar Mexico en van Europa naar Azië.”

“De Verenigde Staten blijven voor Booking Holdings de traagst groeiende regio, al was de stijging iets hoger dan tijdens het eerste kwartaal”, gaf Steenbergen aan. “We registreren in de Verenigde Staten lagere gemiddelde dagtarieven, een kortere verblijfsduur en een kortere boeking-horizon. Dit kan erop wijzen dat Amerikaanse consumenten voorzichtiger zijn met hun uitgaven.” De bruto boekingen lieten een niveau van 46,7 miljard dollar optekenen. Dat betekende een stijging met 13 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar.

Ondanks de economische en geopolitieke onzekerheden kondigde Booking aan zijn prognose voor de rest van het jaar te verhogen. “We stellen vast dat de wereldwijde vraag naar reizen in het derde kwartaal tot nu toe stabiel blijft”, verduidelijkte Steenbergen. “Gezien het belang van het derde kwartaal, dat historisch gezien voor Booking de sterkste periode van het jaar is, hebben we beslist om de verwachtingen voor het hele jaar te verhogen.”

Booking zegt verder in zijn strategie van connected trips – waarbij klanten meerdere reiselementen op één platform boeken – te blijven investeren. “We ervaren de concrete resultaten van die strategie”, benadrukte topman Fogel. “Klanten die bij het bedrijf meer dan één type reisdienst boeken vertegenwoordigen nu een laag dubbelcijferig aandeel van alle transacties op Booking.com. Dat vertegenwoordigde een stijging van meer dan 30 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar.” Volgens Fogel draagt de connected trip bij aan hogere klantloyaliteit en een meerwaarde voor de partners.

Nog volgens Steenbergen heeft het vorig jaar aangekondigde transformatieprogramma tijdens het tweede kwartaal 45 miljoen dollar aan besparingen opgeleverd. Over het hele jaar verwacht Booking een besparing van 150 miljoen dollar te realiseren. Het uiteindelijk doel een jaarlijkse besparing van ongeveer 350 miljoen dollar. Daarbij zou ook de organisatiestructuur van het bedrijf worden bekeken. Dat zou volgens waarnemers mogelijk met afvloeiingen gepaard kunnen gaan.

De Spaanse export van zwarte olijven, die al zwaar was getroffen door eerdere Amerikaanse handelsbeperkingen, wordt opnieuw onder zware druk gezet. Volgens de Spaanse producenten van zwarte olijven kan er inmiddels gewag worden gemaakt van een gerichte, protectionistische aanpak die hun Amerikaanse tegenhangers bevoordeelt tegenover de buitenlandse concurrentie. Er wordt aan toegevoegd dat inmiddels het voortbestaan van de Spaanse producenten in het gedrang komt.

Door het recente handelsakkoord tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, moeten de Spaanse producenten van zwarte olijven op de invoer op de Amerikaanse markt een heffing van 15 procent betalen. De maatregel komt bovenop een importheffing van meer dan 30 procent die sinds 2018 van kracht is en die ertoe heeft geleid dat het Spaanse aandeel in de verkoop van zwarte olijven op de Amerikaanse markt van 49 procent in 2017 tot amper 19 procent in 2024 is teruggevallen.

Hoewel de nieuwe heffing van 15 procent lager uitvalt dan de eerder gevreesde belasting van 30 procent, wordt de maatregel binnen de sector gezien als een genadeklap. “In tegenstelling tot groene olijven en olijfolie, die buiten schot blijven, worden zwarte olijven opnieuw specifiek geraakt”, wordt er opgemerkt.

Er wordt aan toegevoegd dat de impact van de heffingen niet op zichzelf staat. Spanje kampte immers met een extreme droogte, wat tijdens de piek van de oogsten leidde tot het verlies van circa 400.000 werkshiften op een totaal van 2,5 miljoen eenheden. De combinatie van klimaatschokken en invoerheffingen veroorzaakte een dramatische terugval van 70 procent in de Amerikaanse import van Spaanse zwarte olijven.

Om het hoofd boven water te houden, moest de sector zich heruitvinden. Sommige exporteurs schakelden over op de verkoop van groene olijven, die in de Verenigde Staten minder handelsbarrières kennen, terwijl anderen zich op nieuwe markten in Europa, Azië en het Midden-Oosten richten. Productinnovatie werd soms ingezet als overlevingsstrategie, met nieuwe varianten, zoals olijven die met zalm of kaas worden gevuld en consumenten in andere regio’s moesten aanspreken.

