China telt steeds meer autobezitters en ook het autotoerisme komt er stilaan op gang. Dat is ook de fastfood-keten McDonald’s niet ontgaan. De Amerikaanse gigant heeft met het Chinese petroleumbedrijf Sinopec, uitbater van ongeveer 30.000 Chinese tankstations, een contrect getekend om drive-in restaurants te bouwen.

Op dit ogenblik rijden er in China ongeveer 5,76 miljoen auto’s. Hun aantal stijgt echter jaarlijks met dertig procent. “Ook het wegennet en het aantal benzinestations neemt toe,” meldt het Nederlandse Algemeen Dagblad. Sinopec is één van de grootste uitbaters van benzinestations. Jaarlijks bouwt het bedrijf ongeveer 500 nieuwe stations. Door de samenwerking met McDonald’s hoopt het bedrijf klanten aan zich te binden.

McDonald’s is immers bijzonder populair bij de jonge Chinese middenklasse. De keten heeft nu 760 Chinese filialen. Tegen 2008 moeten daar nog eens 240 restaurants bijkomen. De helft daarvan zouden drive-ins moeten zijn. De eerste werd vorig jaar geopend en inmiddels zijn er drie. Het Amerikaanse bedrijf ziet in de groeiende Chinese mobiliteit grote groeikansen, want in de Verenigde Staten raakt zijn markt stilaan gesatureerd.

Het Center for Grapevine Biotechnology aan de Amerikaanse Missouri State University werkt aan de identificatie en de transplantatie van genen die de inlandse druiven resistent zouden maken aan zwammen en die de Europese en hybride soorten aantasten. Een plant die daadwerkelijk gebruikt kan worden in de wijnteelt, moet volgens de onderzoekers de eerste tien jaar echter nog niet verwacht worden. Bovendien twijfelen critici of de consument en het politieke beleid genetisch bewerkte wijn zullen aanvaarden.

“Wijnbouwers vechten al duizenden jaren om hun druiven te beschermen tegen zwammen en insecten, extreme warmte en overwachte koudeperiodes,” stipt het persbureau Reuters aan. “Onderzoekers van het Center for Grapevine Biotechnology (CGB) menen met gentechnologie echter een oplossing te kunnen vinden voor die problemen. Daardoor zouden bepaalde eigenschappen van de druiven kunnen getransfereerd worden, zonder andere te veranderen. Zo zou men het typische aroma van de pinot noir kunnen overbrengen op de chardonnay-druif. Dat zou ook vlugger gebeuren dan het kweken van hybride soorten, dat jaren kan duren.”

Het CGB-onderzoek kadert in het International Grape Genome Program, een wereldwijd project van wijnproducerende landen. De onderzoekers proberen de ruim 30.000 genen van een druivenplant te ontcijferen en te bepalen welke verantwoordelijk zijn voor bepaalde karaktereigenschappen, zoals gehardheid of opbrengst. “Vervolgens willen we de gewenste genen overplanten naar de wijndruiven,” benadrukte CGB-directeur Laszlo Kovacs.

De CGB-directeur benadrukte dat het onderzoek zou moeten leiden tot een plant die inderdaad voor de druiventeelt gebruikt kan worden. Maar hij verwachtte dat het nog wel een decennium zou duren vooraleer het zover is. “Maar de uiteindelijke winst voor de wijnboeren en het leefmilieu maakt dat wachten de moeite waard,” voerde hij aan. Sommige wijnboeren vrezen echter dat de consument en het politieke beleid geen wijn zullen aanvaarden die van genetisch gemodificieerde druiven afkomstig is.

Zwammen vormen over de hele wereld een bedreiging voor de wijndruiven, maar de bedreiging ligt in het Amerikaanse Midwest hoger dan elders, want het klimaat is er vochtiger en warmer dan in de meeste andere wijnregio’s.

Dierenrechten-organisaties vrezen dat Japan voldoende medestanders achter zich heeft om het verbod op commerciële walvisvangst op te heffen. De International Whaling Commission (IWC) houdt dit weekend een vergadering op het eiland St Kitts and Nevis (Caraiben). Ongeveer de helft van de IWC-leden geven wellicht hun steun aan de Japanse pogingen om het twintig jaar oude verbod op te heffen, maar Japan zegt dat het wellicht kantje boord zal worden.

