managing21.be

Wereldwijd veroorzaakten natuurrampen tijdens de eerste helft van dit jaar ongeveer 135 miljard dollar aan economische verliezen. Dat blijkt uit een rapport van herverzekeraar Swiss Re. Opgemerkt wordt dat de verliezen door natuurrampen blijven oplopen. Vorig jaar werd tijdens de eerste zes maanden een schadebedrag van 123 miljard dollar genoemd. Zware bosbranden in de Amerikaanse staat Californië waren volgens Swiss Re voor een belangrijk deel van die groei verantwoordelijk.

Swiss Re merkte nog op dat ongeveer 80 miljard dollar aan schade verzekerd was. Dat was bijna het dubbele van het tienjarig gemiddelde. De natuurbranden in Los Angeles in januari zijn met afstand het grootste verzekerde schadegeval dat ooit door een bosbrand is veroorzaakt. Daarbij wordt van een geschatte schade van 40 miljard dollar gewag gemaakt. De uitzonderlijke schade-omvang van de branden in Los Angeles was volgens Swiss Re het gevolg van aanhoudende wind, een gebrek aan regenval en een extreem hoge concentratie van dure vrijstaande woningen in de getroffen gebieden.

Swiss Re wijst erop dat schade door natuurbranden de voorbije tien jaar sterk is gestegen, onder meer door stijgende temperaturen, frequentere droogteperiodes en veranderende neerslagpatronen. Daarnaast zorgen verstedelijking en de toename van waardevolle bebouwing in risicogebieden voor grotere verliezen.

“De meeste brandgerelateerde schade komt uit de Verenigde Staten”, merkt de herverzekeraar op. “Vooral Californië blijkt bijzonder kwetsbaar. In die Amerikaanse staat wordt immers veel gebouwd in gevaarlijke gebieden.” Voor 2015 vertegenwoordigden verzekerde verliezen door natuurbranden amper ongeveer 1 procent van de totale schade die door natuurrampen werd veroorzaakt. Dat aandeel is inmiddels echter opgelopen tot 7 procent.

In de eerste zes maanden van dit jaar veroorzaakten zware onweersbuien wereldwijd 31 miljard dollar aan verzekerde schade.

Traditioneel is de tweede helft van het jaar voor verzekeraars duurder. Dat heeft te maken met het Noord-Atlantische orkaanseizoen. Als de huidige trend zich voortzet, kunnen de wereldwijde verzekerde verliezen door natuurrampen dit jaar boven de grens van 150 miljard dollar uitkomen.

“De meest effectieve manier om gemeenschappen weerbaarder te maken, is door sterker in te zetten op preventie en aanpassing,” zegt Jerome Haegeli, hoofdeconoom van Swiss Re. “Maatregelen zoals dijken, dammen en stormvloedkeringen zijn tot tien keer kostenefficiënter dan herstel achteraf.”

Een van de andere grote natuurrampen in de eerste helft van dit jaar was de aardbeving in maart in Myanmar, die ook in Thailand, India en China voelbaar was. Alleen al in Thailand bedroegen de verzekerde verliezen 1,5 miljard dollar. Naast natuurrampen veroorzaakten door mensen veroorzaakte rampen – zoals industriële ongevallen – nog eens 8 miljard dollar aan schade, waarvan 7 miljard dollar verzekerd was.

De groei van het Duitse defensiebedrijf Rheinmetall is tijdens het tweede kwartaal afgezwakt, mede door vertragingen in nieuwe orders als gevolg van de regeringswissel in Berlijn. Toch zegt Rheinmetall, de grootste wapenproducent van Duitsland, op koers te liggen om zijn verwachtingen voor het volledige jaar te halen. Daarbij wordt verwezen naar het initiatief van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, die honderden miljarden euro’s heeft vrijgemaakt voor een grondige modernisering van de Bundeswehr.

Sinds de inval van Rusland in Oekraïne in 2022 kende Rheinmetall, producent van onder meer pantservoertuigen, een sterke groei. Het bedrijf boekte tijdens het tweede kwartaal van dit jaar een omzet van 2,4 miljard euro. Dat betekende een stijging met 9 procent tegenover dezelfde periode vorig jaar. De winst steeg met 2 procent tot 276 miljoen euro. Daarmee valt het kwartaalresultaat aanzienlijk lager uit dan tijdens het eerste kwartaal van dit jaar, toen de omzet nog met 46 procent was aangegroeid en de winst met 49 procent was gestegen.