Toch wisten enkele grotere spelers zich gedeeltelijk te herstellen. Onder meer slaagde Agro Sevilla er met behulp van juridische stappen en lobbywerk in om haar specifieke tarief van 31 procent naar 10 procent te verlagen, nadat Amerikaanse claims over buitensporige subsidies van de Europese Unie konden worden weerlegd. De uitvoer van zwarte olijven naar de Verenigde Staten kent bij Agro Sevilla sindsdien opnieuw een voorzichtige groei, al blijft de sector als geheel kwetsbaar.

Een opmerkelijk keerpunt in het verhaal is de overname van Bell-Carter Foods – een Amerikaanse producent die eerder zelf voor importheffingen pleitte – door de Spaanse groep Aceitunas Guadalquivir. Deze overname stelde de Spaanse bedrijven in staat om indirect op de Amerikaanse markt terug te keren. Omdat ze met lage binnenlandse opbrengsten worden geconfronteerd, importeren Amerikaanse producenten Spaanse producten voor een verdere lokale verwerking. Hierdoor kunnen de Amerikaanse importheffingen gedeeltelijk worden omzeild.

Gevolgen duidelijk

Volgens de Asociación de Exportadores de Aceitunas de Mesa (Asemesa), de Spaanse organisatie van exporteurs van zwarte olijven, zijn de gevolgen van de invoerheffingen duidelijk. “Voor de introductie van de heffingen waren er op de Amerikaanse markt vijfentwintig Spaanse exporteurs van zwarte olijven actief”, voert de organisatie aan. “Momenteel zijn er nog amper vier grote exporteurs overgebleven. Deze consolidatie bewijst de zware tol die kleine en middelgrote partijen betalen in een speelveld vol geopolitieke risico’s en handelsbarrières.”

De Amerikaanse overheid rechtvaardigde de tarieven als steun voor binnenlandse productie, maar importcijfers vertellen een ander verhaal. De invoer van tafelolijven naar de Verenigde Staten steeg tussen 2017 en 2024 met 40 procent, waarbij landen zoals Egypte, Portugal en Turkije als nieuwe toeleveranciers werden opgemerkt. Terwijl de Spaanse export van zwarte olijven kromp, nam de uitvoer van groene olijven naar de Verenigde Staten met 18 procent toe. Dit betekent een licht herstel dat de verliezen echter niet volledig compenseert.

Het Spaanse ministerie van landbouw schat dat het land sinds de invoering van de heffingen ongeveer 240 miljoen euro aan exportinkomsten op zwarte olijven is misgelopen. Dat vertegenwoordigt bijna een derde van de totale exportwaarde van de meest recente oogst.

“De Spaanse sector voor zwarte olijven is daarmee een pijnlijk voorbeeld van de langdurige gevolgen van geopolitieke handelsmaatregelen”, merken analisten op. “De link tussen invoerheffingen en de inkrimping van de getroffen sectoren is evident. Protectionisme beperkt niet alleen de toegang tot de Amerikaanse markt, maar leidt ook tot banenverlies, marktconcentratie en gedwongen koerswijzigingen.”

“Hoewel bedrijven met diversificatie en innovatie van veerkracht blijk geven, maakt de nieuwe tariefverhoging duidelijk dat structurele schade blijft doorwerken”, wordt er aan toegevoegd. “De Spaanse dominantie op de Amerikaanse markt lijkt voorgoed aangetast. Tegelijkertijd blijkt het Amerikaanse protectionisme weinig effectief in het versterken van de eigen productiecapaciteit, wat duidt op een forse kloof tussen politieke bedoelingen en economische werkelijkheid.”

De cruiserederij Royal Caribbean heeft zijn winstverwachtingen voor het hele jaar verhoogd. Daarbij verwijst het bedrijf naar het grote aantal boekingen dat kon worden geregistreerd. De rederij boekte tijdens het tweede kwartaal van dit jaar een winst van 1,2 miljard dollar, tegenover een positief resultaat van 854 miljoen dollar dezelfde periode vorig jaar. Royal Caribbean boekte de voorbije drie maanden een omzet van 4,54 miljard dollar. 