“De IWC heeft op papier zeventig leden,” vertelde de Japanse vertegenwoordiger Joji Morishita aan het persbureau Reuters. “Volgens sommigen zouden 33 tot 36 landen de zijde kiezen van Japan. Maar een aantal leden zullen op de jaarvergadering geen toestemming krijgen om te stemmen omdat ze hun lidgeld niet betaald hebben. Andere landen zullen wegblijven. We hebben dus totaal geen idee over de richting die we uitgaan en dat is duidelijk een probleem.”

Japan respecteert het moratorium op commerciële walvisvangst, maar gebruikt wel een achterdeur van de zogenaamde wetenschappelijke walvisvangst. Het voorbije seizoen heeft de Japanse walvisvloot 860 dieren gedood en wil nu ook op andere soorten beginnen te jagen. Ook Ijsland doet aan walvisvangst voor zogenaamde wetenschappelijke doeleinden. Noorwegen legt het verbod helemaal naast zich neer en heeft dit jaar een quota van 1.052 walvissen vastgelegd.

Reuters stelt dat Japan al drie decennia lang het IWC wil onttrekken aan de invloed van milieubeschermers en het opnieuw omvormen tot een organisatie die een duurzame walvisvangst stuurt. Japan heeft 75 procent van de stemmen nodig om het moratorium op te heffen, maar kan een kleine meerderheid wel gebruiken om de focus van het IWC bij te sturen. Landen zoals Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika zijn sterk gekant tegen de walvisjacht. Voorstanders geven toe dat sommige soorten bescherming nodig hebben, maar dat andere bijzonder overvloedig in de oceaan te vinden zijn.

Ook Greenpeace denkt dat de stemming heel nipt zou zijn. Het pas toegetreden Guatemale werd verondersteld een bondgenoot te zijn van Japan, maar blijft weg van de vergadering omdat de bevolking van het land protesteert tegen de beslissing van de regering om de walvisvangst te ondersteunen. Verwacht wordt trouwens dat Japan een motie tegen Greenpeace zal indienen omdat de milieubeweging de Japanse walvisvloot heeft gedwarsboomd.

In de vorige eeuw werd verondersteld dat genetische manipulatie een middel kon zijn om de honger in de wereld te bestrijden. Maar volgens een Nederlands wetenschapper blijkt dat de biotechnologie juist in ontwikkelingslanden moeilijk doorbreekt. De hoge kost zou daarvan de grote schuldige zijn.

“Toen men ruim 30 jaar geleden genetische modificatie uitvond, wilde men het vooral inzetten om honger uit de wereld te helpen,” stipt de Nederlandse krant Trouw aan. “Vooralsnog is dat nog niet gelukt. De teelt van commerciele genetisch gemodificeerde gewassen is wel enorm toegenomen, maar niet in ontwikkelingslanden.”

De genetische modificatie die nu wordt toegepast, levert volgens de krant vooral voordeel op voor fabrikanten en boeren. “Zo worden gewassen en planten resistent gemaakt tegen bepaalde onkruidverdelgers,” wordt er opgemerkt. “De consument heeft geen direct voordeel van deze genetische modificatie, net zomin als mensen in ontwikkelingslanden.”

Henk Schouten, wetenschapper aan de universiteit van Wageningen, benadrukt dat genetische modificatie nog niet voor andere doeleinden ingezet wordt omdat het een duur proces is met veel veiligheidseisen. “Door de hoge prijs kiezen fabrikanten alleen voor gewassen die wereldwijd geteeld kunnen worden,” aldus Schouten. “Wel gaan steeds meer ontwikkelingslanden zelf aan de slag met biotechnologie.”

De voorbije honderd jaar is driekwart van de voedingsgewassen verdwenen. Dat benadrukt Jacques Diouf, directeur-generaal van de Food and Agriculture Organisation (FAO). De grote schuldige daarvan is volgens hem de moderne landbouw. Het afnemen van de biodiversiteit kan volgens hem de strijd tegen de honger in de wereld bemoeilijken.

Op dit ogenblik vertegenwoordigen nog slechts een dozijn plantensoorten – zoals tarwe, rijst en maïs – ongeveer zeventig procent van de voedselvoorziening van de wereldbevolking. Driekwart van de voedingsplanten is volgens de FAO de voorbije honderd jaar verdwenen. De grote schuldige van deze soorterosie is de moderne landbouw. Die is immers enkel nog geïnteresseerd in enkele winstgevende soorten.