De marges kwamen onder druk door tegenvallers in de civiele divisie van het bedrijf en door kosten voor de nieuwe productielocatie in Weeze. Daar worden onderdelen geproduceerd voor de F-35 gevechtsvliegtuigen. Rheinmetall wil zich steeds meer toeleggen op de militaire activiteiten en onderzoekt daarom strategische opties voor zijn noodlijdende civiele divisie Power Systems. Naar verwachting wordt daarover nog voor het einde van het jaar een beslissing genomen. Er zijn gesprekken gaande met meerdere geïnteresseerden.

De orderportefeuille van Rheinmetall had eind juni een waarde van 63,2 miljard euro. Dat betekende een lichte stijging tegenover drie maanden voordien, toen er sprake was van een waarde van 62,6 miljard euro. “Het bedrijf heeft een vol orderboek en zal ook in de toekomst verder blijven groeien”, benadrukte Armin Papperger, topman van Rheinmetall.

Voor het volledige jaar mikt het concern op een omzetgroei van 25 procent tot 30 procent. Vorig jaar werd een omzet van 9,8 miljard euro gerealiseerd. De groeidoelstellingen houden nog geen rekening met de verbetering in het marktpotentieel als gevolg van recente geopolitieke ontwikkelingen, met name in Europa. Verschillende landen hebben toegezegd minstens 3,5 procent van hun bruto binnenlandse product aan defensie te besteden, mede uit vrees voor een mogelijke beslissing van de Verenigde Staten om hun aandeel in de Europese veiligheid af te bouwen.

Duitsland speelt daarbij een steeds grotere rol in de bedrijfsstrategie van Rheinmetall. Met inbegrip van de steun aan Oekraïne zal het Duitse defensiebudget tegen 2029 naar verwachting 162 miljard euro bedragen. Dat betekent een stijging van 70 procent ten opzichte van dit jaar. Volgens het bedrijf zullen de prognoses waarschijnlijk worden bijgesteld naarmate de behoeften van de Europese strijdkrachten gedurende het jaar duidelijker worden.

Rheinmetall is uitgegroeid tot een sleutelspeler in de inspanningen die in het kader van de Europese herbewapening worden ontwikkeld. Het bedrijf heeft zijn productiecapaciteit fors opgeschaald om aan de stijgende vraag te voldoen. Topman Papperger kondigde aan dat de nieuwe munitiefabriek in Unterlüß (Nedersaksen), die in hoog tempo werd gebouwd om te voorzien in de behoefte aan artilleriegranaten, binnenkort in gebruik wordt genomen.

Bij de Franse satellietgroep Eutelsat zullen de marges ook volgend jaar verder dalen, ondanks een sterke omzetstijging bij de breedbanddienst OneWeb, het antwoord van Europa op Starlink van Elon Musk. Dat heeft Eutelsat gezegd bij de presentatie van de cijfers over het voorbije boekjaar, dat eind juni werd afgesloten. Het knelpunt moet worden gezocht bij de dalende activiteiten van de videoservice van Eutelsat, in afwachting van de verdere groei bij dochterbedrijf OneWeb.

Eutelsat boekte het voorbije jaar een verlies van 1,1 miljard euro, tegenover een negatief resultaat van 310 miljoen euro het jaar voordien. De toename is grotendeels het gevolg van een eerder aangekondigde afschrijving van 535 miljoen euro op een onderneming die in 2014 werd overgenomen. De omzet steeg met 1,6 procent tot 1,24 miljard euro.

Jean-François Fallacher, topman van Eutelsat, verklaarde dat het bedrijf in het lopende boekjaar opnieuw lagere marges verwacht. Hij voorspelde echter dat OneWeb binnen twee jaar – dankzij een snelgroeiend klantenbestand – hogere rendementen zal opleveren. Fallacher noemde OneWeb de sterke groeimotor van het bedrijf. Er is volgens hem een enorme vraag naar de diensten van OneWeb, dat het voorbije boekjaar een omzetstijging met 84 procent liet optekenen. OneWeb vertegenwoordigt inmiddels 15 procent van de totale omzet van het bedrijf.

Net zoals Starlink levert OneWeb communicatie-verbindingen aan bedrijven en overheden vanuit de strategisch steeds belangrijker wordende lage baan rond de aarde. Sinds de overname van OneWeb in 2023 ervaart Eutelsat moeite om waarde te halen uit de dienst, die technologisch achterloopt op het snelgroeiende Starlink. Toch zorgt de bezorgdheid over de dominantie van Starlink – in combinatie met het groeiende besef, ingegeven door de inval van Rusland in Oekraïne, dat satellietbreedband cruciaal is voor robuuste communicatie – voor een toenemende vraag vanuit overheden en het bedrijfsleven.