Royal Caribbean kondigde ter gelegenheid van de presentatie van de kwartaalcijfers aan voor het lopende jaar een winst tussen 15,41 dollar en 15,55 dollar per aandeel te verwachten. Eerder was gewag gemaakt van een bedrag tussen 14,55 dollar en 15,55 dollar. Het aandeel van Royal Caribbean is dit jaar al met ongeveer 53 procent in waarde gestegen.

Jason Liberty, chief executive van Royal Caribbean, merkte op dat de voorkeuren van de reizigers veranderen. Hij zei dat steeds meer mensen ervoor kiezen om vaker op vakantie te gaan en daarbij opteren voor belevingsgerichte reizen. Volgens Royal Caribbean zegt 75 procent van de consumenten van plan te zijn de volgende twaalf maanden aan toeristische reizen minstens of meer geld uit te geven. Volgens Liberty is het aanbod van Royal Caribbean samengesteld om aan deze veranderende verwachtingen te voldoen.

Royal Caribbean registreerde tijdens het tweede kwartaal een groei in boekingen ten opzichte van de eerste drie maanden van dit jaar. “Er is vooral een toename merkbaar van reizigers die dichter op de vertrekdatum boeken”, beklemtoonde Liberty. “Deze trend moet in sterke mate worden toegeschreven aan het groeiende aantal jongere cruisereizigers. Millennials en jongere generaties vertegenwoordigen inmiddels ongeveer de helft van alle passagiers. Deze klantengroep blijkt bovendien bereid te zijn om extra te betalen om dichter bij de vertrekdatum alsnog een reis te kunnen boeken.”

Sterke interesse

Verder meldde de rederij dat de capaciteit tegenover het tweede kwartaal van vorig jaar met 5,8 procent is toegenomen. Royal Caribbean telde tijdens het tweede kwartaal van dit jaar 2,3 miljoen reizigers. Het bedrijf gaf verder aan dat de boekingen voor de nieuwe schepen die dit jaar worden gelanceerd – de Star of the Seas en de Celebrity Xcel – goed presteren. “De sterke vraag die voor onze nieuwe schepen en bestemmingen kan worden opgetekend, bewijst dat onze strategie werkt en aansluit bij de wensen van de hedendaagse reiziger”, verduidelijkte Liberty.

“Vrijetijdsbesteding en reizen vormen nog steeds de belangrijkste categorieën waarin de consumenten hun uitgaven in de volgende twaalf maanden willen verhogen”, gaf Liberty aan. “De sector presteert daarbij beter dan restaurantbezoek, live entertainment, shoppen en zelfs lichaamsverzorging.” De topman voegde eraan toe dat Royal Carribean ook zijn reisopties voor zowel luxe cruisereizigers als nieuwkomers, onder meer met privé-eilanden en nieuwe reisroutes, uitbreidt.

Royal Caribbean waarschuwde wel dat de winsten van het lopende kwartaal mogelijk onder de eerdere verwachtingen zouden kunnen blijven. “De escalerende spanningen tussen Israël en Iran en de onzekerheden rond het handelsakkoord tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie hebben tot hogere brandstofkosten en een grotere prijsvolatiliteit geleid”, beklemtonen experts. “Deze knelpunten wegen ook op de cruisemaatschappijen.”

In juni had ook sectorgenoot Carnival Corporation zijn winstverwachting voor het lopende jaar verhoogd. Daarbij voerde de rederij aan dat vakanties op zee nog steeds betaalbaarder zijn dan vakanties op het land.

De particuliere sector heeft in Cuba voor de eerste keer sinds de machtsgreep van wijlen dictator Fidel Castro in 1959 in de detailhandel een groter aandeel dan de overheid. Dat blijkt uit een rapport van het Cubaanse Nationaal Bureau voor de Statistiek. De particuliere sector was vorig jaar in Cuba in de detailhandel – waarbij geen rekening wordt gehouden met nutsvoorzieningen – verantwoordelijk voor 55 procent van de verkoop van goederen en diensten. Het jaar voordien was een niveau van 44 procent gemeld.