Jacques Diouf waarschuwt dat het verdwijnen van soorten tot een verlies leidt van belangrijke erfelijke aanleg. “Dat maakt gewassen kwetsbaarder voor schadelijke dieren, ziektes of droogte,” voerder hij aan. “Dat kan hongersnood tot gevolg hebben. Dat kunnen we echter niet toelaten, want gezonde voeding is een mensenrecht.”

Eerder al heeft ook de Europese Commissie aangedrongen op bijkomende maatregelen om het verlies aan biodiversiteit in Europa te stoppen. De Europese Unie wil het verlies aan soorten en ecosystemen in 2010 tot staan gebracht hebben, maar zonder extra inspanningen zal Europa die doelstelling volgens de Europese Commissie niet halen.

Jaarlijks worden er in de wereld vijhonderd tot duizend miljard plastiek zakjes gebruikt. Met dertig miljard exemplaren is Japan op dat vlak één van de grootste verbruikers. Maar de Japanse regering wil nu daar nu paal en perk aan stellen en heeft een nieuwe wet goedgekeurd om het verbruik te ontraden. Volgens critici gaat die wet echter niet ver genoeg.

“Japan gebruikt waarschijnlijk meer plastic dan de meeste samenlevingen in de wereld,” vertelde Hideki Nakahashi, een woordvoerder van het Japan Polyolefin Film Industry Trade Association, aan het persbureau Associated Press. Een Japanner verslindt gemiddeld 300 plastiek zakjes per jaar, maar daarin wordt geen rekening gehouden met exemplaren die gebruikt worden voor onder meer het verpakken van droogkuis en individuele koekjes.

De Japanse regering heeft nu een wet goedgekeurd waarbij verkopers op de vingers getikt kunnen worden indien ze niet genoeg inspanningen doen om het verbruik te beperken en hergebruik en recyclage te stimuleren. Critici stellen echter dat het bijzonder moeilijk zal worden om de Japanner ervan te overtuigen zijn gedrag te wijzigen.

“We beschouwen de verpakking als een onderdeel van het product,” benadrukte Shinji Shimamura, een woordvoerder van de Japan Franchise Association. “Het is onmogelijk om de Japanse consument een box met een warme lunch of een ijsje aan te bieden zonder een plastiek zak. Dat zou als onhygiënisch en bijzonder onbeleefd beschouwd worden.”

Japanners gaan echter heel ver met het verpakken. “In sommige fruitwinkels wordt elke individuele banaan en appel in een afzonderlijke zak verpakt,” aldus Associated Press. “Bij de verkoop gaan die dan nog eens samen in een andere plastieken zak. Dat zou te maken kunnen hebben met de Japanse geschenken-traditie, waarbij meer aandacht wordt besteed aan de presentatie dan aan de content. Bovendien heeft het verpakken ook een sociale betekenis. Meer verpakkingen staan voor grotere beleefdheid en vormelijkheid.”

Bovendien zijn de plastieken zakken zo goedkoop, dat de winkels niet geneigd zijn om het gebruik te beperken of recyclage te stimuleren. Een aantal ketens is inmiddels al wel gestart met een sensibilisering van het Japanse publiek. Dat geldt onder meer bij de Lawson-keten, die in Japan ongeveer 8.400 winkels uitbaat.

Het bedrijf stelt echter dat veel consumenten aandringen op het gebruik van een plastiek zak. Dat is volgens Yoshitaka Fukuoka, docent milieukunde aan de Rissho University in Tokyo, bijzonder slecht nieuws voor het leefmilieu. “Het draagt bij tot het verbruiken van olievoorraden en de energie die geïnvesteerd wordt in de productie, draagt bij tot de opwarming van de aarde,” aldus Fukuoka.

Bovendien stelt de professor dat bij het verbranden van plastiek zakken schadelijke stoffenkunnen vrijkomen, terwijl er ook vele exemplaren in de zee terecht komen, waar ze dieren kunnen doden die de verpakking verkeerdelijk voor voedsel aanzien. Fukuoka stelt verder dat de nieuwe wet niet ver genoeg gaat. “Er staan immers geen straffen op,” voert hij aan.

