Als Polen niet meer inspanningen levert om zijn milieu beter te beschermen, dreigt het land boetes te krijgen van de Europese Unie. Al in april is de Europese Commissie met een procedure gestart om de toestand van het Poolse leefmilieu nader te onderzoeken. Volgens Agata Zdanowicz, expert biodiversiteit bij de Europese Commissie, voldoet Polen niet aan het Natura 2000-programma van de Europese Unie. 

“Zdanowicz noemt de toestand van het Poolse leefmilieu ernstig,” aldus BBC News. De procedure van de Europese Commissie zou kunnen leiden tot een rechtszaak om Europese subsidies voor projecten in Poolse milieugebieden te blokkeren. Natura 2000 wil de meest belangrijke natuurgebieden en soorten bewaren. De helft van de Europese zoogdieren en één derde van de reptielen, amfibieën en vissen zijn bedreigd met uitsterven, net zoals één derde van alle plantensoorten.

In Polen leven onder meer rare diersoorten als bizons, wolven, beren en arenden in onder meer waardevolle valleien, moerasgebieden en wouden. Maar volgens de Europese Commissie zijn de Poolse maatregelen om die gebieden te beschermen, duidelijk onvoldoende. Het land heeft 72 waardevolle gebieden aangeduid als belangrijke vogelbiotopen, maar volgens de Europese Commissie moeten dat er 140 zijn. Polen zou slechts 85 procent van zijn natuurgebieden voldoende beschermen. Polen heeft inmiddels een geschreven verwittiging gekregen en daarop een aantal nieuwe voorstellen voorgesteld.

Een woordvoerder van het Poolse ministerie vertelde aan BBC News dat er vergissingen zijn gebeurd bij het opstellen van het Poolse natuurprogramma. “Sommige gebieden zijn aangeduid zonder dat men goede informatie had over hun waarde,” merkte hij op. “In veel van die gebieden zijn de overheden niet akkoord met het Europese plan.” Vorige week heeft de Poolse eerste minister Jaroslaw Kaczynski al gewag gemaakt van een mogelijke afbouw van het milieuprogramma, omdat Natura 2000 onmogelijk realiseerbaar zou zijn.” Dat leverde hem heel wat kritiek op van milieubeschermers.

Natura 2000 beschermt 18 procent van het grondgebied van de vijftien traditionele EU-lidstaten. Op dit ogenblik wordt voor elk van de tien nieuwe lidstaten onderhandeld rond nieuwe beschermde gebieden. In totaal hebben dertien landen al een verwittiging gekregen van de Europese Commissie omdat ze niet voldoen aan de richtlijnen van Natura 2000.

Rusland, Iran, Azerbejan, Kazakstan en Turkmenistan hebben een overeenkomst gesloten om de zwaar vervuilde Kaspische Zee te beschermen. Het verdrag wordt morgen van kracht en moet onder meer de redding betekenen van de kaviaarindustrie en de Kaspische zeehond.

Het is de eerste keer dat de vijf betrokken landen een overeenkomst hebben getekend met een bindende inhoud. Het project moet leiden tot een bescherming van het wildbestand, het controleren van het milieu, de bestrijding van de vervuiling en een samenwerking op het gebied van ecologische rampenbestrijding.

“Het gevoelige milieu van de Kaspische Zee is bijzonder kwetsbaar voor de enorme groei van de olie- en gasproductie in de regio,” benadrukte Achim Steiner, topman van het United Nations Environment Programme (UNEP), tegenover het persbureau. “De situatie wordt nog verergerd door de extreme klimaatomstandigheden en politieke problemen.”

De Kaspische steur, die de zwarte kaviaar produceert, is met uitsterven bedreigd, te wijten aan decennia van overbevissing, het aanleggen van dammen en pollutie. Ook de Kaspische zeerob is een bedreigde soort. “Maar de ondertekenaars zullen hun tanden moeten laten zien om resultaten te bereiken,” waarschuwde Greenpeace-wetenschapper David Santillo.