Videoservice

Fallacher verwacht dat de omzet van OneWeb dit jaar met nog eens 50 procent zal toenemen, ondanks de komst van het Project Kuiper van Amazon, dat naar verwachting eind dit jaar met een beperkte dienstverlening begint. Volgens hem wordt de vraag gestuwd door de weerstand tegen de dominantie van Starlink en de groeiende wens om minder afhankelijk te zijn van de Verenigde Staten. Fallacher benadrukte wel dat het bedrijf geen race tegen Kuiper wil opzetten.

Anderzijds loopt bij Eutelsat de omzet uit de veel grotere videoservice, vanuit geostationaire baan, terug. Deze divisie genereerde vorig jaar nog 50 procent van de totale inkomsten van het bedrijf. Eutelsat verwacht dat OneWeb deze activiteiten binnen twee jaar zal overstijgen. Voor het boekjaar 2029 voorziet Eutelsat een totale omzet tussen 1,5 miljard euro en 1,7 miljard euro.

De overname van OneWeb en de dalende inkomsten uit de traditionele activiteiten hebben de financiële positie van Eutelsat onder druk gezet. Het bedrijf moet bovendien nieuw kapitaal aantrekken om te voldoen aan de verplichtingen binnen het consortium Iris2, dat werkt aan een veilige Europese constellatie in een lage baan om de aarde.

Vorige maand maakte de Franse regering echter bekend haar belang in Eutelsat ruimschoots te verdubbelen. Dat gebeurde met een kapitaalverhoging van 1,35 miljard euro voor het bedrijf. Het Franse leger ondertekende bovendien een tienjarig contract voor de diensten voor satellietcommunicatie van OneWeb. Volgens Fallacher biedt de kapitaalinjectie van de Franse overheid ruimschoots voldoende middelen om de toekomstige investeringen van het bedrijf te financieren.

Sterke dalingen in de bestedingen van toeristen aan luxeproducten in Japan en Europa drukken op de omzet van de sector. Dit komt bovenop de uitdagingen van een branche die worstelt met het einde van een jarenlange groeiperiode en de gevolgen van Amerikaanse invoerheffingen. Dat hebben verscheidene experts tegenover de Britse zakenkrant Financial Times gezegd.

Tijdens het tweede kwartaal van dit jaar werden de verkopen van luxemerken zoals LVMH Group, Prada en Moncler geraakt door lagere uitgaven van Amerikaanse toeristen in Europa en Chinese toeristen in Japan. Vorig jaar werd de afzwakkende luxeverkoop nog gesteund door een opleving tijdens de lente in Japan, toen Chinese consumenten massaal naar dat land trokken om handtassen en schoenen van designer-merken in te slaan, profiterend van de zwakte van de Japanse yen, die toen op het laagste niveau in meer dan dertig jaar stond.

Ook Amerikaanse toeristen lieten toen in de Europese boetieks, geholpen door een sterke dollar die hun koopkracht in het buitenland vergrootte, een hoog bestedingsniveau optekenen. Die ondersteuning is dit jaar verdwenen nu de yen herstelt en de dollar in waarde daalt, waardoor een buffer voor de sector is weggevallen. Tegelijkertijd blijft de vraag in de Verenigde Staten en China – de twee motoren achter de groei van de luxesector – achter.

Cécile Cabanis, financieel directeur van de LVMH Group, noemde veranderingen in het bestedingspatroon van de toeristen als belangrijkste reden dat de omzet van de divisie mode en lederwaren van het concern tijdens het tweede kwartaal van dit jaar met 9 procent daalde tegenover dezelfde periode vorig jaar. “De uitgaven van Amerikaanse toeristen kenden een sterke terugval”, gaf Cabanis aan. “Hogere bestedingen van lokale klanten in Azië wogen niet op tegen de daling die in Japan werd genoteerd.”

Tijdens het tweede kwartaal van vorig jaar stegen de verkopen van de LVMH Group in Japan nog met 57 procent. Ook Kering liet toen een groei met 27 procent optekenen.

Het Italiaanse outdoormerk Moncler boekte tijdens het tweede kwartaal van dit jaar een omzetdaling met 2 procent. Ook daar werd gewezen op de lagere bestedingen door Amerikaanse toeristen in Europa en door Chinese reizigers in Japan. Bij Prada werd over de eerste jaarhelft een omzetdaling van 2 procent geregistreerd. Daar werd eveneens naar dezelfde oorzaken gewezen.

Zorgen over inflatie

De Amerikaanse dollar verloor in de eerste helft van dit jaar meer dan 10 procent aan waarde ten opzichte van de euro, doordat zorgen over inflatie – in verband gebracht met de invoerheffingen van de Amerikaanse president Donald Trump – een verkoopgolf van Amerikaanse activa veroorzaakten. Dit verminderde de prikkel voor Amerikaanse reizigers om aanzienlijke budgetten te voorzien voor uitgaven in Europese luxeboetieks. 