Sinds de ineenstorting in 1991 van de Sovjet-Unie, de voormalige bondgenoot van Cuba, heeft de overheid van het Midden-Amerikaanse land geleidelijk de rol van particuliere ondernemingen uitgebreid. In 1968 had het communistisch regime van Cuba alle privébedrijven genationaliseerd. Dat beleid werd de voorbije jaren echter gedeeltelijk teruggedraaid. Tegelijkertijd is de staatsgeleide economie van Cuba gekrompen. Het voorbije jaar moest daarbij een inkrimping met 11 procent worden gemeld. Het fenomeen wordt gekenmerkt door frequente elektriciteitspannes, tekorten aan goederen en hoge inflatie.

De Cubaanse staat runt nog steeds duizenden winkels, waar een beperkt aanbod van goederen – waaronder voedsel, hygiëneproducten en kleding – te koop wordt aangeboden. Maar op de bruisende informele markten verkopen honderden handelaars producten die in de staatswinkels vaak niet verkrijgbaar zijn. “Er zijn op deze markten veel goederen die in de officiële handel niet zijn te vinden”, getuigen verkopers. Op deze markten worden echter vaak wel hoge prijzen aangerekend.

De Cubaanse econoom Omar Everleny waarschuwde wel dat deze hoge prijzen de waarde van de particuliere sector opdrijven en dat de data van de detailhandel geen afspiegeling vormen van het verkochte volume. “De prijzen in de officiële sector worden vaak gesubsidieerd en liggen veel hoger in de particuliere sector. De staat heeft echter weinig geld om goederen te importeren. Klanten moeten zich dan ook tot de particuliere sector, waar een grotere flexibiliteit wordt geboden, wenden.”

Strategisch belang

Fidel Castro, die Cuba van 1959 tot 2008 regeerde, noemde de particuliere sector een concessie aan de vijand. Zijn opvolger Raúl Castro nam echter een mildere houding aan. Hij gaf aan dat de sector een strategisch belang had en een onderdeel van de nationale economie zou worden. Huidig Cubaans president Miguel Díaz-Canel, leider van de Communistische Partij, heeft het standpunt van Raúl gehandhaafd, maar heeft er wel op aangedrongen dat staatsbedrijven efficiënter moeten worden en in de groothandel een dominante positie moeten behouden.

De meeste lokale analisten, waaronder Everleny, denken dat er binnen de Cubaanse leiding een voortdurende discussie gaande is tussen voorstanders van een verdere liberalisering en hun tegenhangers, die een grotere staatscontrole willen behouden.

Joaquín Alonso, Cubaans minister van economie, gaf al aan de totale invoer tijdens de eerste helft van dit jaar is afgenomen, maar voegde eraan toe dat de import door particuliere bedrijven daarbij wel de grens van 1 miljard dollar heeft overschreden. Dat betekende een stijging met 34 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar.

Alonso merkte verder op dat minder staatsbedrijven verlieslatend opereren, maar dat is volgens hem niet aan een verbetering van de efficiëntie danken, maar moet er vooral naar prijsstijgingen worden gewezen. Alonso erkende nog dat economische actoren uit de particuliere sector vooruitgang boeken. “We willen deze sector niet bestrijden, maar wel op de juiste manier begeleiden”, verduidelijkte hij. 

Cuba heeft een beroepsbevolking van 4 miljoen mensen. In de particuliere sector zijn 1,6 miljoen individuen actief.

De aardkorsst telt voldoende natuurlijke waterstof om de duurzame energietransitie aan te drijven. Dat staat in een rapport van wetenschappers aan de University of Calgary, de University of Toronto en de University of Oxford. De wetenschappers stellen dat de oudste gesteentes van de continenten, miljarden jaren geleden gevormd, van nature grote hoeveelheden waterstof produceren. Een deel van die waterstof is mogelijk opgeslagen in ondergrondse reservoirs die toegankelijk zijn voor winning. Deze natuurlijke voorraden kunnen volgens de wetenschappers honderden jaren lang bijdragen aan de wereldwijde waterstofeconomie.

“Dat potentieel werd duidelijk na de ontdekking van een gasveld in Mali waar bijna zuivere natuurlijke waterstof uit de grond komt”, benadrukken de wetenschappers Omid Haeri Ardakani, Barbara Sherwood Lollar en Chris Ballentine. “Die vondst trok de aandacht van overheden in onder meer de Verenigde Staten, Canada, Australië, het Verenigd Koninkrijk en Europa. Ook grote durfkapitalisten en internationale energiebedrijven tonen interesse. Eind 2023 waren wereldwijd al veertig bedrijven actief in de zoektocht naar natuurlijke waterstof. Naar verwachting is dat aantal inmiddels al ruimschoots verdubbeld.