De regio produceerde in 2004 ongeveer 1,9 miljoen vaten olie per dag en de reserves zijn even groot als die van de Verenigde Staten. Petroleumgiganten zoals Exxon Mobil en British Petroleum hebben er verscheidene operaties. De Kaspische Zee heeft een oppervlakte van 370.886 vierkante kilometer. In het gebied wonen ongeveer 11 miljoen mensen.

De ondertekenaars zouden ook proberen de oorzaak te achterhalen van de veranderingen in het zeeniveau, wellicht veroorzaakt door aardbevingen of verschuivingen van sediment. Tussen 1880 en 1977 zakte het niveau van de Kaspische Zee met vier meter, om dan plots weer te stijgen en voor overstromingen en miljarden dollars schade te zorgen.

De wereldwijde voedselvoorziening komt in gevaar. Dat stelt Lester Brown, directeur van het Amerikaanse Earth Policy Institute (EPI). De oorzaak voor die bedreiging moet volgens hem gezocht worden in het succes van de nieuwe biobrandstoffen, waarmee de industrie en de consument probeert te reageren op de hoge olieprijs.

“De nieuwe bio-brandstofrage verslindt volgens Lester Brown zoveel graan, soja en suikerriet dat de wereldvoedselvoorziening in gevaar komt,” aldus het Nederlands Dagblad. Brown wijst erop dat het wereldwijde graanverbruik dit jaar met twintig miljoen ton stijgt. “Daarvan gaat alleen al in de Verenigde Staten veertien miljoen ton naar ethanol-distilleerderijen of biodiesel-raffinaderijen,” aldus de EPI-directeur.

Van het graan dat in een jaar door een SUV als ethanol wordt verstookt, kun men volgens Brown 26 mensen voeden. “Omdat ongeveer alles wat we eten, tarwe, rijst, mais, sojabonen, palmolie en suiker, kan worden omgezet in brandstof, verdwijnt de economische scheidslijn tussen levensmiddelen en de energiebehoefte van het wegverkeer,” benadrukt hij. “De oliemarkt gaat de graanprijs bepalen. Dat merken we nu al.”

In de Amerikaanse staat Iowa worden 55 ethanol-distillerijen gebouwd. Als die allemaal operationeel zijn, zullen ze volgens Brown de hele maisoogst van de staat verwerken. De EPI-directeur stelt dat veehouders zich daar afvragen hoe ze in de toekomst hun dieren nog zullen kunnen voederen.

In Brazilië wordt al de helft van de suikerrietoogst omgezet in ethanol. Maar ook in Europa, China en India wordt steeds meer gekeken naar ethanolproductie. “We stevenen af op een botsing tussen de belangen van 400 miljoen automobilisten en de twee miljard allerarmsten van de wereld, voor wie stijgende graanprijzen een regelrechte bedreiging vormen,” aldus nog Brown.

Geopperd wordt dat autoconstructeurs snel moeten overschakelen op de productie van hybride motoren, die gedeeltelijk op elektrische stroom kunnen lopen.

British Petroleum (BP) probeert het grootste olieveld van de Verenigde Staten deels open te houden. De olieproducent ligt echter zwaar onder vuur omdat er te veel zou bespaard zijn op het onderhoud van de installaties. Het bedrijf zou al twee jaar lang geweten hebben dat de leiding in Prudhoe Bay met roestproblemen had te kampen.

Werknemers in Alaska hebben volgens de Financial Times al in 2004 een brief gestuurd aan de bedrijfstop. Ze maakten zich al jaren zorgen over de veiligheidsrisico’s die arbeiders en het milieu lopen. Ze eisten dat de erosie van de pijplijn werd aangepakt, voordat er ongelukken zouden gebeuren.