De toeristische bestedingen nemen af, terwijl de vooruitzichten voor lokale uitgaven in de twee belangrijkste luxemarkten onzeker blijven. Het consumentenvertrouwen in China, dat sinds de uitbraak van de covid-pandemie door dalende vermogenswaarden onder druk staat, heeft een historisch dieptepunt bereikt. In de Verenigde Staten, de grootste luxemarkt ter wereld, blijft de vraag kwetsbaar, want de invoerheffingen van Trump dreigen tot een nieuwe golf van prijsstijgingen voor geïmporteerde goederen te leiden.

Luca Solca, analist bij het bureau Bernstein, voorspelt dat de wereldwijde omzet van de luxesector dit jaar een daling met 2 procent zal laten optekenen. Eerder was nog van een groei met 5 procent gewag gemaakt. Solca werpt daarbij op dat de kans op een wereldwijde recessie is toegenomen.

“De terugval in toeristische aankopen hangt samen met bredere vraagstukken voor de luxesector, die jarenlang kon profiteren van een sterke vraag en forse prijsverhogingen doorvoerde”, betoogt Solca. “Luxekopers zoeken nog steeds naar waarde. Het is een indirecte aanwijzing dat te veel luxemerken te vaak de prijzen hebben verhoogd. Zij zullen inspanningen moeten doen om voor de consumenten, vooral uit de middenklasse, opnieuw aantrekkelijk te worden.”

De prijs die de consument betaalt om met de auto te rijden, ligt veel te laag. Dat is de boodschap van een rapport van Michael Manville, professor stedelijke planning aan de University of California Los Angeles (Ucla). Een betalend gebruik biedt volgens Manville diverse voordelen.

“De prijszetting bepaalt op welke manier een product of dienst wordt gebruikt”, werpt professor Manville op. “Autorijden is te goedkoop en huisvesting is te duur. Autorijden is niet goedkoop in de letterlijke zin – auto’s zijn niet goedkoop en benzine is niet gratis – maar kost minder dan het zou moeten. De maatschappelijke kosten van autorijden – zoals files, de vervuiling en de slijtage van de infrastructuur, worden immers niet volledig aan de gebruiker doorgerekend. De woningprijzen daarentegen worden opgedreven door een restrictief ruimtelijk beleid dat het aanbod beperkt.”

Michael Manville bouwt daarbij verder op het baanbrekende werk van zijn mentor Donald Shoup, voormalig hoogleraar stedelijke planning aan de University of California en een pionier in de hervorming van het parkeerbeleid. Shoup werd bekend met de stelling dat gratis of te goedkoop parkeren de stedelijke ontwikkeling verstoort. Manville heeft deze redenering breder toegepast. “Niet alleen het parkeren is verkeerd geprijsd, want dat geldt ook voor de volledige verkeersinfrastructuur”, merkt hij op.

De problematiek werd al gedeeltelijk aangepakt door de introductie van een congestion pricing, waarbij de automobilisten tijdens de piekuren een tol betalen voor het gebruik van bepaalde wegen. Dit concept is een controversieel idee dat de voorbije jaren aan terrein heeft gewonnen, met als belangrijkste doel de verkeersdoorstroming te verbeteren en de vervuiling terug te dringen. Deze aanpak kan ook inkomsten opleveren voor het openbaar vervoer en de infrastructuur.

Het idee is dat voor het gebruik van wegen tijdens drukke periodes een prijs moet worden betaald. “Dat geldt voor elk andere nutsvoorziening – onder meer elektriciteit of water – die in handen is van de overheid”, zegt Manville. “Maar bij de wegeninfrastructuur wordt dat principe niet toegepast. Het wegennet is het enige systeem waarvoor geen prijzen worden aangerekend. Het is geen toeval dat dit ook het enige systeem is dat twee keer per dag volledig vastloopt.”

Volgens Manville zou het basisprincipe dat in de economie algemeen wordt toegepast – het prijzen van goederen en diensten op basis van de aanwezige vraag – ook voor het gebruik van het wegennet zou moeten gelden. “Steden zoals Singapore bewijzen dat dit principe kan werken”, benadrukt hij. “Daar zorgt een dynamische tolheffing ervoor dat het verkeer blijft doorrijden met snelheden tussen 70 kilometer en 90 kilometer per uur. Door een adoptie van ditzelfde principe zou ook een stad zoals Los Angeles vergelijkbare voordelen kunnen behalen. We hebben de disfunctie van ons vervoerssysteem genormaliseerd.”