Waterstof is al decennialang een miljardenmarkt, nog voordat het product recent in beeld kwam als duurzame energiebron voor de energietransitie. De geologische omstandigheden die leiden tot de vorming en ophoping van natuurlijke waterstof komen wereldwijd voor. Toch blijft regulering in veel landen een obstakel, want waterstof werd in de wetgeving lange tijd niet als natuurlijke hulpbron erkend.

“Natuurlijke waterstof kan echter een cruciale rol spelen bij het verduurzamen van essentiële sectoren die hun ecologische voetafdruk moeilijk kunnen verkleinen”, merken de onderzoekers op. “Daarbij kan worden gewezen naar activiteiten zoals de olieraffinage, de productie van kunstmest en de staalindustrie, die respectievelijk 44 procent, 34 procent en 5 procent van de wereldwijde consumptie van waterstof voor hun rekening nemen. Toekomstige toepassingen kunnen onder meer liggen in zwaar transport en de mijnbouw.”

Het grootste deel van de voorraden waterstof die momenteel worden gebruikt, is afkomstig van fossiele brandstoffen. Daardoor veroorzaakt de productie van waterstof wereldwijd ongeveer 2,5 procent van de totale emissie van koolstofdioxide. Pogingen om duurzame waterstof te produceren met hernieuwbare elektriciteit of koolstof-afvang zijn veelbelovend, maar vergen zware investeringen. Natuurlijke waterstof heeft een vergelijkbare of zelfs lagere klimaatimpact dan duurzame waterstof. Toch is het potentieel ervan nog onzeker, want er is hier sprake van een grotendeels onontgonnen bron.

Tweehonderd jaar

Volgens de Amerikaanse Geological Survey is er genoeg natuurlijke waterstof in de aardkorst aanwezig om de wereldwijde vraag ongeveer tweehonderd jaar lang te dekken. Natuurlijke waterstof kan door twee geologische processen ontstaan. Het product wordt in eerste instantie gevormd door chemische reacties tussen grondwater en ijzerrijke mineralen. Daarnaast is er echter ook de radiolyse, waarbij de natuurlijke radioactiviteit in gesteenten watermoleculen afbreekt en waterstof vrijmaakt. Bij dat laatste proces komt ook helium, een waardevol bijproduct, vrij.

De infrastructuur voor de winning van natuurlijke waterstof zou grotendeels vergelijkbaar zijn met de ontginning van olie en gas en werkt eveneens met boorputten. Een belangrijk voordeel is echter dat projecten met natuurlijke waterstof veel minder ruimte in beslag nemen dan installaties voor duurzame waterstof, die afhankelijk zijn van zonnekracht, windenergie en electrolysers. Bovendien hoeven ze geen oppervlaktewater – in veel regio’s een schaars goed – te gebruiken.

“In veel landen ontbreekt duidelijke regelgeving voor de exploratie van natuurlijke waterstof”, voeren de onderzoekers aan. “Elders valt de sector onder de voorschriften voor de mijnindustrie of de energiewinning. Dit gebrek aan gerichte wetgeving vertraagt de verkenning en vergunningsprocedures en bemoeilijkt de noodzakelijke besluitvorming over de benodigde infrastructuur. Cruciaal is ook dat gemeenschappen vaak niet bij de projecten worden betrokken, terwijl sociale acceptatie voor het succes van dergelijke initiatieven essentieel is.”

“Een positief voorbeeld kan in Zuid-Australië worden gevonden. Daar werd een speciale wetgeving ingevoerd om de opsporing en winning van natuurlijke waterstof te stimuleren. “Dit leidde ertoe dat tientallen bedrijven zich snel voor exploratie-vergunningen hadden aangemeld. De bereidheid om te investeren is dus zeker aanwezig, maar het ontbreekt nog aan heldere beleidskaders. Nieuwe projecten kunnen niet alleen energie leveren, maar ook essentiële data opleveren om het werkelijke potentieel van natuurlijke waterstof – als duurzame energiebron van de toekomst – in kaart te brengen.”