BP moet nu kilometers verroeste pijpleidingen vervangen een grote lekkage worden vervangen. De werkzaamheden zouden maanden in beslag kunnen nemen. Door het afsluiten van Prudhoe Bay ligt echter acht procent van de Amerikaanse olieproductie plat. Dat zou tot brandstoftekorten kunnen leiden.

Een gebrek aan onderhoud zou de oorzaak zijn van het probleem. De leiding is dertig jaar oud, voor een dergelijke infrastructuur ver boven de pensioenleeftijd. Omdat de olie tegenwoordig onder veel hogere druk door buizen wordt gepompt, zou slijtage versnellen. BP wil nu een gedeelte van het olieveld open houden terwijl de leiding wordt hersteld. Het hele veld produceert dagelijks 400.000 vaten, BP zou uit het westelijke deel 185.000 vaten per dag kunnen oppompen.

Amerikaanse werknemers geven de voorkeur aan een milieuvriendelijke werkomgeving boven een salarisverhoging. Dat blijkt uit een onderzoek van vastgoedspecialist Mortgage Lenders Network (MLN). De onderzoekers stellen daarbij dat duurzame oplossingen de basis vormen voor het toekomstig succes van het bedrijfsleven.

De onderzoekers kwamen tot de vaststelling dat 94 procent van de Amerikanen de voorkeur geven aan een werkomgeving die energie-efficiënt en milieuvriendelijk is. Vrouwen bleken daarbij meer milieubewust te zijn dan mannen, want 72 procent van de werkende Amerikaanse vrouw heeft een sterke voorkeur voor een milieubewuste werkgever. Bij mannen was dat 64 procent.

Ook bleken werknemers tussen 45 en 54 jaar een grotere voorkeur te hebben voor een ecologische werkomgeving (74 procent) dan hun collega’s tussen 25 en 34 jaar (62 procent). Maar volgens de onderzoekers zijn ook Amerikaanse werkgevers zich milieubewuster gaan opstellen. Zo leverde de Amerikaanse Green Building Council het voorbije jaar 417 certificaten afgeleverd voor ecologische nieuwbouw. Dat is een stijging met 150 procent op drie jaar tijd.

MLN zelf heeft zelf ook een nieuw milieuvriendelijk hoofdkantoor gebouwd in Wallingford (Connecticut). “Een milieuvriendelijk bedrijfsbeleid is meer dan een streven naar een tevreden en gezond personeel en een gestegen productie,” aldus een woordvoerder. “Onafhankelijkheid van energie vormt de basis van een financiële onafhankelijkheid. Duurzame bronnen zijn daarbij een belangrijke stap.”

Een groep Duitse wetenschappers is ervan overtuigd een middel gevonden te hebben om de afbraak van radioactief afval spectaculair te versnellen. Volgens hen zou het afval in een periode van amper enkele tientallen jaren kunnen herleid worden tot compleet schadeloos materiaal. Dat zou het meteen overbodig maken om kernafval op te bergen in ondergrondse opslagplaatsen, een bijzonder duur en politiek moeilijk proces.

Onderzoekers van de Ruhr-universiteit in Bochum stellen dat de halveringstijd van een alfastralen-bron drastisch kan teruggebracht worden door het radioactieve materiaal te vatten in een metaal en het geheel vervolgens af te koelen tot enkele graden kelvin. Het team onderzoekers onder leiding van Claus Rolfs experimenteert nu met de halveringstijd van radium-226, een gevaarlijk bestanddeel van nucleair afval.

Radium-226 heeft een halveringstijd van 1.600 jaar, maar de Duitse wetenschappers menen dat ze dat kunnen terugbrengen tot nauwelijks één jaar of maximaal een eeuw. “Voor andere radioactieve producten zouden volgens hen gelijkaardige resultaten bereikt kunnen worden,” aldus het magazine PhysicsWeb. “Daardoor kan het probleem van nucleair afval opgelost worden binnen de levenscyclus van diegene die het vervaardigd hebben en moeten we onze nakomelingen niet opzadelen met de gevolgen van onze levenswijze.”