Uiterlijk volgend jaar zal hernieuwbare energie steenkool wereldwijd verdringen als belangrijkste bron van elektriciteit. Dat blijkt uit nieuwe prognoses van het International Energy Agency (IEA). Volgens het rapport zou die omslag zelfs mogelijk al dit jaar kunnen plaatsvinden.

De opmars van hernieuwbaar wordt vooral gedreven door de razendsnelle groei van windenergie en zonnekracht. Samen produceerden die bronnen vorig jaar meer dan 4.000 terawattuur (TWh). Volgend jaar zou die productie de grens van 6.000 terawattuur overschrijden.

Windenergie en zonnekracht liggen wereldwijd steeds vaker onder vuur van rechtse populistische politici, zoals de Amerikaanse president Donald Trump en de Britse partij Reform van Nigel Farage. Toch zullen beide bronnen meer dan 90 procent van de groei in de wereldwijde elektriciteitsvraag tot 2026 opvangen. Een bescheiden toename van de productie van waterkracht versterkt die trend.

Ook kernenergie en gas zullen volgend jaar recordniveaus bereiken. Tegelijkertijd daalt de productie uit steenkool, vooral door een terugval in China en de Europese Unie. Hierdoor neemt ook de uitstoot van elektriciteitssector af.

Het internationaal energiebureau wijst erop dat de verschuiving naar hernieuwbaar uiterlijk in 2026 zal plaatsvinden. Op dat ogenblik zullen hernieuwbare bronnen naar verwachting 36 procent van de wereldwijde elektriciteitsvoorziening leveren. Het aandeel van steenkool zakt dan naar 32 procent. Dat is het laagste niveau in een eeuw tijd.

In 2005 hadden windenergie en zonnekracht in de wereldwijde elektriciteitsproductie een gezamenlijk aandeel van 1 procent. In 2015 was dat aandeel gestegen tot 4 procent. Vorig jaar werd een niveau van 15 procent bereikt. Dit jaar zou het aandeel uitkomen op 17 procent, om volgend jaar verder op te lopen naar bijna 20 procent. 

De wereldwijde afname van elektriciteit uit steenkool is vooral te danken aan dalingen in China en de Europese Unie, die slechts gedeeltelijk worden gecompenseerd door stijgingen in de Verenigde Staten, India en andere Aziatische landen. Volgens het internationale energiebureau kan dit fenomeen worden verklaard door een aanhoudende groei van hernieuwbare energie en een toenemende overschakeling van steenkool naar gas in meerdere regio’s. De productie van gasgestookte centrales zou volgens de ramingen dit jaar en volgend jaar met 1,3 procent toenemen.

De nieuwe recordproductie van kernenergie volgend jaar zal volgens het rapport worden gedragen door de heropstart van een aantal centrales in Japan, een robuuste productie in Frankrijk en de Verenigde Staten en de activering van nieuwe reactoren in China, India en Zuid-Korea.

“De omslag naar windenergie en zonnekracht voltrekt zich ondanks het vooruitzicht dat de wereldwijde elektriciteitsvraag de volgende twee jaar aanzienlijk sneller zal groeien – met respectievelijk 3,3 procent en 3,7 procent – dan het gemiddelde van 2,6 procent dat tussen 2015 en 2023 werd geregistreerd”, werpt het internationaal energiebureau op. “Die extra vraag komt vooral uit de industrie, huishoudelijke apparaten, de toenemende inzet van airconditioning, de elektrificatie van de verwarming en het transport en de uitbreiding van datacenters.”

In Indonesië dreigt onder meer de export van garnalen zwaar door de invoerheffingen in de Verenigde Staten te worden getroffen. De invoerheffingen zouden de export met bijna één derde kunnen doen dalen. De Indonesische garnalen-telers kijken inmiddels echter naar onder meer China om de dreigende daling te compenseren.

Oorspronkelijk had de Amerikaanse president Donald Trump aangekondigd om op de import van goederen uit Indonesië een belasting van 32 procent te zullen heffen. Dat tarief kon door onderhandelingen uiteindelijk tot 19 procent worden gereduceerd, maar ook dat dreigt de Indonesische garnalentelers onder grote druk te zetten.

“Nu de Verenigde Staten druk uitoefent op de Indonesische export, is iedereen op zoek naar nieuwe kansen om te diversifiëren en minder afhankelijk te worden van de Amerikaanse markt”, betogen vertegenwoordigers van de Indonesische garnalentelers. De Verenigde Staten zijn veruit de grootste afzetmarkt voor Indonesische garnalen en kochten vorig jaar 60 procent. De export van Indonesische garnalen naar de Verenigde Staten haalde vorig jaar een waarde van 1,68 miljard dollar.