De professor is van mening dat winkels verplicht zouden moeten worden om geld te vragen voor de plastiek zakken. In Duitsland leidde die maatregel tot een daling van het verbruik van plastiek zakken met zevntig procent. Ook in Ierland, Zuid-Afrika, Bangladesh, Australië en Taiwan werden gelijkaardige maatregelen met succes ingevoerd.

Illegale visserij, de handel in zeldzame soorten en koraal vormen een ernstige bedreiging voor de kwetsbare maritieme biotoop van de Indische eilanden Andaman en Nicobar. Dit jaar werden al bijna honderd personen gearresteerd, maar analisten zeggen dat India die strijd dreigt te verliezen.

“Stropers uit Myanmar, Thailand, Indonesia, Bangladesh en Sri Lanka zijn uit op de maritieme schatten van Andaman en Nicobar,” meldt de krant The Independent. “Zij gebruiken dynamiet en andere explosieven om hun buit binnen te halen.” De Indische marine en kustwacht hebben hun acties tegen de stropers opgedreven, maar dreigen volgens natuurbeschermers die strijd te verliezen.

“De Indische marine en kustwacht hebben al hun handen vol met veiligheidsopdrachten in de regio,” benadrukte Samir Acharya, secretaris van de Society for Andaman and Nicobar Ecology. “Alleen een gecoördineerde actie met de politie en locale overheden kan de natuur van de eilanden beschermen.”

De stropers vangen in het gebied onder meer tonijn en andere dure vissoorten, zeldzame krokodillen en zoutwater-krokodillen, wiens huid verkocht kan worden voor ongeveer 25.000 dollar per exemplaar. Daarnaast zijn ze ook uit op zeekomkommers, die in Japan, China en Thailand zeer gegeerd zijn wegens hun geneeskrachtige eigenschappen. Een zeekommer haalt op de markt een prijs van ongeveer 100 dollar per kilogram.

Locale overheden stellen dat die illegale activiteiten de natuur van de archipel vernielt. Dit jaar werden al 91 stropers, waarvan er vele gewapend zijn, gearresteerd. Dat is opmerkelijk meer dan de 26 aanhoudingen van vorig jaar. Maar minstens evenveel daders zijn de dans kunnen ontspringen.

De betrokken archipel ligt 1.200 kilometer ten oosten van het Indische vasteland. Ze worden bewoond door enkele geïsoleerde stammen, wiens gebied verboden terrein is voor buitenstaanders. In de onmiddellijke nabijheid bevindt zich de Malacca Zeestraat, de belangrijkste verbindingsweg tussen de Indische Oceaan en de Zuid-Chinese Zee en de Stille Oceaan.

De Indische overheid heeft op de eilanden basissen opgezet voor zijn luchtmacht en zeemacht. Het land beschouwt de scheepvaartroutes als bijzonder belangrijk voor zijn veiligheid en kijkt vooral argwanend naar de groeiende strategische interesse van China in de regio.

Het gebied werd anderhalf jaar geleden zwaar getroffen door de tsunami. Daarbij kwamen duizenden eilandbewoners om, terwijl de maritieme biotoop eveneens zwaar werd beschadigd. De golven van de tsunami overspoelden grote woudgebieden, waarbij de natuurlijke biotopen van vele zeedieren verdwenen. Eén van de eilanden brak zelfs in drie stukken.

Voetbalkijkers worden tijdens het wereldkampioenschap voetbal gemiddeld drie kilogram zwaarder. Dat blijkt uit een onderzoek van Duitse artsen. De voetbalfans komen volgens de onderzoekers zelf alleen in beweging om hun snack- en drankvoorraad aan te vullen en om goals te vieren. De favoriete voeding op de salontafel bestaat uit chips, zoutjes, bier en wijn. De conclusies van het Duitse onderzoek worden bevestigd door een enquête van het Nederlandse Voedingscentrum. 

“Hoewel het wereldkampioenschap een sportief evenement is, lijkt het een averechts effect te hebben op het beweegpatroon van voetbalkijkend Nederland,” aldus het Voedingscentrum. “Een kwart van de bezoekers komt alleen in beweging tijdens de rust om de snack- en drankvoorraad aan te vullen. Slechts vijf procent van hen zegt die tijd te benutten om zelf een balletje hoog te houden. Het enige dat de bankzitters nog wel in beweging kan brengen zijn de successen van het Nederlands elftal. Eén op drie zegt bij goalkansen op te springen en doelpunten uitbundig te vieren.”