Claus Rolfs geeft toe dat er nog heel wat onderzoek moet gedaan worden om dit idee in een praktische toepassing te gieten, maar volgens hem zijn er wellicht geen onoverkomelijke technische hindernissen. Maar andere wetenschappers hebben grote twijfels over het procédé. Nick Stone, gewezen kernfisicus aan de universiteit van Oxford, voert aan dat dergelijke mogelijkheden al zijn onderzocht zonder dat er positieve resultaten werden geboekt.

Bedrijven maken van milieuthema’s een steeds belangrijker onderdeel in hun communicatie en marketing, maar al die beloftes blijken de consument alleen maar te verwarren. Dat is de conclusie van een Amerikaans onderzoek van Landor Associates. Bovendien moet er volgens hen heel omzichtig omgegaan worden met dit soort boodschappen.

De onderzoekers kwamen tot de vaststelling dat 64 procent van de Amerikaanse bevolking er niet in slaagt om spontaan een merk te noemen dat een groene strategie hanteert. “Zelfs 51 procent van de ondervraagden die zichzelf als milieubewust beschouwt kon niet op een merknaam komen,” aldus Landor Associates.

“Volgens Landor-directeur Adam Adamson is voor een bedrijf gemakkelijk om zich groen te noemen, maar is de boodschap voor de consumenten vaak niet helder,” aldus het magazine Communicatie Online. “Begrippen als eco-vriendelijk, brandstofefficiënt, biologisch afbreekbaar, natuurlijk en organisch worden bij verschillende productcategorieën gebruikt om het groene element te benadrukken. Dat werkt verwarrend voor de consument.”

Volgens merkenexperts is groene marketing vooral moeilijk voor verdachte branches zoals oliemaatschappijen, wiens milieuvriendelijke inspanningen kunnen worden geïnterpreteerd als het camoufleren van dubieuze activiteiten.

Buitenlandse bedrijven die in Rusland actief zijn, geven geen blijk van transparantie. Dat stelt het Russische Independent Ecological Rating Agency (NERA), dat de negatieve invloed van grote ondernemingen op het Russische leefmilieu in kaart brengt. Daarin wordt gesteld dat de grootste Russische bedrijven ook de grootste vervuilers zijn, terwijl buitenlandse bedrijven wel cleaner lijken te werken, maar een groot gebrek aan transparantie vertonen.

Het NERA stelt dat traditionele vervuilers – zoals energiebedrijven – de meeste vorderingen lijken te maken om de negatieve impact van hun activiteiten op het milieu te beperken. Buitenlandse bedrijven geven volgens het NERA wel de indruk milieuvriendelijker te werken, maar bijzonder gesloten blijven over hun milieupraktijken.

Zo wordt gesteld dat de locale vestiging van de Amerikaanse autoconstructeur Ford op het gebied van milieupolitiek pas op een vijftiende plaats van milieubewuste bedrijven staat omdat het bedrijf geen inzicht geeft over zijn milieubeleid. De Russische autoconstructeur Avtovaz uit Tolyatti werd op de vierde plaats gerangschikt.

Het milieuvriendelijkste bedrijf op de Russische markt is volgens NERA de bandenproducent Nizhnekamskshina, gevolgd door het ruimtevaartbedrijf Energia en vliegtuigconstructeur Sukhoi. Westerse bedrijven zoals Mars, Stinol en Sun Interbrew waren volgens de onderzoekers heel terughoudend bij hun medewerking. “Westerse bedrijven lijken op hun lauweren te rusten,” aldus een woordvoerder van de International Socio-Ecological Union.