Volgens Andi Tamsil, voorzitter van de Indonesische vereniging van garnalentelers, kunnen de nieuwe heffingen de export dit jaar met 30 procent doen dalen, waardoor het inkomen van een miljoen werknemers in gevaar komt. “Zelfs na de overeenkomst in juli stellen veel Amerikaanse klanten hun aankopen nog uit”, benadrukte Budhi Wibowo, voorzitter van een Indonesische koepelorganisatie voor visserijbedrijven. De nieuwe tarieven zetten Indonesië op een achterstand tegenover Ecuador – de grootste producent van kweekgarnalen ter wereld – dat in de Verenigde Staten slechts een invoerheffing van 15 procent betaalt.

China is de grootste importeur van garnalen ter wereld, maar Indonesië leverde traditioneel liever aan de Verenigde Staten, waar immers hogere prijzen kunnen worden aangerekend. Voor de introductie van de Amerikaanse invoerheffingen ging slechts 2 procent van de Indonesische garnalen-export naar China. Nu werkt de sector echter hard om zijn producten op de Chinese markt te promoten. In juni reisde al een Indonesische delegatie naar Guangzhou om importeurs, restauranteigenaren en ecommerce-platforms te ontmoeten. Meer bezoeken staan gepland.

“China importeert ongeveer één miljoen ton garnalen per jaar”, werpen de Indonesische garnalentelers op. “Het zou bijzonder interessant zijn om een gedeelte van die markt te kunnen veroveren.” Volgens Budhi Wibowo kan Indonesië daarnaast inzetten op markten in het Midden-Oosten, Zuid-Korea, Taiwan en de Europese Unie. Daarbij wordt erop gewezen dat Indonesië inmiddels dicht bij een vrijhandelsakkoord met de Europese Unie staat.

Het Amerikaanse ministerie van transport heeft nieuwe regels voorgesteld die het mogelijk moeten maken drones in te zetten buiten het directe zicht van de bestuurder. Dat is een cruciale stap om commerciële toepassingen, zoals pakketbezorging, op grote schaal mogelijk te maken. Sean Duffy, Amerikaans minister van transport, benadrukte dat deze nieuwe regels de Amerikaanse dominantie op het gebied van drones zullen bevestigen.

Volgens de huidige regels moeten de operatoren van drones voor elke vlucht buiten het zicht een afzonderlijke ontheffing of vrijstelling aanvragen. “Het schrappen van die vereiste zal het gebruik van drone-technologie aanzienlijk uitbreiden”, beklemtoonde Duffy. “Onder meer sectoren zoals de productie, de landbouw, energie, filmproductie en het vervoer van producten – waaronder levensreddende geneesmiddelen – kunnen hiervan profiteren.”

Het voorstel bevat nieuwe eisen voor fabrikanten, operators en aanbieders van verkeersbeheer voor drones om botsingen met andere drones en bemande vliegtuigen te voorkomen. “Dit gaat de manier veranderen waarop mensen en goederen door het luchtruim bewegen”, beklemtoonde Duffy. “Mogelijk krijgen consumenten binnenkort een Amazon-pakket of een koffie van Starbucks met een drone bezorgd. Het bedrijfsleven heeft deze regel nodig om deze technologie efficiënt en effectief te kunnen inzetten.”

Amazon hervatte eerder dit jaar testvluchten voor dronebezorging op twee locaties in Texas en Arizona. Het bedrijf wil tegen eind 2030 jaarlijks 500 miljoen pakketten per drone bezorgen.

Volgens het voorstel zouden de vluchten van de drones plaatsvinden op een hoogte van maximaal 400 voet (ongeveer 122 meter) vanaf vooraf goedgekeurde locaties van de Federal Aviation Administration (FAA). Daarbij moeten de operatoren precies aangeven waar de drones mogen vliegen. Verder moet ook het vermoedelijke aantal dagelijkse vluchten worden doorgegeven, zodat de toezichthouder de drukte in het betrokken luchtgebied kan inschatten. Daarnaast moeten ook locaties worden aangegeven waar de drones kunnen vertrekken, aankomen en pakketten of ladingen kunnen ontvangen of afleveren.

Tenslotte moeten ook noodprocedures bij een mogelijk verlies aan communicatie worden voorzien. Wanneer het contact met een drone – onder meer door storing of signaalverlies – wegvalt, moet er een vooraf opgesteld plan zijn om de situatie veilig af te handelen. Mogelijkheden daarbij zijn een automatische terugkeer naar de basis, een gecontroleerde landing of de activering van een zweefmodus.