Chips en zoutjes (39 procent), bier (24 procent) en wijn (15 procent) zijn volgens de Nederlandse enquête de favoriete voeding tijdens het kijken naar de wedstrijden. “Opvallend is dat eenderde van deze respondenten wel kiest voor de minder calorierijke snacks als Japanse mix, zoute stokjes of popcorn,” wordt er aan toegevoegd. “Tijdens de wedstrijden worden vooral afhaalmaaltijden- en ongezonde snelle happen het meest verorberd (36 procent). “Deze maaltijden bevatten meestal te veel verzadigd vet en te weinig groenten. Men zou beter Argentijnse empanades, Couscoussalade uit Ivoorkust en spiesen uit Servië & Montenegro eten.”

Ondanks een stijgende wereldvraag, zal de Europese zuivelexport zal tegen 2014 behoorlijk zijn teruggelopen. Dat blijkt uit prognoses van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). De sterkste groei wordt verwacht in China, gevolgd door Argentinië, India en Nieuw-Zeeland.

Over acht jaar zal Europa volgens de OESO nog 55.000 ton boter uitvoeren. De voorbije jaren was dan ongeveer 200.000 ton. Magere melkpoeder zou een daling kennen van 250.000 ton naar 80.000 ton. Verwacht wordt dat de uitvoer van kaas licht zal stijgen van 430.000 ton naar 445.000 ton.

De OESO meent dat de wereldvraag naar zuivelproducten zal toenemen, vooral in de ontwikkelingslanden. De wereldwijde melkproductie zou tegen 2014 met twintig procent oplopen. Het Europese aandeel in de sector zal daarbij dalen tot 19 procent, tegenover 23 procent in 2004. In China wordt de sterkste productiegroei verwacht, gevolgd door Argentinië, India en Nieuw-Zeeland.

De prijzen van boter en melkpoeder zullen volgens de OESO in 2014 ongeveer op hetzelfde niveau liggen als in 2004, maar de kaasprijzen zullen volgens de organisatie omlaag gaan ten opzichte van het hoge peil van 2004. De OESO gaat er daarbij wel vanuit dat de melkquota in de Europese Unie minstens tot 2014 gehandhaafd blijven. Als deze eerder worden afgeschaft, zal de productie volgens de organisatie in Europa toenemen. Dit zal zich vertalen in een grotere export, wat zou leiden tot dalende prijzen op de wereldmarkt.

Maandag begint in Italië het proces tegen de voormalige toplui van het zuivelbedrijf Parmalat. In totaal werden ruim zeventig verdachten en een tiental banken voor de rechter gedaagd. Zij zouden allemaal schuld hebben aan het gigantische faillissement van Parmalat, dat een schuldenberg van veertien miljard euro achterliet. Meer dan honderdduizend beleggers raakten daarbij hun spaarcenten kwijt. Een vonnis wordt pas in de loop van volgend jaar verwacht. 

Parmalat ging in december 2003 failliet. Het bedrijf had een schuldenberg opgebouwd van veertien miljard euro, maar dat werd door de bedreigsleiding angstvallig verborgen. Daardoor bleven mensen investeren in het zuivelconcern uit Parma. Een aantal banken hebben het spelletje volgens de beschuldiging meegespeeld. Ze zouden hun klanten aandelen en obligaties van Parmalat hebben blijven aanbevelen terwijl ze al wisten dat het bedrijf ten dode was opgeschreven.

De voornaamste verdachte is Calisto Tanzi, de oprichter en gewezen president-directeur van Parmalat. In theorie kunnen de betichten tot ongeveer tien jaar gevangenis veroordeeld worden. Tanzi zat 105 dagen in voorhechtenis, maar er wordt niet verwacht dat de man bij een veroordeling opnieuw de cel in moet. Dergelijke rechtszaken kunnen in Italië, met inbegrip van de beroepsprocedures, immers jarenlang gerokken worden. Het bedrijf zelf is inmiddels gesaneerd en staat nu onder leiding van Enrico Bondi. De beleggers hebben echter amper vijftien procent van hun oorspronkelijke investeringen teruggekregen in aandelen van het nieuwe bedrijf.