Bijna de helft van de onderzochte bedrijven gaf volgens de onderzoekers slechts fragmentarische of helemaal geen informatie. Slechts 22 ondernemingen zouden volledig meegewerkt hebben aan het onderzoek. Opvallend is volgens het NERA dat sommige van de meest open bedrijven ook de slechtste scores halen, zoals Yukos (92ste) en Unified Energy Systems (95ste). “Bedrijven die minder medewerking verleenden, bleken dikwijls hoger te eindigen,” aldus NERA.

De petroleumsector scoorde gemiddeld genomen het slechtste. Met een 41ste plaats toonde Tatneft zich het milieuvriendelijkste bedrijf uit de sector. Het meest vervuilende energiebedrijf was Bashneft (109de), maar ook Norilsk Nickel, Novatek, TNK-BP en Itera haalden bedroevende scores. “TNK-BP reageerde alvast verbaasd en voegde er aan toe nog nooit van NERA gehoord te hebben,” aldus The Moscow Times.

De allerslechtste score ging naar het waterbedrijf Mosvodokanal (110de), maar dat is volgens de onderzoekers verantwoordelijk voor enorme hoeveelheden waterafval die het moet proberen te verwerken. “Sommige bedrijven worden gehinderd door de aard van hun activiteiten,” aldus NERA. Anderzijds werd geconcludeerd dat staatsbedrijven gemiddeld beter scoorden dan bedrijven onder het beheer van plaatselijke overheden.

British Petroleum zal een duizendtal Colombiaanse boeren vergoeden omwille van de schade die ze zouden hebben geleden door de aanleg van een oliepijpleiding. De boeren hadden het Britse bedrijf daarvoor voor de rechter gedaagd. Het bedrag van de schadevergoeding werd niet bekend gemaakt.

De boeren eisten ongeveer 22 miljoen euro aan schadevergoedingen. De pijpleiding in kwestie werd in de jaren negentig aangelegd in de provincie Antoquia. Daarbij zouden boerenbedrijven, goudmijnen en viskwekerijen ernstige schade hebben opgelopen. Bovendien zouden paramilitaire milities het protest tegen de aanleg hebben de kop willen indrukken.

Eén leidende figuur uit de boerengemeenschap werd vermoedelijk door paramilitairen vermoord en een advocate van de boeren moest het land ontvluchten toen ze ontdekte dat ook zij op een dodenlijst stond. Milieudeskundigen van de universiteit van Colombia hebben de aangerichte schade onderzocht en in kaart gebracht. Daarop heeft BP zich bereid verklaard een schadevergoeding te betalen.

De Chinese landbouw verliest jaarlijks meer dan 2,5 miljard euro door industriële pollutie, waarbij landbouwproducten gecontamineerd worden door kwik en andere zware metalen. Dat stelt de Chinese State Environmental Protection Administration (SEPA). Maar er werd niet verduidelijkt of de gecontamineerde producten uiteindelijk ook bij de consument terecht zijn gekomen. 

Jaarlijks zou volgens de SEPA ongeveer twaalf miljoen ton Chinees graan gecontamineerd worden met koper, lood, kwik en andere schadelijke metalen. Het zou volgens SEPA-woordvoerder Zhang Shanling gaan om ongeveer tien miljoen hectaren vervuild landbouwgebied. “Dat is tien procent van het Chinese landbouwareaal,” benadrukte Shanling tegenover het persbureau Associated Press.

De SEPA zegt tegen 2008 een bedrag van 125 miljoen dollar te zullen investeren in een landelijke studie over de vervuiling van Chinese landbouwgrond. Onder meer de Chinese minster Wen Jiabao heeft al aangedrongen op een betere bescherming van het leefmilieu. “Maar men heeft schrik om de milieuwetgeving af te dwingen waardoor belangrijke locale bedrijven getroffen zouden kunnen worden,” aldus nog Associated Press. Volgens officiële cijfers produceerde China vorig jaar 484 miljoen ton graan. Dat is 3,1 procent meer dan het jaar voordien.