Drones moeten verder altijd voorrang geven aan bemande vliegtuigen die hun positie uitzenden en mogen geen verstoring veroorzaken bij luchthavens. De Transportation Security Administration (TSA) eist dat de vluchtcoördinatoren en andere betrokkenen een veiligheidsbeoordeling ondergaan. Ook moet het strafblad van de betrokkenen worden nagekeken. Sommige congresleden en lokale bestuurders maken zich over een mogelijk misbruik van drones bij grote evenementen, zoals het wereldkampioenschap voetbal in de Verenigde Staten, bekommerd.

Michael Robbins, chief executive van de Association for Uncrewed Vehicle Systems International, noemde het voorstel een cruciale stap voor de introductie van drone-operaties die de veiligheid verbeteren, commerciële diensten transformeren en de hulpdiensten ondersteunen.

Een aantal verouderde Europese energiecentrales op steenkool of gas maken zich op voor een hightech toekomst. Grote technologiebedrijven zoals Microsoft en Amazon willen deze locaties immers ombouwen tot datacenters, waarbij ze op een directe toegang tot elektriciteit en water zouden kunnen rekenen.

Energiebedrijven zoals het Franse Engie, het Duitse RWE en het Italiaanse Enel hopen te profiteren van de snelgroeiende energievraag door kunstmatige intelligentie. Ze willen oude centrales transformeren tot datacenters en daarbij lucratieve, langlopende leveringscontracten voor elektriciteit afsluiten met de nieuwe exploitanten.

Voor nutsbedrijven biedt deze herbestemming een manier om de hoge kosten van een sluiting te compenseren en tegelijkertijd toekomstige investeringen in hernieuwbare energie veilig te stellen. Voor grote technologiebedrijven zijn deze locaties aantrekkelijk door de bestaande toegang tot elektriciteit en koelwater, twee belangrijke knelpunten waarmee de sector van artificiële intelligentie moet afrekenen. “Alle puzzelstukken vallen hier samen,” verduidelijkt Bobby Hollis, vicepresident energie bij Microsoft.

Volgens Lindsay McQuade, energie­directeur bij Amazon, verloopt de vergunningverlening voor datacenters op bestaande industriële locaties doorgaans sneller, omdat een groot deel van de infrastructuur al aanwezig is. Nutsbedrijven kunnen het terrein verhuren of zelf het datacenter bouwen en exploiteren, terwijl ze langdurige leveringscontracten afsluiten met techbedrijven.

Deze contracten gaan verder dan alleen de verkoop van onbenut land. “Ze bieden stabiele inkomsten met hoge marges”, zegt Simon Stanton, verantwoordelijke wereldwijde partnerships bij RWE. “Het draait om de langdurige relatie die wordt opgebouwd, waardoor de risico’s kunnen worden verlaagd en investeringen in infrastructuur kunnen worden onderbouwd.” Volgens cijfers van de organisatie Beyond Fossil Fuels zullen de 153 resterende elektriciteitscentrales op steenkool en bruinkool in de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk uiterlijk in 2038 de deuren sluiten. Sinds 2005 zijn in dat gebied al 190 centrales stilgelegd.

Nieuwe inkomstenbronnen

Contracten voor datacenters kunnen voor nutsbedrijven financieel bijzonder aantrekkelijk zijn. Technologiebedrijven betalen voor duurzame elektriciteit tot wel 20 euro per megawattuur extra. Met datacenters die honderden megawatts tot meer dan een gigawatt verbruiken, kan een dergelijke duurzame premie in langlopende contracten honderden miljoenen tot zelfs miljarden euro’s opleveren.

Een opkomend concept is het energiepark, waarbij een datacenter gekoppeld wordt aan projecten met hernieuwbare energie, met het elektriciteitsnet als noodvoorziening.

Engie wil zijn geïnstalleerde capaciteit aan hernieuwbare energie tegen eind dit decennium naar 92 gigawatt verdubbelen. Het bedrijf heeft wereldwijd veertig locaties voor de ontwikkeling van datacenters – waaronder gesloten centrales op steenkool of gas – geselecteerd. Ook bedrijven zoals EDP Global, Electricité de France (EDF) en Enel bieden oude locaties voor een herontwikkeling tot datacenter aan.

Voor technologiebedrijven draait alles om snelheid. In Europa kan het tot tien jaar duren om een nieuwe aansluiting op het elektriciteitsnet te realiseren, terwijl herbestemde centrales veel sneller toegang tot energie en water bieden. Europa blijft op het gebied van datacenter-capaciteit, met door deze trage vergunningstrajecten, achter bij de Verenigde Staten en Azië. Exploitanten kunnen de benodigde duurzame stroom rechtstreeks bij nutsbedrijven met langlopende contracten afnemen of op de energiemarkt aankopen.

“Technologiebedrijven zijn bereid extra te betalen voor projecten die sneller operationeel zijn,”, beklemtoont Sam Huntington, analist bij S&P Global Commodity Insights.

De Verenigde Staten haasten zich om kernreactoren op de maan en Mars te installeren, Bedoeling is om het eerste systeem nog voor het einde van dit decennium te lanceren. Dat staat in een boodschap van Sean Duffy, waarnemend directeur van de Amerikaanse National Aeronautics & Space Administration (Nasa) en tevens Amerikaans minister van transport. De Nasa moet daarbij op zoek naar een expert in kernenergie, die binnen een periode van zes maanden twee commerciële voorstellen moet selecteren.

Met het nieuwe initiatief zou Sean Duffy een gezamenlijk Chinees-Russisch project de loef willen afsteken. “Sinds maart 2024 hebben China en Rusland minstens drie keer een gezamenlijk plan aangekondigd om tegen het midden van het volgende decennium een reactor op de maan te plaatsen”, benadrukte Duffy. “Het eerste land dat deze ambities zou kunnen waarmaken, zou een zogenaamde keep-out zone kunnen claimen, waardoor de Amerikaanse plannen voor een vestiging op de maan of de planeet Mars zouden kunnen worden bemoeilijkt.

Het idee om kernenergie buiten de aarde te gebruiken is niet nieuw. Sinds 2000 heeft de NASA ongeveer 200 miljoen dollar geïnvesteerd in de ontwikkeling van kleine, lichte systemen voor kernsplijting. “Geen van die projecten heeft echter geleid tot systemen die klaar waren voor lancering”, gaf Duffy nog aan. De meest recente poging werd in 2023 geregistreerd. Daarbij werden drie contracten – elk ter waarde van 5 miljoen dollar – aangekondigd. Het project was gericht op de opwekking van een vermogen van 40 kilowatt. Dat is voldoende om dertig huishoudens tien jaar lang van elektriciteit te voorzien.

In tegenstelling tot zonnekracht kan een kernreactor vierentwintig uur per dag energie leveren. Dat betekent een groot voordeel tijdens de wekenlange maannachten of tijdens stofstormen op Mars. Technologische vooruitgang heeft de systemen bovendien compacter en lichter gemaakt. De NASA legde in december 2024 officieel vast dat kernenergie op Mars gebruikt zal worden.

Deadline 

Volgens input vanuit de industrie moet de energievoorziening een niveau van minstens 100 kilowatt halen om een langdurige menselijke aanwezigheid op de maan of de planeet Mars te ondersteunen. Dit vermogen moet niet alleen basisvoorzieningen zoals levensondersteuning – zuurstof, temperatuurregeling – dekken, maar ook communicatieapparatuur en mijnbouwmachines voor de winning van grondstoffen, zoals het delven van ijs voor water en brandstof, ondersteunen. Bedoeling is zoveel mogelijk gebruik te maken van grondstoffen die ter plaatse kunnen worden gewonnen, zodat vanop de aarde met ruimteschepen minder zware cargo’s moeten worden meegenomen.

Om de infrastructuur voor energievoorziening uit te bouwen, zal er volgens de Nasa van een heavy class lander – een groot landingsvaartuig dat maximaal vijftien ton naar het oppervlak van de maan of Mars kan brengen – gebruik gemaakt moeten worden. Die capaciteit is nodig om zowel de reactor als ondersteunende systemen en beschermende structuren mee te voeren.

Het Artemis-programma van de Nasa, dat een terugkeer naar de maan beoogt en daar een permanente aanwezigheid bij de zuidpool moet garanderen, kampt met aanhoudende vertragingen. De planning voor Artemis 3, die voor een eerste bemande landing moet zorgen, is naar 2027 verschoven. Volgens velen is die datum echter onrealistisch, aangezien het geplande landingsvaartuig, het Starship van Spacex, nog lang niet klaar is. China hoopt zijn eerste bemande maanmissie in 2030 te kunnen uitvoeren en heeft de voorbije jaren bewezen zijn deadlines beter te kunnen halen dan de Verenigde Staten.

Meer over dit onderwerp:

• Rusland zet samenwerking internationaal ruimtestation verder
• Astroscale verwerft Amerikaans patent voor aanpak ruimtepuin
• Tests met eerste Australische draagraket van start gegaan
• Intuitive Machines sluit contract van 9,8 miljoen dollar voor ruimtesleper
• Ispace en Bridgestone ontwikkelen banden voor maanjeep
• Alaska Satellite Facility gaat ruimtegegevens distribueren
• Firefly Aerospace levert reeks maanjeeps voor Nasa
• Northrop ambieert sleutelrol in Amerikaanse Golden Dome
• Eutelsat boekt jaaromzet van 1,24 miljard euro
• Nasa beslist om Lunar Trailblazer definitief af te schrijven